(3)Zgodnie z Priorytetami partnerstwa, UE i Egipt są zobowiązane do zapewnienia rozliczalności, praworządności, pełnego poszanowania praw człowieka, podstawowych wolności, promowania demokracji, równości płci i równych szans jako konstytucyjnych praw wszystkich swoich obywateli. Zobowiązania te przyczyniają się do rozwoju partnerstwa oraz do zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego, dobrych rządów i stabilności społeczno-gospodarczej Egiptu. Wzmocnione i konstruktywne kontakty między UE a Egiptem w ostatnim okresie umożliwiły pogłębiony dialog na temat kwestii związanych z prawami człowieka. Posiedzenie podkomitetu zajmującego się kwestiami politycznymi, prawami człowieka i demokracją oraz zagadnieniami międzynarodowymi i regionalnymi w grudniu 2022 r. oraz posiedzenie Komitetu Stowarzyszenia w maju 2023 r. stały się instytucjonalnymi platformami wymiany poglądów na temat szeregu kwestii związanych z prawami człowieka; UE chciałaby kontynuować takie wymiany i je rozwijać. Stała przyszła poprawa sytuacji w Egipcie w zakresie praw człowieka, np. zwiększenie praw do wolności wypowiedzi, zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń, wprowadzenie moratorium na wykonywanie kary śmierci, zwalczanie tortur i wymuszonych zaginięć oraz poprawa warunków w więzieniach, praw kobiet i podstawowych wolności dzięki aktywnej, spójnej i proaktywnej polityce w tym obszarze będzie mieć pozytywny wpływ na stosunki UE-Egipt.

(5)UE uznaje kluczową rolę Egiptu pod względem zapewnienia bezpieczeństwa i stabilności w regionie i jest bardzo zainteresowana zapobieganiem krótkoterminowej niestabilności gospodarczej w tym kraju, która to niestabilność mogłaby mieć szersze konsekwencje, oraz przynieść korzyści rywalom geopolitycznym. Terroryzm, przestępczość zorganizowana, dezinformacja,  – np. przemyt ludzi czy nielegalna migracja, konflikty i prześladowanie mniejszości religijnych i etnicznych to wspólne zagrożenia dla naszego bezpieczeństwa i całej tkanki społecznej po obu stronach Morza Śródziemnego. Jednym z najpilniejszych wyzwań, przed którymi stoją kraje po obu stronach Morza Śródziemnego, jest też kwestia energii. Współpraca energetyczna między UE a Egiptem we wschodniej części Morza Śródziemnego mogłaby nie tylko stanowić źródło dobrobytu gospodarczego dla regionu, lecz także zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne UE poprzez dywersyfikację dostaw energii i zachęcanie do współpracy regionalnej. W tym kontekście Wschodniośródziemnomorskie Forum Gazowe służy jako platforma pozytywnej współpracy regionalnej. W związku z tym we wspólnym interesie UE i Egiptu leży wzmocnienie współpracy w obszarach wskazanych w Priorytetach partnerstwa, w pełnej zgodności z prawem międzynarodowym, w tym międzynarodowym prawem morza, prawami człowieka i międzynarodowym prawem humanitarnym, a także promowanie wspólnych interesów i stawianie czoła wspólnym wyzwaniom.

(6)Pamiętając o globalnych i regionalnych wyzwaniach geopolitycznych, takich jak kryzys humanitarny w Strefie Gazy będący konsekwencją ataków terrorystycznych, które przeprowadził Hamas na terytorium Izraela 7 października 2023 r., eskalacja napięć w Rogu Afryki oraz bezpieczeństwo żeglugi na Morzu Czerwonym i w Kanale Sueskim, presja migracyjna w wyniku konfliktu w Sudanie, niepewna sytuacja w Syrii czy niestabilna sytuacja w Libii, a także o obowiązkach Egiptu jako kraju przyjmującego wielu uchodźców i migrantów oraz o strategicznym znaczeniu Egiptu jako największego kraju w regionie i filaru stabilności na całym Bliskim Wschodzie, Unia decyduje się na strategiczne i kompleksowe partnerstwo z Egiptem, jak określono we wspólnej deklaracji.

