1.Jistieden lill-Istati Membri jesploraw, jottimizzaw, jimmodernizzaw u jespandu bis-sħiħ il-kapaċità tal-grilja tal-elettriku tagħhom, inklużi t-trażmissjoni u d-distribuzzjoni; iqis li l-grilji tal-elettriku huma element ċentrali fit-tranżizzjoni tal-UE għal ekonomija kompetittiva u b’emissjonijiet żero netti sal-2050, ekonomija li tkun kapaċi takkomoda volumi għoljin ta’ teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli varjabbli u/jew sorsi ta’ domanda li jevolvu xprunati minn livelli akbar ta’ elettrifikazzjoni u l-avvanz tat-teknoloġiji diġitali; jinnota l-prerogattiva tal-Istati Membri li jiddeterminaw it-taħlita tal-enerġija tagħhom stess;

2.Jistieden lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri, lill-ACER, lill-Entità tal-UE għad-DSO L-Entità tal-UE għad-DSO hija korp espert tekniku u assoċjazzjoni tal-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni (DSOs) b’mandat mir-Regolament tas-Suq tal-Elettriku ((UE) 2019/943) li jippromwovi l-funzjonament tas-suq tal-elettriku u jiffaċilita t-tranżizzjoni tal-enerġija; u lill-ENTSO-E In-Network Ewropew għall-Operaturi tas-Sistema ta’ Trażmissjoni tal-Elettriku (ENTSO-E) huwa l-assoċjazzjoni għall-kooperazzjoni tal-operaturi Ewropej tas-sistema ta’ trażmissjoni (TSOs). jimplimentaw l-azzjonijiet tal-pjan ta’ azzjoni tal-UE għall-grilji, il-pjan ta’ azzjoni għal enerġija affordabbli, ir-riforma tad-disinn tas-suq tal-elettriku tal-UE u d-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli mingħajr dewmien;

3.Jirrimarka li t-tlestija tal-integrazzjoni tas-suq tal-enerġija tal-UE se tiffranka sa EUR 40 biljun fis-sena, u li żieda ta’ 50 % fin-negozjar tal-elettriku transfruntier tista’ żżid il-PDG annwali tal-UE b’0,1 % Il-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI), in-Nota ta’ Sfond tal-Persunal tal-FMI dwar l-Integrazzjoni tas-Suq tal-Enerġija tal-UE, 16 ta’ Jannar 2025, kif inkluża fin-nota ta’ sfond tal-Kunsill tas-17 ta’ Jannar 2025 dwar l-integrazzjoni tas-suq tal-enerġija tal-UE: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5438-2025-INIT/en/pdf.;

4.Jilqa’ l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-grilji Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-28 ta’ Novembru 2023 bit-titolu “Grilji, il-konnessjoni nieqsa - Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Grilji” (COM(2023)0757).; jissottolinja ż-żieda mistennija fil-konsum tal-elettriku ta’ 60 % sal-2030, il-ħtieġa dejjem tikber li jiġi integrat sehem kbir ta’ enerġija rinnovabbli varjabbli fil-grilja, u l-ħtieġa li l-grilji jadattaw għal sistema tal-elettriku aktar deċentralizzata, diġitalizzata u flessibbli, inklużi l-ottimizzazzjoni tat-tħaddim tas-sistemi u l-użu sħiħ ta’ riżorsi ta’ flessibbiltà lokali, ir-rispons tad-domanda u s-soluzzjonijiet ta’ ħażna tal-enerġija biex jikkomplementaw is-swieq bl-ingrossa u jsaħħu r-reżiljenza tal-grilja, li tirriżulta f’kapaċità transfruntiera ta’ 23 GW addizzjonali sal-2025 u 64 GW oħra ta’ kapaċità sal-2030; jinnota li aktar minn 40 % tal-grilji ta’ distribuzzjoni tal-Unjoni għandhom aktar minn 40 sena u jeħtieġ li jiġu aġġornati ibid.;

5.Itenni li, sal-2030, l-Unjoni jeħtieġ li tinvesti madwar EUR 375 biljun sa EUR 425 biljun fi grilji ta’ distribuzzjoni, u EUR 584 biljun kumplessivament, fi grilji ta’ trażmissjoni u distribuzzjoni tal-elettriku ibid., inklużi l-interkonnetturi transfruntiera u l-adattament tal-grilji ta’ distribuzzjoni għat-tranżizzjoni tal-enerġija;

6.Jinnota bi tħassib li fl-2023 il-kostijiet tal-ġestjoni tal-konġestjoni tal-grilji tal-elettriku ta’ trażmissjoni fl-UE kienu ta’ EUR 4,2 biljun Ir-Rapport ta’ Monitoraġġ tas-Suq tal-ACER tal-2024, “Transmission capacities for cross-zonal trade of electricity and congestion management in the EU” (Kapaċitajiet ta’ trażmissjoni għall-iskambji transżonali tal-elettriku u l-ġestjoni tal-konġestjoni fl-UE), 3 ta’ Lulju 2024. u qed ikomplu jiżdiedu, u dak it-tnaqqis huwa ostaklu biex jiżdied is-sehem tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli; jinnota li din iċ-ċifra ma tinkludix il-grilja tal-elettriku ta’ distribuzzjoni; jisħaq li fl-2023 naqqsu kważi 30 TWh ta’ elettriku rinnovabbli f’diversi Stati Membri minħabba kapaċità tal-grilja insuffiċjenti; jinnota wkoll iż-żieda qawwija f’sigħat annwali ta’ prezzijiet tal-elettriku negattivi, li żdiedu minn 154 fl-2018 għal 1 031 sa Settembru 2024 Ir-Rapport ta’ Monitoraġġ tas-Suq tal-ACER tal-2024, “Key developments in EU electricity wholesale markets” (Żviluppi ewlenin fis-swieq bl-ingrossa tal-elettriku tal-UE), 20 ta’ Marzu 2024., ikkawżata fil-biċċa l-kbira mill-konġestjoni tal-grilja fil-fruntieri, u nuqqas ta’ ħażna suffiċjenti, flessibbiltà u rispons għad-domanda fis-suq tal-elettriku biex il-provvista tal-elettriku rinnovabbli varjabbli tlaħħaq temporalment mad-domanda elettrika; jisħaq li l-indirizzar ta’ dawn il-kwistjonijiet jista’ jgħin biex jassorbi l-provvista żejda, u b’hekk jiġi mmassimizzat l-użu tal-infrastruttura tal-grilja eżistenti, iżda li oqfsa tas-suq u regolatorji eżistenti ta’ spiss jonqsu milli jipprovdu inċentivi adegwati biex din tintlaħaq;

7.Jenfasizza li l-falliment biex tiġi modernizzata u estiża l-grilja tal-elettriku tal-UE, flimkien mal-użu rapidu tal-volumi għoljin ta’ enerġija rinnovabbli varjabbli meħtieġa biex jitwettqu l-miri tagħha, irriżulta u se jkompli jirriżulta f’livelli għoljin ta’ interruzzjoni tad-distribuzzjoni (istruzzjonijiet biex jitnaqqas l-output); jemmen li l-interruzzjoni tad-distribuzzjoni ta’ sorsi rinnovabbli, ikkawżata minn konġestjoni u tnaqqis tal-grilja, tirrappreżenta ħela mhux aċċettabbli ta’ elettriku rinnovabbli ta’ valur għoli u flus; jistieden lill-Kummissjoni, bħala parti mill-Pakkett dwar il-Grilji Ewropej li ġej tagħha, tistabbilixxi strateġija tal-UE biex tnaqqas sew l-interruzzjoni tad-distribuzzjoni ta’ elettriku rinnovabbli;

8.Jenfasizza r-rwol tal-grilji intelliġenti biex itejbu l-ġestjoni tal-konġestjoni u jottimizzaw id-distribuzzjoni tal-elettriku tal-enerġija rinnovabbli; jisħaq fuq il-kontribut tagħhom għall-flessibbiltà tan-network billi jiġu integrati għodod diġitali li jiffaċilitaw ir-rispons min-naħa tad-domanda u awtokonsum kollettiv; jissottolinja li ġestjoni tal-grilja aħjar issaħħaħ ir-reżiljenza tal-enerġija, twassal għal tnaqqis akbar u tiżgura l-provvista waqt perjodi ta’ karga massima;

9.Jenfasizza li l-infrastruttura tal-grilja tal-elettriku hija prijorità biex jintlaħqu l-awtonomija strateġika tal-UE u l-miri tal-klima u tal-enerġija tagħha; jinnota l-impenn tal-Patt għal Industrija Nadifa għall-elettrifikazzjoni b’indikatur ewlieni tal-prestazzjoni ta’ rata ta’ elettrifikazzjoni fl-ekonomija kollha ta’ 32 % sal-2030, li jkun jeħtieġ aġġornament u użu sinifikanti u kontinwi tal-grilji; jesprimi dispjaċir li d-dewmien fir-rispons għat-talbiet għal konnessjoni mal-grilji jirriżulta f’pass aktar bil-mod tal-elettrifikazzjoni, anke fl-Istati Membri fejn il-ġenerazzjoni minn sorsi rinnovabbli qed tiżdied b’mod rapidu;

