(1)Τα κράτη μέλη και η Ένωση πρέπει να εργαστούν για τη χάραξη συντονισμένης στρατηγικής για την απασχόληση και, ιδίως, για την προώθηση της ποιοτικής απασχόλησης και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, ειδικευμένου, εκπαιδευμένου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού, καθώς και αγορών εργασίας που να είναι συμπεριληπτικές, ανθεκτικές, προσανατολισμένες προς το μέλλον και να ανταποκρίνονται στις εξελίξεις της οικονομίας και της δημογραφικής αλλαγής, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της πλήρους απασχόλησης και κοινωνικής προόδου, της ισορροπημένης οικονομικής ανάπτυξης καθώς και υψηλού επιπέδου προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος, που ορίζονται στο άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρούν την προώθηση της ποιοτικής απασχόλησης θέμα κοινού ενδιαφέροντος και να συντονίζουν τη σχετική τους δράση στο πλαίσιο του Συμβουλίου, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές πρακτικές που έχουν σχέση με τις αρμοδιότητες για τη διαχείριση και το εργατικό δυναμικό.

(4)Προκειμένου να ενισχυθεί η οικονομική και κοινωνική πρόοδος και η ανοδική σύγκλιση, να υποστηριχθεί η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, να ενδυναμωθεί η βιομηχανική βάση της Ένωσης και να επιτευχθούν συμπεριληπτικές, ανταγωνιστικές και ανθεκτικές αγορές εργασίας στην Ένωση, προλαμβάνοντας παράλληλα τυχόν αρνητικές κοινωνικές συνέπειες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν δίκαιους μισθούς και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, να ενισχύσουν τη δημοκρατία στην εργασία, τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, να προστατεύσουν τα δικαιώματα των εργαζομένων, να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων και να προωθήσουν την ποιοτική και συμπεριληπτική εκπαίδευση και κατάρτιση, με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση των βασικών και εγκάρσιων δεξιοτήτων, ιδίως μεταξύ των μειονεκτούντων μαθητών, και στους τομείς STEM (θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά) στη σχολική και τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση που να είναι προσανατολισμένες προς το μέλλον, και στη διά βίου αναβάθμιση των δεξιοτήτων και επανειδίκευση, καθώς και σε αποτελεσματικές, ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των ευκαιριών σταδιοδρομίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν μέτρα πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, με ιδιαίτερη έμφαση στους μαθητές που αντιμετωπίζουν κίνδυνο. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν ψυχολογική υποστήριξη, καθοδήγηση, επαγγελματικό προσανατολισμό και εξωσχολικές δραστηριότητες με στόχο την ενίσχυση του ενδιαφέροντος και της συμμετοχής των μαθητών, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμπεριληπτική και ποιοτική εκπαίδευση για όλους. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις λιγότερο ανεπτυγμένες, απομακρυσμένες και εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ, όπου οι ανάγκες είναι οι μεγαλύτερες. Οι ελλείψεις μπορούν να αντιμετωπιστούν περαιτέρω με τη βελτίωση της δίκαιης κινητικότητας εντός της ΕΕ μεταξύ περιφερειών εντός των ίδιων κρατών μελών, για τους εργαζομένους και τους εκπαιδευομένους και την προσέλκυση ταλέντων από χώρες εκτός της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται ειδική προσοχή σε άτομα που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ), συγκεκριμένα σε νέους οι οποίοι δεν συμμετέχουν ούτε στην εκπαίδευση ούτε στην απασχόληση ή στην κατάρτιση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν ειδικές πολιτικές για την επανένταξη των ατόμων ΕΕΑΚ στο εκπαιδευτικό σύστημα και στην αγορά εργασίας μέσω στοχευμένων προγραμμάτων κατάρτισης, μεντορίας, καθοδήγησης και διαμεσολάβησης για την εξεύρεση εργασίας. Επιπλέον, θα πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω οι δεσμοί μεταξύ των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και της αγοράς εργασίας, προωθώντας την απόκτηση εγκάρσιας γνώσης και μη τεχνικών δεξιοτήτων, καθώς και ενθαρρύνοντας τη διεθνοποίηση της προσφοράς εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων για τα πανεπιστήμια, και να αναγνωριστούν οι δεξιότητες, οι γνώσεις και οι ικανότητες που αποκτώνται μέσω μη τυπικής και άτυπης μάθησης.

(5)Οι κατευθυντήριες γραμμές συμβάλλουν στην πλήρη εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Πυλώνα, των πρωταρχικών στόχων της ΕΕ για το 2030 και των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, και συνάδουν με την υφιστάμενη ενωσιακή νομοθεσία και διάφορες πρωτοβουλίες της Ένωσης, μεταξύ άλλων τις συστάσεις του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 20215, της 29ης Νοεμβρίου 20216, της 5ης Απριλίου 20227, της 16ης Ιουνίου 20228, της 28ης Νοεμβρίου 20229, της 8ης Δεκεμβρίου 202210, της 30ής Ιανουαρίου 202311, της 12ης Ιουνίου 202312 και της 27ης Νοεμβρίου 202313, με τη σύσταση της Επιτροπής (ΕΕ) 2021/40214, το ψήφισμα του Συμβουλίου της 26ης Φεβρουαρίου 202115, με τις ανακοινώσεις της Επιτροπής για την οικοδόμηση μιας οικονομίας στην υπηρεσία των ανθρώπων: σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία16, το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-202717, τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-203018, τη δέσμη μέτρων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία19, την ευρωπαϊκή στρατηγική για τη φροντίδα20, το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών21, για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση22, για τη βελτίωση της εκτίμησης των διανεμητικών επιπτώσεων των πολιτικών των κρατών μελών23, και το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων στην ΕΕ24, με τις αποφάσεις (ΕΕ) 2021/231625 και (ΕΕ) 2023/93626 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με τις οδηγίες (ΕΕ) 2022/204127, (ΕΕ) 2022/238128, (ΕΕ) 2023/97029 και (ΕΕ) 2024/150029α του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου30, και τις προτάσεις της Επιτροπής για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 2021, για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες30, για οδηγία για τη θέσπιση της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης για άτομα με αναπηρία30α, για οδηγία για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/38/ΕΚ όσον αφορά τη σύσταση και τη λειτουργία ευρωπαϊκών συμβουλίων εργαζομένων30β και για οδηγία για τη βελτίωση και την επιβολή των όρων εργασίας των ασκούμενων30γ.

__________________

5 Σύσταση (ΕΕ) 2021/1004 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά (ΕΕ L 223 της 22.6.2021, σ. 14).

6 Σύσταση του Συμβουλίου, της 29ης Νοεμβρίου 2021, σχετικά με τη μικτή μάθηση για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς (ΕΕ C 504 της 14.12.2021, σ. 21).

7 Σύσταση του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2022, σχετικά με τη δημιουργία γεφυρών για αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΕ C 160 της 13.4.2022, σ. 1).

8 Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με μια ευρωπαϊκή προσέγγιση για τα μικροδιαπιστευτήρια για τη διά βίου μάθηση και την απασχολησιμότητα (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 10), σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 26), σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 35) και σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη μάθηση για την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 1).

9 Σύσταση του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2022, σχετικά με δρόμους προς τη σχολική επιτυχία και για την αντικατάσταση της σύστασης του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2011, σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου (ΕΕ C 469 της 9.12.2022, σ. 1).

10 Σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα (ΕΕ C 476 της 15.12.2022, σ. 1) και σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα: οι στόχοι της Βαρκελώνης για το 2030 (ΕΕ C 484 της 20.12.2022, σ. 1).

11 Σύσταση του Συμβουλίου, της 30ής Ιανουαρίου 2023, σχετικά με επαρκές ελάχιστο εισόδημα που διασφαλίζει την ενεργό ένταξη (ΕΕ C 41 της 3.2.2023, σ. 1).

12 Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 2023, για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ C, C/2023/1389, 6.12.2023).

13 Σύσταση του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2023, για την ανάπτυξη των συνθηκών-πλαίσιο για την κοινωνική οικονομία (ΕΕ C, C/2023/1344, 29.11.2023).

14 Σύσταση (ΕΕ) 2021/402 της Επιτροπής, της 4ης Μαρτίου 2021, σχετικά με την αποτελεσματική ενεργό στήριξη της απασχόλησης μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (EASE) (ΕΕ L 80 της 8.3.2021, σ. 1).

