1.z zadowoleniem przyjmuje raport Draghiego, zawarte w nim ustalenia i apel o podjęcie działań; popiera analizę, zgodnie z którą Europa stoi przed wyzwaniem egzystencjalnym, które wymaga bezprecedensowego wysiłku instytucjonalnego, aby zachować konkurencyjność i generować wzrost w dzisiejszym szybko zmieniającym się kontekście geopolitycznym; podkreśla, że takie działania muszą opierać się na demokratycznych rządach Unii, równowadze uprawnień między instytucjami i poszanowaniu traktatów; apeluje o odnowienie strategii europejskiej, tak aby umożliwiała ona podejmowanie terminowych i skutecznych decyzji przez UE w celu zapewnienia jej konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju;

2.podkreśla, że – jak stwierdzono w raporcie Draghiego – UE musi w trybie pilnym poprawić swoje zarządzanie instytucjonalne, podkreśla, że ulepszeniom tym powinna towarzyszyć jasna i inkluzywna strategia komunikacyjna mająca na celu zaangażowanie obywateli i informowanie ich o wynikających z tych zmian korzyściach, dzięki czemu zapewnić będzie można pełne poparcie społeczne oraz budować poczucie przynależności i wspólnej odpowiedzialności; podkreśla, że to – wraz z uznaniem potrzeby porzucenia rozdrobnionych podejść krajowych i wzmocnienia przeorientowanego, przyspieszonego i uproszczonego procesu decyzyjnego na szczeblu UE – umożliwi Unii jako prawdziwemu podmiotowi globalnemu skuteczniejsze i efektywniejsze działanie tam, gdzie ma to największe znaczenie; uznaje znaczenie zaradzenia zaistniałym w kilku obszarach blokadom w Radzie; popiera wszystkie inicjatywy mające na celu opracowanie skuteczniejszego procesu decyzyjnego, gdyż ma on kluczowe znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności UE; jednocześnie w pełni przestrzegać należy zasad pomocniczości i proporcjonalności określonych w art. 5 ust. 3 i 4 TUE;

3.podkreśla, że kluczowymi dla zwiększenia konkurencyjności Unii dziedzinami wymagającymi strategicznej reformy polityki są: dokończenie budowy jednolitego rynku europejskiego, utworzenie unii oszczędności i inwestycji, zwiększenie wydajności budżetu UE i skuteczności jego wdrażania, utrzymanie wysokiego poziomu ochrony socjalnej oraz praw socjalnych i pracowniczych, pogłębienie europejskiego modelu sztucznej inteligencji i transformacji cyfrowej oraz rozwój unii energetycznej i europejskiej unii obrony;

4.podkreśla, że strategiczne reformy polityki i proponowane zmiany w strukturze instytucjonalnej UE należy postrzegać jako nierozerwalne aspekty, które muszą być wdrażane równolegle, aby sprzyjać bardziej konkurencyjnej UE;

5.z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz zmiany ukierunkowania i uproszczenia prac UE poprzez strategiczne ustalanie priorytetów i skuteczność instytucjonalną; wzywa do wzmocnienia zdolności UE do działania tam, gdzie wnosi ona wyraźną wartość dodaną, w oparciu o zasady pomocniczości i proporcjonalności; podkreśla, że uproszczenie, pomocniczość i proporcjonalność muszą prowadzić do inteligentniejszego i skuteczniejszego prawodawstwa, a nie powinny prowadzić do wycofywania się z obszarów wymagających działań na szczeblu UE; podkreśla, że skuteczne interwencje w obszarach polityki sprzyjających większej konkurencyjności gospodarczej wymagają dostosowania kompetencji przyznanych Unii w traktatach; podkreśla, że to uproszczenie i ponownie położony nacisk muszą również znaleźć odzwierciedlenie w skuteczniejszej i sprawniejszej strukturze instytucjonalnej, w tym w postaci reorganizacji Komisji i kolegium komisarzy w celu zwiększenia skuteczności i zdolności UE do radzenia sobie ze zmieniającymi się wyzwaniami oraz wzmocnienia jej roli na arenie międzynarodowej;