(7)Celem strategicznego i kompleksowego partnerstwa z Egiptem jest podniesienie stosunków politycznych UE–Egipt do rangi partnerstwa strategicznego i umożliwienie Egiptowi odgrywania jego kluczowej roli, jaką jest zapewnienie stabilności w regionie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej. Partnerstwo ma przyczynić się do wsparcia odporności makroekonomicznej Egiptu i umożliwić wdrożenie ambitnych reform społeczno-gospodarczych w sposób, który uzupełni i wzmocni proces reform przewidziany w programie MFW dla Egiptu. Jak wskazano we wspólnej deklaracji, partnerstwo będzie dotyczyć szerokiego zbioru środków z zakresu polityki skupionych wokół sześciu filarach interwencji, a mianowicie: stosunków politycznych; stabilności gospodarczej; inwestycji i handlu; nielegalnej migracji i mobilności, przy poszanowaniu praw człowieka; współpracy w zakresie bezpieczeństwa i ścigania przestępstw; demografii i kapitału ludzkiego. Takie strategiczne i kompleksowe partnerstwo należy rozwijać zgodnie z inicjatywami na szczeblu Unii i państw członkowskich, takimi jak Global Gateway i plan Matteiego dla Afryki.

(8)Podstawą partnerstwa jest pakiet finansowy w wysokości 7,4 mld EUR, składający się z krótko- i długoterminowego wsparcia na rzecz programu niezbędnych reform makrofiskalnych i społeczno-ekonomicznych, a także zwiększone kwoty dostępne na wsparcie inwestycji w Egipcie oraz wsparcie ukierunkowane na realizację poszczególnych priorytetów strategicznych, zwłaszcza w dziedzinie nielegalnej migracji i energii odnawialnej. Częścią pakietu wsparcia jest unijny pakiet pomocy makrofinansowej w wysokości do 5 mld EUR, udzielanej w formie pożyczek preferencyjnych, na który składają się dwie operacje pomocy makrofinansowej: operacja krótkoterminowa o wartości do 1 mld EUR i standardowa operacja średnioterminowa o wartości do 4 mld EUR, a także instrumenty finansowe, takie jak gwarancje i instrumenty mieszane, mające na celu pobudzenie inwestycji publicznych i prywatnych przynoszących korzyści większości Egipcjan, które z kolei powinny zaowocować dużymi nowymi inwestycjami. Uzupełnieniem będą programy wspierające konkretne priorytety w ramach strategicznego i kompleksowego partnerstwa poprzez pojedyncze projekty i pomoc techniczną wdrażane w ramach Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej2.

__________________

2 Ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 z dnia 9 czerwca 2021 r. ustanawiającym Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy, zmieniającym i uchylającym decyzję nr 466/2014/UE oraz uchylającym rozporządzenie (UE) 2017/1601 i rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 (Dz.U. L 209 z 14.6.2021, s. 1).

(9)Egipt stoi w obliczu poważnych wyzwań, które mają wpływ na jego sytuację makrofiskalną. Pogorszyła się ona znacznie w ostatnich miesiącach w związku z nasileniem się presji zewnętrznych i dalszym wzrostem długu publicznego, przy czym wciąż istnieje znaczne ryzyko pogorszenia perspektyw gospodarczych. Skutki rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie oraz napięć geopolitycznych i konfliktów na Bliskim Wschodzie doprowadziły do przedłużającego się odpływu kapitału i mniejszych wpływów w walutach obcych, zwłaszcza ze względu na gwałtowny spadek dochodów z turystyki, z Kanału Sueskiego i produkcji gazu oraz utratę zaufania zagranicznych inwestorów. Jest to szczególnie poważne wyzwanie ze względu na trudną sytuację budżetową Egiptu, która charakteryzuje się trwałymi deficytami budżetowymi oraz wysokimi i stale rosnącymi wskaźnikami zadłużenia do PKB. Mimo tej trudnej sytuacji zewnętrznej w 2024 r. Egipt był w stanie wdrożyć reformy, takie jak ujednolicenie kursów walutowych i postępy w zaostrzeniu polityki pieniężnej, aby pomóc w utrzymaniu stabilności makroekonomicznej.

