A.mając na uwadze, że 11 września 2015 r. przedsiębiorstwo Monsanto Europe S.A./N.V. zwróciło się, w imieniu Monsanto Company z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, do właściwego organu Niderlandów z wnioskiem dotyczącym wprowadzenia do obrotu żywności, składników żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 87705 × MON 87708 × MON 89788 („genetycznie zmodyfikowana soja”), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych („wniosek”), zgodnie z art. 5 i 17 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003; mając na uwadze, że wniosek dotyczył również wprowadzenia do obrotu produktów zawierających soję zmodyfikowaną genetycznie lub składających się z niej, do zastosowań innych niż żywność i pasza, z wyjątkiem uprawy;

B.mając na uwadze, że 2 kwietnia 2020 r. EFSA wydała pozytywną opinię w sprawie genetycznie zmodyfikowanej soi, opublikowaną 18 maja 2020 r.; mając na uwadze, że EFSA rozpatrzyła wszystkie pytania i wątpliwości zgłaszane przez państwa członkowskie w ramach konsultacji z właściwymi organami krajowymi, przewidzianych w art. 6 ust. 4 i art. 18 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003;

C.mając na uwadze, że EFSA nie była jednak w stanie sfinalizować oceny ryzyka i wyciągnąć wniosków na temat bezpieczeństwa genetycznie zmodyfikowanej soi ze względu na brak 90-dniowego badania genetycznie zmodyfikowanej soi oraz brak planu monitorowania po wprowadzeniu do obrotu uwzględniającego zmieniony profil kwasów tłuszczowych genetycznie zmodyfikowanej soi;

D.mając na uwadze, że 3 października 2024 r. EFSA wydała oświadczenie, opublikowane 28 października 2024 r., uzupełniające opinię naukową EFSA z dnia 2 kwietnia 2020 r.: na podstawie dodatkowych danych dostarczonych przez wnioskodawcę Panel EFSA ds. GMO, oświadczenie uzupełniające opinię naukową EFSA dotyczącą wniosku (EFSA-GMO-NL-2015-126) dotyczącego zezwolenia na wprowadzenie do obrotu żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 87705 × MON 87708 × MON 89788, składających się z niej lub z niej wyprodukowanych. Dziennik EFSA 2024;22(10):e9061, https://doi.org/10.2903/j.efsa.2024.9061. EFSA uznała, że zmodyfikowana genetycznie soja, zgodna z opisem we wniosku, jest równie bezpieczna pod względem potencjalnego wpływu na zdrowie ludzi i zwierząt i na środowisko, co jej konwencjonalny odpowiednik i przebadane niezmodyfikowane genetycznie odmiany referencyjne soi. EFSA stwierdziła również, że spożycie genetycznie zmodyfikowanej soi nie budzi żadnych obaw, jeśli chodzi o odżywianie;

E.mając na uwadze, że genetycznie zmodyfikowana soja została zmodyfikowana w taki sposób, aby uodpornić ją na herbicydy na bazie glifosatu i dikamby oraz zmienić jej profil kwasów tłuszczowych;

Brak oceny herbicydów uzupełniających

F.mając na uwadze, że na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 503/2013 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 503/2013 z dnia 3 kwietnia 2013 r. w sprawie wniosków o zatwierdzenie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 641/2004 i (WE) nr 1981/2006 (Dz.U. L 157 z 8.6.2013, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2013/503/oj). wymagana jest ocena, czy oczekiwane sposoby prowadzenia działalności rolniczej wpływają na wyniki badanych punktów końcowych,; mając na uwadze, że zgodnie z tym rozporządzeniem wykonawczym ma to szczególne znaczenie w przypadku roślin tolerujących herbicydy;

