1.przypomina, że gotowość i zdolność UE do reagowania na wyzwania XXI wieku w imieniu obywateli w znacznej mierze zależy od zdolności do utrzymania i rozbudzenia zdrowej debaty demokratycznej, przy jednoczesnym zapewnieniu odporności i integralności procesów wyborczych i demokratycznych; podkreśla, że nie wolno ich uznać za dane raz na zawsze i że należy je wzmocnić i chronić za pomocą spójnych ram politycznych; jest przekonany, że prace te są dalekie od ukończenia i że należy zintensyfikować działania polityczne, aby poprawić udział w wyborach oraz uczynić Unię mniej biurokratyczną, a bardziej demokratyczną i skuteczną w podejmowaniu decyzji;

2.z zadowoleniem odnotowuje stosunkowo wysoką frekwencję w 10. wyborach europejskich – łączna frekwencja wyniosła 50,74 %, czyli nieznacznie wzrosła w porównaniu z wyborami w 2019 r.; jest przekonany, że liczby te odzwierciedlają większe zaangażowanie społeczeństwa w projekt europejski oraz rosnące znaczenie Parlamentu i jego wpływ na codzienne życie obywateli; jest jednak zaniepokojony dużymi różnicami we frekwencji w poszczególnych państwach członkowskich i pozostaje zdeterminowany, aby wzmocnić wysiłki polityczne mające na celu zniwelowanie różnic i podwyższenie frekwencji we wszystkich grupach w całej UE;

3.pochwala wysiłki instytucji europejskich oraz Europejskiej Unii Radiofonii i Telewizji, by na całym kontynencie poprawić rozpoznawalność kandydatów w wyborach europejskich, w tym poprzez serię szeroko relacjonowanych debat ogólnoeuropejskich, w których udział wzięli kandydaci czołowi z różnych rodzin politycznych, a także poprzez debaty pod hasłem „Idź na wybory”, podnoszące świadomość wśród młodych Europejczyków; z zadowoleniem odnotowuje pozytywny wpływ własnej instytucjonalnej strategii komunikacyjnej pod hasłem „wykorzystaj swój głos albo inni zdecydują za ciebie”, która miała na celu uświadamianie znaczenia wyborów; uważa, że poprawiła się współpraca między instytucjami i z organami wyborczymi państw członkowskich mająca na celu podniesienie frekwencji wyborczej, i zobowiązuje się do większych wysiłków koordynacyjnych w tym obszarze; apeluje o dalsze znaczne inwestycje w celu zwiększenia zasięgu tych kampanii i transmisji przed wyborami w 2029 r.; podkreśla istotną i pozytywną rolę biur kontaktowych Parlamentu Europejskiego w wyborach europejskich;

4.podkreśla, że stworzenie europejskiego demosu i wspólnej przestrzeni demokratycznej wymaga przede wszystkim zmiany kulturowej w oparciu o długoterminową strategię i odpowiednie zasoby na rzecz wzmocnienia europejskiej świadomości i obywatelstwa, w ścisłej współpracy ze społeczeństwem obywatelskim i zainteresowanymi stronami społecznymi; ubolewa, że kampanie przed wyborami europejskimi są w państwach członkowskich zbyt często prowadzone z perspektywy czysto krajowej, nawet gdy dotyczą wspólnych kwestii europejskich; wzywa krajowe partie polityczne i kandydatów w wyborach europejskich, a także krajowe media do odpowiedniego i szczerego informowania obywateli o sprawowaniu rządów na szczeblu UE, w tym o europejskich partiach politycznych i grupach politycznych w Parlamencie, z którymi partie krajowe są powiązane; zachęca partie krajowe, aby zacieśniły współpracę w tym zakresie ze swoimi odpowiednikami na szczeblu europejskim i poprawiły swoją europejską widoczność; zobowiązuje się do stworzenia sprzyjającego temu otoczenia regulacyjnego;