15 Ψήφισμα του Συμβουλίου περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με στόχο τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030) (ΕΕ C 66 της 26.2.2021, σ. 1).

16 COM(2021)0778.

17 COM(2020)0624.

18 COM(2021)0101.

19 Δέσμη μέτρων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία με σκοπό την καλύτερη ένταξή τους στην αγορά εργασίας – Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και κοινωνική ένταξη – Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu).

20 COM(2022)0440.

21 COM(2023)0062.

22 COM(2023)0038 και COM(2023)0040.

23 COM(2022)0494.

24 COM(2024)0131.

25 Απόφαση (ΕΕ) 2021/2316 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας (2022) (ΕΕ L 462 της 28.12.2021, σ. 1).

26 Απόφαση (ΕΕ) 2023/936 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαΐου 2023, σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων (ΕΕ L 125 της 11.5.2023, σ. 1).

27 Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ L 275 της 25.10.2022, σ. 33).

28 Οδηγία (ΕΕ) 2022/2381 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 2022, σχετικά με τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων σε θέσεις διευθυντικών στελεχών των εισηγμένων εταιρειών και σχετικά μέτρα (ΕΕ L 315 της 7.12.2022, σ. 44).

29 Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαΐου 2023, για την ενίσχυση της εφαρμογής της αρχής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία της αυτής αξίας μέσω της μισθολογικής διαφάνειας και μηχανισμών επιβολής (ΕΕ L 132 της 17.5.2023, σ. 21).

(6)Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο συνδυάζει διάφορα μέσα σε ένα γενικό πλαίσιο με στόχο τον ολοκληρωμένο πολυμερή συντονισμό και την εποπτεία των οικονομικών πολιτικών, των πολιτικών απασχόλησης και των κοινωνικών και των περιβαλλοντικών πολιτικών εντός της Ένωσης. Στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης ανάλυσης των εξελίξεων στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών εξελίξεων που περιλαμβάνεται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, η Επιτροπή εκτιμά τους κοινωνικοοικονομικούς κινδύνους για την ανοδική κοινωνική σύγκλιση στα κράτη μέλη και παρακολουθεί την πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων με βάση τον πίνακα κοινωνικών αποτελεσμάτων και τις αρχές του πλαισίου κοινωνικής σύγκλισης. Κατά την επιδίωξη περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, παραγωγικότητας, δικαιοσύνης και μακροοικονομικής σταθερότητας, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο προβλέπει στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, την κοινωνία των πολιτών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Στηρίζει επίσης την επίτευξη των ΣΒΑ, συμπεριλαμβανομένου του στόχου ΣΒΑ 5 για την ισότητα των φύλων. Οι πολιτικές για την ισότητα των φύλων θα πρέπει να βασίζονται και να ενσωματώνονται σε όλες τις φάσεις της οικονομικής διακυβέρνησης. Οι οικονομικές πολιτικές και οι πολιτικές για την απασχόληση της Ένωσης και των κρατών μελών θα πρέπει να συμβαδίζουν με τη δίκαιη μετάβαση της Ένωσης σε μια κλιματικά ουδέτερη, κοινωνικά συμπεριληπτική, περιβαλλοντικά βιώσιμη και ψηφιακή οικονομία, να βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα, να εξασφαλίζουν δίκαιους μισθούς και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, να προωθούν την καινοτομία, τη δημοκρατία στην εργασία, τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, να προάγουν την κοινωνική δικαιοσύνη, τις ίσες ευκαιρίες και την ανοδική κοινωνική και οικονομική σύγκλιση, να στηρίζουν και να επενδύουν στα παιδιά και τους νέους, να αντιμετωπίζουν τις ανισότητες και τις περιφερειακές διαφορές και να εξαλείφουν τη φτώχεια.

Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον, η ανάγκη να διασφαλιστεί μια δίκαιη πράσινη μετάβαση, η ενεργειακή ανεξαρτησία, η ενισχυμένη ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών μηδενικών καθαρών εκπομπών και η ανάγκη να διασφαλιστεί η ανοικτή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, καθώς και η ανάπτυξη της ψηφιοποίησης, της τεχνητής νοημοσύνης και της οικονομίας των πλατφορμών, η αύξηση της τηλεργασίας και η δημογραφική αλλαγή μεταμορφώνουν ριζικά τις οικονομίες και τις κοινωνίες της Ένωσης. Η Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να συνεργαστούν για την αποτελεσματική και προδραστική αντιμετώπιση αυτών των διαρθρωτικών εξελίξεων και την προσαρμογή των υφιστάμενων συστημάτων, βάσει των αναγκών, αναγνωρίζοντας τη στενή αλληλεξάρτηση των οικονομιών, των αγορών εργασίας και των συναφών πολιτικών των κρατών μελών. Αυτό απαιτεί συντονισμένη, φιλόδοξη και αποτελεσματική δράση πολιτικής σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με παράλληλη αναγνώριση του ρόλου και συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, όπως προβλέπεται από τη ΣΛΕΕ και την ενωσιακή νομοθεσία σχετικά με την οικονομική διακυβέρνηση, και με συνεκτίμηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η εν λόγω δράση πολιτικής θα πρέπει να περιλαμβάνει προώθηση των βιώσιμων επενδύσεων σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, ανανέωση της δέσμευσης για κατάλληλα προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που θα βελτιώσουν τη βιώσιμη και συμπεριληπτική οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, την παραγωγικότητα, τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, την κοινωνική και εδαφική συνοχή, την ανοδική κοινωνική και οικονομική σύγκλιση, την κοινωνική δικαιοσύνη, τις ίσες ευκαιρίες, την ανθεκτικότητα και την άσκηση δημοσιονομικής και κοινωνικής ευθύνης.

(11)Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του της 24ης Φεβρουαρίου 2022, καταδίκασε τις ενέργειες της Ρωσίας, οι οποίες επιδιώκουν να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ασφάλεια και σταθερότητα, και εξέφρασε την αλληλεγγύη του προς τον ουκρανικό λαό, υπογραμμίζοντας την παραβίαση από τη Ρωσία του διεθνούς δικαίου και των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Στο τρέχον πλαίσιο, η προσωρινή προστασία, όπως παρέχεται με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 του Συμβουλίου και παρατείνεται με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/240937 του Συμβουλίου, προσφέρει ταχεία και αποτελεσματική βοήθεια σε χώρες της Ένωσης σε εκτοπισθέντες που εγκαταλείπουν τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τους επιτρέπει να απολαμβάνουν ελάχιστα δικαιώματα σε ολόκληρη την Ένωση, τα οποία προσφέρουν επαρκές επίπεδο προστασίας. Η βοήθεια αυτή, σύμφωνα με την οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου37α, πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους εκτοπισμένους και τους πρόσφυγες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Με τη συμμετοχή τους στις αγορές εργασίας της Ένωσης, τα άτομα που έχουν εκτοπιστεί από την Ουκρανία μπορούν να συνεχίσουν να συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομίας της Ένωσης και να βοηθήσουν στη στήριξη της χώρας τους και του λαού τους στην πατρίδα. Στο μέλλον, η πείρα και οι δεξιότητες που θα αποκτήσουν μπορούν να συμβάλουν στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Για τα ασυνόδευτα παιδιά και τους εφήβους, η προσωρινή προστασία παρέχει το δικαίωμα νόμιμης κηδεμονίας και πρόσβασης στην εκπαίδευση και φροντίδα παιδιών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η εφαρμογή της ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά διασφαλίζει την πρόσβαση σε δωρεάν υπηρεσίες για τα παιδιά που εγκαταλείπουν την Ουκρανία σε ισότιμη βάση με τους συνομηλίκους τους στις χώρες υποδοχής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των μέτρων πολιτικής που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων όσον αφορά την απασχόληση και τις δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης των τυπικών προσόντων των εκτοπισθέντων από την Ουκρανία. Οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν καίριο ρόλο στον μετριασμό των επιπτώσεων του πολέμου όσον αφορά τη διατήρηση της απασχόλησης και της παραγωγής.

__________________

37 Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 2022, που διαπιστώνει την ύπαρξη μαζικής εισροής εκτοπισθέντων από την Ουκρανία κατά την έννοια του άρθρου 5 της οδηγίας 2001/55/ΕΚ και έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή προσωρινής προστασίας (ΕΕ L 71 της 4.3.2022, σ. 1) και εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/2409 του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2023, για την παράταση της προσωρινής προστασίας, όπως θεσπίστηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2022/382.

Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών μηχανισμών αναπροσαρμογής των μισθών, θα πρέπει να τηρούν και να ενισχύουν τις εθνικές πρακτικές κοινωνικού διαλόγου, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, με στόχο την εξασφάλιση δίκαιων μισθών που θα εγγυώνται αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο, βιώσιμη ανάπτυξη και ανοδική κοινωνικοοικονομική και εδαφική σύγκλιση. Τέτοιου είδους μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να δίνουν τη δυνατότητα να μελετηθούν ευρέως οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των βελτιώσεων ως προς τη βιωσιμότητα, την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, τη δημοκρατία στην εργασία, την ισότητα των φύλων, την εργασιακή φτώχεια, την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τις δεξιότητες, τη δημόσια υγεία, την κοινωνική προστασία και ένταξη, καθώς και τα πραγματικά εισοδήματα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν την οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 χωρίς καθυστέρηση. Τα κράτη μέλη, με αφετηρία την αποτελεσματική και αυστηρή εφαρμογή της οδηγίας (ΕΕ) 2023/970, καλούνται επίσης να λάβουν μέτρα για τη διασφάλιση της μισθολογικής διαφάνειας, την εφαρμογή πολιτικών παρακολούθησης και την ενθάρρυνση των εταιρειών να εφαρμόσουν σχέδια δράσης για την ισότητα των αμοιβών. Η σημασία του κοινωνικού διαλόγου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στον κόσμο της εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, επιβεβαιώθηκε εκ νέου στη σύνοδο κορυφής του Val Duchesse το 2024.

Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλα ταμεία της Ένωσης στηρίζουν τα κράτη μέλη στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που συνάδουν με τις προτεραιότητες της Ένωσης, καθιστώντας τις ενωσιακές οικονομίες και κοινωνίες πιο βιώσιμες και ανθεκτικές και καλύτερα προετοιμασμένες για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση στο μεταβαλλόμενο πλαίσιο που διαμορφώθηκε μετά την πανδημία της COVID-19. Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει επιδεινώσει περαιτέρω τις προϋπάρχουσες κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις, καθώς οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας επηρέασαν ιδιαίτερα τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Τα κράτη μέλη και η Ένωση θα πρέπει να συνεχίσουν να διασφαλίζουν ότι μετριάζονται οι κοινωνικές, εργασιακές και οικονομικές επιπτώσεις και ότι οι μεταβάσεις είναι κοινωνικά δίκαιες και ισότιμες, δεδομένου μάλιστα του γεγονότος ότι η αυξημένη ανοικτή στρατηγική αυτονομία και η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης θα συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας και άλλων στρατηγικών προϊόντων και τεχνολογιών, ιδιαίτερα από τη Ρωσία. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και η επιδίωξη μιας κοινωνίας ανθεκτικής και συμπεριληπτικής, στην οποία οι άνθρωποι προστατεύονται και τους παρέχεται η δυνατότητα να προβλέπουν και να διαχειρίζονται τις αλλαγές και στην οποία να είναι σε θέση να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία και την οικονομία, είναι ουσιαστικής σημασίας. Συνεπώς, η δημοκρατία στην εργασία πρέπει να ενισχυθεί σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο.

Απαιτείται ένα συνεκτικό σύνολο ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, το οποίο θα αποτελείται από προσωρινά και στοχευμένα κίνητρα για προσλήψεις και μετάβαση, πολιτικές για τις δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένης της μάθησης για την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη, και στοχευμένες, αποτελεσματικές και ευπροσάρμοστες υπηρεσίες απασχόλησης, για τη στήριξη των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας και την πλήρη αξιοποίηση του ανεκμετάλλευτου δυναμικού της αγοράς εργασίας, μεταξύ άλλων σύμφωνα με την προσέγγιση ενεργητικής ένταξης και υπό το πρίσμα του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, στη διακήρυξη της La Hulpe για το μέλλον του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων38. Θα πρέπει να διασφαλιστούν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, μεταξύ των οποίων υγεία και ασφάλεια στην εργασία, καθώς και η σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων. Ως εκ τούτου, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για δέσμη μέτρων για την ποιοτική απασχόληση, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών πρωτοβουλιών για αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας όσον αφορά την τηλεργασία, το δικαίωμα στην αποσύνδεση και την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) στον χώρο εργασίας· αναθεώρηση των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις ώστε να διασφαλιστεί ότι προωθούν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις· μια προσέγγιση «οράματος για μηδενικές απώλειες» που αποσκοπεί στην πρόληψη θανάτων που σχετίζονται με την εργασία, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης κινδύνων για τους εργαζομένους από ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στον χώρο εργασίας· μια οδηγία πλαίσιο για τα συστήματα ελάχιστου εισοδήματος· αύξηση του ειδικού προϋπολογισμού της ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά σε τουλάχιστον 20 δισ. EUR· και δίχτυα ασφαλείας ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή, τα οποία ενσωματώνουν την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σε προγράμματα κοινωνικής προστασίας, και ένα πλαίσιο για πρωτοβουλίες άμεσης απασχόλησης με γνώμονα τη ζήτηση με σκοπό τη στήριξη της συμπερίληψης στην αγορά εργασίας των εργαζομένων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω των μεταβολών στην αγορά εργασίας ή της μακροπρόθεσμης ανεργίας.

__________________

38 Δήλωση της La Hulpe σχετικά με την πρόοδο στην εφαρμογή των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. La Hulpe, Βέλγιο, 16 Απριλίου 2024.

Οι διακρίσεις σε όλες τις μορφές τους θα πρέπει να εξαλειφθούν, να διασφαλιστεί η ισότητα των φύλων και να προαχθεί η απασχόληση των νέων και των ατόμων άνω των 50 ετών. Θα πρέπει να εξασφαλιστούν ίση πρόσβαση και ίσες ευκαιρίες για όλους και να εξαλειφθούν η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, δηλαδή στα παιδιά, τα άτομα με αναπηρία, τους μόνους γονείς, τις εθνοτικές μειονότητες, όπως οι Ρομά, τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ +, τα άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές και τους ηλικιωμένους. Αυτό θα πρέπει να γίνει, ιδίως με τη διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας των αγορών εργασίας και κατάλληλων και συμπεριληπτικών συστημάτων κοινωνικής προστασίας, όπως ορίζεται στη σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Νοεμβρίου 2019 και στη σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Ιανουαρίου 202339. Επιπλέον, θα πρέπει να αρθούν τα εμπόδια στη συμπεριληπτική και προσανατολισμένη στο μέλλον εκπαίδευση, κατάρτιση, επανακατάρτιση, διά βίου μάθηση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας και τα κράτη μέλη θα πρέπει να επενδύσουν στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά και τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα («στόχοι της Βαρκελώνης για το 2030»), ώστε η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση να καταστεί ελκυστικότερη και συμπεριληπτική, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και τις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση και τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τη μάθηση για την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τις διαδρομές για τη σχολική επιτυχία. Η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγαση, μεταξύ άλλων μέσω κοινωνικής στέγασης, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών και για αυτό η Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να συμβάλουν στην παροχή οικονομικά προσιτής στέγασης για όλους. Η έλλειψη στέγης είναι μία από τις πιο ακραίες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού, η οποία επηρεάζει αρνητικά τη σωματική και ψυχική υγεία, την ευημερία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, καθώς και την πρόσβασή τους στην απασχόληση και σε άλλες οικονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα, καθώς και σε υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης συμπεριλαμβανομένης της προαγωγής της προληπτικής ιατρικής και των υπηρεσιών υγείας, είναι ιδιαίτερα σημαντικές και υπό το πρίσμα δυνητικών μελλοντικών κινδύνων για την υγεία και σε ένα πλαίσιο γήρανσης των κοινωνιών. Είναι επίσης αναγκαίο να ενθαρρυνθεί η έγκριση μέτρων για τη μείωση των υφιστάμενων διαφορών στην αγοραστική δύναμη μεταξύ των περιφερειών και εντός των κρατών μελών, δεδομένου ότι μια πιο συμπεριληπτική κοινωνικοοικονομική σύγκλιση μπορεί να επηρεάσει θετικά την κατανομή των ευκαιριών σε όλη την Ένωση. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα επαγγέλματα που δεν αμείβονται επαρκώς, για παράδειγμα στους εκπαιδευτικούς και άλλους επαγγελματίες της εκπαίδευσης, στους επαγγελματίες του κοινωνικού τομέα και του τομέα της υγείας, και στους εργαζόμενους στους τομείς των μεταφορών και της γεωργίας. Τέλος, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμπεριλάβουν στα ακαδημαϊκά τους προγράμματα σπουδών προγράμματα που προάγουν την κατανόηση και την εκτίμηση των θεμελιωδών αρχών της Ένωσης, όπως η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, προκειμένου να ενισχυθεί η επίγνωση και η ενεργός συμμετοχή των νέων στον ευρωπαϊκό δημοκρατικό βίο.

