1.á mheabhrú go bhfuil muid in am ríthábhachtach le haghaidh T&N, agus go ndúirt Uachtarán an Choimisiúin Ursula von de Leyen go gcaithfidh an Eoraip ‘taighde agus nuálaíocht a chur i gcoílár ár ngeilleagair’ le linn a clár dá dara théarma mar uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh a chur i láthair don Pharlimint i mí Iúil 2024;

2.á thabhairt faoi deara go meastar sna tuarascálacha Draghi, Letta agus Heitor go bhfuil T&N riachtanach chun iomaíocht Eorpach a bhaint amach agus go gcuirtear béim iontu ar an ngá práinneach atá ann gníomhú chun nach titfidh an Eoraip siar; á chur i dtábhacht go bhfuil gealltanas ag teastáil chun clár réime a bhaint amach amach anseo arb ionann é agus rannchuidiú nach beag le hiomaíocht na hEorpa agus lena leas foriomlán.

3.á mheabhrú gur oscailt súl don Eoraip iad tuarascálacha Draghi agus Heitor chun aghaidh a thabhairt ar iomaíocht dhomhanda agus ar an méadú suntasach ar eolaíocht na Síne le blianta beaga anuas; á chur in iúl gur geal léi an ráta ratha níos airde atá ag Fís Eorpach i gcomparáid le Fís 2020; á chur in iúl gur mór aici freagrúlacht Fís Eorpach i ngéarchéimeanna, amhail COVID-19 agus dúshláin gheopholaitiúla, ach á chur in iúl nár oth léi an easpa cistiúcháin bhreise amháin ach na giorrúcháin mhaoinithe leanúnacha freisin, rud a chuireann tosaíochtaí bunaidh i mbaol;

4.á chur in iúl gur oth léi go raibh taithí dhiúltach ag gabháil le cur chun feidhme Fís Eorpach, ós rud é gur tháinig méadú ar chastacht agus ar mhaorlathas den chuid is mó mar thoradh ar an aistriú ó Fís 2020 go Fís Eorpach; á chur i bhfios go láidir go bhfuil na rátaí ratha i roinnt codanna den chlár fós chomh híseal sin go ndéantar iarratais a d’fhéadfadh a bheith thar barr a dhíspreagadh leo, ó thaighdeoirí in institiúidí taighde a bhfuil buiséid níos lú acu agus ó FBManna; á chur san áireamh gur cheart go mbeidh buntáistí níos suntasaí ann mar thoradh ar phleanáil stratéiseach do cháilíocht na pleanála agus gealltanas neartaithe na bpáirtithe leasmhara T&N uile, rud nach bhfuil ann dó go leordhóthanach fós de réir cosúlachtaí; á chreidiúint gur cheart go dtógfaí FP10 ar ionstraimí faoi Fís Eorpach a bhfuil cruthúnas ann go bhfuil siad éifeachtach agus éifeachtúil;

5.á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá clár réime lúfar; á thabhairt dá haire go leagtar amach i dtuarascáil Heitor a thábhachtaí atá sé freagairt do réimse na heolaíochta agus na nuálaíochta atá ag athrú go tapa agus á mholadh go mbeadh páirt ag cleachtóirí i rialú an chláir, tríd an dá Chomhairle molta, chomh maith le glaonna nach mbeadh chomh saintreorach céanna; á mheabhrú go dtugtar faoi deara i dtuarascáil Draghi go bhfuil rialachas reatha an chláir réime mall agus maorlathach, gur cheart a eagrúchán a athdhearadh chun go mbeidh sé bunaithe níos mó ar thorthaí agus go ndéanfaidh na príomhshaineolaithe meastóireacht air agus gur cheart do dhaoine a bhfuil cuntas teiste cruthaithe acu ag teorainn an taighde nó na nuálaíochta an clár réime a bheidh ann amach anseo a rialú; á thabhairt dá haire nach féidir smaointe nuálacha a thuar agus a chlárú i gcónaí agus á chur i dtábhacht an gá atá le maoiniú leordhóthanach nach bhfuil réamh-chláraithe chun acmhainneacht iomlán na nuálaíochta atá i mbun forbartha a fháil.

6.á thabhairt chun suntais a thábhachtaí atá sé clár réime bunaithe ar bharr feabhais a bheith againn chun rannpháirtíocht na dtaighdeoirí is fearr san Eoraip a áirithiú tríd an gclár réime iomlán; an argóint á dhéanamh go bhfuil ligeacht lárnach amháin de chuid tírdhréach polaitíochta T&N an AE nasctha le heaspa cur chuige lánbhrí, comhtháite agus comhlántachidir gníomhaíochtaí T&N áit-bhunaithe agus gníomhaíochtaí T&N atá tiomanta ag barr feabhais, idir an bhfuinneog chlár réime agus an fhuinneog T&N den bheartas comhtháthaithe a bhfuil an t-ord méide céanna acu ó thaobh bhuiséad an AE; á thabhairt faoi deara gur dúshlán mór é uas-scálú agus tráchtálú thorthaí taighde san Eoraip fós;

7.á mheabhrú an moladh sa tuarascáil Heitor chun comhshaol taighde, forbartha agus nuálaíochta Eorpach atá mealltach agus cuimsitheach a chothú; á mheabhrú an moladh sa tuarascáil Letta chun cúigiú saoirse a fhorbairt sa mhargadh aonair; á mheabhrú an bharúil sa tuarascáill Draghi go bhfuil scoilteadh chomhshaol nuálaíochta na hEorpa ar cheann de chúiseanna feidhmiú lag na hEorpa ó thaobh nuálaíochta de; á mheabhrú go gcuirtear an clár réime i bhforbairt Limistéar Eorpach Taigde leis na Conarthaí; á bheith cinnte chun éifeacht an chlár réime a bharrfheabhsú, go gcaithfidh sé a bheith imlonnaithe i mbeartas taighde Eorpach níos leithne lena n-áirithítear gur suíomh mealltach í an Eoraip le haghaidh gníomhaíochtaí taighde a mheallann tallann domhanda, lena n-aistrítear eolaíocht go dtí fás eacnamaíochagus dul chun cinn sochaíoch, agus a théann i ngleic leis an mbearna nuálaíochta laistigh de AE; á chur san áireamh gur cheart go mbeidh sé d’aidhm ag an nGníomh um an Limistéar Eorpach Taighde (Gníomh ERA) an Eoraip seo a bhaint amach; á aithint go bhfuil constaicí nach beag ann fós maidir le ‘cúrsaíocht daoine oilte’ i measc na mBallstát, lena n-áirithítear aithint cáilíochtaí;

8.á sheasamh ar an ngá mór go nglacfaidh Ballstáit le gealltanais nithiúla chun sprioc 3 % de chaiteachas OTI ar T&F roimh 2030; á thabhairt faoi deara go n-infheistíonn an AE níos lú go suntasach ná cumhachtaí domhanda móra eile, agus gur theip air an sprioc 3 % a bhaint amach le breis is fiche bliain, 2,24 % dá OTI á infheistiú aige in T&F in 2022, mar shampla, i gcomparáid le 3,5 % in SAM; á chur i dtábhacht go ndéantar an cás seo níos measa le gach bliain nach n-infheistíonn AE go leor in T&F agus go ndéantar an bhearna le tríú tíortha níos doimhne leis freisin; á shonrú go bhfuil difríochtaí móra ann idir déine T&F na 27 Ballstát de AE, an sprioc caitheachais 3 % á bhaint amach ag cúigear acu, agus cuid eile acu faoi 1 %; á mheabhrú, ar níos lú ná 7 % den mhéid iomlán Tuarascáil Draghi maidir le todhaí iomaíochas na hEorpa, lch. 236., gur sciar an-bheag í ranníocaíocht bhuiséad AE do chaiteachas T&F den chaiteachas poiblí foriomlán ar T&F san Aontas; á thbhairt faoi deara nár cheart go ngiorrófar caiteachas náisiúnta ar thaighde mar fhreagra ar mhaoiniú taighde AE a bheith ann mar mhaoiniú malartach á chur i dtábhacht go bhfuil iarracht chomhpháirteach ag teasáil idir an Eoraip agus maoiniú náisiúnta le haghaidh taighde agus nuálaíochta; á chur i dtábhacht chomh maith an ról tábhachtach atá ag infheistíocht phríobháideach i dtaighde agus nuálaíocht chun cur le maoiniú poiblí; ar oth leis go bhfuil infheistíocht phríobháideach Eorpach taobh thiar den infheistíocht phríobháideach sa tSín agus in SAM, arb ionann í agus 1,3 % de OTI san Eoraip, i gcomparáid le 2,4 % in SAM, agus 1,9 % sa tSín; á sheasamh, mar sin de, leis an ról ríthábhachtach atá le hidirghabháil AE mar spreagadh i gcomhar chaiteachas T&F, agus ar an ngá atá le comhordú agus ailíniú breise idir caiteachas T&F náisiúnta agus caiteachas T&F an Aontais;

9.á sheasamh leis an ról ríthábhachtach atá le maoiniú poiblí fadtéarmach chun tacú le buntaighde den scoth, atá tiomanta ag fiosracht eolaíoch agus an t-aon aidhm aige eolas eolaíoch a chur chun cinn agus gan tairbhe sofheicthe ná láithreach mar thoradh aige, agus seirindipíocht mar shaintréith aige in amanna;

10.á chur i dtábhacht aithris 72 denRialachán maidir le Fís Eorpach, ina luaitear chun barr feabhais eolaíoch a áirithiú, agus i gcomhréir le hAirteagal 13 den Chairt, gur cheart go gcuirfear meas ar shaoirse acadúil chun cinn sna tíortha uile a bhaineann tairbhe as a chistí; á chur i dtábhacht cé gur tharla roinnt eachtraí maidir le saoirse acadúil i roinnt tíortha a bhaineann tairbhe as cistí Fís Eorpach, nár úsáid an Coimisiún an aithris seo go héifeactach chun dul i ngleic le fadhbanna sonracha; fáilte á chur roimh an ngealltanas ón gCoimisinéir atá freagrach as gnólachtaí nuathionscanta, taighde agus nuálaíocht, ina héisteacht le Parlaimint, chun togra reachtach a mholadh maidir le saoirse thaighde eolaíochta; á iarraidh ar an gCoimisiún togra reachtach den sórt sin a thíolacadh i gcomhréir le rún ón bParlaimint an 17 Eanáir 2024;

11.Tacaíocht á thabhairt don na leibhéil arda caiteachais aeráide sna chéad bhlianta de Fís Eorpach; á iarraidh ar an gCoimisiún fánacht ar an mbealach chun an sprioc chaiteachas aeráide foriomlán 35 % a bhaint amach le linn shaolré iomlán an chláir.