5.zaznacza, że należy dołożyć starań, aby zwiększyć udział w wyborach europejskich grup niedostatecznie reprezentowanych; jest zaniepokojony spadkiem frekwencji wśród młodych ludzi i zobowiązuje się do większych wysiłków politycznych w celu docierania z kampanią wyborczą do tej kluczowej grupy demograficznej; zauważa, że zaangażowanie młodych ludzi w przyszłość UE ma kluczowe znaczenie; zachęca państwa członkowskie do przyjęcia specjalnych ram politycznych dotyczących ułatwień zarówno w głosowaniu, jak i w kandydowaniu, w tym przez specjalne kampanie informacyjne oraz alternatywne metody głosowania, takich jak głosowanie korespondencyjne i głosowanie przez pełnomocnika; uznaje potrzebę dalszych postępów w kierunku bardziej pluralistycznego procesu wyborczego, zapewniającego każdemu obywatelowi równe szanse udziału w procesie demokratycznym; zauważa, że niewielu posłów do Parlamentu Europejskiego należy do mniejszości narodowych i etnicznych oficjalnie uznanych za mniejszości w państwach członkowskich zgodnie z ich unormowaniami konstytucyjnymi lub ustawowymi oraz instrumentami Rady Europy; podkreśla, że walka z rasizmem, dyskryminacją i wykluczeniem jest obowiązkiem wynikającym z podstawowych wartości UE i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; wzywa państwa członkowskie i krajowe partie polityczne do przyjęcia proaktywnych i proporcjonalnych środków sprzyjających skutecznej integracji i reprezentacji w wyborach europejskich wspomnianych mniejszości, w tym społeczności romskich, przy pełnym poszanowaniu krajowych porządków konstytucyjnych;

6.podkreśla, że wybory do Parlamentu mogły nie być uczciwe na Węgrzech; podkreśla w tym kontekście, że w sprawozdaniu końcowym misji obserwacji wyborów Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR) Sprawozdanie końcowe misji obserwacji wyborów ODIHR – Węgry, 2022. dotyczącym wyborów parlamentarnych i referendum na Węgrzech 3 kwietnia 2022 r. stwierdzono „brak równych warunków działania”; podkreśla, że rząd węgierski ponosi odpowiedzialność za przywrócenie zgodności z prawem UE i wartościami zapisanymi w art. 2 TUE, i wyraża głębokie ubolewanie, że brak zdecydowanych działań UE przyczynił się do załamania demokracji, praworządności i praw podstawowych na Węgrzech, co – jak pokazują odpowiednie wskaźniki – przekształciło ten kraj w hybrydowy system autokracji wyborczej; wyraża zaniepokojenie szeregiem wniosków węgierskiego centralnego prokuratora śledczego o uchylenie immunitetu posłów do PE;

7.ponownie wyraża żywione od dawna przekonanie, że aby wybory europejskie stały się bardziej demokratyczne, odporne, inkluzywne i prawdziwie europejskie, konieczne są dalsze reformy i dostosowania unijnych ram wyborczych; wskazuje na szereg niezrealizowanych inicjatyw politycznych w tym zakresie i ponownie apeluje do Rady UE i Rady Europejskiej o konstruktywną współpracę z Parlamentem w celu wypracowania rozwiązań politycznych działających w interesie obywateli europejskich;

8.wyraża przekonanie, że potrzebne są przegląd i unowocześnienie ram regulacyjnych dotyczących wyborów europejskich, aby zwiększyć wpływ wyborczy obywateli i zmniejszyć rozbieżności regulacyjne między 27 państwami członkowskimi, w tym przez ustalenie jednego wspólnego dnia głosowania oraz wyrównanie minimalnego wieku uprawniającego do głosowania; przypomina, że oczekuje się, iż decyzja Rady (UE, Euratom) 2018/994 przyniesie znaczące pozytywne zmiany w tym zakresie, podobnie jak szereg propozycji w ramach będącego w toku wniosku z 3 maja 2022 r. dotyczącego nowego prawa wyborczego; ponawia swój apel do Rady o konstruktywną współpracę z Parlamentem, aby umożliwić jej szybkie zatwierdzenie; przypomina, że 26 z 27 państw członkowskich ratyfikowało już przegląd z 2018 r., i zobowiązuje się krytycznie ocenić przyczyny opóźnienia jego wdrożenia w niektórych państwach członkowskich;