__________________

39 Σύσταση του Συμβουλίου, της 30ής Ιανουαρίου 2023, σχετικά με επαρκές ελάχιστο εισόδημα που διασφαλίζει την ενεργό ένταξη (ΕΕ C 41 της 3.2.2023, σ. 1).

Οι δυνατότητες των ατόμων με αναπηρίες να συμβάλουν στην οικονομική μεγέθυνση και την κοινωνική ανάπτυξη θα πρέπει να αξιοποιηθούν περαιτέρω, σύμφωνα με τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία40, με την οποία κλήθηκαν τα κράτη μέλη να θέσουν στόχους όσον αφορά την απασχόληση και τη μάθηση ενηλίκων για άτομα με αναπηρίες. Το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για τους Ρομά τονίζει την ικανότητα των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων Ρομά να μειώσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων και αποσκοπεί στη μείωση του χάσματος απασχόλησης μεταξύ των Ρομά και του γενικού πληθυσμού κατά τουλάχιστον το ήμισυ41. Οι νέες τεχνολογίες και οι εξελισσόμενοι χώροι εργασίας σε ολόκληρη την Ένωση καθιστούν δυνατές πιο ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις, καθώς και μεγαλύτερη παραγωγικότητα και καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ενώ συμβάλλουν στις πράσινες δεσμεύσεις της Ένωσης. Οι εν λόγω εξελίξεις δημιουργούν επίσης νέες προκλήσεις στις αγορές εργασίας, επηρεάζοντας τις συνθήκες εργασίας, την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και την αποτελεσματική πρόσβαση των εργαζομένων και των αυτοαπασχολούμενων στην κοινωνική προστασία. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας μεταφράζονται σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και ικανοποιητικούς υγιεινούς χώρους εργασίας και συνθήκες εργασίας, καθώς και σε ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ενεργή και υγιή γήρανση, ενώ τηρούν τα καθιερωμένα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα και ενισχύουν το κοινωνικό μοντέλο της Ευρώπης.

__________________

40 COM(2021)0101.

41 Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Ρομά για την περίοδο 2020-2030, [COM(2020)0620].

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν ενεργά μια βιώσιμη κοινωνική οικονομία της αγοράς και να διευκολύνουν και να στηρίξουν τις επενδύσεις για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, αξιοποιώντας επίσης το δυναμικό που συνδέεται με την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση, υπό το πρίσμα των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για το 2030 όσον αφορά την απασχόληση. Με ορθή πρόβλεψη και ουσιαστική χρηματοδότηση, η μετάβαση σε βιώσιμες, ανανεώσιμες και κυκλικές οικονομίες αποτελεί ευκαιρία για τη δημιουργία σημαντικού αριθμού νέων θέσεων εργασίας και για τη μετατροπή των υφιστάμενων σε πράσινες και βιώσιμες θέσεις εργασίας στους περισσότερους τομείς. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβαση ατόμων από τις επιχειρήσεις, να επενδύσουν σημαντικά στην πράσινη μετάβαση και να ενισχύσουν την ΕΕΚ, την υπεύθυνη επιχειρηματικότητα και την πραγματική αυτοαπασχόληση, μεταξύ άλλων μεταξύ των γυναικών, των νέων, των μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων και άλλων μειονεκτούντων ομάδων. Θα πρέπει, ειδικότερα, να στηρίξουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων μέσω της καλύτερης πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν πλήρως το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία και την Πράσινη Συμφωνία και να προωθήσουν ενεργά την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιχειρήσεων, και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές της. Θα πρέπει να αναπτύξουν μέτρα και στρατηγικές που προωθούν την κοινωνική οικονομία και να ενισχύσουν την κοινωνική καινοτομία. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν επιχειρηματικά μοντέλα που δημιουργούν ευκαιρίες ποιοτικής απασχόλησης και παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, μεταξύ άλλων στην κυκλική οικονομία και στις περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο από τη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία, μεταξύ άλλων μέσω στοχευμένης χρηματοδοτικής και τεχνικής υποστήριξης.

Για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε πιθανούς οικονομικούς κλυδωνισμούς και/ή κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας, τα καλά σχεδιασμένα βραχυπρόθεσμα συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας, όπως εκείνα που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, και παρόμοιες ρυθμίσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις των σημερινών και μελλοντικών κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των εντεινόμενων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, όπως οι καύσωνες, ξηρασίες και πυρκαγιές, στην αγορά εργασίας. Τα βραχυπρόθεσμα συστήματα εργασίας μπορούν επίσης να στηρίξουν τους διαρθρωτικούς μετασχηματισμούς διευκολύνοντας και στηρίζοντας τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης και την ανακατανομή του εργατικού δυναμικού από παρακμάζοντες τομείς σε αναδυόμενους τομείς, αυξάνοντας έτσι την παραγωγικότητα, διατηρώντας την απασχόληση και συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό της οικονομίας, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης συναφών δεξιοτήτων. Θα πρέπει να εξεταστούν καλά σχεδιασμένα κίνητρα πρόσληψης και μετάβασης, διά βίου μάθησης, ΕΕΚ, και μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, τα οποία αναπτύχθηκαν σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, ώστε να στηριχτεί η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και οι μεταβάσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου και να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα του ψηφιακού και του πράσινου μετασχηματισμού, των δημογραφικών αλλαγών, καθώς και των επιπτώσεων του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Οι δυσκολίες πρόσληψης και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες σε τομείς με δύσκολες συνθήκες εργασίας και θέσεις εργασίας χαμηλής ποιότητας. Η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και η εφαρμογή στρατηγικών διατήρησης είναι, συνεπώς, σημαντικές για την προσέλκυση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους εργοδότες να παρέχουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και απασχόλησης και να επενδύουν στο εργατικό δυναμικό τους.

Τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαθέτουν νόμιμους κατώτατους μισθούς, θα πρέπει να προωθήσουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με σκοπό τον καθορισμό των μισθών και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων με διαφανή και προβλέψιμο τρόπο, καθιστώντας δυνατή την επαρκή ανταπόκριση των μισθών στις μακροπρόθεσμες εξελίξεις στον τομέα της παραγωγικότητας, στον πληθωρισμό και στο κόστος ζωής, και προωθώντας δίκαιους μισθούς που να επιτρέπουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους τους εργαζόμενους, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ομάδες χαμηλότερου και μεσαίου εισοδήματος με σκοπό την ενίσχυση της ανοδικής κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης. Οι μηχανισμοί καθορισμού των μισθών θα πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων της αύξησης της απασχόλησης, της ανταγωνιστικότητας, της αγοραστικής δύναμης και των περιφερειακών και τομεακών εξελίξεων. Με σεβασμό στις εθνικές πρακτικές και στην αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι λαμβάνουν επαρκείς μισθούς επωφελούμενοι, άμεσα ή έμμεσα, από συλλογικές συμβάσεις ή επαρκείς νόμιμους κατώτατους μισθούς, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις τους στην ανταγωνιστικότητα, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, την αγοραστική δύναμη και την εργασιακή φτώχεια.