G.mając na uwadze, że zdecydowaną większość upraw zmodyfikowanych genetycznie poddano modyfikacji genetycznej, aby osiągnąć tolerancję na co najmniej jeden herbicyd uzupełniający spośród herbicydów, które mogą być stosowane w trakcie całej uprawy roślin zmodyfikowanych genetycznie bez powodowania zamierania upraw, jak miałoby to miejsce w przypadku upraw nietolerujących herbicydów; mając na uwadze, że według licznych badań uprawa genetycznie zmodyfikowanych roślin tolerujących herbicydy prowadzi do większego zużycia herbicydów uzupełniających, co w dużej mierze spowodowane jest pojawieniem się chwastów odpornych na herbicydy Zob. na przykład Bonny, S., „Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact” [Genetycznie zmodyfikowane uprawy odporne na chwasty i herbicydy. Przegląd i oddziaływanie], Environmental Management, styczeń 2016; 57(1), s. 31–48, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26296738, oraz Benbrook, C.M., „Impacts of genetically engineered crops on the pesticide use in the U.S. - the first sixteen years” [Wpływ upraw genetycznie modyfikowanych na zużycie pestycydów w USA – pierwsze szesnaście lat], Environmental Sciences Europe, 28 września 2012 r., t. 24(1), https://enveurope.springeropen.com/articles/10.1186/2190-4715-24-24.;

H.mając na uwadze, że genetycznie zmodyfikowane uprawy odporne na herbicydy zmuszają rolników do stosowania systemu zwalczania chwastów, który jest w dużej mierze lub całkowicie uzależniony od herbicydów; mając na uwadze, że zwiększone uzależnienie od herbicydów uzupełniających w gospodarstwach, w których prowadzi się genetycznie zmodyfikowane uprawy, przyspiesza pojawianie się i rozprzestrzenianie chwastów odpornych na te herbicydy, co sprawia, że konieczne staje się coraz szersze stosowanie herbicydów, prowadzące do powstania błędnego koła;

I.mając na uwadze, że nadmierne uzależnienie od herbicydów przyniesie takie negatywne skutki jak pogorszenie zdrowia gleby, jakości wody oraz różnorodności biologicznej na powierzchni ziemi i pod ziemią, a także spowoduje większe narażenie ludzi i zwierząt, potencjalnie również w wyniku większych pozostałości herbicydów w żywności i paszy;

J.mając na uwadze, że dikamba jest wysoce lotna, co oznacza, że po zastosowaniu może się ulatniać i przedostawać do powietrza, a następnie przemieszczać się z wiatrem aż do opadnięcia na ziemię, co naraża ludzi i rośliny inne niż docelowe, winorośl, drzewa i krzewy na poważne szkody, zwłaszcza gdy ekspozycja trwa kilka lat;

K.mając na uwadze, że w recenzowanym czasopiśmie International Journal of Epidemiology opublikowano badanie z 2020 r. przeprowadzone przez rządowych naukowców Stanów Zjednoczonych, w którym stwierdzono, że intensywne stosowanie dikamby zwiększa ryzyko rozwoju raka wątroby i wewnątrzwątrobowych przewodów żółciowych wśród osób aplikujących tę substancję;

L.mając na uwadze, że w badaniu z 2020 r. stwierdzono, iż zatwierdzenie upraw genetycznie zmodyfikowanych odpornych na dikambę przypuszczalnie doprowadzi do zwiększonego wykorzystania dikamby w rolnictwie w nadchodzących latach Lerro, C.C., Hofmann, J.N., Andreotti, G., Koutros, S., Parks, C.G., Blair, A., Albert, P.S., Lubin, J.H., Sandler, D.P., Beane Freeman, L.E., „Dicamba use and cancer incidence in the agricultural health study: an updated analysis” [Stosowanie dikamby i zachorowalność na raka – badanie zdrowia w rolnictwie. Zaktualizowana analiza], International Journal of Epidemiology, sierpień 2020 r.; 49(4), s. 1326–1337, https://academic.oup.com/ije/advance-article-abstract/doi/10.1093/ije/dyaa066/5827818?redirectedFrom=fulltext., a system danych Heartland Health Research Alliance’s Pesticide Use dotyczący stosowania pestycydów potwierdza, że rzeczywiście ma to miejsce – w ostatniej dekadzie wykorzystanie dikamby w regionie Midwest w Stanach Zjednoczonych wzrosło nawet dziesięciokrotnie https://hh-ra.org/projects/measuring-pesticide-use/interactive-herbicide-use-tables/.;