9.ubolewa, że nowe proponowane przepisy dotyczące czynnego i biernego prawa wyborczego w wyborach do Parlamentu w odniesieniu do obywateli korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się nie zostały przyjęte przez Radę przed wyborami w 2024 r.; wskazuje, że obywatele, którzy korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się, nadal mają trudności z pełnym wykonywaniem przyznanych im w traktatach praw wyborczych dotyczących wyborów do Parlamentu, ze względu na nieuzasadnione przeszkody w uczestnictwie demokratycznym, w tym brak świadomości obowiązujących warunków i przepisów; przyznaje, że projekt dyrektywy Rady usunąłby niektóre z tych barier; ubolewa jednak, że Rada zachowała wprawdzie formalną zgodność z art. 22 ust. 2 TFUE, lecz nie odniosła się rzeczowo do meritum opinii Parlamentu; w szczególności ponownie proponuje, by umożliwić dopisywanie osób do spisu wyborców natychmiast po zarejestrowaniu się w miejscu zamieszkania, podnieść wymogi językowe i informacyjne obowiązujące władze lokalne, ułatwić korzystanie z prawa do głosowania niedostatecznie reprezentowanym grupom wyborców oraz usprawnić kampanie uświadamiające prowadzone przez państwa członkowskie przy aktywnym udziale społeczeństwa obywatelskiego; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia swoim obywatelom mieszkającym za granicą możliwości udziału w wyborach europejskich, w tym poprzez wzmocnienie usług konsularnych i umożliwienie głosowania korespondencyjnego; podkreśla jak ważne jest, by wszystkie państwa członkowskie zapewniły nieograniczony dostęp do lokali wyborczych dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami;

10.zdecydowanie popiera wysiłki partii politycznych w celu dopracowania realizacji procedury kandydatów czołowych (Spitzenkandidaten), która tworzy powiązanie między wyborami, składem Parlamentu i mianowaniem przewodniczącego Komisji, tak by powoływanie unijnej władzy wykonawczej było bardziej przejrzyste dla obywateli; podkreśla, że proces ten umożliwił obywatelom skuteczny wpływ na powoływanie przewodniczącego Komisji oraz odgrywanie przez nich bezpośredniej roli w tym względzie, co stanowi znaczący krok naprzód; wyraża uznanie dla europejskich partii politycznych za nominowanie kandydatów z dużym wyprzedzeniem przed wyborami; zauważa, że tym razem proces ten przebiegł stosunkowo sprawnie, gdyż przewodnicząca Komisji, choć nie została wybrana w głosowaniu bezpośrednim, była kandydatką czołową grupy politycznej, która otrzymała najwięcej głosów; zwraca uwagę, że wybór przewodniczącego Komisji w wyborach europejskich zwiększyłby jego rozliczalność i legitymację demokratyczną; pozostaje jednak przekonany, że do sukcesu nadal brakuje kluczowych czynników, takich jak stale rozwijanie i konsolidowanie europejskiej sfery demokratycznej, co uniemożliwia pełne wykorzystanie potencjału tego nieformalnego i nieuregulowanego procesu politycznego;

11.podkreśla ważną rolę europejskich partii politycznych w debacie na temat europejskiej polityki publicznej oraz w kształtowaniu europejskiej świadomości politycznej; uważa, że partie te mogą zaoferować bardzo potrzebną przeciwwagę dla dezinformacji i dla błędnych informacji w okresie przedwyborczym; z zadowoleniem przyjmuje porozumienie osiągnięte w sprawie przekształcenia rozporządzenia (UE, Euratom) nr 1141/2014 w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych, które likwiduje pozostałe luki prawne, zapewnia jasność prawa i daje większą swobodę europejskim partiom politycznym oraz umożliwia im odgrywanie roli przyznanej im w traktatach, w tym poprzez zwiększenie ich widoczności w państwach członkowskich podczas kampanii wyborczej i związku z promocją kandydatów czołowych;