Στο πλαίσιο της ψηφιακής και της πράσινης μετάβασης, των δημογραφικών αλλαγών και του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τη βιωσιμότητα, την παραγωγικότητα, τη συμπερίληψη, την ανταγωνιστικότητα, την απασχολησιμότητα και την ανάπτυξη και απόκτηση δεξιοτήτων και ικανοτήτων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής των ανθρώπων και ανάλογα με τις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, επίσης υπό το πρίσμα των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης και των κρατών μελών για το 2030 όσον αφορά τις δεξιότητες. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να εκσυγχρονίσουν τα συστήματά τους εκπαίδευσης και κατάρτισης και να επενδύσουν σε αυτά, ώστε να παρέχουν υψηλής ποιότητας, συμπεριληπτική εκπαίδευση και κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, να βελτιώσουν τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα και την παροχή των δεξιοτήτων και ικανοτήτων που απαιτούνται για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, και να εξασφαλίσουν πρόσβαση στην ψηφιακή μάθηση, τη γλωσσική κατάρτιση (π.χ. στην περίπτωση των προσφύγων, μεταξύ άλλων από την Ουκρανία ή διευκολύνοντας την πρόσβαση στην αγορά εργασίας σε διασυνοριακές περιοχές) και την απόκτηση επιχειρηματικών δεξιοτήτων, που δεν συμπεριλαμβάνονται ακόμα στα τυπικά προγράμματα εκπαίδευσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν με τους κοινωνικούς εταίρους, τους παρόχους εκπαίδευσης και κατάρτισης, τις επιχειρήσεις και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων που παρουσίασε η Επιτροπή τον Μάρτιο του 2024, για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και τη βελτίωση της ποιότητας και της συνάφειάς τους με την αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω στοχευμένης χρηματοδοτικής και τεχνικής υποστήριξης. Το δικαίωμα εκπαιδευτικής άδειας μετ’ αποδοχών για επαγγελματικούς σκοπούς θα πρέπει να ενθαρρύνεται ώστε να επιτρέπεται στους εργαζομένους να παρακολουθούν προγράμματα κατάρτισης κατά τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας και χωρίς κόστος για τους εργαζομένους, σύμφωνα με τις σχετικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ). Αυτό θα συμβάλει επίσης στη διευκόλυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, στην αντιμετώπιση των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων και των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων για δραστηριότητες που σχετίζονται με τις βιομηχανίες μηδενικών καθαρών εκπομπών και τις ψηφιακές βιομηχανίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ, και εκείνων που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση, όπως η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή η ανακαίνιση κτιρίων. Οι αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων δίκαιους μισθούς, τυποποιημένες συμβάσεις εργασίας, πρόσβαση σε κοινωνική προστασία, ευκαιρίες διά βίου μάθησης, υγεία και ασφάλεια στην εργασία, καλή ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, εύλογο χρόνο εργασίας, εκπροσώπηση των εργαζομένων, δημοκρατία στην εργασία και συλλογικές διαπραγματεύσεις, διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην προσέλκυση και τη διατήρηση ειδικευμένων εργαζόμενων.