12.á chur i dtábhacht go bhfuil Fís Eorpach ar an mbealach lena spriocanna chaiteachas aeráide a bhaint amach, de réir Threoir an Chláir Fís Eorpach, gan an prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a chur san áireamh i ndáil le measúnú a dhéanamh ar thograí, seachas sa chás go raibh sé ábhartha d’ábhar an ghlaoigh; á chur i dtábhacht nach bhfuil aon oibleagáid dhlíthiúil ná bunús dlí ann le haghaidh chur i bhfeidhm cothrománach an prionsabail ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ ná an prionsabal ‘gan dochar a dhéanamh’; fáilte á chur roimh an ngealltanas ón gCoimisinéir um Ghnólachtaí Nuathionscanta agus um Thaighde agus Nuálaíocht, ina héisteach le Parlaimint, chun an cur chuige reatha agus an cur chuige nua maidir le cur i bhfeidhm an phrionsabail ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a mheasúnú, lena n-áirithítear an bunús dlí chun é a chur i bhfeidhm, agus an measúnú sin a roinnt leis an bParlaimint; á iarraidh ar an gCoimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid na Parlaiminte roimh thús FP10, maidir le tionchar úsáid an phrionsabail ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ faoi Fís Eorpach, lena n-áirithítear meastachán na gcostas gaolta óna chur i bhfeidhm don Choimisiún agus a dtairbhithe, agus a tionchar ar shimpliú chur i bhfeidhm i gcomhar tionscadal;

13.á chur san áireamh go raibh na mílte taighdeoirí in am an ghátair de dheasca roinnt eachtraí domhanda móra le linn chur i bhfeidhm Fís Eorpach, lena n-áirithítear sa comharsanacht AE, rud a bhí mar chúis le méadaithe suntasacha i líon na n-iarratas ó thaighdeoirí i mbaol i gcomhar sochrúchán éigeandála sa Eoraip; an chonclúid á dhéanamh áfach, faaoin gclár reatha, nach bhfuil cistiú leordhóthanach ar fáil do AE chun tacú le taighdeoirí i mbaol agus go bhfuil iarrachtaí de chuid roinnt Ballstát agus ENRanna ilroinnte.

14.Á dhearbhú an tábhacht a bhaineann le comhoibriú idirnáisiúnta le haghaidh chur chun cinn na heolaíochta; ábhar imní a bhfuiltear ann i ndáil leis seo gur tháinig isliú ar chomhoibriú idirnáisiúnta faoi Fís Eorpach i gomparáid le Fís 2020; an Coimisiún á spreagadh le comhaontuithe comhlachais eile a iarraidh agus a chur i gcrích le tríú tíortha, á rá agus á chur i dtábhacht arís Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 8 Feabhra 2024 maidir le comhaontuithe comhlachais maidir le rannpháirtíocht tríú tíortha i gcláir an Aontais; IO C, C/2024/6341, 7.11.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/6341/oj. go gcuirtear isteach ar cumas na Parlaiminte toill lánbhrí a thabhairt do chomhaontuithe idirnáisiúnta go háirithe maidir le rannpháirtíocht na dtíortha dá dtagraítear in Airteagal 16(1)d den Rialachán maidirr le Fís Eorpach i gcláir AE i gcás nach bhforáiltear struchtúr le comhaontuithe den sórt sin lena ráthaítear grinnscrúdú parlaiminte faoi nós imeachta an toilithe le haghaidh comhlachas le clár an Aontais sonrach;

15.fáilte ar leith á chur roimh chomhlachas na Ríochta Aontaithe agus na hEilvéise le Fís Eorpach cionn is go n-aithnítear leis sin go bhfuil eolaíocht agus nuálaíocht na Ríochta Aontaithe agus na hEilvéise i gcroílár éiceachóras eolaíochta agus nuálaíochta na hEorpa; an imní á lua arís faoin Phrótacal leasaithe in 2023 agus a fhorálacha maidir leis an lacáiste uathoibríoch don Ríocht Aontaithe; á chur i dtábhacht gur cheart go n-urramófar go hiomlán le haon chomhaontú idirnáisiúnta ar bith maidir le comhlachas na hEilvéise le cláir an Aontais sainchumas na Parlaiminte chun toill lánbhrí a dheonú i gcomhréir lena rún maidir le comhaontuithe comhlachais le haghaidh rannpháirtíocht tríú tíortha i gcláir an Aontais;

16.An paipéar bán ón gCoimisiún á thabhairt faoi deara maidir le roghanna chun tacaíocht do thaighde agus forbairt lena mbaineann teicneolaíocht a bhfuil acmhainneacht dhá úsáide aici a bharrfheabhsú; á chur san áireamh gur dhiúltaigh beagnach gach aon fhreagróir don chomhairliúchán poiblí maidir leis an bpaipéar bán do rogha 3; á chur i dtábhacht nach raibh na himpleachtaí a bhaineann le rogha 1 agus rogha 2 soléir go leor chun iad a chumasú le cinneadh a dhéanamh maidir leis an rogha is fearr; á aibhsiú go n-aithnítear go forleathan é go bhfuil feabhsú ag teastáil ón mbuíon reatha chun úsáid éifeachtúil cistí poiblí a áirithiú agus chun ceannasacht teicneolaíochta na hEorpa a mhéadú; á thabhairt faoi deara gur gheall Coimisinéir Zaharieva, ina héisteacht leis an bParlaimint, leanúint ar aghaidh leis an meastóireacht seo, trí staidéar nua lena n-áirithiú go bhfuil na tuairimí a léirítear ionadaíoch ar na páirtithe leasmhara uile;

17.Á thabhairt dá haire go ndearnadh dul chun cinn nach beag i gcreat Fís Eorpach ó thaobh pleananna um chomhionannas inscne (GEPanna) de mar chritéar incháilíochta agus an ghné inscne i gcomhthéacs T&N mar chritéar dámachtana mar réamhshocrú ar fud an chláir; Á aithint go ndearbhaítear le hanailís dhéanacha go raibh éifeacht spreagtha ag an gcritéar incháilitheachta GEP;

18.á chur in iúl go bhfuil sí suite de gurb é caiteachas AE ar an eolaíocht, ar an taighde agus ar an nuálaíocht an infheistíocht is fearr inár dtodhchaí choiteann Eorpach agus chun iomaíochas agus dul chun cinn sochaíoch a mhéadú, agus chun an bhearna nuálaíochta a dhúnadh; á aontú le Draghi gur cheart caiteachas T&F uile in AE a chomhordú níos fearr ar leibhéal an Aontais, arb ionann é sin agus infheistíocht a ailíniú mar is ceart le tosaíochtaí straitéiseacha an AE, díriú ar thionscnaimh cistithe a bhaineann tionchar ábhartha amach agus a chruthaíonn luach breise, agus go bhfuil AE athchóirithe agus neartaithe ríthábhactach chun é seo a bhain amach; á chur i dtábhacht, chun fíor-bhreisluach a áirithiú, gur cheart caiteachas T&F a chomhordú níos fearr ar an leibhéal náisiúnta idir Ballstáit; á lua arís go n-eisiatar leis na rialacha buiséadacha cistí náisiúnta a úsáidtear chun cláir AE a chomhaoiniú, agus á iarraidh go mbainfí úsáid iomlán as an bhfeidearthacht seo chun maoiniú taighde AE a mhéadú;

19.Béim á leagan ar an tábhacht a bhaineann le gníomhaíochtaí chaighdeánaithe chun a áirithiú gur féidir le cuideachta Eorpacha leas a bhaint as an mbuntáiste iomaíoch ó thaighde agus nuálaíocht;

20.Béim á leagan ar ról suntasach an taighde agus na nuálaíochta ar fud earnálacha tionsclaíochta éagsúla a chuireann le poist a chruthú agus iomaíochas Eorpach a mhéadú i gcomparáid le tríú tíortha;

21.Á chur i dtabhacht a thábhachtaí atá an Chomhairle Nuálaíochta Eorpach (CNE) le haghaidh iomaíochas na hEorpa; béim á leagan maidir leis sin go bhfuil infheistíocht faoi CNE mar dhroichead thar ‘gleann an bháis’ agus go n-eascraíonn nuálaíocht de chineál suaiteach astu a bhfuil acmhainneacht ceannródaíochta agus uas-scálaithe acu; béim á leagan ar tairiscint leithleach an Luasaire CNE chun tacaíocht shaincheaptha a sholáthar le haghaidh gnólachtaí nuathionscanta ardacmhainneachta neamhbhainc;

22.fáilte á chur roimh an bhfíoras gur chuir 44 % de bhuiséad Fís Eorpachgo dtí seo le haistrithe digiteacha agus tionsclaíocha, trí chomhoibriú a spreagadh le haghaidh forbartha teicniúla go háirithe, atá bunriachtanach le haghaidh ioaíochas na hEorpa;

