(1)De landbouwsector en in het bijzonder de landbouwers zelf, die voedselzekerheid waarborgen, staan voor allerlei uitdagingen. De COVID‑19-pandemie, de toenemende instabiliteit in de wereldhandel, de steeds extremer wordende weersomstandigheden en de aanhoudende aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne hebben geleid tot een ongekende stijging van energiegerelateerde kosten van landbouwproductiemiddelen en tot een langdurige periode van hoge inflatie, met alle gevolgen van dien voor de kosten van landbouwers en de voedselprijzen. Tegelijk blijven landbouwers inspanningen leveren om milieuvriendelijker te produceren, ondanks de aanzienlijke regeldruk waarmee zij te maken hebben als gevolg van overregulering. Veel consumenten, die te maken hebben met hogere kosten van levensonderhoud, hebben hun consumptiepatroon aangepast en kopen minder dure voedingsmiddelen. Door bovengenoemde factoren is de verdeling van de meerwaarde over de verschillende schakels van de voedseltoeleveringsketen onevenwichtiger geworden en werken landbouwers, en met name kleine en middelgrote landbouwbedrijven, in steeds onzekerdere omstandigheden, met als gevolg oplaaiende protesten en een toenemend wantrouwen. Het is derhalve passend maatregelen vast te stellen om die uitdagingen aan te pakken en de eerlijkheid en het vertrouwen van de actoren in de voedseltoeleveringsketen te herstellen, en om het inkomen van landbouwers veilig te stellen en ervoor te zorgen dat jongeren meer vertrouwen krijgen in het beroep van landbouwer.

(3)In het belang van meer vertrouwen en billijkheid in de verschillende schakels van de voedseltoeleveringsketen mogen de vermeldingen “eerlijk”, “billijk” of soortgelijke vermeldingen alleen met voorafgaande geïnformeerde toestemming van de landbouwer worden gebruikt voor handelsmodaliteiten die zorgen voor stabiliteit en transparantie in de handelsbetrekkingen tussen landbouwers en kopers en voor een door de deelnemende landbouwers billijk geachte prijsstelling en die de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties ondersteunen en daaraan bijdragen, mede op een wijze die in overeenstemming is met bijlage I bij Richtlijn (EU) 2024/1760 van het Europees Parlement en de Raad5. Het is derhalve essentieel om transparante prijsstelling te garanderen en ervoor te zorgen dat de waarde evenredig over de voedselketen wordt verdeeld en de inspanningen en risico’s van elke partij weerspiegelt, in het bijzonder van de landbouwers als de meest kwetsbare schakel in die keten.

__________________

5 Richtlijn (EU) 2024/1760 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 en Verordening (EU) 2023/2859 (PB L, 2024/1760, 5.7.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1760/oj).

(4)De vermelding “korte toeleveringsketen” mag, met voorafgaande toestemming van de landbouwer, alleen worden gebruikt voor handelsmodaliteiten waarbij er tussen de landbouwer, coöperaties of producentenorganisaties en consumenten een rechtstreekse band of een beperkt aantal tussenpersonen bestaat op basis waarvan informatie kan worden uitgewisseld over het productieproces en het product, onder meer door middel van communicatie op afstand en/of via een tussenpersoon die een dergelijke uitwisseling op het moment van verkoop mogelijk maakt. Daarnaast mag deze vermelding ook worden gebruikt wanneer er tussen landbouwers en consumenten een nauwe band bestaat, onder meer in de vorm van online verkoop, of sprake is van geografische nabijheid, ook in een grensoverschrijdende context. Geografische nabijheid moet worden gemeten als een kortere vervoersafstand of -tijd. Dit stimuleert consumenten om prijzen te betalen waarmee landbouwers een eerlijke vergoeding krijgen voor hun product, draagt bij tot en versterkt de ontwikkeling van plattelandsgebieden en vergroot de transparantie over de oorsprong van producten en de productiemethoden. De vermelding moet van toepassing zijn op producten die in de eengemaakte markt worden geproduceerd en in de handel worden gebracht. Dit instrument zal bijdragen tot meer transparantie en economische rechtvaardigheid en tot de revitalisering van plattelandsgebieden, zonder afbreuk te doen aan de werking van de eengemaakte markt.

(5)In het licht van de marktomstandigheden, de veranderende verwachtingen van de consument en de vooruitgang op het gebied van zowel de handelsnormen als de toepasselijke internationale normen moet de Commissie de bevoegdheid krijgen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen met betrekking tot het gebruik van de facultatieve vermeldingen voor handelsmodaliteiten die betrekking hebben op een eerlijk aandeel van landbouwers in de meerwaarde en op de vorming en instandhouding van korte toeleveringsketens. Het is bijzonder belangrijk dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden passende raadplegingen houdt, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen verlopen in overeenstemming met de beginselen van het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven5 bis. Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen.

____________________

(7)Hoewel de lidstaten nationale bepalingen kunnen handhaven of invoeren met aanvullende eisen voor het gebruik van facultatieve vermeldingen voor handelsmodaliteiten, mogen die bepalingen het gebruik van deze vermeldingen voor producten die in een andere lidstaat legaal zijn geproduceerd of in de handel gebracht, niet belemmeren of beperken en mogen zij evenmin bijkomende regeldruk met zich meebrengen voor landbouwers, en met name voor kleine en middelgrote landbouwbedrijven.