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην αντιμετώπιση οποιασδήποτε μείωσης των εκπαιδευτικών επιδόσεων των νέων, ιδίως στον τομέα των βασικών δεξιοτήτων. Απαιτούνται ενέργειες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, συμπεριλαμβανομένης της ελκυστικότητάς του, της αντιμετώπισης των ελλείψεων εκπαιδευτικών και της ανάγκης επένδυσης στις ψηφιακές δεξιότητες των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών. Επιπλέον, τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης θα πρέπει να εφοδιάζουν όλους τους εκπαιδευομένους με βασικές ικανότητες, συμπεριλαμβανομένων των βασικών και των ψηφιακών δεξιοτήτων, καθώς και με εγκάρσιες ικανότητες και κριτικό πνεύμα ενόψει της απειλής της παραπληροφόρησης, ώστε να θέτουν τις βάσεις για προσαρμοστικότητα και ανθεκτικότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, οι οποίες είναι απαραίτητες για επιτυχείς μεταβάσεις, ιδίως στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι εκπαιδευτικοί είναι έτοιμοι να καλλιεργήσουν αυτές τις ικανότητες στους εκπαιδευομένους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν τους ενηλίκους που βρίσκονται σε ηλικία εργασίας όσον αφορά την πρόσβαση σε κατάρτιση και να αυξήσουν τις επιδιώξεις και τα κίνητρα που ωθούν τα άτομα να αναζητούν κατάρτιση, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση, μέσω ατομικών λογαριασμών μάθησης, και διασφαλίζοντας τη δυνατότητα μεταφοράς τους σε περίπτωση επαγγελματικών μεταβάσεων, καθώς και μέσω ενός αξιόπιστου συστήματος αξιολόγησης της ποιότητας της κατάρτισης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διερευνούν τη χρήση μικροδιαπιστευτηρίων για την υποστήριξη της διά βίου μάθησης και της απασχολησιμότητας. Θα πρέπει να δίνουν τη δυνατότητα σε όλους να προβλέπουν και να προσαρμόζονται καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, κυρίως μέσω της συνεχούς αναβάθμισης των δεξιοτήτων, της επανειδίκευσης και της παροχής ολοκληρωμένης καθοδήγησης και συμβουλευτικής, με σκοπό την υποστήριξη της δίκαιης και θεμιτής μετάβασης για όλους, με ιδιαίτερη προσοχή σε εργαζόμενους άνω των 50 ετών, την ενίσχυση της απασχόλησης και των κοινωνικών αποτελεσμάτων και της παραγωγικότητας, την αντιμετώπιση των ελλείψεων στην αγορά εργασίας και της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, τη βελτίωση της συνολικής ανθεκτικότητας της οικονομίας σε κλυδωνισμούς και την ευκολότερη πραγματοποίηση πιθανών προσαρμογών.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τις ίσες ευκαιρίες για όλους, αντιμετωπίζοντας τις ανισότητες στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ άλλων και όσον αφορά την περιφερειακή κάλυψη. Ειδικότερα, τα παιδιά θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, σύμφωνα με τους νέους «στόχους της Βαρκελώνης» και την ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν τα συνολικά επίπεδα επαγγελματικών προσόντων, να μειώσουν τον αριθμό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση, να στηρίξουν την ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση των παιδιών από μειονεκτούσες ομάδες και απομακρυσμένες περιοχές, να αυξήσουν την ελκυστικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ), να στηρίξουν την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την ολοκλήρωσή της και να αυξήσουν τον αριθμό των αποφοίτων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) τόσο στην ΕΕΚ όσο και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ιδίως δε για τις γυναίκες. Θα πρέπει επίσης να υποστηριχθούν οι κορυφαίες επιδόσεις και η αριστεία στα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, δεδομένου του ρόλου τους στην προώθηση του μελλοντικού δυναμικού καινοτομίας της ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν τη μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση μέσω ποιοτικών, αμειβόμενων περιόδων πρακτικής άσκησης και μαθητείας, καθώς και να αυξήσουν τη συμμετοχή των ενηλίκων στη συνεχή μάθηση, ιδίως για όσους προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα και για τους λιγότερο ειδικευμένους. Λαμβάνοντας υπόψη τις νέες απαιτήσεις για τις ψηφιακές, τις πράσινες και τις γηράσκουσες κοινωνίες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναβαθμίσουν και να αυξήσουν την προσφορά και την υιοθέτηση ευέλικτης αρχικής και συνεχούς ΕΕΚ, να ενισχύσουν τη μάθηση στον χώρο εργασίας στα συστήματα τους ΕΕΚ, μεταξύ άλλων μέσω προσβάσιμων, ποιοτικών και αποτελεσματικών προγραμμάτων μαθητείας, και να στηρίξουν τους ενήλικες με χαμηλή ειδίκευση όσον αφορά τη διατήρηση της απασχολησιμότητάς τους. Επίσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν, κατά περίπτωση, τη σύνδεση της αγοράς εργασίας με την τριτοβάθμια εκπαίδευση και με την έρευνα· να βελτιώσουν την παρακολούθηση και πρόβλεψη των δεξιοτήτων· να προβάλουν περισσότερο τις δεξιότητες και να καταστήσουν συγκρίσιμα τα προσόντα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποκτώνται στο εξωτερικό, και να διασφαλίσουν τη συνεκτικότερη χρήση των ταξινομήσεων σε επίπεδο ΕΕ [δηλαδή της ESCO (Ευρωπαϊκή ταξινόμηση δεξιοτήτων, ικανοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων)] και να αυξήσουν τις ευκαιρίες αναγνώρισης και επικύρωσης των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτώνται εκτός της τυπικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ άλλων και για τους πρόσφυγες και τα άτομα που βρίσκονται σε καθεστώς προσωρινής προστασίας. Πέρα από την αξιοποίηση των ανεκμετάλλευτων δυνατοτήτων του εγχώριου εργατικού δυναμικού της ΕΕ, το άνοιγμα νόμιμων διαύλων για τη μετανάστευση και η πρόληψη καταχρηστικών συνθηκών εργασίας μέσω της διασφάλισης της ίσης μεταχείρισης των τοπικών εργαζομένων και των υπηκόων τρίτων χωρών μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των ελλείψεων δεξιοτήτων και εργατικού δυναμικού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, όπως στους τομείς STEM καθώς και στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και μακροχρόνια περίθαλψη, την εκπαίδευση, τις μεταφορές και τις κατασκευές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι η μετανάστευση του εργατικού δυναμικού δεν οδηγεί στην υποβάθμιση των υφιστάμενων συνθηκών εργασίας για τους εγχώριους εργαζομένους. Η υιοθέτηση μιας δεξαμενής ταλέντων της ΕΕ, σε συνδυασμό με μια φιλόδοξη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας της ΕΕ για την μπλε κάρτα, θα μπορούσε να προσφέρει ευκαιρίες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων και σε όλους τους τομείς.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στους ανέργους και στα οικονομικά μη ενεργά άτομα αποτελεσματική, έγκαιρη, συντονισμένη και εξατομικευμένη βοήθεια που βασίζεται στην υποστήριξη για την αναζήτηση εργασίας, την κατάρτιση, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση, καθώς και την πρόσβαση σε άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες, με ιδιαίτερη προσοχή στις ευάλωτες ομάδες και στα άτομα που πλήττονται ιδιαίτερα από την αναγκαία πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση ή από κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας. Ολοκληρωμένες στρατηγικές που περιλαμβάνουν εμπεριστατωμένη ατομική αξιολόγηση των ανέργων θα πρέπει να δρομολογούνται το συντομότερο δυνατό, ώστε να μειωθεί σημαντικά και να προληφθεί η μακρόχρονη και διαρθρωτική ανεργία. Η ανεργία των νέων και το ζήτημα των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) θα πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται με την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και τη διαρθρωτική βελτίωση της μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση, μεταξύ άλλων μέσω της πλήρους εφαρμογής των ενισχυμένων εγγυήσεων για τη νεολαία, οι οποίες θα πρέπει επίσης να στηρίξουν τις ποιοτικές ευκαιρίες απασχόλησης των νέων. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειες, ιδίως όσον αφορά την επισήμανση του τρόπου με τον οποίο η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση προσφέρουν μια ανανεωμένη προοπτική για το μέλλον και ευκαιρίες για τους νέους.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποσκοπούν σε άρση των εμποδίων και των αντικινήτρων ως προς τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, καθώς και στην παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ιδίως όσον αφορά τα άτομα με χαμηλό εισόδημα και τα δεύτερα εργαζόμενα μέλη της οικογένειας (συχνά γυναίκες), καθώς και τα άτομα που είναι πιο απομακρυσμένα από την αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και των ατόμων Ρομά. Λόγω των μεγάλων ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε ορισμένα επαγγέλματα και τομείς (ιδίως στους τομείς STEM, την ιατροφαρμακευτική και τη μακροχρόνια περίθαλψη, την εκπαίδευση, τις μεταφορές και τις κατασκευές), τα κράτη μέλη θα πρέπει, σεβόμενα τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων, να συμβάλουν στην προώθηση της προσφοράς εργασίας, ιδίως μέσω της προώθησης επαρκών μισθών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, διασφαλίζοντας ότι ο σχεδιασμός των συστημάτων φορολογίας και παροχών στηρίζει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και ότι οι ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας είναι αποτελεσματικές και προσβάσιμες. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να υποστηρίζουν ένα κατάλληλο περιβάλλον εργασίας για τα άτομα με αναπηρίες, μεταξύ άλλων μέσω στοχοθετημένης χρηματοδοτικής και τεχνικής στήριξης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, καθώς και μέσω υπηρεσιών που δίνουν τη δυνατότητα στα άτομα αυτά να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, όπου η κοινωνική οικονομία θα μπορούσε να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην εξασφάλιση ποιοτικών θέσεων εργασίας για άτομα με αναπηρία. Οι διάφορες κατευθυντήριες γραμμές που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την απασχόληση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2023-2030 θα πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως στους χώρους εργασίας. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο δικαίωμα στην εύλογη προσαρμογή, στην ανάπτυξη στρατηγικών διατήρησης και στην καταπολέμηση πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις. Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες μεταξύ των φύλων όσον αφορά την απασχόληση και τις αμοιβές, καθώς και τα επαγγελματικά έμφυλα στερεότυπα και οι αγορές εργασίας διαχωρισμένες με βάση το φύλο, που αντικατοπτρίζουν τις συστηματικές ανισότητες μεταξύ των φύλων στην πρόσβαση στη σχετική εκπαίδευση και κατάρτιση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την ισότητα των φύλων και την αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων εξασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες και επαγγελματική εξέλιξη και εξαλείφοντας τα εμπόδια στην πρόσβαση των γυναικών σε ηγετικές θέσεις σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων, καθώς και μέσω της αντιμετώπισης της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία που αποτελούν πρόβλημα το οποίο πλήττει κυρίως τις γυναίκες. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ίση αμοιβή για ίση εργασία ή για εργασία ίσης αξίας, και μισθολογική διαφάνεια. Η συμφιλίωση επαγγελματικής, οικογενειακής και προσωπικής ζωής για γυναίκες και άνδρες θα πρέπει να προωθηθεί, ιδίως μέσω της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτές, ποιοτικές υπηρεσίες μακροχρόνιας περίθαλψης και προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, καθώς και μέσω επαρκών πολιτικών που θα αντιμετωπίζουν τις αλλαγές που επέφερε στο εργασιακό περιβάλλον η ψηφιοποίηση. Το δικαίωμα των εργαζομένων στην αποσύνδεση είναι ουσιώδες σε αυτό το πλαίσιο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι γονείς και άλλα πρόσωπα με υποχρεώσεις φροντίδας έχουν πρόσβαση σε αρμόζουσες άδειες για οικογενειακούς λόγους και ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, με στόχο την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής, οικογενειακής και προσωπικής ζωής, και να προωθούν την ισορροπημένη χρήση των εν λόγω δικαιωμάτων μεταξύ γονέων.