23.Á chreidiúint go láidir, ar bharr a ról ríthábhachtach le haghaidh iomaíochais had-téarmaí inbhuanaithe, tá beartais taighde, forbartha agus nuálaíochta an-tábhachtach chun na dúshláin dhomhanda is mó a sheachaint, a thuar agus a láimhseáil;

24.Á mheas nach bhfuil aon dul chun cinn déanta ag simpliú riaracháin faoi Fís Eorpach ós rud é go measann 32 % de rannpháirtithe go bhfuil sé níos ualaí iarratas a chur isteach ar Fís Eorpach ná Fís 2020, ní thuairiscíonn beagnach leathchuid de rannpháirtithe difear ar bith An Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht am Thaighde agus Nuálaíocht, Evaluation study on excellent science in the European framework programmes for research and innovation – Final report phase 2 – Supporting the interim evaluation of Horizon Europe, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024, lch. 47., agus imní uirthi faoin ‘idirbheart carnach pléasctha agus cosais riaracháin’ Tuarascáil Heitor, lch. 90.; á thabairt dá haire gur thuairiscigh tairbhithe ar an meán gur íoc siad 6-10 % dá mbuiséad tionscadail ar chostais riaracháin, gus thuairiscigh 48 % acu costais riaracháin níos mó ná 10 %, lena n-áirithítear sciar 10 % de thairbhithe a thuairiscigh costais níos mó ná 20 %; Á chur in iúl go gcáineann sí go bhfuil an aga go síniú comhaontaithe deontais faoi Fís Eorpach níos faide ná a bhí sé faoi Fís 2020, agus go dtéann sé thar an spioc 8 míonna a shocraigh an Coimisiún An Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht am Thaighde agus Nuálaíocht, Evaluation study on excellent science in the European framework programmes for research and innovation – Final report phase 2 – Supporting the interim evaluation of Horizon Europe, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024, lch.49.; simpliú riaracháin bhreise, nósanna imeachta ábhartha a chiúchóiriú, costchiorrúchán agus fócas níos mó ar iarratasóirí á éileamh, agus á chur i dtábhacht go gcaihfidh simpliú a bheith ar mhaithe le tairbhe na n-iarratasóirí, agus á áirithiú go bhfuil an fhaisnéis uile atá ag teastáil le haghaidh mheastóireacht a mbarrfheabhais;

25.Á mheabhrú gur foilsíodh an chéad leagan iomlán den Chomhaontú Deontais Samplach Anótáilte Fhís Eorpach i mí na Bealtaine 2024 amháin, níos mó ná 3 bliana tar éis thús an chláir; á thabhairt dá haire nach bhfuil faisnéis iomlán ag tairbhithe gan leagan iomlán an doiciméid seo faoi na coinníollacha dlíthiúla agus airgeadais a bhaineann le Comhaontú Deontais a shíniú; á mheabhrú gur foilsíod an chéad leagan de Chomhaontú Deontais Samplach Anótáilte Fhís 2020 roimh thús oifigiúil an chláir; á thabhairt dá haire gurb é an cur chuige corpráideach le Comhaontuithe Deontais Samplacha a ghlac an Coimisiún le haghaidh clár AE faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil reatha is cúis leis an bhfoilseachán déanach de réir cosúlachtaí;

26.Á thabhairt dá haire go bhfuil tuairimí agus eispéiris éagsúla ann i measc tairbhithe éagsúla maidir le feidhmiúlacht cnapshuimeanna; á thabhairt dá haire nach measann líon mór tairbhithe gur simpliú dóibh é cistiú cnapshuime a thabhairt isteach; á chur i dtábhacht go léirítear le meastóireacht 2024 ar chistiú cnapshuime sonraí doiléire, lena bhfágtar buarthaí agus ceisteanna tábhachtacha gan freagra, amhail an éiginnteacht ó thionchar inúchadh ex-post, agus agóidí eile á fhíorú, amhail méadú saorga líon na bpacáistí oibre An Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht um Thaighde agus Nuálaíocht, Assessment of Lump Sum Funding in Horizon 2020 and Horizon Europe – Analysis of implementation data and feedback from surveys, 25 Iúil 2024.Is cnámh spairne é fós nach mbíonn eolas ag duine ar bith ar thionchar iomlán chistiú cnapshuime tionscadal, á mheas nach raibh sonraí leordhóthanacha ann maidir le tionscadail iomlán críochnaithe. Ina theannta sin, aithníodh go luath gur dócha go bhfeidhmeodh cistiú cnapshuine le haghaidh tionscadal níos lú (agus tionscadail thairbhí aonair), ach is í an chúis amhrais ná a dtionchar ar thionscadail atá níos mó agus níos casta. Féach an ráiteas comhpháirteach ó EARTO, EUA agus CESAER (https://www.eua.eu/news/eua-news/eua-cesaer-and-earto-call-for-caution-in-the-use-of-lump-sum-funding-in-horizon-europe.html) mar shampla. Is í is cúis leis an gcur i gcoinne ó thaobh úsáid fhorleathan cnapshuimeanna ná gan sonraí leordhóthanacha maidir le heispéiris le cnapshuimeanna agus gan torthaí ó thionscadail mhóra a bhfuil roinnt tairbhithe iontu, nach bhfuiltear eolas ar thionchar cnapshuimeanna. Dá bhrí sin, is í seo an tsaincheist ar cheart go ndeachaidh an mheastóireacht 2024 i ngleic leis. Bhí tionscadail chruthanas coincheapa (PoC) ERC mar chuid mhór den triail phíolótach faoi H2020, arb ionann iad agus deontais bheaga de thairbhí aonair. Mar gheall ar a gcineál sonrach, fágtar na tionscadail PoC amach as an gcuid is mó d’anailísí chistiú cnapshuime, ach ní as iad uile. Mar shampla, is cosúil go gcuimsítear iad i líon na dtionscadal a críochnaíodh (léiríonn PoCanna 44 % de na tionscadail – féach leathanach 8 de mheastóireacht 2024 ón gCoimisiúin – ní mór iad a chur san áireamh sa 96 % de thionscadail H2020 ar críochnaíodh iad – féach mír 6). Tá an mheastóireacht seo neamhdhiongbháilte de dheasca úsáid roghnach agus dhoiléir na sonraí.; Á mheas go ndeimhnítear leis an meastóireacht seo gur féidir le cistiú cnapshuime a bheith mar shimpliú do roinnt tairbhithe, ach ní gach aon tairbhí Sleamhnán 2 de chur i láthair ón gCoimisiún Eorpach dar teideal ‘Lump Sum Funding in Horizon Europe (Cistiú cnapshuime in Fís Eorpach): Conas a fheidhmíonn sé? Conas togra a scríobh?’ , 16 Bealtaine 2024, https://ec.europa.eu/research/participants/docs/h2020-funding-guide/other/event240516.htm. An Coimisiún Eorpach:Eolaíocht agus Nuálaíocht in AE, físeán tionscnaimh aidir le cnapshuimeanna dar teideal ‘How to evaluate lump sum proposals Get started’ (Conas meastóireacht a dhéanamh ar thograí cnapshuime: Cuir tús leis) 2023, https://www.youtube.com/watch?v=VsSO_s1Ec84.An Coimisiún Eorpach: Comhdháil ar líne de chuid Eolaíocht agus Nuálaíocht in AE dar teideal ‘Lump Sum Funding in Horizon Europe: How does it work and what are the next steps?’ (Cistiú Cnapshuime in Fís Eorpach: Conas a fheidhmíonn sé agus cad iad na chéad chéimeanna eile?) , 2022, https://www.youtube.com/watch?v=gUFYkhxE70I. Ar nóiméad 3.05 tagraíonn Stiúrthóir Will d’ísliú ráta earráide mar chúis le húsáid cnapshuimeanna. Ar nóiméad 10.35, liostaítear sa chéad sleamhnán den chéad chur i láthair ísliú ráta earráide mar an príomhsprioc maidir le húsáid cnapshuimeanna.;

27.Á mheas gurb ionann an simpliú a chuirtear ar fáil le cnapshuimeanna agus oibleagáidí uile maidir le tuairisciú chostas iarbhír ó thairbhithe don Choimisiún a bhaint agus iniúchtaí airgeadais ex-post le haghaidh tionscadal a bhaint; fáilte á chur roimh an bhfíoras gurb é ráta earráide níos lú mar thaoradh air seo; á chur i dtábhacht, áfach, gur uirlís é an ráta earráide chun caiteachas cuí cistí poiblí a áirithiú seachas cuspóir a bheith ann féin; rabhadh á thabhairt, sa chomhthéacs sin, i gcoinne cáilíocht an chaiteachais ó chlár an-ráthúil a chur i mbaol trí úsáid cnapshuimeanna a mhéadú go ró-thapa;

28.Á thabhairt faoina deara go bhfuil meánmhéid consortia in Fís Eorpach níos mó go suntasach ná in Fís 2020 Méadaíodh meánlíon na rannpháirtithe i ndeontas ó 5.0 faoi H2020 go 7.1 faoi Fís Eorpach (féach: Horizon Europe Strategic Plan (Plean Straitéiseach Fís Eorpach) 2025-2027, Anailís)). An tráth céanna, íslíodh an sciar de dheontais chomhoibritheacha ó 78 % faoi H2020 go 56 % faoi Fís Eorpach (féach bosca 9.1 i dtuarascáil Heitor).; á mheas go gcothaítear comhoibriú le consortia agus go gcuirtear níos mó le consortia le comhoibriú atá níos leithne agus níos éagsúlaí fós b’fhéidir; á chur i dtábhacht, áfach, go n-éilítear le consortia atá níos mó a bhainistiú tuilleadh ama agus iarrachta sa chéim ullmhúcháin agus i gcéim chur chun féidhme an tionscadail araon, rud a bhaineann acmhainní ó thaighde a dhéanamh; á mheas, ina theannta sin, nach bhfuil consortia níos casta chomh mhealltach céanna le ahghaidh páirtithe nua atá ag iarraidh clárú leo, mar gheall ar an gcastach agus na hacmhainní comh maith leis an taithí atá ag teastáil chun iad a bhainistiú;