(8)Het gebruik van schriftelijke contracten speelt een belangrijke rol bij de verantwoordingsplicht van exploitanten, het vergroten van het bewustzijn over het belang van marktsignalen, het aanpassen van het aanbod aan de vraag, het verbeteren van de prijstransmissie binnen de toeleveringsketen, het vergroten van de transparantie, het voorkomen en aanpakken van oneerlijke handelspraktijken en het hanteren van prijzen die een eerlijke beloning voor landbouwers garanderen. Daarnaast is het gebruik van schriftelijke contracten uiterst belangrijk voor het voorkomen van veelvoorkomende onrechtmatige handelspraktijken, met inbegrip van late betalingen, eenzijdige annulering van bestellingen en wijziging met terugwerkende kracht van de bepalingen van een contract. Deze praktijken zijn met name problematisch voor kleine producenten, die niet over de rechtsmiddelen beschikken om zich te verdedigen. Het toepassingsgebied van de voorschriften betreffende contractuele betrekkingen in de sector melk en zuivelproducten moet daarom worden uitgebreid tot andere producten dan rauwe melk, waarbij moet worden gezorgd voor afstemming op de voorschriften voor contractuele betrekkingen die voor andere landbouwsectoren gelden. Bijgevolg zal de uitvoering van deze maatregelen een kader voor landbouwproducenten tot stand brengen en hun de nodige bescherming bieden om profijt te trekken uit hun productie en deze te plannen, en op die manier bij te dragen aan de ontwikkeling van de lokale economie.

(9)Om de flexibiliteit voor de lidstaten te vergroten en de erkenningsprocedure voor producentenorganisaties te vereenvoudigen en daarmee de transactiekosten te verlagen en de efficiëntie te verbeteren, moeten de voorschriften voor producentenorganisaties ruimte bieden voor de erkenning ervan op basis van één verzoek voor meerdere sectoren en producten. Producenten van biologische producten kunnen bovendien de bestaande mogelijkheid van oprichting en erkenning van producentenorganisaties gebruiken om hun samenwerking te verbeteren. In de criteria voor de erkenning van producentenorganisaties en hun statuten moet ook worden bepaald dat producentenorganisaties op initiatief van landbouwers worden opgericht, of, in het geval van groenten en fruit, van producenten, en worden gecontroleerd overeenkomstig voorschriften op grond waarvan de aangesloten landbouwers op democratische wijze toezicht kunnen uitoefenen op de organisatie en haar besluiten.

(10)Om verdere duurzame ontwikkeling te bevorderen — een kernbeginsel van het Verdrag en een prioritaire doelstelling in het beleid van de Unie — en ervoor te zorgen dat er in de hele toeleveringsketen sprake is van transparantie, stabiliteit en billijkheid in de handelsbetrekkingen tussen landbouwers en kopers, moeten de lidstaten producentenorganisaties kunnen erkennen die speciale doelen nastreven met facultatieve vermeldingen voor handelsmodaliteiten als “eerlijk”, “billijk” of soortgelijke vermeldingen en “korte toeleveringsketen”. Daarnaast kan de bevordering van het gebruik van dergelijke vermeldingen helpen consumenten voor te lichten over het effect dat hun consumptiekeuzes hebben op sociale rechtvaardigheid en economische duurzaamheid in de agrovoedingssector.

(11)Om landbouwers een redelijke levensstandaard te verzekeren, hun onderhandelingspositie ten opzichte van verwerkers en andere actoren in de toeleveringsketen te versterken en te zorgen voor een eerlijkere verdeling van de meerwaarde over de verschillende schakels van de toeleveringsketen, moet de mogelijkheid om namens de leden over contractvoorwaarden te onderhandelen voor een deel van de productie of de gehele productie van de leden, worden uitgebreid tot niet-erkende producentenorganisaties, met inbegrip van coöperaties, in overeenstemming met het nationaal recht, mits deze organisaties binnen een termijn van maximaal vijf jaar na de indiening van de aanvraag tot erkenning al erkenning bij een lidstaat hebben aangevraagd. Om te waarborgen dat leden van erkende en van niet-erkende producentenorganisaties gelijk worden behandeld, moet deze mogelijkheid aan passende beperkingen worden onderworpen. Met name moeten niet-erkende producentenorganisaties die gebruikmaken van die mogelijkheid, aan de op het niveau van de Unie vastgestelde erkenningscriteria voldoen en de in Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad7 vermelde activiteiten verrichten, waaronder het concentreren van het aanbod en het in de handel brengen van de producten van hun leden.

__________________

7 Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot intrekking van de Verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 671, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1308/oj).

(12)Om de onderhandelingspositie van erkende producentenorganisaties te versterken en een duurzame ontwikkeling van de landbouwproductie te waarborgen, moet het erkende unies van producentenorganisaties worden toegestaan om namens hun leden voor een deel van de productie of de volledige productie van de leden te onderhandelen over contractvoorwaarden, waaronder de prijs, behalve voor groenten en fruit, tenzij de unies van producentenorganisaties daar uitdrukkelijk om verzoeken. Deze mogelijkheid moet worden toegestaan, mits wordt gewaarborgd dat de organisaties die aangesloten zijn bij die unies, niet ook aangesloten zijn bij een andere unie van producentenorganisaties en dat het volume van de producten waarop de activiteiten van de unie betrekking hebben, niet meer dan 33 % van de totale nationale productie van een bepaalde lidstaat of 5 % van de productie in de Unie als geheel bedraagt. Met het oog op de instandhouding van daadwerkelijke mededinging op de markt mag het erkende unies van producentenorganisaties evenmin worden toegestaan om over contractvoorwaarden te onderhandelen wanneer bij die unies ook niet-erkende producentenorganisaties zijn aangesloten.