Προκειμένου να επωφεληθούν από ένα δραστήριο και παραγωγικό εργατικό δυναμικό και νέους τρόπους εργασίας και επιχειρηματικά μοντέλα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με δίκαιες, διαφανείς και προβλέψιμες συνθήκες εργασίας, με την εξισορρόπηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Θα πρέπει να μειώσουν και να αποτρέψουν τον κατακερματισμό στο εσωτερικό των αγορών εργασίας, να καταπολεμήσουν την αδήλωτη εργασία και την πλασματική αυτοαπασχόληση, και να προωθήσουν τη μετάβαση σε μορφές απασχόλησης αορίστου χρόνου. Οι κανόνες για την προστασία της απασχόλησης, το εργατικό δίκαιο και οι φορείς απασχόλησης θα πρέπει στο σύνολό τους να παρέχουν προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων, υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας και εργασιακής ασφάλειας, προσλήψεις χωρίς αποκλεισμούς, υγεία και ασφάλεια στην εργασία, καθώς και κατάλληλα προσαρμοσμένο περιβάλλον εργασίας για όλους τους εργαζομένους. Ταυτόχρονα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν κατάλληλο περιβάλλον για να μπορούν οι επιχειρήσεις και οι εργοδότες να προσαρμόζονται στις αλλαγές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν πλήρως τους κανονισμούς της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, συμπεριλαμβανομένων δεσμευτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης, προκειμένου να εργαστούν για τη μείωση του αριθμού των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων και την εξάλειψη του καρκίνου στον χώρο εργασίας. Η προώθηση της χρήσης ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας, όπως η τηλεργασία, μπορεί να συμβάλει σε υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης και σε πιο συμπεριληπτικές αγορές εργασίας και μπορεί να επιτρέψει σε ομάδες εργαζομένων που προηγουμένως αποκλείονταν να έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα, ενέχει επίσης τον κίνδυνο να αμβλυνθούν τα όρια μεταξύ του χρόνου εργασίας και της ιδιωτικής ζωής, συνεπώς υπάρχει ανάγκη για οδηγία σχετικά με το δικαίωμα στην αποσύνδεση. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και άλλους συντελεστές του ψηφιακού μετασχηματισμού, μεταξύ άλλων μέσω της προώθησης της υιοθέτησης δεοντολογικών και αξιόπιστων εργαλείων ΤΝ. Αυτό μπορεί να κυμαίνεται από πολιτικές που αναπτύσσονται σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και θα αποσκοπούν στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων για νέα επαγγέλματα και κίνητρα προς τις εταιρείες ώστε να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν τεχνολογίες που θα μπορούν να αυξήσουν την παραγωγικότητα, να συμπληρώσουν το ανθρώπινο εργατικό δυναμικό και να μετριάσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους τομείς. Γενικά, και ειδικότερα στο ψηφιακό περιβάλλον, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων όσον αφορά τον χρόνο εργασίας, τη δημοκρατία στην εργασία, τις συνθήκες εργασίας, την ψυχική υγεία στην εργασία και την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, και να εφαρμόζεται ισότιμα για όλους τους εργαζομένους, ανεξάρτητα από το μέγεθος της εταιρείας ή την υποκείμενη σύμβαση εργασίας. Πρέπει να αποτρέπονται οι εργασιακές σχέσεις που οδηγούν σε επισφαλείς συνθήκες εργασίας, όπως η ψευδής αυτοαπασχόληση, οι ψευδείς περίοδοι πρακτικής άσκησης ή άλλοι τύποι συγκαλυμμένης απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων στις οποίες εμπλέκονται εργαζόμενοι σε πλατφόρμες. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την οδηγία για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις πλατφόρμες, να διασφαλίσουν ότι τα άτομα που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας μπορούν να απολαμβάνουν πλήρως τα εργασιακά δικαιώματα και τις κοινωνικές παροχές τους, να ενισχύσουν τις επιθεωρήσεις εργασίας και να θεσπίσουν αποτρεπτικές κυρώσεις. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια και την ανθρώπινη λογοδοσία στη χρήση αλγορίθμων και να καταπολεμήσουν την κατάχρηση άτυπων συμβάσεων. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε αποτελεσματικό, αμερόληπτο μηχανισμό επίλυσης διαφορών καθώς και το δικαίωμα επανόρθωσης, το οποίο περιλαμβάνει την καταβολή εύλογης αποζημίωσης όπου είναι σκόπιμο, σε περιπτώσεις καταχρηστικής απόλυσης.

Οι πολιτικές θα πρέπει να έχουν ως στόχο τη βελτίωση και την υποστήριξη της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, της αντιστοίχισης και των μεταβάσεων, υπό το πρίσμα επίσης των δημογραφικών αλλαγών, μεταξύ άλλων και σε μειονεκτούσες περιοχές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενεργοποιήσουν και να διευκολύνουν αποτελεσματικά όσους μπορούν να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας, ιδίως τις υποεκπροσωπούμενες ομάδες, όπως οι γυναίκες και οι νέοι, καθώς και τα άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, όπως τα άτομα με χαμηλότερη ειδίκευση και οι μακροχρόνια άνεργοι, τα άτομα με αναπηρίες, τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που βρίσκονται σε καθεστώς προσωρινής προστασίας, των ατόμων από κοινότητες Ρομά και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν το πεδίο εφαρμογής και την αποτελεσματικότητα των ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας, διευρύνοντας τη στόχευση, την εμβέλεια και την κάλυψή τους και συνδέοντάς τες καλύτερα με τις κοινωνικές υπηρεσίες, την κατάρτιση και την εισοδηματική στήριξη στους ανέργους, για όσο αναζητούν εργασία και με βάση τα δικαιώματα και τις ευθύνες τους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιούν όσο το δυνατόν καλύτερα τη χρηματοδότηση και την τεχνική υποστήριξη της ΕΕ, καθώς και τους εθνικούς πόρους, ώστε να ενισχυθεί η ικανότητα των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης να παρέχουν έγκαιρη και εξατομικευμένη βοήθεια σε όσους αναζητούν εργασία, να ανταποκρίνονται στις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, να εφαρμόζουν διαχείριση βάσει επιδόσεων και να χρησιμοποιούν δεδομένα και ψηφιακή τεχνολογία.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στους ανέργους επαρκείς παροχές ανεργίας με επαρκή διάρκεια, σύμφωνα με τις εισφορές τους και τους εθνικούς κανόνες επιλεξιμότητας και με βάση την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης. Αυτό θα πρέπει να συνοδεύεται από ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένων μέτρων αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα των ελλείψεων και αναντιστοιχιών εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, με τη στήριξη μηχανισμών αμοιβαίας μάθησης μεταξύ των κρατών μελών.

Η κινητικότητα των εκπαιδευομένων, των μαθητευομένων και των εργαζομένων θα πρέπει να αυξηθεί και να υποστηριχθεί επαρκώς, ιδίως για τους εκπαιδευομένους στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση με λιγότερες εμπειρίες κινητικότητας, με στόχο την ενίσχυση των δεξιοτήτων και της απασχολησιμότητάς τους, την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και τη συμβολή στην ανταγωνιστικότητα σε επίπεδο ΕΕ. Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα εμπόδια στην κινητικότητα του εργατικού δυναμικού εντός της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων ή τη μεταβίβαση κεκτημένων δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης. Με βάση τις εργασίες της ειδικής ομάδας για την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να απλουστεύσουν και να τυποποιήσουν τις οικείες απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν στις διοικήσεις τους τη δυνατότητα να λαμβάνουν τυποποιημένα έγγραφα σε άλλες γλώσσες της Ένωσης. Θα πρέπει να εξασφαλιστούν δίκαιες και αξιοπρεπείς συνθήκες για όλους όσοι ασκούν διασυνοριακή δραστηριότητα με την αποφυγή των διακρίσεων και τη διασφάλιση ίσης μεταχείρισης με τους υπηκόους της ΕΕ, την επιβολή της εθνικής και της ενωσιακής νομοθεσίας και την επιτάχυνση της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών διοικήσεων όσον αφορά τους μετακινούμενους εργαζομένους, με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας. Παράλληλα με τη στήριξη της κινητικότητας των εργαζομένων, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις αρνητικές επιπτώσεις της διαρροής εγκεφάλων σε ορισμένες περιφέρειες, ιδίως στα νότια και ανατολικά κράτη μέλη, καθώς και σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές.

Η κινητικότητα των εργαζομένων σε κρίσιμης σημασίας επαγγέλματα και των διασυνοριακών, εποχιακών και αποσπασμένων εργαζομένων θα πρέπει να υποστηρίζεται στις περιπτώσεις προσωρινού κλεισίματος των συνόρων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετάσχουν περαιτέρω σε συμπράξεις προσέλκυσης ταλέντων για την ενίσχυση των νόμιμων οδών μετανάστευσης με τη δρομολόγηση νέων προγραμμάτων κινητικότητας και να χαράξουν μια αποτελεσματική πολιτική ένταξης για τους εργαζομένους και τις οικογένειές τους, η οποία θα περιλαμβάνει εκπαίδευση και κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης της γλωσσικής κατάρτισης, της απασχόλησης, της υγείας και της στέγασης.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες για νέες μορφές εργασίας και εργασιακές μεθόδους, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που διαθέτουν για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωσή τους με τα υφιστάμενα κοινωνικά δικαιώματα, καθώς και με το ενωσιακό και το εθνικό εργατικό δίκαιο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν συμβουλές και καθοδήγηση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που ισχύουν στο πλαίσιο άτυπων συμβάσεων και νέων μορφών εργασίας, όπως η εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας και ρυθμίσεων για τηλεργασία. Στο πλαίσιο αυτό, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο και τα κράτη μέλη θα πρέπει να τους στηρίξουν στην προσέγγιση και την εκπροσώπηση των ατόμων που εργάζονται υπό άτυπο καθεστώς και νέες μορφές εργασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να εξετάσουν το ενδεχόμενο παροχής στήριξης για την επιβολή της νομοθεσίας – όπως ενίσχυση του ρόλου, των πόρων και της ικανότητας της επιθεώρησης εργασίας και περαιτέρω μέτρα όπως κατευθυντήριες γραμμές ή ειδικά προγράμματα κατάρτισης για τις επιθεωρήσεις εργασίας – όσον αφορά τις προκλήσεις που απορρέουν από νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών και ΤΝ, όπως η αλγοριθμική διαχείριση, η επίβλεψη των εργαζομένων και η τηλεργασία.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τη δημοκρατία στην εργασία και να διασφαλίσουν ευνοϊκό περιβάλλον για διμερή και τριμερή κοινωνικό διάλογο σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών διαπραγματεύσεων, στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και/ή πρακτική, κατόπιν διαβούλευσης και σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, με παράλληλο σεβασμό της αυτονομίας τους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εμπλέκουν τους κοινωνικούς εταίρους με συστηματικό, ουσιαστικό και έγκαιρο τρόπο στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης, των κοινωνικών και, κατά περίπτωση, των οικονομικών και άλλων δημόσιων πολιτικών, μεταξύ άλλων στον καθορισμό και την επικαιροποίηση των νόμιμων κατώτατων μισθών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τη διεύρυνση του πεδίου κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, βοηθώντας μεταξύ άλλων τους κοινωνικούς εταίρους να αποκτήσουν και να ενισχύσουν τις ικανότητές τους για αποτελεσματικές συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα κατάλληλα επίπεδα· τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνουν τον συντονισμό των κοινωνικών εταίρων μεταξύ τους και μεταξύ αυτών των επιπέδων. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να ενθαρρύνονται να διαπραγματεύονται και να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις σε ζητήματα που τους αφορούν, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας τους και του δικαιώματος στη συλλογική δράση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν αμελλητί την οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 και να καταρτίσουν σχέδια δράσης για την αύξηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων σύμφωνα με την οδηγία αυτή, κατά περίπτωση.