(12)Egipt wznowił współpracę z MFW na początku 2024 r., a 6 marca 2024 r. zawarł z tą instytucją porozumienie na szczeblu roboczym w sprawie odnowionego programu rozszerzonego wsparcia finansowego, którego skalę zwiększono do 8 mld USD. Negocjacje na szczeblu ekspertów w sprawie czwartej zmiany egipskiego programu reform gospodarczych zakończono w grudniu 2024 r. Nowy program ma na celu podjęcie działań w następujących obszarach: 1) realne uwolnienie kursu walutowego, 2) trwałe zaostrzenie polityki pieniężnej, 3) konsolidacja fiskalna w celu zachowania zdolności obsługi zadłużenia, 4) nowe ramy ograniczenia wydatków na infrastrukturę, 5) zapewnienie odpowiedniego poziomu wydatków socjalnych w celu ochrony słabszych grup społecznych przed wzrostem kosztów życia i cen energii oraz 6) wdrażanie polityki i reform dotyczących własności państwowej w celu zapewnienia równych warunków działania poprzez wspieranie rozwoju sektora prywatnego w gospodarce. Jednocześnie z podpisaniem porozumienia na szczeblu roboczym Egipt uchwalił również uwolnienie kursu walutowego i podwyższył znacznie podstawową stopę procentową banku centralnego – o 600 punktów bazowych, zgodnie z priorytetami wskazanymi w programie MFW.

(16)Biorąc pod uwagę fakt, że w bilansie płatniczym Egiptu utrzymuje się znaczna pozostająca do pokrycia luka w finansowaniu zewnętrznym, przekraczająca zasoby udostępnione przez MFW i inne instytucje wielostronne oraz partnerów regionalnych, unijną pomoc makrofinansową, która ma zostać przyznana Egiptowi, w obecnych nadzwyczajnych okolicznościach uznaje się za właściwą odpowiedź na wniosek tego państwa o wsparcie stabilizacji gospodarczej, w powiązaniu z programem MFW. Unijny pakiet pomocy makrofinansowej, w tym pomoc makrofinansowa w kwocie do 4 mld EUR przewidziana w niniejszym wniosku, stanowiłby wsparcie na rzecz stabilizacji gospodarczej i programu reform strukturalnych Egiptu, ponieważ uzupełniałby środki udostępnione w ramach porozumienia finansowego z MFW.

(19)Komisja powinna zapewnić zgodność prawną i merytoryczną unijnej pomocy makrofinansowej z głównymi zasadami, celami i środkami podejmowanymi w różnych obszarach działań zewnętrznych oraz z innymi stosownymi politykami Unii, w tym dotyczącymi demokracji, praw człowieka i praworządności zgodnie z art. 2 układu o stowarzyszeniu między UE a Egiptem.

(22)Pomoc makrofinansowa powinna pozostać instrumentem gospodarczym. Warunkiem wstępnym przyznania Egiptowi unijnej pomocy makrofinansowej powinno być jednak kontynuowanie przez to państwo konkretnych, wiarygodnych i namacalnych działań prowadzących do zapewnienia przestrzegania i wzmocnienia skutecznych mechanizmów demokratycznych, między innymi wielopartyjnego systemu parlamentarnego, oraz praworządności, a także zagwarantowania poszanowania praw człowieka. Ponadto cele szczególne unijnej pomocy makrofinansowej powinny polegać na zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i rozliczalności systemów zarządzania finansami publicznymi, zarządzania sektorem finansowym w Egipcie i nadzoru nad tym sektorem, oraz wspieraniu reform strukturalnych mających na celu wsparcie trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, tworzenie godnych miejsc pracy i konsolidację fiskalną. Służby Komisji i Europejska Służba Działań Zewnętrznych powinny regularnie monitorować zarówno spełnienie warunku wstępnego, jak i realizację celów szczególnych.