(13)Om te voorkomen dat kopers de onderhandelingspositie van producentenorganisaties ondermijnen, moeten voor de contacten tussen kopers en leden van die producentenorganisaties passende waarborgen worden vastgesteld. Hoewel kopers contact mogen opnemen met leden van een producentenorganisatie, mogen die contacten de doelstellingen van die producentenorganisatie of de concentratie van het aanbod en het in de handel brengen van producten niet ondermijnen. Daarnaast wordt aanbevolen dat landbouwers niet alleen toegang hebben tot gestandaardiseerde digitale hulpmiddelen, maar ook tot eenvoudig in te vullen standaard contractformaten die op nationaal niveau beschikbaar zijn en per e-mail kunnen worden verzonden, om de bureaucratische rompslomp te beperken. Bovendien moeten de lidstaten ervoor zorgen dat er gemakkelijk toegankelijke online opleidingscursussen en instructies beschikbaar zijn voor het opstellen en registreren van contracten.

(15)Bepaalde lidstaten hebben besloten dat voor alle leveringen van landbouwproducten op hun grondgebied een schriftelijk contract tussen de partijen moet worden gesloten. Wanneer een lidstaat niet gebruikmaakt van deze mogelijkheid, kunnen landbouwers, producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties om een schriftelijk contract vragen. Vanwege de zwakkere onderhandelingspositie van landbouwers en de vrees voor commerciële vergeldingsacties van kopers kan het voor landbouwers en verenigingen van landbouwers echter moeilijk zijn om een dergelijk verzoek in te dienen. Om het vertrouwen, de transparantie en de efficiëntie in de toeleveringsketen te vergroten en alle landbouwers, producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties in staat te stellen te profiteren van het gebruik van schriftelijke contracten, moet voor de levering van landbouwproducten in de Unie door een landbouwer, een producentenorganisatie of een unie van producentenorganisaties aan een verwerker, distributeur of retailer een schriftelijk contract worden gesloten. De lidstaten moeten, op verzoek van een brancheorganisatie of een organisatie die geacht wordt grotendeels representatief te zijn voor een landbouwsector, kunnen besluiten om bepaalde specifieke sectoren al dan niet vrij te stellen van de vereiste van een schriftelijk contract.

(16)Om beter rekening te houden met de signalen van de markt en om de prijstransmissie te verbeteren, moeten de lidstaten kunnen eisen dat voor de levering van landbouwproducten door andere producenten dan landbouwers, producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties, een schriftelijk contract moet worden gesloten en dat producenten voor de levering van landbouwproducten een schriftelijk voorstel voor de levering van landbouwproducten moeten doen. Omwille van de eenvoud en met het oog op verlaging van de transactiekosten moet deze verordening voorzien in bepaalde uitzonderingen op het verplichte gebruik van een schriftelijk contract of schriftelijk voorstel voor een contract, en moet zij de lidstaten de mogelijkheid bieden om bepaalde leveringen vrij te stellen van het verplichte gebruik van een schriftelijk contract of schriftelijk voorstel, en tegelijk landbouwers en verenigingen van landbouwers de mogelijkheid laten om bij ontstentenis van een dergelijke verplichting te vragen om een schriftelijk contract of schriftelijk voorstel. Deze flexibiliteit moet worden toegepast zonder de bescherming van landbouwers in het gedrang te brengen en de uitzonderingen moeten duidelijk worden omschreven om verkeerde uitlegging en omzeiling van contractuele verplichtingen te voorkomen.

(17)Het verplichte gebruik van een schriftelijk contract voor de levering van landbouwproducten en de basisvoorwaarden voor het gebruik ervan moeten op het niveau van de Unie worden vastgelegd, waarbij moet worden gewaarborgd dat het recht van de partijen om over alle onderdelen van hun contract te onderhandelen, niet verder wordt beperkt dan strikt noodzakelijk is. De lidstaten moeten echter het recht behouden om strengere maatregelen te nemen ter bestrijding van oneerlijke handelspraktijken in de landbouw- en voedseltoeleveringsketen, op voorwaarde dat deze maatregelen geschikt en evenredig zijn met het oog op hun doelstellingen en in overeenstemming zijn met Richtlijn (EU) 2019/633. Het is van cruciaal belang dat het proces aangaande de contracten wordt vereenvoudigd, met name door middel van gestandaardiseerde en gedigitaliseerde modellen en formaten die per e-mail kunnen worden verzonden om een effectieve en eerlijke toepassing van deze regels te waarborgen, zeker voor kleine producenten, en dat er tegelijkertijd wordt voorzien in voldoende flexibiliteit om naar behoren rekening te houden met de diversiteit in de landbouwsector.