29.Béim á leagan ar a thábhachtaí atá clár oscailte agus inrochtana a bhfuil tairseacha ísle acu le ahagaidh iarratas a chur isteach chun rannpháirtíocht na nuatheachtaí agus na FBManna a áirithiú chomh maith; béim á leagan air gur nuatheachtaí iad níos mó ná leathchuid de rannpháirtithe FBM in Fís Eorpach An Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht um Thaighde agus Nuálaíocht, SME participation in Horizon Europe – Key figures (and key issues) in the first three years, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024, lch. 11.; á mheas go gcruthaítear riosca le hualaigh riaracháin, an infheistíocht ama atá de dhíth agus castacht na n-iarratas go ndíspreagfar FBManna le bheith páirteach sa chlár Parlaimint na hEorpa, Painéal um Thodhchaí na hEolaíochta agus na Teicneolaíochta, Horizon Europe Programme: A strategic assessment of selected items (Clár Fís Eorpach:Meastóireacht ar ábhair roghnaithe), 2024, lch. 48.; á thabhairt dá haire gur mheall deontais shimplí bheaga thapa na Ionstraime FBM faoi H2020 FBManna nuatheachtacha Ba nuatheachtaithe iad 90 % de rannpháirtithe i gcéim 1 den Ionstraim FBM, agus níl ach 70 % de na rannpháirithe i Luasaire CNE ina nuatheachtaithe go dtí seo. An Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht um Thaighde agus Nuálaíocht, SME participation in Horizon Europe – Key figures (and key issues) in the first three years (Rannpháirtíocht FBManna in Fís Eorpach - Eochair-fhigiúir (agus eochair-shaincheisteanna) sa chéad trí bliana, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024, lch. 11.;

30.á mheas nár éirigh leis an gCoimisiún bainistiú lúfar agus láidir de Fís Eorpach a chruthú, rud a raibh cur chun feidhme casta mar thoradh air; á thuar gur cheart go tabharfaidh an tuarascáil eatramhach aghaidh ar ghanntanais agus réitigh fhéideartha;

31.á aithint á thábhachtaí atá Colún 1 maidir le barr feabhais eolaíoch a chur chun cinn agus taighde d’ardoiliúint a mhealladh tríd an gComhairle Eorpac um Thaighde (ERC) agus cláir amhail Gníomhaíochtaí Marie Skłodowska-Curie (MSCA);

32.fáilte á chur roimh ráth ERC amach anseo; á chur i dtábhacht go mbraitheann a ráth ar neamhspleáchas na Comhairle Eolaíochta; béim á leagan air gur léiríodh sna blianta beaga seo caite go bhfuil uachtarán na Comhairle Eolaíochta a bhfuil dinitiúir eolaíocha mór le rá acu ríthábhachtach le haghaidh fheidhmiú agus neamhspleáchas ERC; á thabhairt dá haire gur léiríodh go bhfuil na glaonna ón mbun aníos agus rialú neamhspleách na Comhairle Eolaíochta an-éifeachtach

33.Á aibhsiú cumas ERC agus MSCA araon chun tallan eolaíoch suntasach a mhealladh chun na hEorpa; á thabhairt dá haire an rannchuidiú luachmhar ó MSCA le ceannaireacht eolaíoch Eorpach; á thabhairt dá haire le himní na rátaí rátha ísle in MSCA;

34.Á chur i dtábhacht gur cheart go gcloífí tionscadail thaighde arna gcistiú faoi Cholún 1 leis an prionsabal ‘ardriosca/ardghnóthachan’; á mholadh go soléireofar critéir mheastóireachta chun a áirithiú go dian fíorú ‘ardriosca/ardghnóthachan’ agus tograí taighde á mheasúnú; á thabhairt faoina deara go gciallaíonn ‘ardriosca’ modhanna taighde nua a úsáid;

35.béim á leagan air go soláthraítear le bonneagair thaighde, bonneagair thaighde digiteacha go háirithe, ardán ríthábhachtach le haghaidh taighdeoirí agus nuálaithe ar fud disciplíní agus earnálacha sonraí agus saineolas a roinnt, lena gcothaítear forbairt agus cur i bhfeidhm teicneolaíochta úra chun ceannasacht theicneolaíoch na hEorpa a neartú; fáilte á chur, i ndáil leis seo go háirithe, roimh an dul chun cinn atá déanta ar an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte agus an Néal Eorpach Iarsmalanna;

36.Béim á leagan ar an taighde comhoibríoch atá ag croílár na gclár réime Eorpach; á aithint a thábhachtaí atá Colún 2, a fheidhmíonn mar uirlis straitéiseach ríthábhachtach, a chothaíonn comhoibriú uile-Eorpach trí acmhainní agus eolas a chomhthiomsú, agus cláir oibre T&N poiblí agus príobháideacha a ailíniú; á thabhairt dá haire nach dtarlódh comhar gan cistiú AE ar ráta comhchosúil, ag cur béime ar an mbreisluach uathúil a bhaineann le cláir chomhoibrithe an AE, go háirithe chun cur ar chumas na hEorpa aghaidh a thabhairt ar dhúshláin chasta na sochaí agus gnólachtaí a chomhtháthú i slabhraí luacha ríthábhachtacha uile na mór-roinne; á mheas gur cothaíodh comhar tiaghde le Colún 2 agus go raibh sí in ann tacú go háirithe le cláir oibre chomhpháirteacha taighde agus nuálaíochta maidir le haibíocht na teicneolaíochta trí bhíthin na ngnóthas comhpháirteach, a chuireann le hiomaíochas an AE;

37.Á mheas gur uirlis straitéiseach é Colún 2 chun comhoibriú pan-Eorpach a chumasú agus chun eolas agus acmhainní a chomhthiomsú, chun infheistíochtaí príobháideacha a mhealladh, agus chun geallsealbhóirí poiblí agus príobháideacha a thabhairt le chéile ar fud na hEorpa chun dul i ngleic le dúshláin chasta na sochaí; á chreidiúint go bhfuil sé tábhachtach tacaíocht a choinneáil le haghaidh na gcomhoibrithe seo á admhú, áfach, castacht Cholún 2 á chreidiúint go bhfuil cur chun feidhme an cholúin seo ró-chasta fós agus gur cheart é a fheabhsú, a shimpliú agus a chuíchóiriú d’fhonn díriú ar thorthaí seachas aghaidh a thabhairt ar chaiteachas amháin; á thabhairt dá haire go gcruthaíonn líon na n-ionstraimí lena mbaineann amhail an iliomad comhpháirtíochtaí, chur chun feidhme casta ón mbarr anuas na misean, agus an iliomad athruithe buiséadacha castacht nach bhfuil gá léi lena ndíspreagtar iarratasóirí, agus go háirithe nuatheachtaithe, ó bheith rannpháirteach; béim á leagan ar a thábhachtaí atá inrochtaineacht na n-ionstraimí sin, go háirithe do FBManna ó gach réigiún Eorpach, chun rannpháirtíocht gach taighdeora agus nuatheachtaithe den scoth a chumasú agus chun cumas ionsúcháin cuideachtaí a chothú; fáilte á chur roimh fhógra an athchothromaithe i gColún 2 i dtreo cothromaíochta níos fearr idir na cineálacha éagsúla gníomhaíochtaí T&N, ó thaighde bunúsach go nuálaíocht atá dírithe ar an margadh, mar a fógraíodh sa dara plean straitéiseach do Horizon Europe; á thabhairt dá haire sa chomhthéacs sin an chonclúid i dtuairim an Choiste um an Limistéar Eorpach Taighde agus Nuálaíochta ar FP10 go gcruthaíonn struchtúr braisle Fís Eorpach constaic neamhriachtanach do rannpháirtithe atá ag lorg cistithe, go háirithe daoine nua, chomh maith le conclúid thuarascáil Draghi gur ‘gur cheart don chlár na gníomhaíochtaí ilroinnte agus ilchineálacha foriomlána a chomhdhlúthú’;

38.Á thabhairt dá haire gurb é an dúshlán is mó san Eoraip fós é torthaí taighde a mhéadú agus a thráchtálú; á mheabhrú ról cinntitheach na fiontraíochta, mar shampla maidir le saothrú tráchtála agus eacnamaíoch sárthaighde feidhmeach ar nuálaíocht cheannródaíoch;

39.Béim á leagan air go bhfuil an Chomhairle Eorpach Nuálaíochta ag líonadh bearna infheistíochta atá aitheanta go forleathan maidir le maoiniú méadaithe le haghaidh nuálaíochtaí ceannródaíocha An Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht um Thaighde agus Nuálaíocht, Evaluation study of the European framework programmes for research and innovation for an innovative Europe – Report phase 2 (support study for the interim evaluation of Horizon Europe) (Staidéar meastóireachta ar na creatchláir Eorpacha um thaighde agus nuálaíocht le haghaidh na hEorpa nuálaíche – Céim 2 den tuarascáil (staidéar tacaíochta don mheastóireacht eatramhach ar Fís Eorpach)), Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024, lch. 98.; tugann sé dá haire an ráta ratha an-íseal faoi CNE agus á mheas gur dearbhú é seo ar ábharthacht chistiú CNE agus gur comhartha imní é go bhfuil tearcmhaoiniú an chláir; fáilte á chur roimh an bhfíric gur tugadh CNE chun críche mar ionstraim trí ghníomhaíochtaí aistrithe a thabhairt isteach toisc go gcríochnaíonn siad sin aistear an nuálaí ón luathsmaoineamh go dtí an méadú trí aibíocht agus bailíochtú teicneolaíochta a éascú; á chur i dtábhacht cáilíocht agus ábharthacht na comhairle a sholáthraíonn Bord CNE agus á mheabhrú i ndáil leis sin a thábhachtaí atá sainchomhairle chun cur chun feidhme an chláir réime a threorú;