10.Jenfasizza, b’mod partikolari, ir-rwol kruċjali li l-komunitajiet tal-enerġija jista’ jkollhom biex jappoġġjaw l-ekonomiji lokali; jiddispjaċih li l-komunitajiet tal-enerġija u l-operaturi iżgħar jiffaċċjaw ostakli sproporzjonati għall-aċċess għall-grilja u l-aċċess għall-finanzjament tal-grilja minħabba ostakli regolatorji u restrizzjonijiet tar-riżorsi; jistieden, għalhekk, lill-Istati Membri li għadhom lura f’dan ir-rigward jimplimentaw bis-sħiħ id-dispożizzjonijiet tal-Pakkett dwar l-Enerġija Nadifa, tal-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55 %” u tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli, li jagħtu s-setgħa liċ-ċittadini, lill-muniċipalitajiet, lill-SMEs u lill-kumpaniji biex jipparteċipaw b’mod attiv fis-suq tal-elettriku, b’mod partikolari billi jiżviluppaw oqfsa abilitanti għall-komunitajiet tal-enerġija rinnovabbli u l-promozzjoni ta’ skemi ta’ kondiviżjoni tal-enerġija; jitlob li l-finanzjament fil-livell tal-UE u dak nazzjonali relatat mal-grilja jqis il-ħtiġijiet speċifiċi tal-proġetti promossi mill-komunitajiet tal-enerġija;

11.Huwa konvint li l-istabbiltà regolatorja hija kundizzjoni ewlenija biex jiġu sfruttati l-investimenti privati fil-grilja tal-elettriku u, fejn ikun fattibbli, tippermetti elettrifikazzjoni affordabbli tal-ekonomija tal-UE, u jtenni l-ħtieġa li tiġi implimentata leġiżlazzjoni diġà adottata qabel ma jiġu vvalutati rieżamijiet ġodda potenzjali;

12.Jissottolinja li l-ippjanar integrat tal-grilja fis-setturi kollha fil-livelli lokali, reġjonali, nazzjonali u tal-UE se jwassal għal żieda fl-effiċjenza tas-sistema u tnaqqis fl-ispejjeż; jistieden, għalhekk, lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jaħdmu lejn ippjanar integrat u jiżguraw li l-pjanijiet ta’ żvilupp tan-network tal-elettriku jkunu allinjati mal-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima (NECPs) għall-2021-2030 għal-livelli kollha ta’ vultaġġ; jinnota li qafas ta’ governanza msaħħaħ jgħin biex jiżgura l-allinjament bejn il-pjanijiet ta’ żvilupp tal-grilja u l-objettivi tal-politika fil-livelli nazzjonali u tal-UE; jirrikonoxxi li, filwaqt li l-Istati Membri huma meħtieġa jirrapportaw dwar il-kontributi tagħhom għall-miri tal-UE permezz tal-NECPs, bħalissa ma hemm l-ebda obbligu ekwivalenti fuq it-TSOs biex jirrapportaw sistematikament fil-livell tal-UE;

13.Jissottolinja li r-Regolament TEN-E u l-Proġetti ta’ Interess Komuni (PCI) u l-Proġetti ta’ Interess Reċiproku (PMI) huma għodod b’saħħithom fl-iżvilupp tal-infrastruttura tal-enerġija transfruntiera tal-Unjoni; jesprimi dispjaċir għan-nuqqasijiet fit-TYNDP attwali għall-infrastruttura tal-elettriku Ewropea, li jirriżulta f’interessi ta’ investiment li ma jilħqux il-ħtiġijiet transfruntiera Ir-Rapport ta’ Monitoraġġ tal-ACER tal-2024 “Electricity Infrastructure development to support a competitive and sustainable energy system, 2024 Monitoring Report” (L-iżvilupp tal-Infrastruttura tal-Elettriku biex tiġi appoġġjata sistema tal-enerġija kompetittiva u sostenibbli), 16 ta’ Diċembru 2024, p. 17., u li l-ippjanar tal-grilja ma jisfruttax bis-sħiħ it-tfaddil transfruntier u transsettorjali ibid.; jiddispjaċih ukoll għad-dewmien fir-rigward tat-tlestija tal-PCIs; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tintroduċi ppjanar transsettorjali aktar koordinat u fuq terminu twil biex twassal it-tfaddil u l-benefiċċji relatati fl-UE kollha; jenfasizza li tali ppjanar koordinat jista’ jinfluwenza aħjar il-kondiviżjoni tal-kostijiet tal-infrastruttura fl-Istati Membri kollha; jinnota li, għalkemm ir-Regolament TEN-E jippermetti li proġetti tal-grilja tal-elettriku intelliġenti b’impatt transfruntier jiksbu status ta’ PCI, anke jekk tali proġetti ma jaqsmux fruntiera fiżika, fl-2023, il-lista tal-PCIs kienet tinkludi biss ħames proġetti bħal dawn; jemmen bis-sħiħ, għalhekk, li l-proċess tal-PCI jeħtieġ li jissaħħaħ u jiġi ssimplifikat u razzjonalizzat għal aktar ċarezza u trasparenza; jistieden lill-Istati Membri jikkompletaw bis-sħiħ il-PCIs; jistieden lill-Kummissjoni tipproponi b’mod urġenti reviżjoni mmirata tar-Regolament TEN-E sabiex (1) tintroduċi proċess ta’ ppjanar robust li jikkombina r-responsabbiltajiet tal-operaturi tas-sistema ma’ rwol imsaħħaħ għall-ACER billi tagħti mandat lill-ACER biex titlob li jiġu emendati x-xenarji u t-TYNDP, (2) tiżgura li jitfasslu xenarji f’konformità mal-aġenda ta’ dekarbonizzazzjoni u tippermetti aċċess aktar faċli għal proġetti tal-grilja tal-elettriku intelliġenti, u (3) tintroduċi proċess ta’ applikazzjoni simplifikat għall-operaturi tas-sistemi tad-distribuzzjoni żgħar u ta’ daqs medju;

14.Jenfasizza li l-ippjanar tan-network huwa proċess fuq terminu twil marbut mill-qrib mal-istabbiltà tal-investiment; jipproponi, għalhekk, li jiġi estiż il-perjodu ta’ żmien għall-pjanijiet tal-iżvilupp tan-network għal 20 sena; jenfasizza li l-investiment fil-grilja huwa meħtieġ b’mod urġenti mill-aġenda kompetittiva tal-UE u ma għandux jiddewwem;

15.Addizzjonalment jinnota li l-UE se jkompli jkollha rabtiet tal-elettriku b’saħħithom mal-pajjiżi ġirien tagħha u għalhekk jemmen li l-Kummissjoni għandha ssaħħaħ tali kooperazzjoni mal-pajjiżi ġirien permezz ta’ PMIs ma’ pajjiżi mhux tal-UE, kif previst fir-Regolament TEN-E;

16.Jenfasizza bil-qawwa li l-FNE-E wriet li hija l-istrument kruċjali għall-kofinanzjament tal-infrastruttura tal-enerġija transfruntiera u jinsisti fuq il-kontinwazzjoni tagħha; jilqa’ l-inklużjoni ta’ proġetti tal-grilja tal-elettriku lil hinn mill-kosta fl-allokazzjoni ta’ għotjiet l-aktar reċenti tal-Kummissjoni fl-ambitu tal-FNE-E;

17.Iqis in-nuqqas ta’ data dettaljata, affidabbli u komparabbli dwar l-ippjanar tal-grilja nazzjonali u tal-UE bħala ostaklu għal grilji aktar effiċjenti; jistieden għalhekk lill-Istati Membri jimplimentaw bir-reqqa d-dispożizzjoni rilevanti fid-Direttiva dwar l-Elettriku Id-Direttiva (UE) 2019/944 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ Ġunju 2019 dwar regoli komuni għas-suq intern għall-elettriku u li temenda d-Direttiva 2012/27/UE (ĠU L 158, 14.6.2019, p. 125, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/944/oj)., b’mod partikolari l-Artikolu 32, u jinkoraġġixxu DSOs iżgħar japplikaw id-dispożizzjoni ta’ dan l-Artikolu;

18.Jilqa’ r-rapport tal-Entità tal-UE għad-DSO dwar prattiki tajbin dwar il-Pjanijiet ta’ Żvilupp tan-Networks ta’ Distribuzzjoni L-Entità tal-UE għad-DSO, “DSO Entity’s identified good practices on Distribution Network Development Plans” (Prattiki tajbin identifikati mill-Entità għad-DSO dwar il-Pjanijiet ta’ Żvilupp tan-Network ta’ Distribuzzjoni), 1 ta’ Lulju 2024. (DNDPs), li jistieden lill-Istati Membri jinkludu analiżijiet tal-kostijiet-benefiċċji fid-DNDPs tagħhom, sabiex jevalwaw l-opportunitajiet ta’ investiment; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiżviluppa linji gwida bbażati fuq dan ir-rapport, f’kooperazzjoni mal-Entità tal-UE għad-DSO, biex tarmonizza u żżid it-trasparenza tal-ippjanar tal-iżvilupp nazzjonali għall-grilji ta’ distribuzzjoni, tippubblika ħarsa ġenerali Ewropea tad-DNDPs u tirrikjedi li l-operaturi kollha tat-trażmissjoni u tad-distribuzzjoni jipprovdu lir-regolaturi tal-enerġija bid-data meħtieġa dwar l-informazzjoni dwar il-kapaċità tal-hosting tal-grilja attwali u futura u l-ippjanar tal-grilja tagħhom, biex ir-regolaturi tal-enerġija jkunu jistgħu jiskrutinizzaw b’mod xieraq l-ippjanar tal-grilja; jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw l-Artikolu 31(3) tad-Direttiva (UE) 2024/1711, li jitlob lill-operaturi tal-grilja jippubblikaw informazzjoni dwar il-kapaċità disponibbli fiż-żona tat-tħaddim tagħhom, sabiex tiġi żgurata t-trasparenza u l-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet informati dwar l-investiment; jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa repożitorju online ċentralizzat għall-pjanijiet ta’ trażmissjoni u d-DNDPs kollha;