(18)De lidstaten moeten bemiddelingsmechanismen instellen om partijen aan te moedigen een geschil over de sluiting of herziening van een schriftelijk contract minnelijk te schikken. Deze bemiddelingsmechanismen moeten voor alle partijen volkomen vrijwillig blijven. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de partijen om bemiddeling kunnen vragen wanneer er geen onderlinge overeenstemming is over de formalisering, uitlegging of uitvoering van een contract. De lidstaten moeten de Commissie informeren over het rechtskader voor bemiddeling of de bemiddelingsmechanismen die er op hun grondgebied zijn, en de Commissie kan de uitwisseling van best practices voor die rechtskaders of mechanismen faciliteren.

(19)Met het oog op de goede werking van de prijstransmissiemechanismen moeten, wanneer de voor de levering van landbouwproducten verschuldigde definitieve prijs wordt berekend aan de hand van een combinatie van verschillende in het contract vermelde factoren, tot die factoren onder meer objectieve indicatoren, indexcijfers of berekeningsmethoden behoren die voor de partijen gemakkelijk te begrijpen zijn. Om te voorkomen dat landbouwers gedwongen worden systematisch onder hun productiekosten te verkopen, moeten de indicatoren, indexcijfers en methoden voor de berekening van de definitieve prijs rekening houden met veranderingen in de marktomstandigheden en de productiekosten van de geleverde landbouwproducten. De definitieve prijs moet de volledige productiekosten dekken, met inbegrip van een eerlijke beloning voor producenten en de totale kosten voor aanvullende diensten. Het EU-waarnemingscentrum voor de agrovoedingsketen (AFCO) zou kunnen worden ingezet om informatie te verstrekken over de prijzen in de agrovoedingsketen, de kostenstructuren en de verdeling van de marges en de meerwaarde, met inachtneming van de regels inzake vertrouwelijkheid en mededinging. Groothandelsmarkten zouden een belangrijke rol kunnen spelen bij het opzetten van prijsmechanismen. Het zijn immers geaccrediteerde structuren die prijstransparantie kunnen waarborgen en kunnen bijdragen tot de verwezenlijking van een evenwichtigere verdeling over de waardeketen.

(20)Gezien de kwetsbare onderhandelingspositie van landbouwers en hun organisaties, gezien recente gevallen van beduidende volatiliteit van de kosten van landbouwproductiemiddelen en -marktprijzen en gezien de noodzaak van een efficiëntere prijstransmissie binnen de toeleveringsketen moeten contracten met een looptijd van meer dan zes maanden, en twaalf maanden voor sectoren die handelen op termijnmarkten, een herzieningsclausule bevatten die landbouwers en hun organisatie kunnen inroepen. Een dergelijke clausule moet landbouwers de mogelijkheid bieden om na afloop van de zes maanden op elk gewenst moment om een herziening van de onderdelen van het contract te verzoeken en het contract te beëindigen ingeval geen overeenstemming over een herziening wordt bereikt, zonder afbreuk te doen aan het recht van de partijen om te onderhandelen over andere mogelijkheden tot herziening van het contract. Het moet mogelijk zijn die contracten te herzien in het licht van onvoorziene omstandigheden, zoals extreme weersomstandigheden, uitbraken van dierziekten, geopolitieke spanningen of andere redenen waarom de overeengekomen prijs de kosten van de landbouwers niet meer dekt, wat zou bijdragen tot een betere bescherming van landbouwers tegen marktvolatiliteit en hen zou helpen zich beter aan te passen aan de economische realiteit.

(21)Om de contractuele transparantie te vergroten en bij te dragen tot een eerlijkere handelspraktijk, moeten de lidstaten, indien gerechtvaardigd, kunnen voorschrijven dat schriftelijke contracten voor de levering van landbouwproducten moeten worden geregistreerd.

(22)Bepaalde verticale en horizontale samenwerkingsinitiatieven op het gebied van landbouwproducten en voedingsmiddelen die tot doel hebben eisen toe te passen die ecologisch en sociaal gezien mogelijk strikter zijn dan de verplichte eisen, kunnen passen in de doelstelling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid om de landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren, en in de doelstelling van sociaal-economische en duurzame ontwikkeling van plattelandsgebieden in de Unie. Daarom mogen dergelijke initiatieven in bepaalde omstandigheden buiten het toepassingsgebied van artikel 101, lid 1, VWEU vallen.

(23)In perioden van ernstige marktverstoring kunnen bepaalde categorieën van collectieve acties van particuliere marktdeelnemers de betrokken sectoren helpen stabiliseren. Voor deze acties moet de Commissie middelen van de Unie uit de landbouwreserve beschikbaar kunnen stellen, zodat particuliere marktdeelnemers over de nodige middelen beschikken om deze acties uit te voeren, waarbij de haalbaarheid wordt gewaarborgd en negatieve gevolgen voor rechtstreekse betalingen worden voorkomen. In dat opzicht moet de Commissie indien nodig ook andere financieringsbronnen van de Unie beschikbaar stellen. De lidstaten moeten ook aanvullende nationale middelen kunnen toewijzen.

(26)Om de positie van landbouwers in de voedseltoeleveringsketen te versterken, moeten verscheidene bepalingen van Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad8 worden gewijzigd wat betreft de interventietypen in bepaalde sectoren. Deze wijzigingen moeten landbouwers stimuleren lid te worden of te blijven van producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties die op grond van Verordening (EU) nr. 1308/2013 zijn erkend, zulks gezien de positieve rol die deze organisaties en unies spelen bij het versterken van de onderhandelingspositie van producenten. Om producentenorganisaties via de strategische GLB-plannen efficiënter en gerichter te kunnen ondersteunen, moet bovendien worden voorzien in de mogelijkheid om de financiële bijstand van de Unie aan operationele programma’s in bepaalde sectoren te verhogen, waarbij de haalbaarheid wordt gewaarborgd en negatieve gevolgen voor rechtstreekse betalingen worden voorkomen.