(23)Należy podkreślić, że Egipt musi spełnić niezbędny gospodarczy warunek wstępny kwalifikowalności. Egipt wykazał swoją wypłacalność i stabilność finansową, które zostały zweryfikowane przez Komisję. Jednak w celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii związanych z unijną pomocą makrofinansową, Egipt powinien wprowadzić stosowne środki w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom związanym z tą pomocą oraz w zakresie ich zwalczania. Ponadto umowa pożyczki, która ma zostać zawarta między Komisją a władzami Egiptu, powinna zawierać postanowienia upoważniające Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do prowadzenia dochodzeń, w tym kontroli na miejscu i inspekcji, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/20133 i rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/964, Komisję i Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania kontroli, a Prokuraturę Europejską do wykonywania jej uprawnień w odniesieniu do udzielenia unijnej pomocy makrofinansowej w okresie, na jaki pomoc ta została udostępniona i po tym okresie.

__________________

3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz.U. L 248 z 18.9.2013, s. 1).

4 Rozporządzenie Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (Dz.U. L 292 z 15.11.1996, s. 2).

(26)Unijną pomocą makrofinansową powinna zarządzać Komisja. Aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie możliwość śledzenia wykonania niniejszej decyzji, Komisja powinna regularnie informować – w formie rocznego sprawozdania – wspomniane instytucje o rozwoju sytuacji w związku z pomocą i o przestrzeganiu skutecznych mechanizmów demokratycznych, zgodnie z warunkami wstępnymi, o których mowa w niniejszej decyzji, i udostępniać im odpowiednie dokumenty.

(28)Unijna pomoc makrofinansowa powinna podlegać reformom zrównoważonej polityki gospodarczej i demokracji, praworządności i praw człowieka, które mają zostać określone w protokole ustaleń. W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania i ze względu na skuteczność Komisja powinna być uprawniona do negocjowania tych warunków z władzami Egiptu pod nadzorem komitetu przedstawicieli państw członkowskich zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011. Na mocy tego rozporządzenia we wszystkich przypadkach innych niż te określone we wspomnianym rozporządzeniu powinna mieć zasadniczo zastosowanie procedura doradcza. Mając na uwadze potencjalnie duży wpływ pomocy w kwocie większej niż 90 mln EUR, w odniesieniu do operacji powyżej tej kwoty należy stosować procedurę sprawdzającą. Mając na uwadze kwotę unijnej pomocy makrofinansowej dla Egiptu, w odniesieniu do przyjęcia protokołu ustaleń oraz do każdego zmniejszenia, zawieszenia lub anulowania pomocy powinna mieć zastosowanie procedura sprawdzająca,

1.Unia udostępnia Egiptowi pomoc makrofinansową w formie pożyczek preferencyjnych w maksymalnej kwocie 4 mld EUR („unijna pomoc makrofinansowa”) w celu wsparcia stabilizacji społeczno-gospodarczej i programu znaczących reform strukturalnych w Egipcie oraz jego odpowiedzialności za złagodzenie skutków nielegalnej migracji i zarządzanie przepływami migracyjnymi . Przekazanie pomocy makrofinansowej Unii następuje pod warunkiem zatwierdzenia przez Parlament Europejski i Radę budżetu Unii na odnośny rok. Pomoc przyczynia się do pokrycia potrzeb Egiptu w zakresie bilansu płatniczego określonych w programie MFW.

1.Warunkiem wstępnym przyznania unijnej pomocy makrofinansowej jest kontynuowanie przez Egipt konkretnych i wiarygodnych działań prowadzących do zapewnienia przestrzegania i wzmocnienia skutecznych mechanizmów demokratycznych, między innymi wielopartyjnego systemu parlamentarnego, oraz praworządności, a także kontynuowanie wysiłków w celu zagwarantowania poszanowania praw człowieka.

2.Służby Komisji i Europejska Służba Działań Zewnętrznych monitorują wypełnienie tego warunku wstępnego przez cały czas udzielania unijnej pomocy makrofinansowej oraz składają Parlamentowi Europejskiemu i Radzie regularne i pisemne sprawozdania ze spełnienia warunków dotyczących polityki gospodarczej i warunków finansowych uzgodnionych w protokole ustaleń.