6.przyjmuje do wiadomości opracowany przez Komisję Kompas konkurencyjności dla UE, oparty na wizji przedstawionej w raporcie Draghiego, oraz nacisk, jaki w ramach tej inicjatywy położono na potrzebę większej strategicznej autonomii i odporności oraz pilną potrzebę zwiększenia konkurencyjności UE w oparciu o zrównoważony rozwój, innowacje, bezpieczeństwo energetyczne, a także spójność społeczną, gospodarczą i terytorialną; podkreśla, że położony w inicjatywie Kompas konkurencyjności dla UE nacisk na skuteczność regulacyjną ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia wspierania innowacji, przyciągania inwestycji i umożliwiania zrównoważonego wzrostu; popiera wprowadzenie narzędzi oceny wpływu nowych wniosków na MŚP i na konkurencyjność oraz zaleca, by regularnie monitorować postępy i promować rozwiązania cyfrowe, które ułatwiają procedury administracyjne; podkreśla, że należy rozwiązać problem niedoboru siły roboczej i kwalifikacji jako strukturalnego wyzwania dla konkurencyjności we wszystkich państwach członkowskich; podkreśla jednak, że należy jeszcze bardziej udoskonalić Kompas konkurencyjności poprzez wzmocnienie struktury instytucjonalnej UE;

7.z zadowoleniem przyjmuje zamysł wzmocnienia procesu decyzyjnego UE w zakresie ukierunkowanych i strategicznych priorytetów konkurencyjności; uważa, że wszelkie narzędzia koordynacji konkurencyjności powinny służyć jako nadrzędne ramy instytucjonalne, umożliwiające UE nie tylko koordynację polityki unijnej i krajowej, ale także działanie jako jeden podmiot; podkreśla, że takim narzędziem zarządzać powinna Komisja, natomiast nadzór nad nim należy powierzyć Parlamentowi i Radzie; narzędzie to powinno także podlegać niezależnej ocenie dotyczącej jego skuteczności, przejrzystości i realizacji założonych celów; podkreśla, że współpraca z parlamentami narodowymi i organami regulacyjnymi jest niezbędna do zapewnienia legitymacji demokratycznej; podkreśla, że zaangażowanie partnerów społecznych i zainteresowanych stron musi być wpisane w zarządzanie UE, aby zapewnić inkluzywność i rozliczalność;

8.z zadowoleniem przyjmuje cel, jakim jest przyspieszenie prac UE, i ponawia swój apel o postępy w kierunku większej skuteczności procesu decyzyjnego, w tym o przejście na głosowanie większością kwalifikowaną i na zwykłą procedurę ustawodawczą, gdy jest to konieczne, w kluczowych obszarach polityki; zauważa, że w niektórych obszarach o zasadniczym znaczeniu należy przewidzieć wyższe progi głosowania; zauważa, że w przeszłości znaleziono rozwiązania, które usprawniły procesy decyzyjne; podkreśla na przykład, że w traktacie z Amsterdamu wprowadzono głosowanie większością kwalifikowaną, a jednocześnie uwzględniono możliwość konstruktywnego wstrzymania się od głosu w niektórych obszarach polityki;

9.wzywa Radę Europejską do omówienia propozycji zawartych w rezolucjach Parlamentu z 9 czerwca 2022 r. i 22 listopada 2023 r. dotyczących zwołania konwentu zgodnie ze zwykłą procedurą zmiany przewidzianą w art. 48 TUE, a także do rozważenia, w miarę możliwości, ukierunkowanych zmian w traktatach w drodze uproszczonej procedury ustanowionej w art. 48 ust. 6 TUE w celu przyspieszenia niezbędnych i pilnych reform; przypomina wnioski Konferencji w sprawie przyszłości Europy i wzywa Komisję i Radę do podjęcia w odpowiednim czasie konkretnych kroków w celu zastosowania się do tych zaleceń; uważa, że przygotowania do kompromisu w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych stanowią ważną okazję do zintensyfikowania prac nad wzmocnieniem struktury instytucjonalnej UE;