12.wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia zakazu darowizn zagranicznych, obejmującego zarówno darowizny w naturze, jak i pieniężne oraz w postaci świadczeń, oraz do ograniczenia darowizn na rzecz partii politycznych i kandydatów; uważa, że podmioty polityczne, którym zaoferowano lub które przyjęły wsparcie finansowe lub w naturze od podmiotu zagranicznego, muszą być zobowiązane do zgłaszania tego faktu właściwym organom, a informacja powinna z kolei podlegać raportowaniu na szczeblu Unii, aby umożliwić monitoring w skali całej UE;

13.podkreśla potrzebę wzmocnienia roli i widoczności europejskich fundacji politycznych w europejskiej sferze demokratycznej; przypomina, że fundacje te odgrywają kluczową rolę w rozwoju debaty politycznej, badań politycznych i edukacji obywatelskiej ponad granicami i tym samym przyczyniają się do kształtowania prawdziwie europejskiej opinii publicznej; wzywa do zapewnienia odpowiednich narzędzi i zasobów, aby umożliwić im wspieranie europejskich partii politycznych w wysiłkach na rzecz zaangażowania obywateli, promowania wartości europejskich i znaczącego udziału w przyszłych kampaniach wyborczych; przypomina, że nadchodzące sprawozdanie Komisji o stosowaniu rozporządzenia (UE, Euratom) nr 1141/2014 w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych (w trakcie przekształcenia) powinno poświęcić szczególną uwagę zasadom finansowania europejskich fundacji politycznych i w razie potrzeby zaproponować zmiany do rozporządzenia;

14.podkreśla, że należy podjąć dalsze prace instytucjonalne w celu wzmocnienia wpływu europejskich wyborców na sprawowanie rządów w UE; w związku z tym zwraca uwagę na oczekiwaną procedurę zmiany traktatu, uruchomioną w następstwie Konferencji w sprawie przyszłości Europy; zwraca uwagę, że zaproponował odwrócenie ról Rady i Parlamentu w zakresie mianowania i zatwierdzania przewodniczącego Komisji, aby dokładniej odzwierciedlić wyniki wyborów europejskich; zwraca też uwagę, że zaproponował przyznanie Parlamentowi prawa do inicjatywy ustawodawczej, którego stosowanie zapewniałoby bezpośredni związek między głosami oddanymi przez obywateli na przedstawicieli parlamentarnych a wynikami polityki na szczeblu UE; zwraca też uwagę, że zaproponował unowocześnienie uprawnień śledczych Parlamentu w celu wzmocnienia demokratycznej kontroli nad władzą wykonawczą UE; wzywa Radę Europejską, aby przestrzegała traktatów i bez zbędnej zwłoki przeprowadziła głosowanie nad zwołaniem konwencji w celu omówienia tych propozycji;

15.podkreśla znaczenie silniejszych powiązań między kwestiami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi; dlatego z zadowoleniem przyjmuje aktywne i pozytywne zaangażowanie liderów lokalnych i regionalnych w europejskie tematy i debaty, zwłaszcza w okresie przedwyborczym, m.in. poprzez prace Komitetu Regionów oraz jego sieci i kampanie;

16.przypomina, że walka z retoryką antydemokratyczną jest najskuteczniejsza na szczeblu najbliższym obywatelom, m.in. przez aktywne zaangażowanie liderów lokalnych i regionalnych; w związku z tym podkreśla pozytywną rolę polityki spójności UE, w której trzeba priorytetowo traktować podstawowe potrzeby regionalne i zagwarantować to, by nikt nie był pozostawiony sam sobie, zwłaszcza w regionach zmagających się ze stagnacją gospodarczą, w których trwałe dysproporcje zwiększają poparcie dla partii eurosceptycznych;