__________________

8 Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen) en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 en (EU) nr. 1307/2013 (PB L 435 van 6.12.2021, blz. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/2115/oj).

(30)Om het opzetten van interventietypen te kunnen ondersteunen in de andere in artikel 42, punt f), van Verordening (EU) 2021/2115 bedoelde sectoren, moeten de lidstaten met ingang van 2025 extra flexibiliteit krijgen om de toewijzing van middelen aan deze sectoren aan te passen en daaraan maximaal 6 % van hun toewijzingen voor rechtstreekse betalingen toe te wijzen, waarbij de haalbaarheid wordt gewaarborgd en negatieve gevolgen voor rechtstreekse betalingen worden voorkomen.

(32)Om ervoor te zorgen dat in perioden van ernstige marktverstoring middelen van de Unie uit de landbouwreserve op een eerlijke en transparante wijze ter beschikking van de lidstaten kunnen worden gesteld voor collectieve acties van particuliere marktdeelnemers, moet de mogelijkheid om gebruik te maken van de landbouwreserve, worden uitgebreid tot steunverlening voor collectieve acties wanneer de Commissie besluit dat de mededingingsregels niet van toepassing zijn op die acties, waarbij de haalbaarheid wordt gewaarborgd en negatieve gevolgen voor rechtstreekse betalingen worden voorkomen.

1.De vermeldingen “eerlijk”, “billijk” of soortgelijke vermeldingen mogen met voorafgaande toestemming van de landbouwer of diens vertegenwoordigende organisatie, uitsluitend worden gebruikt — alleen of in combinatie met andere vermeldingen — op het etiket, in de presentatie, in reclamemateriaal of in handelsdocumenten van een in de handel gebracht product uit een in artikel 1, lid 2, vermelde sector, mits deze vermeldingen worden gebruikt om kopers te informeren over bestaande modaliteiten voor de organisatie van de productie, de distributie of het in de handel brengen die ten minste bijdragen tot:

a)stabiliteit, onder meer door middel van contracten tussen producenten en kopers ter beperking van de gevolgen van economische onzekerheid, traceerbaarheid en transparantie in de betrekkingen tussen landbouwers en kopers in de toeleveringsketen,

b)een prijs die de deelnemende landbouwers billijk en belonend vinden voor hun producten en werkzaamheden, mede op basis van de indicaties van het EU-waarnemingscentrum voor de agrovoedingsketen (AFCO);

c)collectieve en sociaal-economische initiatieven waarmee een of meer van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties worden nagestreefd die bijdragen tot de ontwikkeling van plattelandsgemeenschappen.

2.De vermelding “korte toeleveringsketen” mag, met voorafgaande toestemming van de landbouwer of diens vertegenwoordigende organisatie, uitsluitend worden gebruikt — alleen of in combinatie met andere vermeldingen — op het etiket, in de presentatie, in reclamemateriaal of in handelsdocumenten van een in de eengemaakte markt geproduceerd en aldaar in de handel gebracht product uit een in artikel 1, lid 2, vermelde sector, mits de vermelding wordt gebruikt om kopers te informeren over bestaande modaliteiten voor de organisatie van de productie, de distributie of het in de handel brengen die ten minste in een van de volgende voorwaarden voorzien:

a)een rechtstreekse band of een beperkt aantal tussenpersonen tussen de landbouwer, coöperatie of producentenorganisatie en de eindverbruiker van het product, of

b)een nauwe band, en geografische nabijheid, opgevat als een kortere vervoersafstand of -tijd, ook over de grenzen heen, tussen de landbouwer, coöperatie of producentenorganisatie en de eindverbruiker van het product.

De Commissie kan overeenkomstig artikel 227 gedelegeerde handelingen vaststellen om deze verordening aan te vullen door de in lid 1, punten a), b) en c), en in lid 2, punten a) en b), genoemde voorwaarden nader uit te werken, rekening houdend met de toepasselijke internationale normen en de bijbehorende kwaliteitscertificeringsregelingen.

a)voor de levering van melk en zuivelproducten door producenten die niet onder lid 1 vallen, een schriftelijk contract moet worden gesloten;

b)producentenorganisaties, unies van producentenorganisaties of landbouwers een schriftelijk voorstel moeten doen voor een contract voor de levering van melk en zuivelproducten aan de eerste koper.

De lidstaten stellen een bemiddelingsmechanisme in voor gevallen waarin er geen onderlinge overeenstemming is over de formalisering, uitlegging of uitvoering van een contract als bedoeld in de leden 1 en 2, of over de herziening van een dergelijk contract. Dit mechanisme is onpartijdig, kan op vrijwillige basis door de contractsluitende partijen worden ingezet en kan bestaan uit vertegenwoordigers van organisaties die de landbouwers vertegenwoordigen.