10.przypomina wnioski Konferencji w sprawie przyszłości Europy, zwłaszcza potrzebę reformy traktatu, i wzywa Komisję i Radę do podjęcia w odpowiednim czasie konkretnych kroków w celu zastosowania się do tych zaleceń;

11. potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz zwiększenia zdolności UE do szybkiego i skutecznego działania, a także do zwiększenia skuteczności podejmowania decyzji w kluczowych obszarach polityki; ponawia swój apel o rozszerzenie głosowania większością kwalifikowaną i zwykłej procedury ustawodawczej na kluczowe obszary polityki, w stosownych przypadkach, z wykorzystaniem klauzul pomostowych, jak przewidziano w traktatach, w celu poprawy zdolności UE do szybkiego i skutecznego działania;

12.wzywa Radę do rozważenia zastosowania wzmocnionej współpracy zgodnie z art. 20 TUE w przypadkach, gdy jednomyślne głosowanie nie pozwala podjąć decyzji ważnych dla całej UE w kluczowych obszarach polityki; podkreśla, że podstawą wzmocnionej współpracy są uzasadnione potrzeby państw członkowskich, w przypadku gdy cele takiej współpracy nie mogą zostać osiągnięte w rozsądnym terminie przez Unię jako całość; podkreśla, że wzmocniona współpraca oferuje dwa ważne zabezpieczenia, a mianowicie zgodę Parlamentu i kontrolę legalności przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), a decyzje podejmowane w ramach wzmocnionej współpracy opierają się na wniosku Komisji; podkreśla, że głównym celem wzmocnionej współpracy jest uproszczenie procesu decyzyjnego; zdecydowanie zaleca uczestniczącym państwom członkowskim uruchomienie specjalnej klauzuli pomostowej zapisanej w art. 333 TFUE w celu przejścia na głosowanie większość kwalifikowaną i na zwykłą procedurę ustawodawczą w ramach wzmocnionej współpracy; zauważa, że w sprawozdaniu Draghiego zaproponowano, aby w przypadku gdy nie można osiągnąć jednomyślnego porozumienia w sprawie wprowadzenia głosowania większością kwalifikowaną, chętne państwa członkowskie mogły również rozważyć skorzystanie ze współpracy międzyrządowej;

13.podkreśla, że poprawa procesu decyzyjnego UE wymaga wzmocnienia pozycji Parlamentu poprzez postawienie go na równi z Radą, i apeluje o wzmocnienie roli Parlamentu w procesie legislacyjnym; ponawia swój apel o to, by Parlament uzyskał pełne prawo inicjatywy ustawodawczej; podkreśla, że trzeba zmodernizować uprawnienia śledcze Parlamentu z myślą o wzmocnieniu demokratycznej kontroli nad władzą wykonawczą UE;

14.uznaje potencjał art. 122 TFUE jako narzędzia szybkiego działania UE wyłącznie w sytuacjach kryzysowych, ale podkreśla, że jego stosowanie wymaga silnego nadzoru nie tylko ze strony TSUE, ale również Parlamentu; podkreśla potrzebę zapewnienia ścisłej współpracy między Komisją, Parlamentem i innymi właściwymi instytucjami i organami UE; apeluje o wyjaśnienie i usystematyzowanie procedur uruchamiania art. 122 TFUE, w szczególności o upoważnienie obu współprawodawców do decydowania o uruchomieniu tego artykułu;