40.Á mheas gur ionstraim shármhaith í CNE i bprionsabal; á aontú go bhfuil cuíchóiriú agus treisiú CNE, infheistíochtaí príobháideacha a mhealladh agus tacú le tráchtálú taighde ag croílár Cholún 3, mar a dheimhnítear i dtuarascáil Heitor; ar oth léi, áfach, go ndearna an Coimisiún roinnt cinntí cur chun feidhme a d'fhág nach raibh CNE ag iarraidh a chuspóir a bhí beartaithe aige cabhrú le cuideachtaí a mhéadú; á aithint gur cheart go mbeadh an tsolúbthacht ag CNE chun a acmhainneacht a uasmhéadú go straitéiseach chun tacú le teicneolaíocht cheannródaíoch; á chreidiúint go daingean gur féidir le CNE a lánacmhainneacht a bhaint amach má dhéantar socrú dlíthiúil agus institiúideach an chláir a shoiléiriú agus a neartú;

41.Ar oth léi nár cuireadh chun feidhme gach ceann de na moltaí ón bParlaimint a leagadh amach ina rún an 22 Samhain 2022 maidir le cur chun feidhme na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí, go háirithe an moladh go ndéanfaí measúnú críochnúil ar bhealaí chun cur chun feidhme CNE a fheabhsú, ag féachaint mar rogha ar chomhlacht neamhspleách AE a bhunú faoi Airteagal 187 CFAE mar an príomh-eintiteas atá freagrach as CNE a chur chun feidhme; ar oth léi, ina theannta sin, nár tugadh aird ar a mholadh go n-áiritheofaí cur chun feidhme na gcomhpháirteanna cothromais agus na gcomhpháirteanna deontais le comhordú díreach idir an dá chomhpháirt;

42.aird á tharraingt ar obair na mbainisteoirí clár in CNE; á chreidiúint go láidir an cur chuige maidir le faisnéis straitéiseach arna forbairt ag saineolaithe a bhfuil saineolas aitheanta go forleathan acu sa réimse maidir le glaonna straitéiseacha atá bunaithe ar dhúshlán a chlárú go héifeachtach; á thuiscint, go háirithe, an obair a dhéanann bainisteoirí clár chun cabhrú le tionscadail breisluach a aimsiú agus a bhaint amach trí thionscadail de leas coiteann a thabhairt le chéile;

43.Á thabhairt dá haire na measúnuithe atá dearfach i gcoitinne (go háirithe ó thabh bhreisluach an AE de) a rinne saineolaithe neamhspleácha de chuid na bPobal Eolais agus Nuálaíochta; Á thabhairt faoina deara go rannchuidíonn PENanna EIT le naisc a neartú idir ardoideachas agus gnó chomh maith leis an ‘bhearna scileanna’ a dhúnadh, agus gur cheart sineirgí a fhiosrú leis na hacadaimh a tugadh isteach i reachtaíocht an AE le déanaí (m.sh. An Gníomh um an Tionscal Glan-nialasacht, An Gníomh um Ábhar An-Chriticiúil, An Pacáiste Cibearshlándála); á aibhsiú ina theannta sin, go rannchuidíonn gníomhaíochtaí scéim nuálaíochta réigiúnach EIT (EIT RIS) leis an deighilt Eorpach um chumas nuálaíochta a laghdú; á mheabhrú gur cheart níos mó sineirgí a chruthú chun an deighilt nuálaíochta a líonadh idir an EIT agus gníomhaíochtaí eile amhail gníomhaíocht ullmhúcháin an AE dar teideal ‘Nuálaíocht le haghaidh claochlú áite’ agus creideann sí go bhféadfadh PENanna EIT sineirgí a fheabhsú laistigh den chlár réime (i ngníomhaíochtaí Cholún 3 agus idir cholúin), agus sineirgí nithiúla a bhunú idir gníomhaíochtaí nuálaíochta atá dírithe ar bharr feabhais agus áit-bhunaithe, mar shampla trí bhíthin chur chun feidhme chomharbaithe gníomhaíochtaí T&N le hArd-Stiúrthóireacht an Bheartais Réigiúnaigh agus Uirbigh i gceannas orthu, amhail na hionstraime Infheistíochtaí Nuálaíochta Idir-réigiúnacha (I3);

44.Ar oth léi a chinneadh, áfach, go bhfuil ábharthacht EIT mar chlár faoi cheist ag roinnt geallsealbhóirí, lena n-áirítear cuid de na tairbhithe is mó; á chur i bhfios go láidir go bhfuil meas ag geallsealbhóirí, i bprionsabal, ar choincheap na bpobal eolais agus nuálaíochta mar ionstraim úsáideach chun éiceachórais nuálaíochta a fhorbairt agus a chomhtháthú; á mheas gurb iad an dá phríomhábhar imní a ardaíodh ná an ceanglas féin-inbhuanaitheachta airgeadais do PENanna Féach fís FP10 Chumann Eorpach na nOllscoileanna, leathanach 14 le haghaidh sampla: https://www.eua.eu/publications/positions/paving-the-way-for-impactful-european-r-i.html. agus bainistíocht lárnach an eagraíocht EIT atá ró-mhaorlathach agus ró-ualach, agus a chruthaíonn deacrachtaí rialachais do na PENanna Féach seasamh Fraunhofer Gesellschaft le ahaghaidh sampla: https://www.fraunhofer.de/content/dam/zv/en/institutes/international/brussels/finalpapers/Fraunhofer_PositionPaper_EIT.pdf.; an chonclúid á dhéanamh, i gcás go leor geallsealbhóirí, gur mhó na costais airgeadais agus eile, lena n-áirítear an t-ualach ard a bhaineann le páirt a ghlacadh in PEN, ná na buntáistí a bhaineann leis an líon beag tacaíochta cistiúcháin atá ábhartha dóibh;

45.Ar oth léi, cé go bhfuil roinnt iarrachtaí déanta cheana féin, nach bhfuil sineirgí idir CNE, EIT agus ERC forbartha go leordhóthanach;

46.fáilte á chur roimhe gur tháinig méadú ar rannpháirtíocht eintitis ó thíortha atá ag leathnú amach in HEU; á admháil go bhfuil an deighilt nuálaíochta fós ann, d’ainneoin laghdú beag ar na difríochtaí i bhfeidhmíocht nuálaíochta ar fud na hEorpa, in ainneoin dhá scór bliain d’iarrachtaí méadaithe; á chur i dtábhacht go láidir, áfach, go bhfuil iarmhairtí diúltacha don AE ina iomláine ag an mbearna nuálaíochta seo san Eoraip ós rud é go gciallaíonn sé go bhfágtar an tallann atá ar fáil gan úsáid agus gur féidir a bheith ag súil go dtiocfaidh méadú ar éagsúlachtaí eacnamaíocha laistigh den AE; á thabhairt dá haire gur féidir an rannpháirtíocht íseal sin a mhíniú go páirteach trí fhachtóirí struchtúracha, lena n-áirítear infheistíocht phoiblí náisiúnta neamhleor i T&F, a bhaineann an bonn d’éifeachtacht na gcóras náisiúnta T&N, mar a léirítear sna scóir ísle ar an Scórchlár Eorpach Nuálaíochta; á thabhairt dá haire, ina theannta sin, go bhfuil nasc idir leibhéil arda rannpháirtíochta sa chlár réime agus leibhéil arda infheistíochta poiblí náisiúnta in T&F; á bheith lánchinnte nach féidir an bhearna nuálaíochta a dhúnadh gan athchóirithe náisiúnta, beag beann ar na hiarrachtaí a dhéantar ar an leibhéal Eorpach, agus tagraíonn sé do Thuarascáil Speisialta 09/2022 ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa ar an ábhar seo; á aithint go bhfuil gá le sásraí nua agus níos éifeachtaí chun an leathnú a mhéadú, ach gur cheart go dtiocfadh an maoiniú le haghaidh na ngníomhaíochtaí sin go príomha ón leibhéal náisiúnta agus go ndéanfaí é a chomhlánú le cistí beartais chomhtháthaithe; á iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go leagfar síos leis an Gníomh ERA atá le teacht oibleagáidí láidre ar na Ballstáit feidhmiú a gcórais T&N a fheabhsú chun deireadh a chur le feidhmíocht fho-barr de bharr dúshláin struchtúracha;

47.Á chur i dtabhacht a thábhachtaí atá an Séala Barr Feabhais faoi Fís Eorpach; á mheas go maolaíonn an Séala go páirteach an tsaincheist leanúnach maidir le tearcmhaoiniú in Fís Eorpach, rud a chuireann bac suntasach ar an gcumas tacaíocht leordhóthanach a thabhairt do na tograí ardcháilíochta uile; á admháil ina theannta sin gur féidir leis an Séala rannchuidiú le feabhas a chur ar rannpháirtíocht choibhneasta taighdeoirí ó thíortha forleathnaithe; béim á leagan air, áfach, nach féidir an Séala a mheas le bheith ionadach ar thacaíocht airgeadais dhíreach, go háirithe toisc nach ráthaíocht mhaoinithe é an Séala;

48.á thabhairt dá haire go n-éilíonn éiceachóras nuálaíochta Eorpach faoi bhláth éiceachórais nuálaíochta áit-bhunaithe láidre agus dea-nasctha agus go mbeidh éiceachóras nuálaíochta Eorpach atá nasctha níos fearr riachtanach chun iomaíochas na hEorpa, a hathléimneacht agus a neamhspleáchas straitéiseach a fheabhsú; á aithint go gcuireann comhoibriú idir éiceachórais chríochacha ar chumas réigiúin Eorpacha a gcomhláidreachtaí a ghiaráil chun réitigh nuálaíocha a fhorbairt ar bhealach níos éifeachtaí; á chur i dtábhacht go gcuireann an comhoibriú seo dlús freisin le tráchtálú agus scálú teicneolaíochtaí, ag cur le hiomaíochas an AE ar fud an domhain freisin; á aithint a ríthábhachtaí atá ról na n-eagraíochtaí taighde poiblí, lena n-áirítear ollscoileanna, mar thiománaithe don nuálaíocht áit-bhunaithe;