M.mając na uwadze, że utrzymują się wątpliwości co do rakotwórczości glifosatu; mając na uwadze, że EFSA w listopadzie 2015 r. stwierdziła, iż jest mało prawdopodobne, aby glifosat był rakotwórczy, a Europejska Agencja Chemikaliów uznała w marcu 2017 r., że nie ma podstaw, by zaliczyć go do substancji rakotwórczych; mając na uwadze, że z kolei Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem – wyspecjalizowana agencja Światowej Organizacji Zdrowia ds. badań nad rakiem – w 2015 r. zaliczyła glifosat do substancji prawdopodobnie rakotwórczych dla ludzi; mając na uwadze, że szereg najnowszych recenzowanych badań naukowych potwierdza możliwe działanie rakotwórcze glifosatu Zob. na przykład: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1383574218300887, https://academic.oup.com/ije/advance-article/doi/10.1093/ije/dyz017/5382278, https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0219610 and https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6612199/.;

N.mając na uwadze, że w badaniu recenzowanym stwierdzono, że glifosat gromadzi się w genetycznie zmodyfikowanej soi, co negatywnie wpływa na jej skład odżywczy w porównaniu ze składem soi niezmodyfikowanej genetycznie https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24491722.; mając na uwadze, że w projekcie pilotażowym przeprowadzonym w Argentynie stwierdzono zaskakująco wysoki poziom pozostałości glifosatu w genetycznie zmodyfikowanej soi https://www.testbiotech.org/en/resource/high-levels-residues-spraying-glyphosate-found-soybeans-argentina/;

O.mając na uwadze, że sposób, w jaki rośliny zmodyfikowane genetycznie rozkładają herbicydy uzupełniające, oraz skład, a tym samym toksyczność produktów rozpadu (metabolitów), mogą wynikać z samej modyfikacji genetycznej Ma to istotnie miejsce w przypadku glifosatu, jak stwierdzono w opublikowanym przez EFSA przeglądzie obowiązujących najwyższych poziomów pozostałości glifosatu zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 396/2005, Dziennik EFSA 2018;16(5):e05263, s. 12 ,https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.2903/j.efsa.2018.5263.;

P.mając na uwadze, że ocenę pozostałości herbicydów i metabolitów znalezionych na roślinach zmodyfikowanych genetycznie uznaje się za niewchodzącą w zakres kompetencji panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie, w związku z czym nie przeprowadza się jej w procedurze zatwierdzania GMO;

Zapewnienie równych warunków działania na całym świecie i realizacja międzynarodowych zobowiązań Unii

Q.mając na uwadze, że uprawa genetycznie zmodyfikowanej soi nie jest dozwolona w Unii;

R.mając na uwadze, że we wnioskach ze strategicznego dialogu na temat przyszłości rolnictwa w UE Strategiczny dialog na temat przyszłości rolnictwa w UE. Wspólna perspektywa rolnictwa i żywności w Europie, 2024, https://agriculture.ec.europa.eu/document/download/171329ff-0f50-4fa5-946f-aea11032172e_en?filename=strategic-dialogue-report-2024_en.pdf. wzywa się Komisję do ponownej oceny jej podejścia do kwestii wprowadzenia do obrotu produktów rolno-spożywczych w imporcie i eksporcie, z uwzględnieniem wyzwania, jakie stanowią rozbieżne standardy Unii i jej partnerów handlowych; mając na uwadze, że sprawiedliwsze stosunki handlowe zgodne z celami w zakresie zdrowej żywności i zdrowego środowiska na całym świecie były jednym z głównych postulatów rolników podczas demonstracji w 2023 i 2024 r.;

S.mając na uwadze, że w sprawozdaniu specjalnego sprawozdawcy Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) ds. prawa do pożywienia z 2017 r. stwierdzono, iż szczególnie w krajach rozwijających się niebezpieczne pestycydy mają katastrofalne skutki dla zdrowia A/HRC/34/48: Sprawozdanie specjalnego sprawozdawcy ds. prawa do pożywienia https://www.ohchr.org/en/documents/thematic-reports/ahrc3448-report-special-rapporteur-right-food.; mając na uwadze, że cel zrównoważonego rozwoju ONZ nr 3.9 zakłada znaczne zmniejszenie do 2030 r. liczby zgonów i chorób spowodowanych niebezpiecznymi chemikaliami oraz zanieczyszczeniem i skażeniem powietrza, wody i gleby https://indicators.report/targets/3-9/.;