Με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων καθώς και του δικαιώματός τους να διαπραγματεύονται και να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις, και με βάση τις υφιστάμενες εθνικές πρακτικές, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τη σχετική πείρα των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά την απασχόληση και τα κοινωνικά ζητήματα, κατά περίπτωση.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν συμπεριληπτικές αγορές εργασίας, ανοικτές σε όλους, θεσπίζοντας αποτελεσματικά μέτρα για την εξάλειψη κάθε μορφής διακρίσεων και να διασφαλίσουν τις ίσες ευκαιρίες για όλους, και ιδίως για τις υποεκπροσωπούμενες ομάδες στην αγορά εργασίας, με τη δέουσα επίσης προσοχή στην περιφερειακή και εδαφική διάσταση. Θα πρέπει να διασφαλίσουν την ίση μεταχείριση όσον αφορά την απασχόληση, την κοινωνική προστασία, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την παιδική μέριμνα, τη φροντίδα ανάπαυλας και τη μακροχρόνια περίθαλψη, την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, την εκπαίδευση και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης, ανεξαρτήτως φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εκσυγχρονίσουν τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, ώστε να παρέχουν επαρκή, ουσιαστική, αποτελεσματική και βιώσιμη κοινωνική προστασία για όλους και σε όλα τα στάδια της ζωής, με την ενθάρρυνση της κοινωνικής ένταξης και της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας, με την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, τη στήριξη της κοινωνικής επένδυσης, την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και την αντιμετώπιση των ανισοτήτων, μεταξύ άλλων μέσω του σχεδιασμού των συστημάτων φορολογίας και παροχών και της αξιολόγησης του διανεμητικού αντικτύπου των πολιτικών. Η συμπλήρωση των καθολικών προσεγγίσεων με στοχευμένες προσεγγίσεις θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας θα πρέπει επίσης να αποσκοπεί στη βελτίωση της ανθεκτικότητάς τους σε πολύπλευρες προκλήσεις. Ιδιαίτερη στήριξη θα πρέπει να παρασχεθεί στα ευάλωτα νοικοκυριά που πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από την κλιματική αλλαγή, από τις προκλήσεις που συνδέονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, και από το αυξανόμενο κόστος ζωής, συμπεριλαμβανομένου του κόστους της ενέργειας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν περαιτέρω τα κενά όσον αφορά την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους υπό το πρίσμα της αύξησης των άτυπων μορφών εργασίας.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν και να ενσωματώσουν τις τρεις συνιστώσες της ενεργητικής ένταξης: επαρκής εισοδηματική στήριξη, συμπεριληπτικές αγορές εργασίας και πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες στήριξης, με σκοπό την κάλυψη των ατομικών αναγκών. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να διασφαλίζουν επαρκείς παροχές ελάχιστου εισοδήματος για όλους όσοι δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους και να προωθούν την κοινωνική ένταξη μέσω της στήριξης και της ενθάρρυνσης των ατόμων σε ηλικία εργασίας να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά εργασίας και την κοινωνία, μεταξύ άλλων μέσω στοχευμένης παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Η διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτών, προσβάσιμων και ποιοτικών υπηρεσιών, όπως η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, η εξωσχολική φροντίδα, η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η στέγαση και η υγεία και η μακροχρόνια φροντίδα, καθώς και η προσωρινή φροντίδα και η υποστήριξη των παρόχων φροντίδας, αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, συμπεριλαμβανομένης της εργασιακής φτώχειας, σύμφωνα με τους πρωταρχικούς στόχους της Ένωσης και των κρατών μελών για το 2030 όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας. Η παιδική φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ιδιαίτερα με σφαιρικά και ολοκληρωμένα μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω της πλήρους εφαρμογής της ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν την πρόσβαση όλων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, σε βασικές υπηρεσίες καλής ποιότητας. Για όσους έχουν ανάγκη ή βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε επαρκή και οικονομικά προσιτή, κοινωνική στέγαση ή στεγαστική βοήθεια. Θα πρέπει να διασφαλίζουν μια καθαρή και δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και να αντιμετωπίζουν άμεσα την ενεργειακή φτώχεια ως ολοένα και πιο σημαντική μορφή φτώχειας, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση, μέσω στοχευμένων μέτρων στήριξης που απευθύνονται σε νοικοκυριά που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τη χρηματοδότηση και την τεχνική υποστήριξη της ΕΕ για επενδύσεις στην κοινωνική στέγαση, την ανακαίνιση κατοικιών και τις συνοδευτικές υπηρεσίες και να αντιμετωπίσουν την επείγουσα ανάγκη για οικονομικά προσιτή και αξιοπρεπή στέγαση. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες, συμπεριλαμβανομένης της προσβασιμότητας, σε σχέση με τις εν λόγω υπηρεσίες. Η έλλειψη στέγης θα πρέπει να αντιμετωπιστεί συγκεκριμένα με την προώθηση της πρόσβασης σε μόνιμη στέγαση (προσέγγιση «προτεραιότητα στη στέγαση») και την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν έγκαιρη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή προληπτική και θεραπευτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καθώς και σε μακροχρόνια περίθαλψη υψηλής ποιότητας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα. Στο πλαίσιο της αυξανόμενης ζήτησης για μακροχρόνια φροντίδα, η οποία συνδέεται επίσης με τις δημογραφικές αλλαγές, τα κενά στην επάρκεια, καθώς και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και οι κακές συνθήκες εργασίας και οι συχνά ανεπαρκείς αποδοχές των φροντιστών, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Λόγω της αύξησης της μακροζωίας και των δημογραφικών αλλαγών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να κατοχυρώσουν την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες σε γυναίκες και άνδρες για να αποκτήσουν και να κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων μέσω συμπληρωματικών συστημάτων για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς εισοδήματος συνταξιοδότησης πάνω από το κατώτατο όριο διαβίωσης. Οι μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων θα πρέπει να στηρίζονται από πολιτικές που αποσκοπούν στη μείωση του συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων, μεταξύ άλλων με επαρκώς εκτιμημένες περιόδους άδειας μητρότητας και γονικής άδειας, και στην προώθηση της ενεργού και υγιούς γήρανσης και των αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εργαζόμενοι μπορούν πράγματι να παραμείνουν στην απασχόληση έως ότου φτάσουν στη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης. Ταυτόχρονα, οι εργαζόμενοι που επιθυμούν να παραμείνουν ενεργοί μετά τη συμπλήρωση της ηλικίας συνταξιοδότησης θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να το πράξουν. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθιερώσουν έναν εποικοδομητικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη και να επιτρέψουν την κατάλληλη σταδιακή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.