19.Jenfasizza r-riskju sinifikanti li joħloq it-tnaqqis tal-vijabbiltà tal-investiment fl-enerġija rinnovabbli, b’mod speċjali meta jitqies li ħafna Stati Membri jonqsu milli jikkumpensaw lill-parteċipanti tas-suq għal volumi tal-elettriku mnaqqsa, minkejja r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikoli 12 u 13 tar-Regolament (UE) 2019/943; jesprimi dispjaċir għan-nuqqas ta’ trasparenza, ta’ disponibbiltà u ta’ granularità tad-data rigward volumi tal-enerġija rinnovabbli mnaqqsa u l-kostijiet tal-ġestjoni tal-konġestjoni;

20.Jenfasizza l-valur li jiġu implimentati metriċi ċari biex jitkejjel jekk l-UE hijiex fit-triq it-tajba ħalli twassal l-espansjoni tal-grilja u r-rinforzar meħtieġ biex tilħaq l-objettivi tal-2050 tagħha; jinnota li tali metriċi jistgħu jinkludu tnaqqis fit-tnaqqis tal-enerġija rinnovabbli, spejjeż aktar baxxi tal-iżvilupp tal-grilja meta mqabbla mal-ammont ta’ kapaċità kkonsenjata, żidiet fl-użu effiċjenti tal-infrastruttura eżistenti, tnaqqis fit-telf u intensità aktar baxxa tal-materja prima;

21.Jinnota l-ħidma li saret mill-ENTSO-E u l-Entità tal-UE għad-DSO dwar definizzjonijiet armonizzati tal-kapaċità ta’ hosting tal-grilja disponibbli għall-operaturi tas-sistema u biex tiġi stabbilita ħarsa ġenerali tagħha fil-livell tal-Unjoni; jemmen li l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (NRAs) jistgħu jibbenefikaw minn dispożizzjonijiet leġiżlattivi ċari dwar kif l-Istati Membri jistgħu jipprijoritizzaw il-konnessjonijiet mal-grilja, sabiex jabbandunaw il-prinċipju ta’ “min jiġi l-ewwel jinqeda l-ewwel”; għalhekk jitlob lill-Kummissjoni temenda l-Artikolu 6 tad-Direttiva (UE) 2019/944 dwar is-suq intern għall-elettriku, bħala parti mir-rieżami ta’ implimentazzjoni li l-Kummissjoni trid tlesti sal-31 ta’ Diċembru 2025, u konsegwentement tintroduċi kriterji ta’ konnessjoni ta’ prijorità trasparenti li għandhom jintgħażlu u jiġu definiti aktar mill-Istati Membri għal (1) konnessjoni tal-ġenerazzjoni, bħall-kwalità u l-maturità tal-proġett, il-livell ta’ impenn, il-kontribut għad-dekarbonizzazzjoni, il-valur soċjali, u (2) konnessjoni tal-konsumatur, bħall-kwalità u l-maturità tal-proġett, il-livell ta’ impenn, il-kontribut għad-dekarbonizzazzjoni, l-interess pubbliku jew il-valur strateġiku u/jew soċjali tiegħu, u l-ottimizzazzjoni tal-grilja; jistieden lill-ARN u lill-Istati Membri jipprovdu regoli ta’ prijoritizzazzjoni ċari skont l-ispeċifiċitajiet lokali u nazzjonali tagħhom li jippermettu li jiġi abbandunat l-approċċ ta’ “min jiġi l-ewwel jinqeda l-ewwel” billi jiġu diżinċentivati l-applikazzjonijiet għall-konnessjoni li mhumiex sostanzjati minn proġett solidu, li huma spekulattivi jew meta l-iżviluppatur ma jkunx jista’ juri impenn suffiċjenti għat-twettiq ta’ proġett;

22.Jissottolinja li interkonnessjonijiet transfruntiera mtejba joffru potenzjal ta’ ffrankar tal-kostijiet sostanzjali fil-livell tas-sistemi, bi tnaqqis annwali fil-kostijiet tal-ġenerazzjoni stmati għal EUR 9 biljun sal-2040, filwaqt li jkunu meħtieġa investimenti annwali ta’ EUR 6 biljun f’infrastruttura transfruntiera u kapaċità ta’ ħażna;

23.Jesprimi dispjaċir li xi Stati Membri ma laħqux il-mira ta’ interkonnessjoni ta’ 10 % sal-2020 u jħeġġiġhom jistinkaw biex jilħqu l-mira attwali ta’ interkonnessjoni ta’ 15 % għall-2030 kif stabbilit fir-Regolament (UE) 2018/1999, minħabba li l-kapaċità ta’ interkonnessjoni hija kruċjali għall-funzjonament tas-suq tal-elettriku intern tal-UE, u dan iwassal għal iffrankar sinifikanti tal-kostijiet fil-livell tas-sistemi u jnaqqas il-kostijiet tal-ġenerazzjoni b’EUR 9 biljun fis-sena sal-2040 Ir-Rapport ta’ Monitoraġġ tal-ACER tal-2024, “Electricity Infrastructure development to support a competitive and sustainable energy system” (L-iżvilupp tal-Infrastruttura tal-Elettriku biex tiġi appoġġjata sistema tal-enerġija kompetittiva u sostenibbli, 16 ta’ Diċembru 2024.; jesprimi dispjaċir għall-fatt li 32 GW ta’ kapaċità transfruntiera meħtieġa sal-2030 għadhom mhux indirizzati Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-28 ta’ Novembru 2023 bit-titolu “Grilji, il-konnessjoni nieqsa - Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Grilji” (COM(2023)0757).; jiddeplora d-dewmien u l-inċertezzi rigward diversi proġetti ta’ interkonnessjoni; jistieden, għalhekk, lill-Kummissjoni tipproponi, sa mhux aktar tard minn Ġunju 2026, mira ta’ interkonnessjoni vinkolanti għall-2036 ibbażata fuq valutazzjoni tal-ħtiġijiet; jisħaq fuq il-ħtieġa ta’ kooperazzjoni ma’ Stati Membri mhux ospitanti u jisħaq li l-UE u l-pajjiżi ġirien tagħha jkunu involuti fin-negozjati, sabiex tiġi żgurata l-finalizzazzjoni tal-proġetti;

24.Jenfasizza l-ħtieġa li jiġu aċċellerati l-proċeduri għall-ħruġ tal-permessi għall-infrastruttura tal-elettriku; jisħaq li l-espansjoni tal-grilja ma għandhiex tittardja minħabba proċeduri twal għall-ħruġ tal-permessi jew rekwiżiti ta’ rapportar eċċessivi; jilqa’ għalhekk il-progress pożittiv li sar fir-rigward tad-dispożizzjonijiet adottati fl-aħħar reviżjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli, speċifikament l-Artikolu 16f tagħha, u r-Regolament ta’ Emerġenza dwar il-Ħruġ tal-Permessi Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2577 tat-22 ta’ Diċembru 2022 li jistabbilixxi qafas biex jitħaffef il-varar tal-enerġija rinnovabbli (ĠU L 335, 29.12.2022, p. 36, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2577/oj). biex jiġu aċċellerati, irrazzjonalizzati u ssimplifikati l-proċeduri tal-ħruġ tal-permessi għall-proġetti tal-grilja u tal-enerġija rinnovabbli, speċjalment il-prinċipju tal-interess prevalenti pubbliku għall-proġetti tal-grilja; jinnota, madankollu, li xi wħud mill-Istati Membri ma rawx titjib materjali fl-iskedi ta’ żmien għall-ħruġ tal-permessi għall-proġetti, minkejja l-oqfsa ambizzjużi stabbiliti fil-livell tal-UE; iħeġġeġ għalhekk lill-Istati Membri jimplimentaw dawn il-miżuri mingħajr dewmien u jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja mill-qrib l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli, u tivvaluta regolarment jekk id-dispożizzjonijiet riveduti tal-ħruġ tal-permessi humiex biżżejjed biex jintlaħqu l-objettivi tal-UE; jistieden ukoll lill-Kummissjoni tistabbilixxi linji gwida għall-Istati Membri biex jinkludu prinċipju ta’ approvazzjoni taċita fis-sistemi ta’ ppjanar nazzjonali tagħhom, kif deskritt fl-Artikolu 16a tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli; jisħaq li t-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva, inkluż permezz ta’ persunal adegwat tal-awtoritajiet tal-ippjanar u tal-ħruġ tal-permessi, se jaċċellera l-proċeduri għall-ħruġ tal-permessi;

25.Iħeġġeġ lill-Istati Membri jfasslu pjanijiet biex jiddeżinjaw żoni ta’ infrastruttura ddedikati għal proġetti tal-grilja, kif deskritt fl-Artikolu 15e tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli; jisħaq li pjanijiet bħal dawn huma essenzjali biex jitqiesu l-ispeċifiċitajiet lokali u jiġi żgurat rispett għal żoni protetti; jenfasizza li dawn il-pjanijiet għandhom jiġu kkoordinati mill-qrib bid-deżinjazzjoni ta’ żoni ta’ aċċellerazzjoni ta’ sorsi rinnovabbli, biex jiġi żgurat approċċ razzjonalizzat, effiċjenti u integrat għall-iżvilupp tal-infrastruttura tal-enerġija;

26.Jinnota li spiss id-dokumenti jeħtieġ li jiġu ppreżentati f’forma stampata; jistieden lill-Istati Membri jżidu d-diġitalizzazzjoni ta’ dawn il-proċessi sabiex jiġu aċċellerati l-proċeduri għall-ħruġ tal-permessi; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jirrevedu l-leġiżlazzjoni tal-UE kollha rilevanti għall-ħruġ tal-permessi, bħad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali Id-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 26, 28.1.2012, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/92/oj)., bil-ħsieb li jiġu introdotti rekwiżiti obbligatorji ta’ applikazzjoni, sottomissjoni u pproċessar diġitali;