17.wyraża głębokie zaniepokojenie rosnącą liczbą zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych, które niszczą tkankę demokracji europejskiej; z potępieniem odnotowuje, że niektórzy kandydaci, w tym kandydaci z partii rządzących w państwach członkowskich, w kampanii otwarcie wykorzystywali fałszywe, sponsorowane przez obce podmioty narracje na temat UE i podsycali nastroje antyunijne;

18.ponownie wyraża głębokie i od dawna żywione zaniepokojenie dokonywanymi w złym zamiarze ingerencjami w europejskie procesy demokratyczne, w tym dezinformacją, stanowiącymi stałą tendencję; wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że rządy niektórych państw członkowskich aktywnie przyczyniają się do szerzenia dezinformacji; potępia w szczególności internetowe kampanie dezinformacyjne sponsorowane przez podmioty państwowe i niepaństwowe z Rosji i innych państw nienależących do UE w celu polaryzacji i zasiewania nieufności wśród europejskich wyborców; zauważa, że obce ingerencje mają miejsce przed wyborami i osiągają szczytowe nasilenie w okresie przedwyborczym; potępia niektórych posłów do Parlamentu Europejskiego, którzy dobrowolnie utrzymywali kontakty z będącą przedmiotem śledztwa platformą medialną Voice of Europe, szerząc sponsorowane przez Kreml narracje na temat wojny napastniczej w Ukrainie;

19.ponawia swój apel do Komisji i państw członkowskich o zintensyfikowanie wysiłków na rzecz zwalczania zewnętrznej ingerencji i dezinformacji za pomocą strategii wielopoziomowej, skoordynowanej i międzysektorowej, wspieranej odpowiednimi zasobami finansowymi, dzięki której UE i jej państwa członkowskie miałyby odpowiednią perspektywiczną politykę odporności oraz narzędzia odstraszania; w związku z tym wzywa Komisję, Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i państwa członkowskie do dalszego wzmacniania strategicznej reakcji Unii na dezinformację oraz zagraniczne manipulacje informacjami i ingerencje w informacje oraz zwraca uwagę na liczne wysiłki polityczne UE podjęte w ostatnich latach, w tym akt o usługach cyfrowych, wzmocniony kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji oraz inicjatywy w ramach planu działania na rzecz demokracji; z niepokojem przyznaje, że platformy internetowe wywierają nieproporcjonalny wpływ na dyskurs publiczny; z zaniepokojeniem odnotowuje doniesienia o umotywowanych politycznie decyzjach niektórych platform, mogących zagrażać wolności wypowiedzi i pluralizmowi demokratycznemu;

20.podkreśla znaczenie wyważonego i wolnego środowiska medialnego w państwach członkowskich jako kluczowego filaru europejskiej demokracji, zwłaszcza w trakcie cyklów wyborczych; przyznaje, że chociaż UE jest światowym liderem w dziedzinie wolności mediów, a w 2024 r. przyjęto europejski akt o wolności mediów i weszła w życie dyrektywa w sprawie powództw służących tłumieniu debaty Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1069 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi („strategiczne powództwa zmierzające do stłumienia debaty publicznej”) (Dz.U. L, 2024/1069, 16.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1069/oj)., to rosnąca wewnętrzna i zewnętrzna presja na europejskie środowisko medialne wymaga dalszego wzmacniania wolności mediów w UE, w tym w okresie poprzedzającym wybory europejskie; przypomina, że w niektórych państwach członkowskich w 2024 r. odnotowano wzrost liczby ataków na dziennikarzy;