49.Béim á leagan ar ról cumarsáide eolaíochta na misean agus ar an ngá atá ann é seo a neartú níos mó mar go dtabharfaidh sé seo torthaí taighde níos gaire don tsochaí agus cabhróidh sé le dul i ngleic le dúshlán an easpa muiníne in T&N, agus ag an am céanna cuidiú le faomhadh sochaíoch a fháil d’infheistíochtaí poiblí in T&N; á mheabhrú nach ndearnadh meastóireacht dhearfach ar mhisin sa teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal ‘Misin an Aontais 2 bhliain níos déanaí: measúnú ar an dul chun cinn agus ar an mbealach chun cinn’ agus gur thángthas ar an gconclúid gur theip ar mhisin maidir le príomhchuspóirí amhail cistiú seachtrach a phlódú isteach;

50.Á mheabhrú ról bunúsach na gcomhpháirtíochtaí maidir leis an gCoimisiún agus comhpháirtithe príobháideacha agus/nó poiblí a thabhairt le chéile, agus go bhfuil sí den tuairim go gcaithfidh siad tacaíocht leanúnach a fháil a mbeidh sprioc agus raon feidhme sainithe aici; á chur i dtábhacht gur cheart struchtúir rialachais comhpháirtíochta poiblí-príobháideacha a chuíchóiriú agus a shimpliú chun ualaí neamhriachtanacha a sheachaint agus chun an fócas ar phríomhthosaíochtaí a fheabhsú; á mheas na comhghnóthais mar ionstraimí an-úsáideacha chun comhordú agus ailíniú níos fearr ar chláir oibre taighde a chothú ar fud an AE, agus chun comhinfheistíocht in T&F a chothú idir an earnáil phoiblí agus an earnáil phríobháideach; á thabhairt dá haire nach bhfuil de thoradh ar na Comhghnóthais fós go bhfuil méadú ar chaiteachas T&F ag tionscal na hEorpa ar an iomlán;

51.á thabhairt dá haire nach ndearnadh aon athruithe suntasacha ar chur chun feidhme na misean ó foilsíodh an teachtaireacht; an chonclúid á dhéanamh nach bhfuil an cur chuige reatha i leith misin dírithe go leor ar smaointe cruthaitheacha úrscéalta agus T&N a chothú chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin; á chreidiúint gur cheart go mbeadh cuspóirí ag clársceidealú misean-dhírithe ar féidir iad a bhaint amach trí T&N, gur cheart é a chur chun feidhme trí ghlaonna oscailte ar smaointe ón mbun aníos chun an misean a bhaint amach, agus gur cheart é a bhainistiú trí chur chuige punainne a chuireann le taithí bainisteoirí cláir CNE; á mheas gur cheart go mbeadh clár atá dírithe ar mhisin ar an gcéad dul síos ina chur chuige nua maidir le clársceidealú taighde a leagann níos mó béime ar smaointe taighde ón mbun aníos, a chothaíonn idirdhisciplíneacht agus go háirithe a chruthaíonn spás le haghaidh sineirgí idir na hEolaíochtaí Sóisialta, na Daonnachtaí agus na hEalaíona (SSHA) agus gníomhaíochtaí atá faoi thiomáint ag an teicneolaíocht, chun dul i ngleic le fadhbanna; á iarraidh ar an gCoimisiún dá bhrí sin an cur chuige sin a phíolótú sna blianta atá fágtha de Fís Europe trí thromlach na gcistí arna leithdháileadh ar na misin a chaitheamh trí ghlaonna atá ceaptha go hoscailte lena lorgaítear tograí le haghaidh gníomhaíochtaí T&N ar féidir rannchuidiú le cuspóir sonrach a bhaint amach; an Coimisiún á spreagadh a bhreithniú cibé an bhfuil sé iomchuí leanúint ar aghaidh le maoiniú a dhéanamh ar gach misean faoi Fís Eorpach agus maoiniú breise agus tacaíocht a aimsiú le haghaidh leanúint de na misin i gcodanna eile de bhuiséad an AE agus ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach, i gcás inarb iomchuí;

52.á thacú leis an togra i dtuarascáil Heitor chun aonad turgnamhach a bhunú faoi Fís Eorpach chun triail a bhaint as modhanna agus ionstraimí nua cur chun feidhme chun fíor-simpliú a chothú do rannpháirtithe agus chun cur chun feidhme níos lúfar an chláir a fhorbairt; an Coimisiún á spreagadh tascfhórsa a sheoladh, ó 2025 ar aghaidh, chun éifeachtúlacht an tSeimeastair Eorpaigh a fheabhsú, i gcomhréir le sciar an AE i dtreo na sprice 3 %, mar a thuairiscítear go soiléir i dtuarascálacha Draghi agus Heitor agus a d’athdhearbhaigh ceannairí Eorpacha i nDearbhú Bhúdaipeist i ndáil leis an gComhaontú Nua maidir le hIomaíochas na hEorpa;

53.Á áitiú gur cheart don Choimisiún leanúint d’úsáid maoinithe cnapshuime faoi HEU, agus é a chur i bhfeidhm ar thairbhithe a léiríonn na measúnuithe go soiléir gur simpliú é, amhail FBManna agus tionscadail a bhfuil fianaise dhaingean ann gur fíor-simpliú é; á chur i dtábhacht go láidir i ndáil leis sin go bhfuil amhras fós ar an méadú atá beartaithe ar úsáid na gcnapshuimeanna do chlár oibre 2026-2027 i bhfianaise na n-imní atá ann faoi láthair agus na nithe anaithnide maidir le tionchar na gcnapshuimeanna maidir leis an simpliú a thairgeann siad do roinnt tairbhithe agus a dtionchar ar cháilíocht na dtionscadal a chistítear; á iarraidh ar an gCoimisiún gach beart is gá a dhéanamh chun úsáid fhónta agus éifeachtúil chistí an AE a áirithiú sula n-ardófar an sciar den chaiteachas de bhuiséad Fís Eorpach trí chnapshuimeanna le blianta beaga anuas de chuid Fís Eorpach agus iniúchadh a dhéanamh ar fheabhsú tuilleadh an chórais chun a áirithiú go mbeidh simpliú fíor ann do thairbhithe as cistiú cnapshuime; á thacú leis an moladh ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa raon feidhme rialuithe ex-post le haghaidh deontas cnapshuime a shainiú;

54.á thacú leis an iarraidh phráinneach atá i dtuarascáil Heitor líne chomhchistithe ‘Roghnaigh an Eoraip’ a thabhairt isteach agus ‘imirce daoine oilte na hEorpa’ atá ann faoi láthair a iompú ina ‘inimirce daoine oilte’ faoi 2035, agus á thabhairt dá haire gur cheart é sin a mheas mar dheis mhór agus uathúil don Eoraip tar éis thoghchán SAM le déanaí agus gur cheart, dá bhrí sin, é a chur chun feidhme go práinneach ó 2025;

55.á iarraidh ar an gCoimisiún uathriail agus aclaíocht an CNE a athbhunú gan mhoill chun fáil réidh leis na próisis chasta atá ann cheana as a dtagann cur chun feidhme níos ísle; á chreidiúint gur cheart go mbeidh gníomaíochtaí aistrithe CNE oscailte le haghaidh tograí bunaithe ar thorthaí ó aon thionscadal chlár réime ar bith, is cuma faoin gclár a thug páirt-chistiú don tionscadal sin;

56.á iarraidh ar an gCoimisiún, mar chaomhnóir na gConarthaí, brath ar aithris 72 de Rialachán maidir le Fís Eorpach chun urraim níos mó a fhorfheidhmiú ar shaoirse acadúil san AE agus i dtíortha comhlachaithe, go háirithe í a úsáid mar bhonn chun aghaidh a thabhairt go hoscailte agus go díreach ar sháruithe soiléire ar shaoirse acadúil ag rialtais náisiúnta;

57.Á mholadh gur cheart treoir mhionsonraithe ón gCoimisiún a ghabháil le húsáid an phrionsabail ‘gan dochar (suntasach) a dhéanamh) maidir le conas a dhéanfar comhlíonadh an phrionsabail a mheas i gcomhthéacs an ghlao shonraigh ina n-úsáidtear an prionsabal;

58.á iarraidh ar FP10 a bheith ina chlár neamhspleách de chuid an AE, i gcomhthéacs an phlé atá le teacht ar an gCiste Eorpach um Iomaíochas a bhfuil coinne mór leis, mar a d’fhógair Uachtarán an Choimisiúin Ursula von der Leyen ina hóráid an 17 Iúil 2024 in Strasbourg, atá tiomnaithe d’fheabhas taighde agus nuálaíochta an AE agus forbairt teicneolaíochta straitéiseach, le buiséad caiteachais i bhfad níos airde atá oiriúnach chun an sprioc caiteachais OTI 3 7% a bhaint amach agus atá leordhóthanach chun 75 % de na tograí bharr feabhais Á chur i dtábhacht nach cur chuige inghlactha é an tairseach le haghaidh ‘barr feabhais’ a athrú chun an sprioc 75 % a bhaint amach gan an buiséad a ardú. a chistiú a cuireadh isteach; á mholadh go ndíreodh an 10ú Clár Réime um Thaighde ar na trí phríomhchuspóir seo a leanas:(a)comórtas Eorpach smaointe a chruthú, agus tonnadóir chun dlús a chur leis an bhforbairt ón eolaíocht bhunúsach go dtí an nuálaíocht, ag tabhairt tacaíochta do thaighde bunúsach agus spéire goirme mar aon le húsáid agus saothrú réitigh nuálaíocha a neartú,(b)tacú le tionscnaimh thaighde straitéiseacha a éilíonn comhoibriú ar mhórscála agus Eorpach, toisc go mbeidh cumas an chláir tosaíocht a thabhairt do na tionscnaimh sin thar a bheith tábhachtach do chumas na hEorpa aghaidh a thabhairt ar na dúshláin shochaíocha atá le sárú aici agus do thionscal na hEorpa agus do FBManna, lena n-áirítear maidir le haibiú teicneolaíochta agus cothú éiceachórais Eorpacha, chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna iomaíochais lenár n-iomaitheoirí domhanda, ag díriú ar fhorbairt feidhmchláir nuálacha ardteicneolaíochta agus a gcuid táirgí nuálacha, ardteicneolaíochtaí agus a gcuid táirgí nuálacha a fhorbairt,(c)ERA a chur chun cinn, lena n-áirítear trí aghaidh a thabhairt ar an mbearna nuálaíochta san Eoraip;