De lidstaten informeren de Commissie over het rechtskader voor de bemiddelingsmechanismen die op hun grondgebied beschikbaar zijn.

b)wordt schriftelijk opgesteld, ofwel op papier ofwel in digitale vorm, en

i)de voor de levering verschuldigde prijs, met uitdrukkelijke vermelding van alle betalingen, met inbegrip van toepasselijke kortingen, die:

–moet worden berekend aan de hand van een combinatie van verschillende objectieve, verifieerbare en niet-manipuleerbare in het contract vermelde factoren, waaronder objectieve indicatoren, indexcijfers en methoden voor de berekening van de definitieve prijs, die gemakkelijk toegankelijk en begrijpelijk zijn en rekening houden met veranderingen in de marktomstandigheden, inflatie, de volledige productiekosten, met inbegrip van de beloning voor landbouwers, de totale kosten voor aanvullende diensten, de geleverde hoeveelheden en de kwaliteit of samenstelling van de geleverde melk en zuivelproducten.

iii)de looptijd van het contract, waarbij onder vermelding van een verstrijkingsbepaling een bepaalde of een onbepaalde looptijd is toegestaan. In het geval van een contract met een minimumlooptijd van meer dan zes maanden bevat het contract een herzieningsclausule die door de landbouwer, een producentenorganisatie of een unie van producentenorganisaties kan worden ingeroepen op grond van onvoorziene omstandigheden, zoals extreme weersomstandigheden, uitbraken van dierziekten, geopolitieke spanningen of andere redenen waarom de overeengekomen prijs de kosten van de landbouwers niet meer dekt;

iv)details betreffende betalingstermijnen, betalingsprocedures en het tijdstip van overdracht van eigendom en risico;

a)de betrokken melk of zuivelproducten worden door een lid van een producentenorganisatie of coöperatie geleverd aan de producentenorganisatie of coöperatie waarbij dat lid is aangesloten, op voorwaarde dat in de statuten van die producentenorganisatie of coöperatie of in de bij deze statuten vastgestelde of daaruit voortvloeiende voorschriften en besluiten bepalingen zijn opgenomen die vergelijkbare doelstellingen hebben als het bepaalde in lid 4;

schrappen

schrappen

a)de levering heeft betrekking op producten waarvan de waarde gelijk is aan of lager is dan een door de lidstaat te bepalen drempel, die niet hoger mag zijn dan 4 000 EUR;

7.Wanneer krachtens lid 5, punt d), of lid 6, geen schriftelijk contract of schriftelijk voorstel voor een contract vereist is, kan een landbouwer, een producentenorganisatie of een unie van producentenorganisaties eisen dat voor een levering van melk of zuivelproducten een schriftelijk contract wordt gesloten of een schriftelijk voorstel voor een contract wordt gedaan. Een dergelijk contract of voorstel voor een contract moet voldoen aan de voorwaarden van lid 4 en lid 8, eerste alinea.

Over alle elementen van tussen landbouwers, producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties en inzamelaars, verwerkers, distributeurs of retailers gesloten contracten voor de levering van melk of zuivelproducten, met inbegrip van de in lid 4, punt c), genoemde elementen en onderdelen daarvan, wordt vrij onderhandeld tussen de partijen, onverminderd de door lidstaten ingevoerde aanvullende eisen.

10.De lidstaten die van de in dit artikel geboden mogelijkheden gebruikmaken, stellen de Commissie in kennis van de wijze waarop de mogelijkheden worden toegepast.

a)bestaan uit producenten in een of meer van de in artikel 1, lid 2, vermelde sectoren, en worden gecontroleerd door aangesloten landbouwers, rechtstreeks of in het geval van de sector groenten en fruit, producenten, overeenkomstig artikel 153, lid 2, punt c);

b)zijn opgericht op initiatief van de landbouwers zelf, of, in het geval van de sector groenten en fruit, van de producenten zelf en ten minste een van de volgende activiteiten verrichten:

1 bis.In afwijking van artikel 101, lid 1, VWEU kan een op grond van lid 1 van dit artikel erkende producentenorganisatie of een producentenorganisatie, met inbegrip van een coöperatie, of elke andere gelijkwaardige rechtsvorm die overeenkomstig het nationale recht is geregistreerd, die niet door een lidstaat als producentenorganisatie is erkend, maar wel voldoet aan de vereisten van lid 1 van dit artikel en artikel 154, namens haar leden met betrekking tot de totale productie van die leden of een gedeelte daarvan, de productie plannen, de productiekosten optimaliseren, producten in de handel brengen en over contracten voor de levering van landbouwproducten onderhandelen.

In afwijking van lid 1 bis, en de eerste alinea kan een op grond van artikel 156, lid 1, erkende unie van producentenorganisaties ook de in lid 1 bis, eerste alinea, genoemde activiteiten verrichten, met uitzondering van de sector groenten en fruit, tenzij op uitdrukkelijk verzoek van een unie van producentenorganisaties, mits:”;

d)het volume van de producten waarop de in lid 1 bis, eerste alinea, genoemde activiteiten betrekking hebben, niet meer bedraagt dan 33 % van de totale nationale productie van een bepaalde lidstaat of 5 % van de totale productie van de Unie.”.