15.podkreśla pilną potrzebę poprawy ram instytucjonalnych i finansowych UE, aby zapewnić ich funkcjonalność, demokratyczność i konkurencyjność oraz zdolność do przyjmowania nowych członków i wspierania ich pomyślnej integracji w perspektywie przyszłych rozszerzeń; potwierdza w związku z tym, że rozszerzeniu musi towarzyszyć wzmocnienie zarządzania UE; zachęca do dialogu między UE a rządami, parlamentami i społeczeństwem obywatelskim krajów kandydujących na temat wszelkich planowanych propozycji zmian w strukturze instytucjonalnej UE; uznaje znaczenie takich inicjatyw jak Europejska Wspólnota Polityczna (EWP), które umożliwiają współpracę polityczną i przyczyniają się do dialogów regionalnych oraz które mogłyby ułatwić stopniową integrację krajów kandydujących z Unią i jej polityką, ale nie stanowią alternatywy dla członkostwa w UE; podkreśla, że Parlament powinien być regularnie informowany i konsultowany w sprawie rozwoju EWP, aby zapewnić demokratyczną rozliczalność i spójność z ramami instytucjonalnymi UE;

16.wzywa do ukończenia tworzenia jednolitego rynku europejskiego, zgodnie z art. 26 i 114 TFUE oraz art. 3 ust. 3 TUE, aby uwolnić jego pełny potencjał i przezwyciężyć utrzymujące się bariery, w tym nieuczciwą konkurencję międzynarodową, w celu przeciwdziałania wysokim cenom energii, niedoborom umiejętności i siły roboczej, trudnościom w dostępie do kapitału, fragmentarycznemu wdrażaniu zasad UE, niewystarczającemu wsparciu dla transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz wysokim obciążeniom administracyjnym dla obywateli i przedsiębiorstw, a także aby wspierać wzrost gospodarczy, spójność społeczną, gospodarczą i terytorialną oraz wymianę kulturalną w UE; wzywa do rozwoju europejskiego zintegrowanego rynku kapitałowego, jak przewidziano w art. 26 i 63 TFUE, za pośrednictwem nowo utworzonej unii oszczędności i inwestycji, w oparciu o niekompletną unię rynków kapitałowych; wzywa do wzmocnienia Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych, na podstawie prawnej art. 114 TFEU, w celu zwiększenia konwergencji praktyk nadzorczych i koordynacji transgranicznej w ramach unii oszczędności i inwestycji; zauważa również, że w raporcie Letty uznano znaczenie siły gospodarczej jednolitego rynku dla globalnych i handlowych ambicji UE, w tym w stosunkach gospodarczych z partnerami strategicznymi;

17.popiera dodanie „piątej swobody” do istniejących czterech, jak sugerowano w raporcie Letty, w celu wzmocnienia badań naukowych, innowacji, wiedzy i edukacji z pożytkiem dla naukowców, innowatorów i pracowników na jednolitym rynku;

18.wzywa Komisję do dopilnowania, aby przyszłe inicjatywy mające na celu wzmocnienie konkurencyjności UE i pogłębienie jednolitego rynku miały oparcie w środkach wzmacniających spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną, zgodnie z zapisami traktatów; podkreśla, że mechanizmy instytucjonalne na rzecz równych szans, solidarności i zmniejszania nierówności muszą być w pełni osadzone w systemie zarządzania UE; ponawia apel o wzmocnienie wdrażania i monitorowania Europejskiego filaru praw socjalnych za pośrednictwem unijnych struktur zarządzania, a tym samym o integrację postępu społecznego jako podstawowego elementu procesu decyzyjnego UE;