27.Jenfasizza l-importanza tal-aċċettazzjoni pubblika u l-involviment pubbliku meta jiġu żviluppati proġetti tal-grilja ġodda u jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa sett tal-aħjar prattiki li għandhom jiġu kondiviżi bejn l-Istati Membri f’dan ir-rigward; jenfasizza l-importanza kritika ta’ komunikazzjoni effettiva maċ-ċittadini u l-komunitajiet rigward il-proġetti tal-grilja u t-tisħiħ; jinnota li l-appoġġ fil-livell lokali jista’ jgħin biex jitħaffef it-twassil ta’ infrastruttura kritika u b’hekk jintlaħqu l-objettivi fil-livell nazzjonali u tal-UE; iħeġġeġ l-implimentazzjoni rapida tal-patt tal-UE għall-involviment mas-settur tal-elettriku u l-koordinazzjoni mal-firmatarji nazzjonali (TSOs, DSOs, ARN) biex tiġi ggarantita parteċipazzjoni pubblika bikrija, sinifikanti u regolari fi proġetti tal-grilja;

28.Jappella għat-tlaqqigħ ta’ Grupp TAIEX TAIEX hija l-istrument ta’ Assistenza Teknika u Skambju ta’ Informazzjoni tal-Kummissjoni. Hija tappoġġja l-amministrazzjonijiet pubbliċi fir-rigward tat-traspożizzjoni, l-implimentazzjoni u l-infurzar tal-leġiżlazzjoni tal-UE kif ukoll tiffaċilita l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki tal-UE. dwar il-Ħruġ tal-Permessi fil-Pakkett dwar il-Grilji Ewropej li ġej biex jappoġġja lill-Istati Membri ħalli jindirizzaw il-konġestjonijiet amministrattivi, isaħħu l-kapaċità regolatorja u jaċċelleraw l-approvazzjonijiet tal-proġetti permezz tal-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki u koordinazzjoni transfruntiera;

29.Jilqa’ l-inizjattivi mħabbra taħt il-Pjan ta’ Azzjoni għall-Enerġija Affordabbli; jirrakkomanda li l-Kummissjoni testendi l-“kuntratt tripartitiku għal enerġija affordabbli għall-industrija tal-Ewropa” għal produtturi tal-enerġija iżgħar, inklużi l-komunitajiet tal-enerġija, l-SMEs u n-negozji, biex tintuża l-flessibbiltà u r-rispons tad-domanda, u jintrabat l-eżitu ta’ dawn l-istrutturi ta’ kooperazzjoni mal-proċessi ta’ ppjanar tal-grilja fil-livell nazzjonali u tal-UE, sabiex jiġu ottimizzati l-ippjanar, l-investimenti u l-użu tal-grilji mill-bidu nett;

30.Jenfasizza l-ħtieġa li jsir titjib fil-qafas tal-akkwist pubbliku biex jiġu indirizzati l-isfidi tal-operaturi tal-grilja fir-rigward tal-katina tal-provvista; għalhekk jilqa’ l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Patt għal Industrija Nadifa u t-tħabbira mill-Kummissjoni ta’ rieżami li jmiss tad-Direttivi dwar l-Akkwist Pubbliku Id-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU L 94, 28.3.2014, p. 65, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2014/24/oj).; jisħaq fuq il-potenzjal tal-akkwist pubbliku għall-iżvilupp kontinwu ta’ katina tal-valur tal-manifattura tal-UE b’saħħitha għat-tagħmir, għas-software u għas-servizzi tal-grilji tal-elettriku; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tippromwovi r-reżiljenza, is-sostenibbiltà u s-sigurtà fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku għall-operaturi tal-grilji; jirrakkomanda konsistenza akbar bejn ir-regolamenti tal-UE dwar l-akkwist pubbliku; jistieden lill-Kummissjoni tadatta r-regoli tal-UE dwar l-akkwist pubbliku bil-ħsieb li tarmonizza u tissimplifika l-ispeċifikazzjonijiet tal-offerti funzjonali sabiex iżżid il-kapaċitajiet ta’ produzzjoni tal-komponenti tal-grilja;

31.Jemmen li huma meħtieġa standardizzazzjoni adegwata u speċifikazzjonijiet tekniċi komuni biex jinkisbu ekonomiji ta’ skala, u jitħaffef l-iżvilupp tat-teknoloġija; iqis, barra minn hekk, li huwa essenzjali li jiġi żgurat il-livell xieraq ta’ standardizzazzjoni sabiex il-kapaċità tal-manifatturi għall-innovazzjoni ma titnaqqasx;

32.Itenni l-ħtieġa li jitqiesu mudelli ta’ negozju ġodda bejn il-manifatturi tat-tagħmir u l-operaturi, bħal ftehimiet qafas fuq terminu twil li jinkoraġġixxu l-bidla minn “proġetti tal-grilja” ta’ darba għal “programmi tal-grilja” sostnuti u strutturati, li jirriżultaw fi ppjanar aktar prevedibbli għall-manifatturi tat-teknoloġija tal-grilji; jitlob li jiġu razzjonalizzati l-proċessi tal-offerti għall-forniment ta’ tagħmir u servizzi tal-grilja;

33.Jisħaq li din ir-reviżjoni li jmiss tad-Direttivi dwar l-Akkwist Pubbliku se tippermetti l-inklużjoni ta’ kriterji ta’ sostenibbiltà, reżiljenza u preferenza Ewropea fil-proċessi tal-akkwist pubbliku tal-UE għal setturi strateġiċi, f’konformità mad-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 25 tar-Regolament (UE) 2024/1735 Ir-Regolament (UE) 2024/1735 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Ġunju 2024 dwar l-istabbiliment ta’ qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tal-manifattura ta’ teknoloġija b’emissjonijiet żero netti u li jemenda r-Regolament (UE) 2018/1724 (ĠU L, 2024/1735, 28.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1735/oj).; jitlob li l-grilji u t-teknoloġiji relatati jiġu rikonoxxuti b’mod espliċitu bħala setturi strateġiċi biex tiġi żgurata l-eliġibbiltà tagħhom fl-ambitu tal-qafas rivedut; jissottolinja li t-tisħiħ tal-preferenza Ewropea fil-proċessi tal-akkwist pubbliku huwa essenzjali biex titnaqqas id-dipendenza tal-UE fuq il-fornituri mhux tal-UE, tissaħħaħ is-sigurtà tal-katina tal-provvista u titrawwem bażi industrijali tal-UE reżiljenti li tkun kapaċi tappoġġja t-tranżizzjoni tal-enerġija; jilqa’ l-fatt li l-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) introduċa “Pakkett għall-Manifattura tal-Grilji” biex jappoġġja l-katina tal-provvista Ewropea b’mill-anqas EUR 1,5 biljun f’kontrogaranziji għal manifatturi tal-komponenti tal-grilji; jitlob li jiġu żviluppati aktar strumenti finanzjarji simili biex jipprovdu ċertezza tal-investiment fuq terminu twil u jaċċelleraw it-tkabbir tal-kapaċità tal-produzzjoni Ewropea;

34.Jinnota li, matul l-aħħar ħames snin, l-investiment globali fil-kapaċità tal-enerġija żdied bi kważi 40 %, filwaqt li l-investiment fl-infrastruttura tal-grilja baqa’ lura; jinnota li l-estimi tal-investiment li l-UE se jeħtiġilha tagħmel fil-grilja tagħha matul il-perjodu 2025–2050 ivarjaw minn EUR 1 950 biljun sa EUR 2 600 biljun Ir-Rapport ta’ Monitoraġġ tal-ACER tal-2024 “Electricity Infrastructure development to support a competitive and sustainable energy system, 2024 Monitoring Report” (L-iżvilupp tal-Infrastruttura tal-Elettriku biex tiġi appoġġjata sistema tal-enerġija kompetittiva u sostenibbli), 16 ta’ Diċembru 2024, p. 30.;

35.Josserva bi tħassib li l-baġit allokat fl-ambitu tal-FNE-E ma kienx biżżejjed biex iħaffef il-kategoriji kollha tal-PCI u tal-PMI; jinnota li b’baġit ta’ EUR 5,84 biljun mill-2021–2027, il-programm għandu kapaċità ristretta u jista’ jsibha diffiċli biex ilaħħaq mal-ħtiġijiet ta’ investiment; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jżidu b’mod sinifikanti l-pakkett tal-FNE-E u l-perċentwal tal-fondi tal-FNE-E ddedikati għall-infrastruttura tal-elettriku bħala riżorsa adegwata separata, meta jipproponu l-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) li jmiss, u jiżguraw li l-proġetti kemm fil-livell tad-distribuzzjoni kif ukoll f’dak tat-trażmissjoni b’valur miżjud tal-UE jkunu eliġibbli għall-baġit allokat fl-ambitu tal-FNE-E; iħeġġeġ lill-Kummissjoni tesplora aktar il-possibbiltajiet ta’ kofinanzjament bejn il-FNE-E u l-Mekkaniżmu ta’ Finanzjament tal-Enerġija Rinnovabbli;

36.Jiddikjara li l-finanzjament tal-UE huwa allokat b’mod predominanti għal grilji ta’ trażmissjoni b’allokazzjonijiet relattivament insinifikanti għall-grilji ta’ distribuzzjoni, minkejja r-rwol sinifikanti tagħhom fit-tranżizzjoni tal-enerġija tal-UE, muri mill-fatt li, bejn l-2014 u l-2020, il-FNE-E ffinanzjat madwar EUR 5,3 biljun fi proġetti, li minnhom, madwar EUR 1,7 biljun marru għall-grilji ta’ trażmissjoni u EUR 237 miljun għall-grilji ta’ distribuzzjoni intelliġenti; jinnota li l-aħħar lista tal-PCI kien fiha biss ħames proġetti tal-elettriku intelliġenti;