T.mając na uwadze, że w grudniu 2022 r. podczas COP15 Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej uzgodniono globalne ramy różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu, które obejmują globalny cel zmniejszenia ryzyka związanego z pestycydami o co najmniej 50 % do 2030 r. zob. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_7834;

U.mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 genetycznie zmodyfikowana żywność lub pasza nie mogą wywierać szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi i zwierząt ani na środowisko naturalne, a przy sporządzaniu decyzji Komisja musi brać pod uwagę wszelkie istotne przepisy prawa Unii oraz inne uzasadnione czynniki istotne dla badanej sprawy; mając na uwadze, że takie uzasadnione czynniki powinny obejmować zobowiązania Unii wynikające z celów zrównoważonego rozwoju ONZ i z Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej;

V.mając na uwadze, że unijne zezwolenie na genetycznie zmodyfikowaną soję nie byłoby spójne z międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie ograniczenia stosowania pestycydów W grudniu 2022 r. podczas 15. Konferencji stron Konwencji Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej (COP15) uzgodniono globalne ramy różnorodności biologicznej, które obejmują globalny cel zmniejszenia ryzyka związanego z pestycydami o co najmniej 50 % do 2030 r. (zob. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_7834)., zważywszy na zwiększone narażenie ludzi i środowiska na herbicydy w krajach, w których uprawia się genetycznie zmodyfikowane rośliny odporne na herbicydy, a także związane z tym skutki zdrowotne, które mogą być poważne;

W.mając na uwadze, że do głównych przyczyn utraty różnorodności biologicznej należy wylesianie; mając na uwadze, że emisje pochodzące z użytkowania gruntów i zmiany użytkowania gruntów, przeważnie z powodu wylesiania, to druga po spalaniu paliw kopalnych najważniejsza przyczyna zmiany klimatu Komunikat Komisji z 23 lipca 2019 r. pt. „Zintensyfikowanie działań UE na rzecz ochrony i odtwarzania światowych lasów”, COM(2019)0352, s. 1.; mając na uwadze, że w paryskim porozumieniu klimatycznym, w strategicznym planie na rzecz różnorodności biologicznej na lata 2011–2020 przyjętym na podstawie Konwencji o różnorodności biologicznej oraz w celach z Aichi w zakresie ochrony różnorodności biologicznej propaguje się zrównoważoną gospodarkę leśną, ochronę lasów i ich odtwarzanie Tamże, s. 2.; mając na uwadze, że cel zrównoważonego rozwoju nr 15 obejmuje powstrzymanie wylesiania do 2020 r. Zob. cel 15.2: https://www.un.org/sustainabledevelopment/biodiversity/.; mając na uwadze, że lasy pełnią wiele funkcji sprzyjających większości celów zrównoważonego rozwoju Komunikat Komisji z 23 lipca 2019 r. pt. „Zintensyfikowanie działań UE na rzecz ochrony i odtwarzania światowych lasów”, (COM(2019)0352), s. 2.;

X.mając na uwadze, że przyczyną pożarów lasów w Amazonii jest wysoki poziom wylesiania; mając na uwadze, że w komunikacie z 2019 r. Komisja zadeklarowała ambicję ochrony i odtwarzania lasów na świecie Komunikat UE w sprawie zintensyfikowania działań UE na rzecz ochrony i odtwarzania światowych lasów, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52019DC0352.; mając na uwadze, że globalna ochrona różnorodności biologicznej, w tym lasów, jest kluczowym celem unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, pt. „Unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030. Przywracanie przyrody do naszego życia”, COM(2020)0380.;