2 bis)De statuten van een producentenorganisatie zorgen ervoor dat de doelstelling van concentratie van het aanbod wordt bereikt, met name door te waarborgen dat over de belangrijkste elementen van de verkoop, zoals prijs, kwaliteit en volume, door de producentenorganisatie wordt onderhandeld en deze elementen door de producentenorganisatie worden bepaald. De statuten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat de leden rechtstreeks contact hebben met de kopers, mits dergelijk rechtstreeks contact de door de producentenorganisatie nagestreefde doelen of de concentratie van het aanbod en het in de handel brengen van de producten door de producentenorganisatie niet in gevaar brengt. Concentratie van het aanbod en het in de handel brengen van de producten worden geacht te zijn gewaarborgd indien over de belangrijkste elementen van de verkoop, zoals prijs, kwaliteit en volume, door de producentenorganisatie wordt onderhandeld en deze elementen door de producentenorganisatie worden bepaald.

schrappen

a)voor de levering van landbouwproducten door producenten die niet onder lid 1 vallen, een schriftelijk contract moet worden gesloten;

b)producentenorganisaties, unies van producentenorganisaties of landbouwers een schriftelijk voorstel moeten doen voor een contract voor de levering van landbouwproducten aan de eerste koper.”;

De lidstaten stellen een bemiddelingsmechanisme in voor gevallen waarin er geen onderlinge overeenstemming is over de formalisering, uitlegging of uitvoering van een contract als bedoeld in de leden 1 en 2, of over een dergelijk contract. Dat mechanisme is vrijwillig voor de contracterende partijen en is onpartijdig. Bij dat mechanisme kunnen vertegenwoordigers van landbouworganisaties betrokken zijn.”;

De lidstaten informeren de Commissie over het rechtskader voor bemiddeling of de bemiddelingsmechanismen die op hun grondgebied beschikbaar zijn.”;

b)wordt schriftelijk opgesteld, ofwel op papier ofwel in digitale vorm, en”;

i)de voor de levering verschuldigde prijs, met uitdrukkelijke vermelding van alle betalingen, met inbegrip van toepasselijke kortingen, die:”;

–moet worden berekend aan de hand van een combinatie van verschillende objectieve, verifieerbare en niet-manipuleerbare in het contract vermelde objectieve indicatoren, indexcijfers of methoden voor de berekening van de definitieve prijs, die gemakkelijk toegankelijk en begrijpelijk moeten zijn en rekening moeten houden met veranderingen in de marktomstandigheden, inflatie, alle productiekosten, met inbegrip van de beloning van landbouwers, de totale kosten voor aanvullende diensten, de geleverde hoeveelheden en de kwaliteit of samenstelling van de geleverde landbouwproducten. Daartoe kunnen de lidstaten of regionale autoriteiten, indicatoren vaststellen, die online worden gepubliceerd voor gebruik in contracten, op basis van objectieve criteria die zijn gebaseerd op studies over de productie en de voedseltoeleveringsketen, gegevens van de overeenkomstig artikel 157, lid 1, erkende brancheorganisaties en gegevens van het EU-waarnemingscentrum voor de agrovoedingsketen. De partijen bij de contracten zijn vrij om te verwijzen naar deze indicatoren of andere indicatoren die zij relevant achten;”;

iii)de looptijd van het contract, waarbij onder vermelding van een verstrijkingsbepaling hetzij een bepaalde hetzij een onbepaalde looptijd is toegestaan. In het geval van een contract met een minimumlooptijd van meer dan zes maanden en twaalf maanden voor sectoren die handelen op termijnmarkten, bevat het contract een herzieningsclausule die met name door de landbouwer, een producentenorganisatie of een unie van producentenorganisaties kan worden ingeroepen op grond van onvoorziene omstandigheden, zoals extreme weersomstandigheden, uitbraken van dierziekten, geopolitieke spanningen of andere redenen waarom de overeengekomen prijs de kosten van de landbouwers niet meer dekt;”;

iv)details betreffende betalingstermijnen, betalingsprocedures en het tijdstip van overdracht van eigendom en risico;”;

a)de betrokken landbouwproducten worden door een lid van een producentenorganisatie of coöperatie geleverd aan de producentenorganisatie of coöperatie waarbij dat lid is aangesloten, op voorwaarde dat in de statuten van die producentenorganisatie of coöperatie of in de bij deze statuten vastgestelde of daaruit voortvloeiende voorschriften en besluiten bepalingen zijn opgenomen van vergelijkbare strekking als het bepaalde in lid 4, punten a), b) en c);”;

schrappen

schrappen

a)de levering heeft betrekking op producten waarvan de waarde gelijk is aan of lager is dan een door de lidstaat te bepalen drempel, die niet hoger mag zijn dan 4 000 EUR;”;

7.Wanneer krachtens lid 5, punt d), of leden 6 en 6 bis, geen schriftelijk contract of schriftelijk voorstel voor een contract vereist is, kan een landbouwer, een producentenorganisatie of een unie van producentenorganisaties eisen dat voor elke levering van landbouwproducten aan een verwerker, distributeur of retailer een schriftelijk contract tussen de partijen moet worden gesloten of een schriftelijk voorstel voor een contract moet worden gedaan. Een dergelijk contract of voorstel voor een contract moet voldoen aan de voorwaarden van lid 4 en lid 8, eerste alinea.”;

Over alle elementen van tussen landbouwers, producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties en inzamelaars, verwerkers, distributeurs of retailers gesloten contracten voor de levering van landbouwproducten, met inbegrip van de in lid 4, punt c), genoemde elementen en onderdelen daarvan, wordt vrij onderhandeld tussen de partijen, onverminderd de door lidstaten ingevoerde aanvullende eisen.”;