21.z całą stanowczością potępia wszelkie formy przemocy politycznej; wyraża głębokie zaniepokojenie szeregiem incydentów, które miały miejsce w kampanii wyborczej w 2024 r.; zachęca Komisję i państwa członkowskie do nadania priorytetu zapobieganiu przemocy politycznej przez wzmocnienie przepisów, ram i strategii politycznych, które chronią polityków, kandydatów politycznych, działaczy, dziennikarzy i obywateli przed przemocą i nękaniem w okresie wyborczym; podkreśla znaczenie kompleksowego podejścia obejmującego zapobieganie, ochronę i edukację dla ograniczenia przemocy politycznej, w szczególności poprzez propagowanie świadomości na temat zagrożenia przemocą polityczną oraz promowanie kultury tolerancji i poszanowania różnych poglądów politycznych; podkreśla, że oszustwa wyborcze nie rozpoczynają się w dniu wyborów, lecz od łamania praworządności, zasad demokratycznych, wolności prasy, wolności wypowiedzi oraz rozpowszechniania zagranicznej dezinformacji i propagandy; zauważa z zaniepokojeniem, że wyzwania systemowe mogą mieć wpływ na poziom poparcia we wszystkich państwach członkowskich dla wolnych i uczciwych wyborów;

22.jest głęboko zaniepokojony wzrostem liczby i sukcesem wyborczym w wyborach w 2024 r. partii antysystemowych i otwarcie antyunijnych; zwraca uwagę, że zmiana ta prowadzi do radykalizacji dyskursu politycznego i dalszej polaryzacji Parlamentu, a ponadto sprzyja rozpowszechnianiu zagranicznej dezinformacji i propagandy; potępia wszelkie formy retoryki politycznej propagującej nawoływanie do nienawiści, dyskryminację, ksenofobię i przemoc oraz wzywa wszystkie podmioty polityczne do zaangażowania się w konstruktywny, oparty na faktach dialog z poszanowaniem wartości demokratycznych, praw człowieka i praworządności; zobowiązuje się do dalszych reform i poprawy funkcjonowania Unii, aby lepiej spełniać oczekiwania obywateli; wzywa wszystkie zainteresowane podmioty do bardziej proaktywnego informowania o pozytywnym oddziaływaniu UE za pośrednictwem jej polityk na codzienne życie i bezpieczeństwo wszystkich obywateli europejskich;

23.zobowiązuje się do oceny tych ram za pośrednictwem Komisji Specjalnej ds. Europejskiej Tarczy Demokracji, której mandat, udzielony przez Zgromadzenie Plenarne, obejmuje zajęcie się kwestią ingerencji w procesy demokratyczne i strategie polityczne oraz wdrożenie środków mających na celu zachowanie uczciwości wyborów i strategii politycznych korzystnych dla procesów demokratycznych UE; podkreśla, że komisja ta jest zatem kluczowym narzędziem zapobiegania ingerencjom w złej wierze poprzez identyfikację ewentualnych luk i nakładania się działań, które można by wykorzystać w złym celu; jednocześnie wzywa Komisję do pełnego i bezzwłocznego egzekwowania omawianych ram regulacyjnych, zwłaszcza wobec platform, które nadal otwarcie przeciwstawiają się unijnym organom regulacyjnym;

24.uznaje znaczenie cyberbezpieczeństwa i infrastruktury cybernetycznej dla ochrony uczciwości wyborów europejskich; ostrzega przed potencjalnymi zagrożeniami związanymi z operacjami wpływu z wykorzystaniem sztucznej inteligencji;

25.zwraca uwagę, że wyniki wyborów krajowych mają również pośredni wpływ na skład instytucji europejskich, np. przez wyłanianie kandydatów na komisarzy lub udział w posiedzeniach Rady krajowych większościowych ugrupowań politycznych; w tym kontekście podkreśla znaczenie demokratycznego charakteru wyborów powszechnych w każdym państwie członkowskim;

26.stwierdza, że demokracja europejska może kwitnąć tylko pod warunkiem wzmocnienia i obrony europejskich procesów demokratycznych i wyborczych; w związku z tym podkreśla znaczenie promowania wolnych i uczciwych wyborów przy jednoczesnej ochronie ich przed zagrożeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi, wymierzonymi przeciwko demokracji w UE; zauważa z zaniepokojeniem, że rozprzestrzenianie się dezinformacji i wpływ niektórych platform mediów społecznościowych pozostają poza kontrolą; podkreśla ogromne znaczenie egzekwowania całości obecnie obowiązujących przepisów dla ochrony integralności całego procesu wyborczego;

27.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.