19.potwierdza, że cele jednolitego rynku powinny być zgodne nie tylko z prawem do swobodnego przemieszczania się, ale również ze „swobodą pozostania na miejscu”, jak określono w raporcie Letty; w związku z tym wzywa Komisję do przypisania odpowiedzialności za „swobodę pozostania na miejscu” jednemu z komisarzy, którego zakres obowiązków obejmować będzie politykę spójności i usługi świadczone w interesie ogólnym, oraz do nawiązania zorganizowanego i stałego dialogu między komisarzem a władzami regionalnymi państw członkowskich w celu zapewnienia, aby polityka dotycząca „swobody pozostania” była starannie dostosowana do specyfiki danego regionu oraz zapewniała poszanowanie różnorodności społeczno-gospodarczej i kulturowej regionów w UE; uznaje, że wspieranie rozwoju infrastruktury, budowania społeczności, tworzenia miejsc pracy, dostępu do usług publicznych i odpowiednich warunków dla przemysłu i inwestycji ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania prawa ludzi do pozostania w ich regionach, a jednocześnie przyczynia się do rozwoju gospodarczego i konkurencyjności UE; podkreśla znaczenie utrzymania polityki spójności jako silnej części budżetu UE, tak aby lepiej odpowiadała ona szczególnym potrzebom regionów i miast, w tym poprzez zapewnienie bardziej bezpośredniego dostępu do funduszy UE; podkreśla, że niezbędne jest, by projekty polityki spójności były bardziej skutecznie i w bardziej widoczny sposób wdrażane w terenie, co przyniesie wymierne rezultaty wzmacniające poczucie przynależności obywateli i ich poparcie dla integracji z UE;

20.podkreśla, że UE powinna skuteczniej działać w obszarach strategicznych, uzupełniając krajowe wysiłki; wsparciem tego działania powinno być połączenie zasobów własnych UE i skoordynowanych wkładów; działania takie wzmocniłyby konkurencyjność Europy, innowacyjność, odporność gospodarczą, spójność społeczną i terytorialną, zrównoważenie środowiskowe i energetyczne oraz bezpieczeństwo zbiorowe; w świetle ustaleń zawartych w raporcie Draghiego podkreśla potrzebę utrzymania otwartej i perspektywicznej debaty z uwzględnieniem wniosków wyciągniętych z doświadczeń związanych z NextGenerationEU; podkreśla znaczenie stworzenia na szczeblu UE instrumentów i narzędzi inwestycyjnych w celu finansowania strategicznych wspólnych inwestycji w europejskie dobra i usługi publiczne, a także podkreśla znaczenie dostosowania programów finansowania w celu uwzględnienia zmieniającej się dynamiki handlu i innowacji; podkreśla, że prawdziwe nowe zasoby własne UE mają kluczowe znaczenie, aby umożliwić Parlamentowi i Radzie przyjmowanie elastycznych budżetów, a UE umożliwić bardziej autonomiczne działanie i zmniejszyć jej zależność od krajowych wkładów budżetowych; podkreśla na przykład, że mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 może dołączyć do nowych zasobów własnych UE, a zamysł ten cieszy się dużym poparciem wśród państw członkowskich; przypomina stanowisko Parlamentu wyrażone we wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034 i dotyczące potrzeby wykroczenia poza narzuconą sobie zasadę, zgodnie z którą wielkość długoterminowego budżetu UE nie może przekraczać 1 % zagregowanego produktu narodowego brutto państw członkowskich;

21.podkreśla, że w celu utrzymania i zwiększenia globalnej konkurencyjności UE należy uprościć budżet UE i zmniejszyć niepotrzebne obciążenia administracyjne, ułatwić beneficjentom dostęp do funduszy oraz lepiej służyć celowi zwiększenia spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej poprzez dopilnowanie, by finansowanie docierało do osób najbardziej potrzebujących, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, społeczności lokalnych i podmiotów gospodarki społecznej, w tym na obszarach wiejskich, peryferyjnych lub znajdujących się w niekorzystnej sytuacji gospodarczej; przypomina jednak, że wysiłki na rzecz uproszczenia nie powinny naruszać podstawowych zasad leżących u podstaw unijnych wieloletnich ram finansowych i ich programów ani osłabiać demokratycznej kontroli nad ich wdrażaniem; podkreśla, że uproszczeniu muszą towarzyszyć silne gwarancje równego dostępu, niedyskryminacji i skutecznej rozliczalności, przy czym Parlament musi zapewniać nadzór demokratyczny w całym cyklu finansowania;