9.De lidstaten kunnen, indien gerechtvaardigd, van de koper van landbouwproducten eisen dat deze de in lid 1 bedoelde schriftelijke contracten moet registreren voordat de betrokken landbouwproducten, met uitzondering van seizoensgebonden en bederfelijke producten, door de landbouwer, een producentenorganisatie of een unie van producentenorganisaties aan een verwerker, distributeur of retailer op hun grondgebied worden geleverd.”;

10.De lidstaten die van de in dit artikel geboden mogelijkheden gebruikmaken, stellen de Commissie in kennis van de wijze waarop de mogelijkheden worden toegepast.”.

d)ondersteunen van de economische levensvatbaarheid van kleine landbouwbedrijven en agrarische familiebedrijven waarvan de standaardopbrengst, zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 8), van Verordening (EG) nr. 1217/2009 van de Raad11, niet hoger is dan 100 000 EUR;”;

__________________

11 Verordening (EG) nr. 1217/2009 van de Raad van 30 november 2009 tot oprichting van het informatienet inzake de duurzaamheid van landbouwbedrijven (PB L 328 van 15.12.2009, blz. 27, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2009/1217/oj).

Met ingang van [inwerkingtreding + twee jaar] kunnen producenten als bedoeld in lid 1, de Commissie om advies vragen over de verenigbaarheid met dit artikel van de in lid 1 bedoelde overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, wat betreft de toepassing van duurzaamheidsnormen die tot doel hebben bij te dragen tot een of meer van de in lid 3, punten d) tot en met f quinquies) vastgelegde doelstellingen.”.

a)het uit de markt nemen of gratis verstrekken van hun producten, ook aan liefdadigheidsinstellingen;”;

g)tijdelijke planning van de productie, rekening houdend met de specifieke aard van de productiecyclus, met name van bederfelijke producten.

Wanneer de Commissie uitvoeringshandelingen vaststelt overeenkomstig de eerste alinea, kan zij besluiten om aan de betrokken lidstaten steun ter beschikking te stellen uit de in artikel 16 van Verordening (EU) 2021/2116 bedoelde landbouwreserve, met de mogelijkheid om die steun in geval van een crisis onmiddellijk in te zetten, mits zij eerst de haalbaarheid van die steun heeft beoordeeld. Dergelijke financiële steun biedt de middelen die nodig zijn voor de uitvoering van die overeenkomsten en besluiten door de betrokken marktdeelnemers. De Commissie zorgt ervoor dat het gebruik van middelen ter ondersteuning van acties uit hoofde van die uitvoeringshandelingen geen afbreuk doet aan de rechtstreekse betalingen. Indien nodig stelt de Commissie andere Uniefinanciering ter ondersteuning van acties uit hoofde van deze alinea ter beschikking.”.

2.Het leveringscontract kan over meerdere jaren lopen.

De prijs moet worden berekend aan de hand van een combinatie van verschillende objectieve, verifieerbare en niet-manipuleerbare in het contract vermelde objectieve indicatoren, indexcijfers of methoden voor de berekening van de definitieve prijs, die gemakkelijk toegankelijk en begrijpelijk moeten zijn en rekening moeten houden met veranderingen in de marktomstandigheden, inflatie, alle productiekosten, met inbegrip van de beloning van landbouwers, de totale kosten voor aanvullende diensten, de geleverde hoeveelheden en de kwaliteit of samenstelling van de geleverde landbouwproducten. Daartoe kunnen de lidstaten of regionale autoriteiten, indicatoren vaststellen, die online worden gepubliceerd voor gebruik in contracten, op basis van objectieve criteria die zijn gebaseerd op studies over de productie en de voedseltoeleveringsketen, gegevens van de overeenkomstig artikel 157, lid 1, erkende brancheorganisaties en gegevens van het EU-waarnemingscentrum voor de agrovoedingsketen. De partijen bij de contracten zijn vrij om te verwijzen naar deze indicatoren of andere indicatoren die zij relevant achten;

5 bis.Het in lid 1 vastgestelde maximum van 50 % wordt verhoogd tot 70 % voor uitgaven die verband houden met de in artikel 46, punten a), b) of c), vermelde doelstellingen, indien aan de volgende voorwaarden is voldaan:

b)de investeringen bedoeld in punt a) worden gedaan bij deze jonge landbouwers of nieuwe landbouwers of in geval van de sector groenten en fruit, producenten die zich voor het eerst bij een op grond van Verordening (EU) nr. 1308/2013 erkende producentenorganisatie aansluiten, in het kader van hun eerste operationele programma en gedurende zeven jaar na de datum waarop jonge landbouwers of nieuwe landbouwers zich bij de producentenorganisatie hebben aangesloten.

Met ingang van 2025 kunnen de lidstaten hun in lid 6 bedoelde beslissingen herzien als onderdeel van een verzoek tot wijziging van hun strategische GLB-plannen dat is gedaan overeenkomstig artikel 119, en kunnen zij beslissen om maximaal 6 % van hun in bijlage V vastgelegde toewijzingen voor rechtstreekse betalingen, in voorkomend geval na aftrek van de toewijzingen voor katoen vastgelegd in bijlage VIII, te gebruiken voor interventietypen in andere sectoren bedoeld in titel III, hoofdstuk III, afdeling 7, mits een dergelijk besluit geen nadelige gevolgen heeft voor het niveau van basisinkomenssteun voor duurzaamheid.