59.á mholadh go ndéanfadh an Coimisiún cur chun feidhme an chláir a áirithiú a bheidh dírithe ar an úsáideoir, faoi stiúir na heolaíochta, éifeachtach agus éifeachtúil, lena n-áirítear tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:(a)rialachas feabhsaithe a chur chun feidhme, spreagtha ag torthaí shainghrúpa Heitor agus thuarascáil Draghi, lena dtabharfar aghaidh ar an ngá atá le feabhas a chur ar lúfaireacht an chláir, ar clár é:i.ar cheart é a bheith dírithe ar an eolaíocht is fearr agus ar an nuálaíocht is fearr a éascú;ii.ar cheart go gcuirfidh sé le tosaíochta AE ó thaobh eolaíochta agus nuálaíochta de,iii.ar cheart é a bheith bunaithe ar phrionsabal an fhéinrialachais, trínar féidir le príomhshaineolaithe ón réimse ábhartha a chinneadh conas is fearr is féidir le taighde agus nuálaíocht rannchuidiú le baint amach na dtosaíochtaí beartais arna leagan síos ag an lucht ceaptha beartas; á mholadh, mar chuid de chur chun feidhme an phrionsabail seo, Comhairlí nua a bhunú i gcomhréir le tuarascáil Heitor chun comhairle shaineolach a sholáthar maidir le tosaíochtaí straitéiseacha an chláir agus maidir le foirmiú glao-théacsanna chun a gcáilíocht a áirithiú,(b)lena n-áirítear poist do bhainisteoirí cláir do CNE, atá inchomparáide le bainisteoirí clár ag na gníomhaireachtaí atá de chineál ARPA Mheiriceá, ar saineolaithe iad arna gceapadh ó lasmuigh den Choimisiún a bhfuil cuntas teiste cruthaithe acu sa réimse ábhartha, arna gceapadh ar feadh tréimhse réamhshainithe, mar chomhairleoirí speisialta don Choimisinéir atá freagrach as taighde agus nuálaíocht chun a sinsearacht sa Choimisiún a áirithiú, chun punanna físiúla straitéiseacha na dtionscadal a bhainistiú, ag cothú comhoibriú idir tionscadail nuair is ábhartha a n-amharc bunaithe ar fhaisnéis dhomhanda agus dúshláin a leagan amach ar bhonn comhoibritheach chun a n-amharc ar bhonn domhanda a leagan amach chun a ndúshlán a leagan amach ar feadh tréimhse réamhshainithe. ceannaireacht don Eoraip i réimsí sonracha dá réimsí,(c)simpliú radacach a chur chun feidhme san obair riaracháin a bhaineann le hiarratas a dhéanamh ar thionscadail an 10ú Clár Réime um Thaighde agus iad a bhainistiú, tar éis thogra thuarascáil an Heitor muinín a chur ar dtús agus seiceáil níos déanaí ar an gcóras iarratais chomh maith leis an bhfaisnéis a iarrtar in iarratais a choinneáil chomh híseal agus is féidir – níor cheart aon fhaisnéis nach bhfuil fíor-riachtanach chun meastóireacht cháilíochtúil mhaith a dhéanamh ar cháilíocht eolaíoch nó nuálaíoch togra a áireamh i gcéim an togra,(d)sineirgí agus clársceidealú comhordaithe agus cur chun feidhme le cláir agus le beartais earnála eile a chur chun cinn, go háirithe leis an mbeartas tionsclaíoch nua amach anseo agus leis na chéad tionscadail thábhachtacha eile ar leas coiteann Eorpach iad a dhéileálann le taighde, forbairt agus nuálaíocht ar leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an AE;

60.Á mholadh gur cheart na GEPanna mar chritéir incháilitheachta do chistiú a choinneáil sa 10ú Clár Réime um Thaighde mar atá siad faoi láthair mar ghné bhuan agus dhílis de cheanglais an AE maidir le cistiú taighde;

61.Á mholadh gur cheart go dtiocfadh mar thoradh ar an gcuspóir ginearálta maidir le ERA a chur chun cinn Limistéar Eorpach Taighde sármhaith, aontaithe agus dea-fheidhmithe a fhorbairt a mheallann tallainne, a chomhtháthaíonn daoine núíosacha i líonraí atá ann cheana agus a sholáthraíonn rochtain ar bhonneagair thaighde agus teicneolaíochta den scoth agus fós oscailte do thograí taighde den scoth, beag beann ar an institiúid taighde tacaíochta agus a thacaíonn le cláir luaththaighde comhpháirteacha le cistitheoirí náisiúnta; á chur i dtábhacht an Gníomh ERA atá le teacht i bhfios go láidir go n-áiritheofar infheistíochtaí náisiúnta méadaithe, athchóirithe náisiúnta agus deireadh a chur le bacainní ar shaorghluaiseacht eolais, teicneolaíochta agus taighdeoirí, chun na coinníollacha a chruthú don 10ú Clár Réime um Thaighde chun tacú le ERA a fheidhmíonn go maith a bhaint amach;

62.Á mheas gur cheart go gcuideodh na cláir Bonneagair Taighde, COST agus Foirniú le baint amach an chuspóra ghinearálta seo; á bheith lánchinnte gur cheart go bhforálfaí leis an 10ú Clár Réime um Thaighde d’ionstraim le haghaidh infheistíochtaí straitéiseacha i mbonneagair teicneolaíochta; á chreidiúint gur ionstraim ríthábhachtach é MSCA chun an cuspóir seo a bhaint amach toisc go n-éascaíonn sé an tsoghluaisteacht ar fud an AE agus idir na hearnálacha is fearr agus is gile a roghnaítear bunaithe ar fheabhas a dtogra; á chreidiúint, chun comhtháthú ERA a chur chun cinn, gur cheart rannpháirtíocht eintitis ó réimsí a bhfuil feidhmíocht íseal taighde acu a spreagadh sa chlár;

63.á chreidiúint go láidir gur cheart go n-áireofaí sa 10ú Clár Réime um Thaighde clár comhaltachta Eorpach nuabhunaithe do thaighdeoirí atá i mbaol, lena n-ionchorprófaí na ceachtanna a foghlaimíodh ón réamhbheart leanúnach;

64.á thacú fós le cur chuige triantán an eolais atá ag EIT chun nuálaíocht a chothú san Eoraip; á chreidiúint gur cheart go rannchuideodh EIT leasaithe agus athdhírithe le baint amach an chuspóra ghinearálta seo, i bhfianaise an róil ar leith atá aici chun éiceachóras nuálaíochta na hEorpa a chomhtháthú;

65.Á chreidiúint gur cheart sa 10ú Clár Réime um Thaighde ERC agus CNE leathnaithe agus idirnasctha a bheith mar inneall do chomórtas Eorpach smaointe agus gur cheart tosaíocht a thabhairt do mhéadú ar a mbuiséid i mbuiséad an 10ú Clár Réime um Thaighde; á mholadh go ndearfaí na cláir sin ionas go gcruthófaí leo tonnadóir Eorpach ón mbun aníos chun go bhforbróidh an nuálaíocht go tapa ó eolaíocht bhunúsach go huas-scálú nuálaíochta;

66.á mheas nach n-éireoidh le CNE ach amháin más féidir leis (i) cistiú cumaiscthe a thairiscint mar thionscadal aonair agus (ii) gníomhú ar an luas agus ar an lúfaireacht chéanna le gníomhaithe príobháideacha ar an margadh caipitil fiontair trí eintiteas dlíthiúil saincheaptha dá chur chun feidhme; á chur i bhfios go láidir go bhfuil uathriail neartaithe agus féinrialachas neartaithe ERC agus CNE araon ríthábhachtach chun é sin a bhaint amach; á mheas i ndáil leis sin nach mór roghanna nua a imscrúdú chun a neamhspleáchas agus a gcobhsaíocht fhadtéarmach a áirithiú, amhail eintitis dhlíthiúla tiomnaithe a chruthú;

67.á mheas gur cheart go n-áireofaí le leathnú CNE agus ERC cistiú méadaithe le haghaidh tionscadal taighde spéire goirme, comhoibríoch agus luath; á mholadh an leathnú seo chun tionscadail agus cuibhreannais níos lú a mhaoiniú chun an bac ar rannpháirtíocht a ísliú, chun an ráta rathúlachta a mhéadú agus chun triail a bhaint as smaointe agus comhoibrithe nua; á mheas go bhfuil ról le himirt ag Treo-Aimsitheoir CNE agus ag Deontais Sineirge ERC araon sa spás méadaithe seo le haghaidh taighde comhoibríoch ón mbun aníos; á chur i dtábhacht gur cheart go leanfadh Treo-Aimsitheoir CNE de bheith ag maoiniú Dúshláin, ach gur cheart iad a athchóiriú ó ghlaonna Dúshlánbhunaithe go Dúshláin de chineál ARPA lena bhfágtar spás do thograí ón mbun aníos agus ag an am céanna forbairt straitéiseach teicneolaíochta a áirithiú;