37.Jesprimi dispjaċir kbir għall-fatt li, filwaqt li fil-prinċipju l-fondi reġjonali bħall-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali jew il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza jipprevedu investimenti fil-grilja, fil-prattika mhumiex utilizzati biżżejjed għal proġetti tal-grilja; jesprimi wkoll dispjaċir għall-fatt li l-kriterji tal-evalwazzjoni, applikati għall-valutazzjoni tal-proġetti ppreżentati bħala rispons għas-sejħiet għal proposti tal-Fond għall-Innovazzjoni tal-UE, jipprevjenu finanzjament għad-dimostrazzjoni u għall-manifattura ta’ teknoloġiji tal-grilja; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw li ammont proporzjonat ta’ tali finanzjament jintefaq ukoll fuq investiment fil-grilja;

38.Jistieden lill-Istati Membri jissimplifikaw l-aċċess għall-fondi tal-UE ġestiti mill-Istati Membri għall-operaturi tal-grilja, pereżempju permezz tal-istabbiliment ta’ punt uniku ta’ servizz f’dawk l-Istati Membri li, fihom, sehem kbir ta’ DSOs huma ta’ daqs żgħir jew medju;

39.Jistieden lill-Kummissjoni tipproponi strument ta’ finanzjament iddedikat, bħal wieħed ibbażat fuq id-dħul mill-iskema ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet ibbażata fuq is-suq, biex l-Istati Membri jkunu jistgħu jappoġġjaw proġetti tal-grilja deċentralizzati u innovattivi b’valur miżjud ċar tal-UE, inklużi proġetti iżgħar, filwaqt li jiġi żgurat l-użu effettiv tiegħu mill-Istati Membri għal dawn l-iskopijiet;

40.Jenfasizza l-ħtieġa ta’ oqfsa regolatorji biex jattiraw investiment privat u jiżguraw tariffi li jirriflettu l-kostijiet, flimkien ma’ mekkaniżmi ta’ finanzjament pubbliku;

41.Huwa konvint li l-investimenti antiċipatorji u l-investimenti progressivi se jgħinu biex jindirizzaw il-punti ta’ konġestoni tal-grilja u jiġi evitat it-tnaqqis; jirrimarka li r-Regolament dwar l-EMD jistabbilixxi elementi regolatorji għal investimenti antiċipatorji iżda ma għandux definizzjoni u implimentazzjoni armonizzati fl-Unjoni kollha; jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw malajr id-dispożizzjonijiet imsemmija qabel tar-Regolament dwar l-EMD u jneħħu l-ostakli legali nazzjonali, jistieden lill-ARN ineħħu l-ostakli fir-rigward tal-inċentivi u tad-diżinċentivi regolatorji, u jistieden lill-Kummissjoni tipprovdi b’mod urġenti gwida rigward l-approvazzjoni ta’ investimenti antiċipatorji, kif imħabbar fil-Pjan ta’ Azzjoni għall-Grilji tagħha Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-28 ta’ Novembru 2023 bit-titolu “Grilji, il-konnessjoni nieqsa - Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Grilji” (COM(2023)0757).; jemmen li aktar armonizzazzjoni f’dan ir-rigward tista’ tkun ta’ benefiċċju; jitlob analiżi dettaljata tal-kostijiet-benefiċċji u ppjanar ibbażat fuq xenarji biex tiġi vvalutata l-probabbiltà ta’ użu futur, u jirrakkomanda proċess ta’ approvazzjoni f’żewġ stadji għal proġetti b’livell ta’ riskju ogħla billi l-ewwel jiġu approvati baġits iżgħar għal studji jew ippjanar, segwit minn tieni approvazzjoni għall-passi aktar għaljin, sabiex jitnaqqas ir-riskju ta’ assi mhux rekuperabbli;

42.Jirrikonoxxi li l-investimenti tal-grilja minn swieq kapitali jistgħu jiġu inċentivati billi jiġu pprovduti kundizzjonijiet orjentati lejn is-suq, bħal rati adattati ta’ redditu u qafas regolatorju robust; jenfasizza li l-UE u l-Istati Membri għandhom jinkoraġġixxu l-investimenti privati billi jipprovdu għodod għall-mitigazzjoni tar-riskju jew garanziji tal-Istati Membri; jistieden lill-Kummissjoni u lill-BEI jsaħħu aktar il-finanzjament u l-inizjattivi u l-għodod ta’ tneħħija tar-riskju, bħal kontrogaranziji, biex jappoġġjaw espansjoni u modernizzazzjoni tal-grilji tal-elettriku addizzjonali b’rati affordabbli għall-operaturi tas-sistema; jenfasizza r-rilevanza li jiġi żgurat li l-grilja tal-elettriku tal-UE tiġi ffinanzjata u għalhekk tkun taħt is-sjieda ta’ kapital pubbliku u privat biss minn atturi tal-UE, jew investituri mhux tal-UE skrinjati qabel, fid-dawl ta’ kemm tkun kritika l-infrastruttura;

43.Jissottolinja li, filwaqt li d-deċiżjonijiet ta’ investiment għandhom ikunu ggwidati minn effiċjenzi, inklużi l-enerġija u l-kosteffiċjenza, l-investimenti ma għandhomx ikunu ffukati biss fuq in-nefqa kapitali, u li l-investimenti li jottimizzaw, iġeddu u jimmodernizzaw l-infrastruttura eżistenti għandhom jiġu kkunsidrati bl-istess mod; għalhekk jilqa’ l-Artikolu 18 tar-Regolament dwar l-EMD, li jitlob li l-metodoloġiji tariffarji jikkunsidraw b’mod ugwali n-nefqa kapitali u operazzjonali u jħallsu lill-operaturi biex iżidu l-effiċjenzi fit-tħaddim u fl-iżvilupp tan-networks tagħhom, inkluż permezz tal-effiċjenza enerġetika, tal-flessibbiltà u tad-diġitalizzazzjoni; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jimplimentaw bir-reqqa d-dispożizzjonijiet tiegħu u jiffukaw fuq il-fatt li jiġi żgurat kumpens ġust u f’waqtu għall-operaturi tas-sistemi għall-kostijiet li jridu jħallsu;

44.Jinnota li l-elettrifikazzjoni tal-ekonomija tal-UE, fejn teknikament u ekonomikament fattibbli, tgħin biex tnaqqas it-tariffi tan-network billi xxerred il-kostijiet fuq firxa usa’ ta’ utenti; jenfasizza, għalhekk, l-importanza li jiġi żgurat li l-iżvilupp tan-network futur ikun allinjat bis-sħiħ mal-projezzjonijiet tad-domanda xprunati minn żidiet fil-livell tal-elettrifikazzjoni; jinsab imħasseb dwar il-previżjonijiet tal-esperti dwar żidiet fit-tariffi tan-network ta’ madwar 50 % sa 100 % sal-2050 Ir-Rapport ta’ Monitoraġġ tal-ACER tal-2024, “Electricity Infrastructure development to support a competitive and sustainable energy system” (L-iżvilupp tal-Infrastruttura tal-Elettriku biex tiġi appoġġjata sistema tal-enerġija kompetittiva u sostenibbli), op. cit.; jisħaq, għalhekk, fuq il-ħtieġa ta’ strumenti u inċentivi li jappoġġjaw lill-operaturi tal-grilja fil-ġestjoni effiċjenti tal-kapaċità tal-grilja disponibbli, inkluż permezz tal-akkwist ta’ servizzi ta’ flessibbiltà, bl-għan li jitnaqqsu l-ħtiġijiet imminenti ta’ investiment tal-grilja; jenfasizza li ftehimiet ta’ konnessjoni flessibbli, tariffi tan-network flessibbli u swieq ta’ flessibbiltà lokali jikkontribwixxu għall-effiċjenza tal-grilja; jistieden lill-ARN jippromwovu dawn it-tariffi flessibbli li jippermettu lill-konsumaturi jirreaġixxu faċilment għas-sinjali tal-prezzijiet filwaqt li jipproteġu lill-unitajiet domestiċi u lin-negozji vulnerabbli mill-ogħla prezzijiet; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jindirizzaw b’mod attiv il-punti ta’ konġestjoni fit-tariffi, il-miżati tal-konnessjoni u r-regolamenti biex jiffaċilitaw l-investimenti fil-grilja ibrida transfruntiera u lil hinn mill-kosta;

45.Jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw il-qafas legali rilevanti tal-UE biex jiftħu l-flessibbiltà fin-naħa tad-domanda permezz tal-aċċellerazzjoni tal-użu ta’ miters intelliġenti, li jippermettu aċċess għal data mill-apparati kollha ta’ metraġġ u jiżguraw sinjali tal-prezz effiċjenti, sabiex l-industriji u l-unitajiet domestiċi jkunu jistgħu jottimizzaw il-konsum tagħhom u jnaqqsu l-kont tal-elettriku tagħhom u fl-istess ħin jgħinu biex inaqqsu l-kostijiet operazzjonali u l-ħtieġa ta’ investiment tal-grilja addizzjonali;

46.Jisħaq li l-illaxkar tat-tariffi tan-network u ta’ ċerti imposti li jista’ jkollu l-effett li jnaqqas il-prezzijiet tal-elettriku, kif propost fil-Pjan ta’ Azzjoni għal Enerġija Affordabbli, għandu jkun akkumpanjat minn pjan biex jiġu sostitwiti s-sorsi tal-fondi meħtieġa għall-investiment fil-grilji b’alternattivi ħalli jiġi evitat li jkun hemm nuqqas ta’ investiment fil-grilji fil-futur;