22.podkreśla, że aby osiągnąć cele UE w zakresie konkurencyjności, niezbędne jest, by włączyć cele neutralności klimatycznej i zrównoważonego rozwoju do ram instytucjonalnych i ram zarządzania UE; podkreśla, że reformy muszą być zgodne z postanowieniami traktatów, w tym art. 194 TFUE, oraz podlegać znaczącej weryfikacji ich legitymacji demokratycznej poprzez zaangażowanie Parlamentu w ich opracowywanie, finansowanie i nadzór; podkreśla, że istotne jest, by wzmocnić koordynację międzyinstytucjonalną i dopilnować, by decyzje w tej dziedzinie podlegały skutecznej kontroli parlamentarnej, dzięki czemu umocnione zostaną demokratyczne podstawy Unii;

23.wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby w świetle istniejących wyzwań geopolitycznych utworzyły prawdziwą europejską unię obrony i pobudziły europejskie inwestycje w przemysł obronny, w szczególności poprzez wykorzystanie prawdziwie europejskich instrumentów, z nowym finansowaniem, w połączeniu z kompleksowym programem obrony, w tym obrony przed atakami hybrydowymi, przewidując przy tym wspólne planowanie, rozwój, zamówienia publiczne i zarządzanie zdolnościami w ramach grup znacznej liczby państw członkowskich; wzywa Komisję, aby poprawiła spójność między istniejącymi i przyszłymi instrumentami, w tym na szczeblu sprawowania rządów, w celu zapewnienia skutecznej kontroli demokratycznej nad nową unią obrony; wzywa UE do przezwyciężenia fragmentacji rynku, zgodnie z zaleceniami zawartymi w raportach Draghiego, Letty i Niinistö, poprzez utworzenie jednolitego rynku obrony, do którego zastosowanie będą miały wiążące wspólne zasady; zauważa, że takie wspólne zasady zagwarantowałyby uczciwą konkurencję i ułatwiłyby wzajemną certyfikację produktów związanych z obronnością, a jednocześnie zapewniłyby pełną interoperacyjność i zamienność, przyniosłyby korzyści skali oraz wpłynęłyby na wzrost zdolności i zasobów; apeluje do Komisji i państw członkowskich o włączenie inwestycji obronnych do szerszej koncepcji bezpieczeństwa, która obejmowałaby również wspólne inicjatywy europejskie, w szczególności europejskie projekty wspólnego zainteresowania w dziedzinie obronności, wzmocnienie infrastruktury krytycznej, rozwijanie projektów badawczo-rozwojowych, a dzięki temu tworzenie i utrzymanie wysokiej jakości miejsc pracy; wzywa Radę Europejską, by wyraziła zgodę na uruchomienie art. 42 ust. 2 TUE w celu ustanowienia wspólnej polityki obronnej Unii; podkreśla, że nowa unia obrony ma uzupełniać, a nie zastępować NATO; odnotowuje, że państwa członkowskie rozpoczęły stopniowe określanie europejskiej polityki obronnej, a także ustanowiły Europejską Agencję Obrony (EDA) i rozpoczęły stałą współpracę strukturalną (PESCO); wzywa państwa członkowskie do kontynuowania prac nad stopniowym określaniem europejskiej unii obrony wraz ze wspólną obroną; przypomina, że ustanowienie funduszu na rozpoczęcie działalności gospodarczej, EDA i PESCO, a także wykorzystanie budżetu UE podlegają głosowaniu większością kwalifikowaną; przypomina, że zgodnie z art. 44 TUE grupa państw członkowskich może również podjąć decyzję o zastosowaniu głosowania większością kwalifikowaną;

24.podkreśla, że wzmocnienie zarządzania AI musi opierać się na przejrzystości, ochronie praw podstawowych i ochronie interesu publicznego, zgodnie z podejściem UE opartym na zasadach; wzywa Komisję do zwiększenia roli istniejącego Europejskiego Urzędu ds. AI; z zadowoleniem przyjmuje Plan działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji w celu rozwoju unijnego „modelu sztucznej inteligencji”, opartego na współpracy między podmiotami publicznymi i prywatnymi;

25.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Radzie Europejskiej oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.