68.Á iarraidh ar an gCoimisiún an 10ú Clár Réime um Thaighde a dhearadh sa chaoi is gur féidir leis tacú go héifeachtach le taighde straitéiseach, le forbairt teicneolaíochta agus le tionscnaimh imlonnaithe, ag díriú ar líon teoranta tosaíochtaí chun tacú le hiomaíochas bunaithe ar thaighde agus le hathléimneacht na bpríomhearnálacha i ngeilleagar na hEorpa chomh maith le dul i ngleic le dúshláin shochaíocha le 2040 mar an tréimhse ama agus a éilíonn comhoibriú trasteorann mar gheall ar scála agus castacht na saincheiste atá i gceist; á chreidiúint go bhféadfadh na tionscnaimh sin a bheith i bhfoirm (i) cláir shochaíocha dírithe ar mhisin a thugann aghaidh ar dhúshláin shocheacnamaíocha agus/nó éiceolaíocha, (ii) cláir theicneolaíochta atá dírithe ar mhisin chun dlús a chur le forbairt teicneolaíochtaí straitéiseacha san Eoraip, agus (iii) comhghnóthais chun comhinfheistíochtaí a áirithiú ón earnáil phríobháideach, ó na Ballstáit agus ó AE;

69.Á bheith lánchinnte ina theannta sin gur cheart go bhfanfadh sciar de bhuiséad an 10ú Clár Réime um Thaighde ar fáil le haghaidh glaonna comhoibrithe ar Leibhéal na hUllmhachta Teicneolaí níos airde chun tacú le comhar straitéiseach nach bhfuil clúdaithe sna tionscnaimh straitéiseacha, go háirithe d’fhéadfaí an buiséad seo a úsáid le haghaidh glaonna straitéiseacha arna bhforbairt ag na bainisteoirí clár chun éiceachóras atá ag teacht chun cinn a fhorbairt tuilleadh;

70.béim á leagan air gur cheart cláir atá dírithe ar mhisin faoin 10ú Clár Réime um Thaighde a eagrú go bunúsach ar bhealach difriúil ná na misin reatha in Fís Eorpach; á iarraidh ar an gCoimisiún cláir atá dírithe ar mhisin a chur chun feidhme faoin 10ú Clár Réime u Thaighde lena socraítear cuspóirí is féidir a bhaint amach trí T&N, arna gcur chun feidhme trí ghlaonna oscailte ar smaointe ón mbonn aníos, lena gcothaítear idirdhisciplíneacht, lena n-áirítear idir gníomhaíochtaí arna dtiomáint ag SSHA agus gníomhaíochtaí atá faoi thiomáint ag an teicneolaíocht, chun an misean a bhaint amach, agus a bhainistítear trí chur chuige punainne a thógann ar thaithí an phíolóta faoi Fís Eorpach; á chur i dtábhacht go láidir gur gá saineolas den scoth ar ábhar na misean seachas saineolas cineálach chun na cláir seo atá dírithe ar mhisin a bhainistiú go rathúil;

71.Á chur i dtábhacht nach mór nósanna imeachta chun tacaíocht a fháil faoin 10ú Clár Réime um Thaighde a ailíniú le réaltachtaí cuideachtaí; á bheith den tuairim, chun na críche sin, gur cheart nós imeachta iarratais atá dírithe ar an tionscal, a chuirfeadh leis an taithí ar An Mhearchonair i dtreo na Nuálaíochta ó Fhís 2020, a thabhairt isteach arís faoin 10ú Clár Réime um Thaighde, go háirithe i gcás ina bhfuil sé mar aidhm ag an gclár tacú le tionscnaimh straitéiseacha;

72.Á bheith cinnte go bhfuil cur chuige straitéiseach maidir le comhar idirnáisiúnta níos tábhachtaí ná riamh; á chreidiúint go bhfuil comhoibriú domhanda san eolaíocht riachtanach chun eolas a fhorbairt sa chine daonna, ach nach féidir é a shaothrú ar bhealach naive; á mholadh don Choimisiún go bhforbróidh an Coimisiún creat beartais straitéiseach soiléir dá chinntí ar chomhoibriú idirnáisiúnta lena n-áirítear (i) beartas soiléir maidir le comhlachas tríú tíortha a aithníonn gur uirlis é comhlachas le haghaidh comhpháirtíochtaí polaitiúla, (ii) próiseas struchtúrtha chun a chinneadh cé chomh oscailte nó dúnta is gá do thionscadail FP10 chun an taighde is fearr is féidir a chothú agus leasanna straitéiseacha an AE á mbreithniú freisin, agus (iii) plean chun comhar domhanda a threisiú tríd an gclár;

73.Á chur i dtábhacht ar a thábhachtaí atá sé go gcomhlíonann FP10 an moladh ón gComhairle maidir le slándáil taighde; á iarraidh ar an gCoimisiún a chur san áireamh sa chur chuige straitéiseach cé acu is fearr is féidir an chothromaíocht cheart a bhaint amach idir slándáil agus oscailteacht ar leibhéal na gclár, na nglaonna nó na dtionscadal roghnaithe; á chreidiúint freisin, thar aclaíocht an chláir réime féin, nach mór seachadadh na hathléimneachta a phríomhshruthú le bheith ina chuid dhílis de ghníomhaíochtaí feidhmeacha taighde, forbartha agus nuálaíochta an chéad chreatchláir eile, ar bhealach difreáilte ag brath ar an ábhar agus ar an gcineál gníomhaíochta; á chreidiúint go háirithe nach mór do ghníomhaíochtaí nuálaíochta atá gar don mhargadh an riosca a bhaineann le spleáchas méadaithe ar thríú tíortha a eascraíonn astu, agus uathriail feabhsaithe straitéiseach an AE a chur san áireamh;

74.Á mholadh i bprionsabal nádúr sibhialta an chéad chreatchláir eile a choimeád agus glaonna go sonrach ar iarratais ar chosaint chuig comharba an Chiste Eorpaigh Cosanta a fhágáil; á áitiú ar an gCoimisiún tuilleadh forbartha a dhéanamh ar roghanna chun na sineirgí idir chaiteachas sibhialta agus cosanta T&F a neartú; á iarraidhí ar an gCoimisiún go háirithe féachaint conas is féidir leas a bhaint as acmhainneacht dé-úsáide, go háirithe trí idirghabhálacha tar éis roghnú na dtionscadal seachas sainiú ar ghlaoch nó clár; á chur i dtábhacht go n-áirítear sa tsaoirse acadúil an ceart atá ag taighdeoirí cinneadh a dhéanamh maidir leis an taighde agus leis an bhforbairt ar mian leo a rannchuidiú;

75.Á mholadh gur cheart go n-aithneodh an clár ról an taighde idirdhisciplíneach chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shochaíocha, lena n-áirítear freisin comhtháthú níos fearr ar SSHA; á athdhearbhú an gá atá le maoiniú leordhóthanach do thionscadail taighde a thugann aghaidh ar dhúshláin shochaíocha agus a thagann faoi réim SSHA;

76.Á mholadh go dtabharfaí isteach gníomhaíochtaí taighde chun níos mó taighde ar Leibhéal na hUllmhachta Teicneolaí agus bunthaighde níos ísle a chothú agus a spreagadh;

77.Á thabhairt dá haire gur fhreastail leithdháileadh 35 % ar a laghad de chaiteachas Fís Eorpach ar chuspóirí aeráide ar chuspóir ginearálta an AE gníomhaíochtaí aeráide a phríomhshruthú ina bheartais earnálacha agus ina chistí earnála; á mheas gur sprioc uaillmhianach é seo chun a áirithiú go ndéanfaidh FP10 maoiniú leordhóthanach ar eolaíocht, ar thaighde agus ar nuálaíocht a thacaíonn le cuspóirí aeráide an AE;

78.Á chur i dtábhacht gur cheart aon chur i bhfeidhm ionchasach an phrionsabail ‘gan dochar (suntasach) a dhéanamh’ faoi FP10, i gcomhréir le hAirteagal 33(2)d den Rialachán Airgeadais, a leagan amach i reachtaíocht FP10;

79.Á mholadh go n-aithneofar in FP10 ról lárnach an chaighdeánaithe maidir le nuálaíocht a thiomáint, iomaíochas a fheabhsú, agus réitigh éifeachtúla atá réidh don mhargadh a áirithiú, trína áirithiú go n-aithnítear go soiléir go bhfuil costais a bhaineann le gníomhaíochtaí caighdeánaithe, i gcás inarb ábhartha i dtionscadail, incháilithe le haghaidh aisíocaíochta faoin gclár agus trí thacaíocht a thairiscint do thaighdeoirí ina ngníomhaíochtaí um chaighdeánú;

80.Á áitiú gur cheart go gceanglaítear le rialacha maidir le tríú tíortha a chomhlachú le FP10 nach bhféadfar na comhlachais sin a thabhairt i gcrích ach amháin trí chomhaontuithe idirnáisiúnta, lena n-éilítear toiliú na Parlaiminte do gach comhlachas sonrach do chlár sonrach AE, lena n-áirítear maidir le raon feidhme an chomhlachais sin;

81.Á thabhairt dá haire gur cheart go gcuirfí san áireamh le FP10 úsáid na hIntleachta Saorga (AI) mar bhealach chun taighde agus forbairt Eorpach a chothú agus ag an am céanna sainaithint a dhéanamh ar rioscaí sonracha a d’fhéadfadh teacht chun cinn as úsáid mhí-úsáideach AI sa timpeallacht eolaíoch agus na bearta maolaithe comhfhreagracha;

82.á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig rialtais na mBallstát.