47.Jenfasizza l-importanza li jiġu minimizzati l-kostijiet addizzjonali fuq il-kontijiet tal-konsumaturi li jirriżultaw mill-investimenti meħtieġa biex jitwasslu l-modernizzazzjoni u l-espansjoni tal-grilja meħtieġa biex jintlaħqu l-għanijiet klimatiċi u tal-kompetittività tal-UE; jitlob lill-Kummissjoni taħdem mal-Istati Membri biex tiżviluppa sett koordinat tal-aħjar prattiki għall-investimenti u għal kompożizzjoni ekwa tat-tariffi tan-network, b’enfasi qawwija fuq iż-żieda fit-trasparenza u t-tneħħija ta’ imposti mhux relatati mal-enerġija mit-tariffi;

48.Jirrimarka li l-infrastruttura tat-trażmissjoni u d-disponibbiltà tal-kapaċitajiet transżonali huma vitali għal suq integrat u għall-iskambju ta’ enerġiji rinnovabbli b’kost marġinali baxx, filwaqt li tiġi rispettata s-sigurtà tas-sistema; jinnota li r-Regolament dwar l-EMD jistabbilixxi mira ta’ minimu ta’ 70 % tal-kapaċitajiet disponibbli għall-iskambji transżonali sal-2025 iżda l-Istati Membri għadhom ’il bogħod milli jilħquha; iħeġġeġ għalhekk lill-Istati Membri u lit-TSOs tagħhom iħaffu l-isforzi tagħhom biex jimmassimizzaw l-opportunitajiet ta’ skambji transżonali, biex jiġi żgurat suq tal-elettriku intern effiċjenti, deċiżjonijiet xierqa dwar l-investimenti u integrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli; jesprimi dispjaċir għall-fatt li biex tintlaħaq din il-mira sikwit jirriżultaw kostijiet tar-ridispaċċ; jinnota li l-mekkaniżmi eżistenti għall-kondiviżjoni tal-kostijiet, bħall-allokazzjoni tal-kostijiet transfruntiera (CBCA), il-kumpens lill-operaturi tas-sistema ta’ intertrażmissjoni (TSO) u l-kondiviżjoni tal-kostijiet tar-ridispaċċ, huma limitati u diffiċli biex jiġu implimentati, u dan ma jħeġġiġx l-investimenti transfruntiera, bħal fil-grilji lil hinn mill-kosta; jistieden lill-Kummissjoni biex tirrieżamina b’mod olistiku u ttejjeb dawn il-mekkaniżmi ħalli tiżgura li jirriflettu l-benefiċċji kondiviżi tal-infrastruttura u jindirizzaw id-diversità tal-flussi tal-elettriku, kemm jekk interni kif ukoll transfruntiera, inkluż mekkaniżmu ta’ kondiviżjoni tal-kostijiet-benefiċċji ġust u bbilanċjat għal proġetti tal-infrastruttura transfruntiera li jkun ibbażat fuq kriterji oġġettivi;

49.Jieħu nota tar-rapport ta’ April 2025 mill-ENTSO-E dwar konfigurazzjonijiet alternattivi potenzjali taż-żoni tal-offerti bbażati fuq simulazzjonijiet tal-ipprezzar marġinali tal-post ipprovduti mit-TSOs;

50.Jissottolinja li t-teknoloġiji li jtejbu l-grilja, is-soluzzjonijiet diġitali, is-servizzi anċillari u t-teknoloġiji tal-ġestjoni tad-data, kif ukoll l-apparati tal-enerġija intelliġenti, li spiss jingranaw l-intelliġenza artifiċjali, jistgħu jżidu b’mod sinifikanti l-effiċjenza tal-kapaċitajiet tal-grilja eżistenti u jimmassimizzaw l-użu tal-assi eżistenti, filwaqt li jnaqqsu r-rekwiżit għal infrastruttura ġdida, pereżempju billi jipprovdu informazzjoni f’ħin reali dwar il-flussi tal-enerġija; għalhekk jinsisti li dawn it-teknoloġiji u s-soluzzjonijiet innovattivi għandhom jiġu esplorati; iħeġġeġ lill-ARN jinċentivaw lit-TSOs u lid-DSOs biex iserrħu aktar fuq tali teknoloġiji, billi jqisu l-kostijiet u l-benefiċċji tal-użu tagħhom imqabbla mal-espansjoni tal-grilja u billi jużaw skemi ta’ remunerazzjoni bbażati fuq il-benefiċċji aktar milli fuq l-kostijiet, u biex jevalwaw it-TSOs u d-DSOs b’mod komparattiv fir-rigward tal-użu tagħhom f’tali teknoloġiji; jistieden lill-Kummissjoni tippromwovi aktar teknoloġiji innovattivi bħal dawn meta tivvaluta proġetti li japplikaw għall-finanzjament tal-UE;

51.Jilqa’ l-ħidma mwettqa s’issa mill-ENTSO-E u l-Entità tal-UE għad-DSO biex jiżviluppaw it-TSO/DSO Technopedia L-Entità tal-UE għad-DSO, “Implementation of Action 7 in the EU Action Plan for Grids: DSO/TSO Technopedia, ENTSO-E & DSO Entity” (Implimentazzjoni tal-Azzjoni 7 fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Grilji: id-DSO/TSO Technopedia, l-ENTSO-E & l-Entità tal-UE għad-DSO), 18 ta’ Diċembru 2024., u jistieden lill-Kummissjoni tawtorizza l-aġġornament ta’ darbtejn fis-sena tat-Technopedia biex jirrifletti b’mod preċiż il-livelli ta’ tħejjija teknoloġika (TRL) tat-teknoloġiji inklużi;

52.Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jippermettu u jżidu aktar id-diġitalizzazzjoni tas-sistema tal-elettriku Ewropea, li tippermetti l-ottimizzazzjoni tat-tħaddim tas-sistema tal-enerġija tagħha u tnaqqas il-pressjoni fuq il-katina tal-provvista; jissottolinja li l-kondiviżjoni tad-data u l-interoperabbiltà tad-data huma essenzjali għall-ippjanar u l-ottimizzazzjoni tal-grilja; iħeġġeġ lill-Istati Membri, lill-ARN, lill-Entità tal-UE għad-DSO u lill-ACER ikomplu jaċċelleraw il-ħidma tagħhom fuq is-sistema ta’ monitoraġġ ibbażata fuq indikaturi li jkejlu l-prestazzjoni tal-grilji intelliġenti (“indikaturi tal-grilji intelliġenti”), kif previst fid-Direttiva dwar l-Elettriku;

53.Jisħaq fuq il-ħtieġa urġenti li tissaħħaħ is-sigurtà tal-infrastruttura tal-elettriku kritika, inklużi l-interkonnetturi u l-kejbils sottomarini f’riskju ta’ sabotaġġ, u li tiżdied ir-reżiljenza tagħha fir-rigward ta’ eventi ta’ temp estrem, tibdil fil-klima u attakki fiżiċi u diġitali; jenfasizza l-ħtieġa li tissaħħaħ il-kooperazzjoni fil-livelli nazzjonali, reġjonali u tal-UE;

54.Jisħaq fuq ir-riskju dejjem jikber ta’ attakki ċibernetiċi kkoordinati li jkollhom fil-mira n-network tal-elettriku kollu tal-UE; ifakkar fl-importanza tal-implimentazzjoni rapida taċ-ċibersigurtà u kodiċijiet tan-network relatati oħra u l-leġiżlazzjoni relatata, bħad-Direttiva NIS 2 Id-Direttiva (UE) 2022/2555 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Diċembru 2022 dwar miżuri għal livell għoli komuni ta’ ċibersigurtà madwar l-Unjoni kollha, li temenda r-Regolament (UE) Nru 910/2014 u d-Direttiva (UE) 2018/1972, u li tħassar id-Direttiva (UE) 2016/1148 (Direttiva NIS 2) (ĠU L 333, 27.12.2022, p. 80, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2022/2555/oj). u l-Att dwar iċ-Ċibersigurtà Ir-Regolament (UE) 2019/881 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ April 2019 dwar l-ENISA (l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għaċ-Ċibersigurtà) u dwar iċ-ċertifikazzjoni taċ-ċibersigurtà tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 526/2013 (l-Att dwar iċ-Ċibersigurtà) (ĠU L 151, 7.6.2019, p. 15, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/881/oj)., u jħeġġeġ lill-Kummissjoni tikkoreġi, fir-rieżamijiet leġiżlattivi li ġejjin, l-istatus tat-tagħmir fiżiku tal-grilja, inkluż tagħmir tal-grilja kontrollabbli mill-bogħod, bħall-invertituri, li bħalissa mhuwiex miżmum għal standard għoli biżżejjed taċ-ċibersigurtà, speċjalment f’każijiet fejn il-manifattur huwa meħtieġ, taħt il-ġuriżdizzjoni ta’ pajjiż mhux tal-UE, jirrapporta informazzjoni dwar vulnerabbiltajiet tas-software jew tal-hardware lill-awtoritajiet ta’ dak il-pajjiż mhux tal-UE; jappella għal kooperazzjoni msaħħa fil-livell tal-UE bejn il-partijiet kollha biex jissaħħu l-preparatezza u r-reżiljenza; iqis li l-ARN għandhom jirrikonoxxu l-kostijiet imġarrba mill-operaturi biex jadottaw il-miżuri taċ-ċibersigurtà u tar-reżiljenza, u jipprovdu inċentivi għal investimenti marbuta maż-żieda fir-reżiljenza tal-infrastruttura tal-enerġija kontra theddid ċibernetiku, u theddid fiżiku u ibridu, inklużi miżuri tal-adattament għat-tibdil fil-klima;