Y.mając na uwadze, że produkcja soi należy do najważniejszych przyczyn wylesiania w dorzeczu Amazonki, w regionie Cerrado i na równinie Gran Chaco w Ameryce Południowej; mając na uwadze, że 97 % soi uprawianej w Brazylii i 100 % soi uprawianej w Argentynie to soja zmodyfikowana genetycznie Międzynarodowy Instytut Propagowania Upraw Biotechnologicznych, „Global status of commercialized biotech/GM crops in 2017: Biotech Crop Adoption Surges as Economic Benefits Accumulate in 22 Years” [Globalny status wprowadzonych na rynek upraw biotechnologicznych i genetycznie zmodyfikowanych w 2017 r.: w ciągu 22 lat wprowadzenie upraw biotechnologicznych przyniosło liczne korzyści gospodarcze], ISAAA Brief nr 53 (2017), s. 16 i 21, http://www.isaaa.org/resources/publications/briefs/53/download/isaaa-brief-53-2017.pdf.;

Z.mając na uwadze, że według analiz Komisji soja jest w Unii od dawna najważniejszym czynnikiem przyczyniającym się do wylesiania na świecie i do wynikających stąd emisji, gdyż odpowiada za niemal połowę wylesiania uwzględnionego w konsumpcji wszystkich towarów przywożonych do Unii Raport techniczny Komisji Europejskiej 2013 – 063 pt. „The impact of EU consumption on deforestation: Comprehensive analysis of the impact of EU consumption on deforestation”, [Wpływ europejskiej konsumpcji na wylesianie: kompleksowa ocena wpływu konsumpcji UE na wylesianie] https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/c1d3ef3e-d07e-4229-91e5-41001b47dba8/language-en, s. 23–24: W latach 1990–2008 do Unii przywieziono produkty z upraw i hodowli odpowiadające wylesieniu obszaru o powierzchni 90 tys. km2. Produkty roślinne stanowiły 74 000 km2 (82 %), z czego największy udział miały rośliny oleiste (52 000 km2). Udział nasion soi i makuchów sojowych wyniósł 82 % (42,6 tys. km2), co w przeliczeniu na całkowity przywóz do Unii jest równoznaczne z 47 % obszarów wylesionych uwzględnionych w konsumpcji.;

Zmniejszenie zależności od paszy z importu

AA.mając na uwadze, że jednym z wniosków wyciągniętych z kryzysu związanego z COVID-19 i trwającej wojny w Ukrainie jest konieczność uniezależnienia się Unii od niektórych materiałów krytycznych; mając na uwadze, że w piśmie określającym zadania komisarza Christophe’a Hansena przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen zwraca się do niego, by przeanalizował sposoby ograniczenia przywozu kluczowych towarów https://commission.europa.eu/document/2c64e540-c07a-4376-a1da-368d289f4afe_en.;

AB.mając na uwadze, że umowy handlowe zachęcają do przywozu do Unii żywności i pasz zawierających GMO, składających się z GMO lub wyprodukowanych z GMO; mając na uwadze, że Brazylia i Argentyna należą do największych na świecie producentów GMO i użytkowników pestycydów, w tym GMO i pestycydów zakazanych w Unii ze względów zdrowotnych lub środowiskowych;

Niedemokratyczny proces podejmowania decyzji

AC.mając na uwadze, że w ósmej kadencji Parlament przyjął łącznie 36 rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzeniu do obrotu GMO do zastosowania w żywności i paszy (33 rezolucje) oraz uprawie GMO w Unii (trzy rezolucje); mając na uwadze, że w dziewiątej kadencji Parlament przyjął 38 rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzaniu GMO do obrotu, a w obecnej dziesiątej kadencji przyjął już dziesięć rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzaniu GMO do obrotu;

AD.mając na uwadze, że Komisja nadal wydaje zezwolenia na GMO, mimo że sama stwierdziła niedemokratyczność tego procesu, a także mimo braku poparcia ze strony państw członkowskich i mimo sprzeciwów Parlamentu;

AE.mając na uwadze, że żadna zmiana w prawie nie jest konieczna, by Komisja mogła nie zatwierdzić GMO, jeżeli w komitecie odwoławczym kwalifikowana większość państw członkowskich nie opowie się za zatwierdzeniem Zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 182/2011 Komisja „może przyjąć”, a nie „przyjmuje” zezwolenie, jeżeli nie opowie się za nim kwalifikowana większość państw członkowskich w komitecie odwoławczym.;

AF.mając na uwadze, że 28 lutego 2025 r. Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii w wyniku głosowania, co oznacza, że zezwolenia nie poparła kwalifikowana większość państw członkowskich;