1.Komisja, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 7 ust. 2, uzgadnia z władzami Egiptu jasno określone warunki dotyczące polityki gospodarczej oraz warunki finansowe – koncentrując się na reformach strukturalnych, takich jak reforma nowego kodeksu postępowania karnego, i zdrowych finansach publicznych – którym to warunkom ma podlegać unijna pomoc makrofinansowa i które mają zostać określone w protokole ustaleń („protokół ustaleń”) zawierającym harmonogram realizacji tych reform. Warunki dotyczące polityki gospodarczej oraz warunki finansowe określone w protokole ustaleń muszą być zgodne z umowami lub ustaleniami, o których mowa w art. 1 ust. 3, w tym z programami w zakresie dostosowań makroekonomicznych i reform strukturalnych realizowanymi przez Egipt przy wsparciu ze strony MFW.

2.Warunki dotyczące polityki gospodarczej i warunki finansowe, o których mowa w ust. 1, mają w szczególności służyć zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i rozliczalności systemów zarządzania finansami publicznymi w Egipcie, w tym w odniesieniu do wykorzystania unijnej pomocy makrofinansowej. Podczas opracowywania środków z zakresu polityki uwzględnia się również należycie postępy we wzajemnym otwieraniu rynku, w tym dla MŚP, rozwój opartego na zasadach i uczciwego handlu, zrównoważony rozwój, dobre rządy oraz inne priorytety w kontekście unijnej polityki zewnętrznej. Komisja regularnie monitoruje postępy w osiąganiu tych celów.

c)zadowalająca realizacja warunków dotyczących polityki gospodarczej, warunków finansowych uzgodnionych w protokole ustaleń oraz warunków dotyczących demokracji, praworządności i praw człowieka uzgodnionych w protokole ustaleń.

4.Jeżeli warunki, o których mowa w ust. 3, nie zostały spełnione, Komisja tymczasowo zawiesza lub anuluje wypłatę unijnej pomocy makrofinansowej. W takich przypadkach Komisja bezzwłocznie informuje Parlament Europejski i Radę o przyczynach zawieszenia lub anulowania.

1.W celu sfinansowania wsparcia w ramach pomocy makrofinansowej w formie pożyczek Komisja jest upoważniona, w imieniu Unii, do pożyczania niezbędnych środków finansowych na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych zgodnie z art. 223 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509.

2.Komisja zawiera z Egiptem umowę pożyczki w odniesieniu do kwoty, o której mowa w art. 1. Szczegółowe warunki wsparcia w ramach pomocy makrofinansowej udzielanej w formie pożyczek określa się w umowie pożyczki zgodnie z art. 223 rozporządzenia finansowego, która to umowa ma zostać zawarta między Komisją a Egiptem. W umowie pożyczki określa się okres, na jaki zostaje udostępniona pomoc, oraz szczegółowe warunki wsparcia w ramach pomocy makrofinansowej udzielanej w formie pożyczek, w tym w odniesieniu do systemów kontroli wewnętrznej. Egipt spłaca pożyczkę, która zostanie udzielona na warunkach umożliwiających jej spłatę w długim okresie, w tym, po formalnym powiadomieniu Parlamentu Europejskiego i Rady, ewentualny okres karencji. Maksymalny okres pożyczek wynosi 35 lat. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o rozwoju sytuacji w zakresie operacji, o których mowa w ust. 3.

1.Unijna pomoc makrofinansowa jest udzielana zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/25097.

_________________

7 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).

b)ocenę sytuacji gospodarczej Egiptu i jego perspektyw gospodarczych, a także ocenę postępów poczynionych we wdrażaniu środków z zakresu polityki, o których mowa w art. 2 i art. 3 ust. 1;

c)informacje o związku pomiędzy reformami polityki gospodarczej Egiptu na mocy protokołu ustaleń, wynikami fiskalnymi Egiptu a udostępnieniem unijnej pomocy makrofinansowej, przy jednoczesnym określeniu działań podjętych na rzecz mechanizmów demokratycznych, praworządności i praw człowieka.