55.Jissottolinja l-ħtieġa li jiżdiedu l-isforzi biex tiġi protetta l-infrastruttura tal-enerġija kritika ta’ taħt il-baħar u fuq l-art eżistenti u futura; iqis li l-UE għandu jkollha rwol usa’ biex tipprevjeni l-inċidenti li jheddu din l-infrastruttura, tippromwovi s-sorveljanza u tirrestawra kwalunkwe infrastruttura bil-ħsara li tuża teknoloġiji tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jsibu soluzzjonijiet biex iżidu l-protezzjoni u r-reżiljenza tal-infrastruttura kritika, inklużi soluzzjonijiet biex jiffinanzjaw miżuri u teknoloġiji bħal dawn;

56.Jirrikonoxxi li proġetti tal-grilja tal-elettriku b’vultaġġ għoli ġodda jipprovdu opportunità multifunzjonali u kosteffiċjenti biex jiġu integrati miżuri ta’ sigurtà addizzjonali (jiġifieri sensuri, sonar, eċċ) u soluzzjonijiet ambjentali addizzjonali (jiġifieri difletturi tal-għasafar, detetturi tan-nar, kurituri naturali, eċċ) jekk ikunu ppjanati b’mod olistiku; jitlob lill-Kummissjoni tiżviluppa linji gwida għall-ARN biex tiżgura li l-ippjanar tal-proġett tal-grilja inizjali jitwettaq u jiġi ffinanzjat billi jitqiesu dawn l-elementi;

57.Iħeġġeġ lill-Kummissjoni, lid-DSOs u lit-TSOs jiżviluppaw Spazju Komuni Ewropew tad-Data dwar l-Enerġija li huwa proprjetà tal-UE, ibbażat fuq għarfien espert tekniku u prattika li tuża d-data disponibbli Il-Kummissjoni Ewropea: Id-Direttorat Ġenerali għall-Enerġija, l-Istitut Fraunhofer għar-Riċerka dwar is-Sistemi u l-Innovazzjoni ISI, Guidehouse, McKinsey & Company, TNO, Trinomics, l-Università ta’ Utrecht, Berkhout, V., Villeviere, C., Bergsträßer, J., Klobasa, M., Regeczi, D., Dognini, A., Singh, M., Stornebrink, M., Hülsewig, T., Seigeot, V., Lenzmann, F.Breitschopf, B., Common European Energy Data Space (Spazju Komuni Ewropew tad-Data dwar l-Enerġija), l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2023. u bbażata fuq sett komuni ta’ regoli li jiżguraw il-portabbiltà u l-interoperabbiltà siguri u trasparenti tad-data dwar l-enerġija, fejn data armonizzata tiġi ġestita, skambjata u maħżuna b’mod sikur fl-UE; jisħaq li dan l-Ispazju Komuni Ewropew tad-Data dwar l-Enerġija għandu jiffaċilita l-kombinament u l-kondiviżjoni tad-data permezz ta’ strutturi ta’ governanza u servizzi ta’ kondiviżjoni tad-data xierqa, filwaqt li jappoġġja operazzjonijiet kritiċi tal-enerġija inklużi t-trażmissjoni u d-distribuzzjoni; jissottolinja li t-TSOs, id-DSOs u atturi Ewropej oħra tal-grilja tal-elettriku li qabel kienu skrinjati jeħtiġilhom ikunu jistgħu joperaw il-grilja b’mod sigur u intelliġenti, u jottimizzaw l-użu tagħha billi jintegraw il-flessibbiltà u t-teknoloġiji innovattivi, f’konformità mal-prinċipji ewlenin tal-interoperabbiltà, il-fiduċja, il-valur tad-data u l-governanza; jinnota li l-arranġamenti għall-iskambju tad-data jridu jqisu wkoll l-interazzjonijiet ma’ partijiet mhux tal-UE;

58.Jirrikonoxxi l-potenzjal tal-flessibbiltà bħala għodda meħtieġa biex tottimizza l-operazzjonijiet tas-sistema, iżżomm l-istabbiltà tas-sistema u tagħati s-setgħa lill-konsumaturi billi jiġu inċentivati jibdlu l-mudell ta’ konsum tagħhom; jisħaq fuq l-importanza li jiġu implimentati miżuri xierqa biex jiġu ggarantiti sinjali tal-prezzijiet effiċjenti li jinċentivaw il-flessibbiltà, inkluż mill-konsumaturi finali kollha, u li jiġi żgurat li r-riżorsi kollha jikkontribwixxu għas-sigurtà tas-sistema, inkluż billi jiġi aċċellerat l-użu ta’ arloġġi intelliġenti, bini intelliġenti effiċjenti fl-użu tal-enerġija, u billi jiġi permess l-aċċess għad-data mill-apparati kollha ta’ metraġġ; jitlob lill-ARN jirrikonoxxu l-innovazzjonijiet ta’ flessibbiltà u l-proġetti pilota fis-sistema, sakemm dawn ma jkollhomx impatt negattiv fuq il-bilanċ u l-istabbiltà ġenerali tal-grilja, sabiex ikomplu jinċentivaw l-innovazzjoni;

59.Jistieden lill-ARN jaħdmu mill-qrib mat-TSOs u d-DSOs biex jivvalutaw il-potenzjal ta’ flessibbiltà, u l-ħtiġijiet tas-sistemi nazzjonali fl-ippjanar attwali u futur, filwaqt li jqisu l-preżenza tal-industrija, il-konsumaturi l-kbar, il-ġeneraturi kbar u l-ħżin; jenfasizza b’mod partikolari r-rwol kritiku li jista’ jkollhom l-assi tal-ħżin, inkluż il-ħżin tal-elettriku fit-tul, li kapaċi jipprovdu sa 100 siegħa ta’ elettriku, biex jagħtu servizzi ta’ ġestjoni tal-konġestjoni lill-grilja; jinnota li sabiex jipprovdu dawn is-servizzi tas-sistema essenzjali, l-investituri fl-assi tal-ħażna jirrikjedu mudelli ta’ dħul stabbli fuq terminu twil, b’mod simili għall-mod kif skemi ta’ appoġġ ipprovdew ċertezza tad-dħul għal assi ta’ ġenerazzjoni rinnovabbli;

60.Jinnota bi tħassib li ż-żieda globali fid-domanda għat-teknoloġiji tal-grilji poġġiet pressjoni fuq il-ktajjen tal-provvista u d-disponibbiltà ta’ kejbils, transformers, komponenti u teknoloġiji kritiċi; jenfasizza s-sejbiet fir-rapport tal-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija ta’ Frar 2025 bit-titolu “Building the Future Transmission Grid” L-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija, “Building the Future Transmission Grid – Strategies to navigate supply chain challenges” (Nibnu l-Grilja ta’ Trażmissjoni Futura – Strateġiji għan-navigazzjoni tal-isfidi tal-katina tal-provvista), Frar 2025, https://iea.blob.core.windows.net/assets/a688d0f5-a100-447f-91a1-50b7b0d8eaa1/BuildingtheFutureTransmissionGrid.pdf. (Nibnu l-Grilja ta’ Trażmissjoni Futura) li issa sar jieħu bejn sentejn u tliet snin biex jinkisbu l-kejbils u sa erba’ snin biex jiġu akkwistati transformers tal-elettriku ta’ qawwa għolja, u li ż-żmien meħtieġ medju għall-kejbils u t-transformers tal-elettriku ta’ qawwa għolja kważi rdoppja mill-2021 ’l hawn;

61.Jinsab imħasseb dwar iż-żmien twil meħtieġ għal ħafna komponenti tat-teknoloġija tal-grilji u jibqa’ determinat li jżomm it-tmexxija teknoloġika Ewropea fit-teknoloġija tal-grilji, u jenfasizza l-ħtieġa ta’ innovazzjoni biex jiġu żviluppati, murija u estiżi teknoloġiji Ewropej tal-grilji b’kapaċità għolja u teknoloġiji innovattivi Ewropej għat-titjib tal-grilji;

62.Jisħaq li l-materja prima kritika u strateġika hija essenzjali għall-infrastruttura tal-grilja, bid-domanda għall-aluminju u r-ram mistennija tiżdied bi 33 % u 35 % rispettivament sal-2050 KU Leuven, Eurometaux, “Study quantifies metal supplies needed to reach EU’s climate neutrality goal” (Studju jikkwantifika l-provvisti tal-metall meħtieġa biex jintlaħaq l-għan tan-newtralità klimatika tal-UE), 25 ta’ April 2022, https://www.eurometaux.eu/media/hxdhepyp/press-release-study-quantifies-metal-supplies-needed-to-reach-eu-s-climate-neutrality-goal.pdf.; jieħu nota tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tirrikonoxxi ċerti proġetti tal-materja prima kritika bħala proġetti strateġiċi skont l-Att dwar il-Materja Prima Kritika Ir-Regolament (UE) 2024/1252 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ April 2024 li jistabbilixxi qafas li jiżgura provvista sigura u sostenibbli tal-materja prima kritika u li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724 u (UE) 2019/1020 (ĠU L, 2024/1252, 3.5.2024, http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1252/oj)., sabiex jiġi żgurat l-aċċess għal dawn il-materjali ewlenin u jiġu diversifikati s-sorsi tal-provvista; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jsaħħu r-riċiklaġġ, u jappoġġjaw sħubijiet strateġiċi u ftehimiet kummerċjali għal dan l-għan;

63.Jenfasizza l-ħtieġa li jissaħħu l-ktajjen tal-provvista tal-grilji biex tiżdied il-provvista tat-teknoloġiji tal-grilja b’kostijiet affordabbli, u b’hekk jiġu limitati l-kostijiet imġarrba mill-konsumaturi permezz tal-imposti tan-network; jappella għal approċċ strateġiku biex jinkisbu teknoloġiji tal-enerġija, komponenti jew materjali kritiċi relatati mal-grilji sabiex jiġi evitat l-iżvilupp ta’ dipendenzi fuq fornituri uniċi barra mill-UE;

64.Jemmen li huwa meħtieġ ippjanar tal-grilja olistiku, ikkoordinat u fuq terminu twil fis-sistema tal-enerġija Ewropea sħiħa biex jissolva l-punt ta’ konġestjoni tal-kapaċità tal-katina tal-provvista, u li tali ppjanar jipprovdi lill-manifatturi b’trasparenza u prevedibbiltà essenzjali biex jippjanaw b’mod adegwat żidiet fil-kapaċità tal-manifattura; iqis li tali ppjanar irid ikun affidabbli u jippermetti mudelli ta’ negozju ġodda, bħal ftehimiet qafas fuq terminu twil u kuntratti ta’ riżerva tal-kapaċità;

65.Iħeġġeġ l-istandardizzazzjoni massimizza ta’ tagħmir tal-grilji tal-elettriku ewlieni, sa fejn ikun teknikament possibbli, permezz ta’ valutazzjoni teknika konġunta mill-Kummissjoni, id-DSOs, it-TSOs u l-industrija, li tkopri l-livelli ta’ vultaġġ kollha biex tiżdied il-produzzjoni, jitnaqqsu l-prezzijiet u l-ħinijiet tat-twassil, u tiġi promossa l-interoperabbiltà tas-sistemi;

66.Jisħaq fuq il-ħtieġa urġenti li jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ ħaddiema fis-settur tal-enerġija; jinnota li l-Kummissjoni bassret li l-forza tax-xogħol tal-enerġija se jkollha bżonn tiżdied b’mod sinifikanti sabiex jintużaw l-enerġiji rinnovabbli, jiġu aġġornati u estiżi l-grilji, u jiġu mmanifatturati t-teknoloġiji tal-effiċjenza enerġetika, tal-grilja u teknoloġiji rilevanti oħra; jiddispjaċih dwar in-nuqqas ta’ mekkaniks u fitters fil-qasam tal-elettriku rrapportat fi 15 mill-Istati Membri, u dan iżid il-ħtiġijiet ta’ persunal tad-DSOs u t-TSOs; jenfasizza li l-forza tax-xogħol tal-enerġija trid tikber b’50 % sal-2030 biex tappoġġja l-użu ta’ sorsi rinnovabbli Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-5 ta’ Marzu 2025 bit-titolu “L-Unjoni tal-Ħiliet” (COM(2025)0090)., l-espansjoni tal-grilji u l-effiċjenza enerġetika, b’2 miljun impjieg addizzjonali stmati li huma meħtieġa fid-distribuzzjoni tal-elettriku sal-2050; jappella għal inizjattivi ta’ taħriġ, ta’ titjib tal-ħiliet u ta’ taħriġ mill-ġdid, li jagħtu prijorità lil ħiliet relatati mal-grilja biex jitnaqqsu d-diskrepanzi fil-ħiliet; jilqa’ s-sħubijiet bejn l-universitajiet u n-negozji u akkademji tal-ħiliet tal-UE mmirati għal setturi strateġiċi inklużi l-grilji; iħeġġeġ lid-DSOs u t-TSOs jiddiversifikaw il-forza tax-xogħol tagħhom, inkluż billi jżidu l-parteċipazzjoni tan-nisa;

67.Itenni li l-Istati Membri u l-UE għandhom jikkooperaw biex jadattaw il-programmi tal-ħiliet rilevanti u jiżviluppaw l-aħjar prattiki ħalli jissodisfaw id-domanda għall-ħiliet dejjem tikber fil-livelli edukattivi kollha, b’enfasi qawwija fuq l-inkoraġġiment ta’ bilanċ bejn il-ġeneri fis-settur;

68.Jenfasizza r-rwol kruċjali tal-SMEs u tan-negozji tal-UE fil-provvista tas-settur tat-teknoloġija għall-grilja tal-elettriku; jirrimarka l-ħtieġa ta’ aċċess għal elettrifikazzjoni affordabbli, li tillimita l-kostijiet relatati mal-katina tal-provvista u tiżgura forza tax-xogħol b’ħiliet speċjalizzati;

69.Jirrikonoxxi r-rilevanza strateġika tal-iżvilupp lil hinn mill-kosta biex jitwettqu l-objettivi tal-UE għall-awtonomija tal-enerġija, għaż-żieda fl-użu tal-enerġija rinnovabbli, għal sistema tal-elettriku reżiljenti u kosteffettiva u għan-newtralità klimatika sal-2050; jisħaq fuq l-importanza li jintuża bis-sħiħ il-potenzjal tal-ħames baċiri tal-baħar tal-Ewropa għall-ġenerazzjoni tal-enerġija lil hinn mill-kosta; jenfasizza l-importanza partikolari tal-Ibħra tat-Tramuntana (li jkopru ż-żona ġeografika tal-Ibħra tat-Tramuntana, inklużi l-Baħar Irlandiż u l-Baħar Ċeltiku), li joffru kundizzjonijiet favorevoli u l-akbar potenzjal, b’mira li kien hemm qbil dwarha ta’ 300 GW ta’ kapaċità ta’ ġenerazzjoni lil hinn mill-kosta installata sal-2050 fil-qafas tal-Kooperazzjoni tal-Enerġija fl-Ibħra tat-Tramuntana; jilqa’ l-progress li sar f’dan ir-rigward; jenfasizza l-ħtieġa li tiġi żviluppata grilja interkonnessa fuq il-baħar, inklużi interkonnetturi ibridi, b’mod partikolari fl-Ibħra tat-Tramuntana, biex jiġi sfruttat il-potenzjal lil hinn mill-kosta u tittejjeb l-integrazzjoni tas-suq tal-elettriku; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jsaħħu l-kooperazzjoni reġjonali fuq l-ippjanar tal-grilja u l-kooperazzjoni tal-enerġija fil-baċiri tal-baħar kollha mal-pajjiżi ġirien tal-UE, b’mod partikolari r-Renju Unit u n-Norveġja, u b’mod speċifiku fl-iżvilupp tar-riħ lil hinn mill-kosta u l-ippjanar u l-manifattura tal-grilji tal-elettriku;

70.Jenfasizza l-ħtieġa ta’ qafas regolatorju stabbli u prevedibbli li jiżgura l-aktar arranġamenti ta’ negozjar ottimali biex tiġi pprovduta l-fiduċja meħtieġa tal-investituri biex jiġu appoġġjati l-iżvilupp u l-interkonnessjoni tal-grilja lil hinn mill-kosta u l-proġetti tal-enerġija mir-riħ lil hinn mill-kosta, filwaqt li jiġu żgurati l-effiċjenza tas-suq u l-flussi transfruntiera effiċjenti, inkluż ma’ pajjiżi mhux tal-UE; jissottolinja l-ħtieġa li jissaħħu l-grilji nazzjonali fejn meħtieġ biex jiġu massimizzati l-benefiċċji tal-enerġija lil hinn mill-kosta; jirrikonoxxi li l-kombinament ta’ trażmissjoni lil hinn mill-kosta mal-assi ta’ ġenerazzjoni (ibridi lil hinn mill-kosta) se jkun parti integrali minn sistema ta’ network effiċjenti, peress li dan għandu diversi vantaġġi għas-sistema tal-enerġija Ewropea iżda għad jonqsu l-qafas regolatorju t-tajjeb biex jiġu inċentivati l-investimenti meħtieġa;

71.Jistieden lill-Istati Membri jżidu l-kooperazzjoni u l-koordinazzjoni ma’ pajjiżi mhux tal-UE tal-istess fehma bħan-Norveġja u r-Renju Unit; ifakkar li l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-elettriku biex jiġi sfruttat il-potenzjal tal-enerġija mir-riħ lil hinn mill-kosta tal-Ibħra tat-Tramuntana huwa prijorità kondiviża kemm għall-UE kif ukoll għar-Renju Unit;

72.Jenfasizza l-ħtieġa ta’ approċċ prammatiku u kooperattiv għan-negozjar tal-elettriku bejn l-UE u r-Renju Unit; jistieden lill-Kummissjoni taħdem mill-qrib mal-amministrazzjoni tar-Renju Unit biex jaqblu dwar arranġament ta’ negozjar ta’ benefiċċju reċiproku li jsaħħaħ is-sigurtà tal-provvista u l-perkors lejn emissjonijiet żero netti għaż-żewġ ġuriżdizzjonijiet; barra minn hekk, jemmen li l-effiċjenzi tal-arranġamenti kummerċjali jistgħu jittejbu aktar; jistieden lill-Kummissjoni timpenja ruħha b’mod kostruttiv mal-kontropartijiet tagħha tar-Renju Unit dwar din il-kwistjoni;

73.Jisħaq fuq l-isfidi uniċi li jiffaċċjaw ir-reġjuni ultraperiferiċi tal-UE u żoni oħra mhux konnessi mal-grilja tal-elettriku Ewropea; jenfasizza d-dipendenza tagħhom fuq l-importazzjonijiet u l-vulnerabbiltà għolja għal qtugħ fil-provvista tal-elettriku u perikli ta’ klima estrema; jinnota l-importanza li jiġu żviluppati sistemi tal-enerġija reżiljenti u awtonomi permezz tal-iżvilupp ta’ grilja lokali u produzzjoni tal-enerġija aktar nadifa; jistieden lill-Kummissjoni tindirizza l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dawn ir-reġjuni fil-Pakkett dwar il-Grilji Ewropej u tipproponi appoġġ finanzjarju addizzjonali biex ittejjeb l-awtonomija tas-sistemi tal-enerġija tagħhom, u tindirizza n-nuqqas ta’ interkonnessjoni tagħhom u n-nuqqas ta’ aktar benefiċċji rigward il-konnessjoni mal-grilja;

74.Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex tgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni.