1.odnotowuje szerokie i zróżnicowane przyjęcie SI w całym sektorze usług finansowych UE, przy czym instytucje finansowe od dłuższego czasu wykorzystują klasyczne uczenie maszynowe, a obecnie stopniowo eksperymentują z wykorzystaniem generatywnej SI, w tym dużych modeli językowych i innych modeli ogólnego przeznaczenia, jako narzędzi wsparcia; podkreśla, że większość obecnych przypadków użycia SI ma na celu usprawnienie procesów zaplecza administracyjnego, przy czym większość z nich to raczej proste rozwiązania niewymagające nakładów; zauważa jednak, że wykorzystanie SI do oceny zdolności kredytowej osób fizycznych lub do ustalania ich punktowej oceny kredytowej, obecnie zdefiniowane jako wysoce ryzykowne w akcie w sprawie SI, jest powszechne i coraz częstsze; podkreśla, że wdrażanie w pełni autonomicznych systemów SI w sektorze finansowym powinno podlegać nadzorowi ze strony człowieka15 Kwestionariusz EUNB dotyczący oceny ryzyka, jesień 2024 r.; sprawozdanie EIOPA w sprawie cyfryzacji europejskiego sektora ubezpieczeń; sprawozdanie ESMA na temat sztucznej inteligencji w funduszach inwestycyjnych UE.; zauważa, że instytucje finansowe nadal badają przypadki użycia obejmujące modele GPAI, których większa złożoność wiąże się z wyższym ryzykiem operacyjnym i braku zgodności, ale zauważa również, że zastosowania te w dużej mierze pozostają na etapie testowania;

2.uważa, że sztuczna inteligencja stanowi dla instytucji finansowych UE ważną okazję do opracowania bardziej innowacyjnych produktów, usprawnienia działań i poprawy konkurencyjności w skali globalnej; podkreśla, że wykorzystanie SI w usługach finansowych może przynieść korzyści społeczne, w tym skuteczniejsze wykrywanie nadużyć finansowych i zapobieganie im, kontrole w dziedzinie przeciwdziałania praniu pieniędzy i kontrole sankcji, wsparcie klienta, monitorowanie transakcji, spersonalizowane doradztwo finansowe, gromadzenie, analizę i sprawozdawczość w zakresie ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, modele i strategie handlowe, pomoc w przestrzeganiu przepisów, nadzór rynku i monitorowanie nadużyć; uważa, że wykorzystanie SI w sektorze finansowym powinno zapewniać równowagę między innowacyjnością i konkurencyjnością z jednej strony a zarządzaniem ryzykiem, ochroną konsumentów i stabilnością finansową z drugiej strony; podkreśla, że korzyści płynące ze stosowania SI w usługach finansowych powinni odnosić przede wszystkim klienci końcowi, na przykład dzięki niższym cenom, lepszemu zakresowi ochrony, lepszemu doradztwu finansowemu, większemu włączeniu finansowemu i większemu dostępowi finansowemu oraz poprawie wiedzy finansowej;

3.zauważa, że istnieje również ryzyko związane ze stosowaniem sztucznej inteligencji w usługach finansowych; podkreśla, że przed niedawnym przełomem w dziedzinie dużych modeli językowych ryzyko to wynikało z jakości, dokładności i reprezentatywności danych, na podstawie których trenowano modele, ponieważ wyniki SI niebędącej takim modelem są tak wiarygodne jak dane wejściowe; podkreśla, że niska jakość danych może prowadzić m.in. do wyników dyskryminacyjnych, niewłaściwej sprzedaży i nasilenia uprzedzeń systemowych, podczas gdy modele nieprzejrzyste i złożone mogłyby prowadzić do naruszeń prywatności i wykluczenia konsumentów podatnych na zagrożenia, na przykład poprzez dyskryminację cenową, zwiększając tym samym istniejące ryzyka lub tworząc nowe; podkreśla, że duże modele językowe wprowadzają znaczne zagrożenia dodatkowe, które mogą być trudne do zmierzenia, w tym halucynacje modeli, nawet w przypadku wysokiej jakości danych szkoleniowych; podkreśla, że takie zagrożenia i wyniki muszą być skutecznie ograniczane; zauważa ponadto wyzwania związane z podatnościami na zagrożenia cyberbezpieczeństwa i wyjaśnialnością systemów sztucznej inteligencji; podkreśla w związku z tym potrzebę zapewnienia solidnego zarządzania danymi, rygorystycznego testowania i dokumentowania modeli SI, a także utrzymania roli człowieka w systemie i wysokich standardów przy stosowaniu systemów sztucznej inteligencji w zastosowaniach skierowanych do konsumentów;

4.rozumie, że aby zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami przekrojowymi i sektorowymi, instytucje finansowe przyjęły wyważone podejście do opracowywania, testowania i wdrażania systemów SI; podkreśla, że to ostrożne podejście może również wynikać z braku znajomości popytu ze strony klientów oraz ze zmian ich oczekiwań i czynników ryzyka, które zarysowano powyżej;

5.podkreśla, że rozwój SI wiąże się z wyzwaniami dla organów nadzoru, mając na względzie zwłaszcza brak wystarczającej wiedzy fachowej i adekwatnych narzędzi technologii nadzorczych dostosowanych do SI pozwalających ocenić zaawansowane modele uczenia maszynowego i generatywnej SI; wzywa europejskie i krajowe organy nadzoru do dostosowania się do rosnącego wykorzystania SI w usługach finansowych oraz do monitorowania, oceny i ograniczania ryzyka dla konsumentów i stabilności finansowej, mając jednocześnie na uwadze, że nie należy zniechęcać do innowacji poprzez nieproporcjonalne obciążenia związane z przestrzeganiem przepisów lub nadmiernie nakazowe podejście regulacyjne;

6.zauważa, że koncentracja wśród dostawców usług SI, którzy oferują doradztwo inwestycyjne, może prowadzić do zachowań stadnych, napędzanych podobnymi modelami i ograniczonym charakterem źródeł danych; wzywa europejskie i krajowe organy nadzoru do monitorowania tych zagrożeń i instytucji finansowych w celu uwzględnienia ich przy opracowywaniu narzędzi SI;

7.zwraca uwagę na zależność podmiotów finansowych UE od dostawców technologii będących osobą trzecią (TPP) w zakresie hostingu i opracowywania modeli SI oraz podkreśla, że jeśli chodzi o te usługi większość przedsiębiorstw finansowych jest zależna jedynie od kilku TPP, co może prowadzić do ryzyka koncentracji i zmniejszać siłę przetargową instytucji finansowych podczas negocjowania lub zmiany warunków umownych dotyczących usług SI; przestrzega przed poleganiem na niewielkiej liczbie dostawców danej usługi może prowadzić do ryzyka systemowego w przypadku zakłóceń w funkcjonowaniu tej usługi, zwłaszcza jeżeli nie jest możliwe szybkie przeniesienie się do alternatywnych dostawców;

8.zauważa, że niedawno uchwalony akt w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej (DORA) zobowiązuje instytucje finansowe do wdrożenia środków mających na celu ograniczenie ryzyka koncentracji wynikającego z zewnętrznych dostawców technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym planów awaryjnych i ustaleń zapewniających ciągłość działania; zwraca się do Komisji i Europejskich Urzędów Nadzoru o ocenę w szczególności wykonalności stosowania strategii wyjścia i przepisów przejściowych określonych w DORA w odniesieniu do modeli SI obsługiwanych przez infrastrukturę dostawców zewnętrznych; zwłaszcza w związku ze znacznym stopniem uzależnienia od dostawców zewnętrznych z państw trzecich;

9.podkreśla, że do rozwoju i wdrażania SI przedsiębiorstwa UE muszą być w stanie wykorzystywać istniejącą infrastrukturę chmur obliczeniowych; wzywa do aktywnego rozpoznania możliwości wzmocnienia kompatybilności i interoperacyjności modeli SI i ram zgodności z modelami międzynarodowych partnerów o podobnych poglądach, zwłaszcza tymi, którzy dążą do zapewnienia równie solidnych gwarancji regulacyjnych, zapewnienia instytucjom finansowym UE utrzymania dostępu do narzędzi i dostawców SI oraz z myślą o kształtowaniu zrównoważonych standardów globalnych przy jednoczesnym zagwarantowaniu europejskim przedsiębiorstwom pewności prawa;

10.popiera inicjatywy mające na celu pobudzenie rozwoju sztucznej inteligencji i chmur obliczeniowych w UE, zwłaszcza z myślą o rozwijaniu usług SI w pełni zgodnych z unijnymi ramami ochrony danych i praw podstawowych, przy jednoczesnym wzmocnieniu strategicznej autonomii i odporności;

11.podkreśla, że sektor usług finansowych jest ściśle uregulowany i podlega wielu przepisom sektorowym zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym, które wymagają od podmiotów zarządzania ryzykiem w różnych obszarach, m.in. w zakresie ochrony danych, pochodzenia danych, ich jakości, zarządzania danymi, odporności operacyjnej, outsourcingu, ryzyka modelu, dyskryminujących wyników oraz ryzyka rynkowego i kredytowego, które razem tworzą ramy wdrażania SI i zarządzania nią w sektorze usług finansowych16 przykładami przepisów sektorowych są między innymi, ale nie tylko: rozporządzenie w sprawie wymogów kapitałowych, dyrektywa w sprawie wymogów kapitałowych, dyrektywa Wypłacalność II, dyrektywa w sprawie dystrybucji ubezpieczeń, rozporządzenie w sprawie rynków instrumentów finansowych, dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych, akt w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej, dyrektywa dotycząca zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, dyrektywa UCITS i dyrektywa o usługach płatniczych, a także towarzyszące im wytyczne i regulacyjne standardy techniczne europejskich agencji nadzoru.; podkreśla jednak znaczenie stałego monitorowania luk regulacyjnych i zmieniających się przypadków użycia SI w sektorze finansowym, zwłaszcza pod kątem ochrony praw konsumentów i prawa do prywatności;

12.zauważa, że UE przyjęła podejście do regulacji SI w większym stopniu oparte na analizie ryzyka niż inne jurysdykcje; podkreśla, że chociaż może to stwarzać wyzwania w zakresie przyjmowania i rozwoju SI w usługach finansowych, stwarza również możliwość budowania zaufania i wspierania innowacji, pod warunkiem że ramy te zostaną doprecyzowane i wdrożone w sposób zwiększający pewność prawa, proporcjonalność i zaufanie rynku; dostrzega, że akt w sprawie sztucznej inteligencji nie został jeszcze w pełni wdrożony, a jego praktyczne skutki ocenione;

13.przypomina, że akt w sprawie sztucznej inteligencji wyraźnie bierze pod uwagę istniejący dorobek prawny w dziedzinie usług finansowych i ma na celu uniknięcie zbiegu wymogów, w szczególności w odniesieniu do procesów zarządzania wewnętrznego i zarządzania jakością, poprzez umożliwienie ograniczonych odstępstw dla instytucji finansowych, w zakresie, w jakim na mocy unijnych przepisów dotyczących usług finansowych określono wymogi równoważne; wyraża jednak zaniepokojenie, że dochodzi do zachodzenia zbiegów przepisów i braku wystarczających wytycznych dotyczących interpretacji rzeczonych zbiegów przepisów i ich interakcji, powodujących nadmierną złożoność, obciążenia związane z przestrzeganiem przepisów i niepewność prawa, które utrudniają tym samym upowszechnienie SI w sektorze usług finansowych; podkreśla znaczenie zagwarantowania ram prawnych, regulacyjnych i administracyjnych opartych na pewności, przewidywalności i stabilności; zauważa, że rozszerzająca, a nie proporcjonalna, wykładnia aktu w sprawie sztucznej inteligencji może prowadzić do nadmiaru wymogów zgodności dla instytucji finansowych i powodować niepewność prawa; dostrzega wyzwanie wynikające z faktu, że agencje nadzoru mają różne interpretacje prawne i oczekiwania w zakresie stosowania wspólnotowego dorobku prawnego, które prowadzą do fragmentacji jednolitego rynku; zwraca się do Komisji i właściwych organów krajowe o zidentyfikowanie i wyeliminowanie wszelkich niespójności w trakcie wdrażania aktu w sprawie sztucznej inteligencji oraz w ramach przyszłego pakietu zbiorczego dotyczącego technologii cyfrowych;

14.popiera zalecenie zawarte w akcie w sprawie sztucznej inteligencji dotyczące wyznaczenia właściwych organów finansowych jako organów nadzoru rynku w odniesieniu do systemów sztucznej inteligencji wykorzystywanych w usługach finansowych uznawanych za obarczone wysokim ryzykiem; zauważa jednak, że za nadzorowanie systemów sztucznej inteligencji innych niż systemy wysokiego ryzyka odpowiedzialne będą inne właściwe organy krajowe; dostrzega wyzwania wynikające z funkcjonowania wielu agencji nadzorczych właściwych do stosowania dorobku prawnego UE; dostrzega ponadto wyzwania wynikające z różnych interpretacji prawnych i oczekiwań różnych agencji nadzoru, które mogą prowadzić do fragmentacji jednolitego rynku;

15.zachęca organy nadzorcze do nasilenia koordynacji, współpracy i wymiany informacji, aby uniknąć sporów jurysdykcyjnych; wzywa ponadto Komisję i organy nadzoru do zacieśnienia współpracy z partnerami międzynarodowymi na globalnych forach normalizacyjnych w celu zapewnienia zbieżności i uniknięcia fragmentacji podejść regulacyjnych, a także do zadbania o to, by UE dotrzymała kroku globalnym zmianom regulacyjnym i dostosowała się do nich;

16.zauważa, że ogólne rozporządzenie o ochronie danych i zawarte w nim wymogi dotyczące minimalizacji danych, ograniczenia celu, zgody klientów i przetwarzania danych osobowych przez instytucje finansowe nakładają ograniczenia na wykorzystywanie SI w usługach finansowych; uważa, że potrzebna jest właściwa równowaga między czerpaniem korzyści ze stosowania SI w usługach finansowych a ochroną danych konsumentów;

17.ubolewa, że UE pozostaje w tyle pod względem innowacji i inwestycji w SI, o czym świadczy otrzymanie przez unijne przedsiębiorstwa opracowujące modele ogólnego przeznaczenia w latach 2018–2023 finansowania wysokiego ryzyka w wysokości jedynie 33 mld EUR, w porównaniu z ponad 120 mld EUR otrzymanymi przez ich odpowiedników amerykańskich17 Christine Lagarde, „The transformative power of AI”, 2025, https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2025/html/ecb.sp250401_1~d6c9d8df11.en.html.; uważa, że sektor usług finansowych, który przecież przeznacza najwięcej środków na usługi i produkty ICT, może odegrać rolę katalizatora w mobilizowaniu prywatnych inwestycji w SI; w kontekście powolnych inwestycji w SI w sektorze finansowym UE wzywa do przedstawienia ambitnej propozycji ożywienia europejskiej sceny kapitału wysokiego ryzyka w ramach unii oszczędności i inwestycji;

18.wzywa Komisję do zapewnienia jasnych i praktycznych wytycznych, opracowanych w porozumieniu z europejskimi i krajowymi organami nadzoru oraz zainteresowanymi stronami, w sprawie stosowania obowiązujących przepisów dotyczących usług finansowych w odniesieniu do stosowania SI; uważa, że wyjaśnienia te powinny umożliwić wykorzystanie SI w sektorze usług finansowych, w tym w sposób etyczny, odpowiedzialny i przejrzysty; apeluje o spójne definicje i uproszczenie ram regulacyjnych, aby uniknąć powielania wymogów, m.in. wymogów dotyczących sprawozdawczości w zakresie oceny ryzyka, oraz przestrzega przed podejściem niezróżnicowanym, które nakładałoby nieproporcjonalne obciążenia na mniejsze i średnie instytucje finansowe; podkreśla potrzebę właściwej równowagi między odpowiedzialnym wykorzystaniem SI a zapewnieniem wystarczającej przestrzeni dla innowacji;

19.wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób narzędzia oparte na sztucznej inteligencji można wykorzystywać na rynkach finansowych, w dziedzinach takich jak pośrednictwo, zarządzanie portfelem i automatyzacja przestrzegania przepisów, w celu realizacji celów unii oszczędności i inwestycji, w tym poprzez wspieranie inwestorów detalicznych w podejmowaniu świadomych decyzji inwestycyjnych, poprawę edukacji finansowej, wspieranie innowacji wśród przedsiębiorstw, ograniczanie fragmentacji rynku i zapewnienie bezpiecznego środowiska konsumentom; podkreśla, że osiągnięcie tych celów wymaga ram regulacyjnych neutralnych pod względem technologicznym;

20.uważa, że przepisy sektorowe regulujące wykorzystanie SI w usługach finansowych zasadniczo pozwalają już, aby uwzględnić wdrażanie SI w jej obecnej formie; podkreśla, że należy stale monitorować, czy w obecnych przepisach dotyczące usług finansowych mających zastosowanie do wdrażania SI występują zbiegi przepisów lub niedociągnięcia; podkreśla, że dodatkowe przepisy zwiększyłyby złożoność i niepewność, a ostatecznie groziłyby pozbawieniem sektora korzyści płynących ze stosowania SI; kładzie nacisk na fakt, że opieranie się na obecnych uregulowaniach wymaga stałej uwagi nadzorczej, skutecznego egzekwowania i jasnego podziału odpowiedzialności za zapewnienie zgodności, w szczególności w scenariuszach wdrażania SI w sposób transgraniczny lub zlecania go podmiotom zewnętrznym, a także monitorowania i oceny ewentualnych przyszłych luk wynikających z nowych rozwiązań w zakresie SI, jeżeli stwarzają one znaczne ryzyko dla konsumentów i stabilności finansowej; zdecydowanie zaleca Komisji i państwom członkowskim koordynację, która pozwoli uniknąć nadmiernie rygorystycznego wdrażania przepisów oraz zapobiec tworzeniu nowych barier na rynkach transgranicznych; zauważa, że zgodnie z aktem w sprawie sztucznej inteligencji Komisja może ocenić wykaz zastosowań wysokiego ryzyka zawarty w załączniku III do tego aktu;

21.wzywa europejskie i krajowe organy nadzoru, aby wspierały odpowiedzialne wdrażanie SI przez promowanie spójnej interpretacji i proporcjonalnego stosowania obecnych przepisów; uważa, że odpowiednie uregulowanie wdrażania SI w sektorze finansowym wspiera jej rozpowszechnianie i zaufanie społeczne do niej; podkreśla, że postawa i podejście organów nadzoru są równie ważne jak same przepisy; zaleca, aby w działaniach nadzorczych priorytetowo traktować konkretne zagrożenia operacyjne w przypadku ich zidentyfikowania, a nie kwestie abstrakcyjne lub teoretyczne, a jednocześnie utrzymywać aktywne i proporcjonalne podejście do nadzoru poprzez zrównoważenie innowacji i ochrony konsumentów w celu zarządzania nieprzewidzianymi zagrożeniami wynikającymi z szerszego stosowania technologii SI; podkreśla rolę skutecznego monitorowania i przeciwdziałania zagrożeniom powiązanym ze sztuczną inteligencją, w tym związanym z nieprzejrzystością, koncentracją rynku i utratą rozliczalności, które mogą mieć wpływ na stabilność finansową;

22.wzywa Komisję i państwa członkowskie do usunięcia w UE barier wejścia dla innowacyjnych przedsiębiorstw finansowych opartych na SI, w tym poprzez usprawnione udzielanie licencji, transgraniczne przedsiębiorstwa scale-up i włączenie do ośrodków innowacji w zakresie nadzoru;

23.popiera badania nad wpływem sztucznej inteligencji na środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem zasobochłonności i długoterminowej zrównoważoności, aby zwiększyć przejrzystość i pomóc instytucjom finansowym w ocenie tych aspektów i ich własnego śladu środowiskowego;

24.uważa, że wzrost wykorzystania SI, który może mieć wpływ na rynek pracy w sektorze usług finansowych, wymaga dobrych umiejętności w zakresie SI, umiejętności cyfrowych i zaangażowania talentów, wspieranych zarówno przez inicjatywy w zakresie podnoszenia kwalifikacji w sektorze publicznym, jak i rozwiązania rynkowe; wspiera wysiłki przemysłu i ukierunkowane inicjatywy, w tym partnerstwa publiczno-prywatne i programy przekwalifikowań, służące budowaniu wśród pracowników sektora finansowego kompetencji technicznych i etycznych w zakresie sztucznej inteligencji, zwłaszcza w odniesieniu do praw i ryzyka; podkreśla znaczenie opracowania strategii SI, które zwiększają wydajność, a jednocześnie wspierają dostosowanie, podnoszenie kwalifikacji i realokację pracowników, a równocześnie zapewniają znaczący nadzór i kontrolę człowieka; zwraca się o większą jasność w odniesieniu do wymogów aktu w sprawie sztucznej inteligencji, zgodnie z którymi instytucje finansowe muszą spełniać wymogi dotyczące umiejętności korzystania ze sztucznej inteligencji; podkreśla ponadto znaczenie zapewnienia i promowania równego dostępu do narzędzi i usług SI, w tym dla mniej zdolnych cyfrowo segmentów społeczeństwa;

25.wzywa Komisję oraz europejskie i krajowe organy nadzoru do oceny wartości dodanej piaskownic regulacyjnych specyficznych dla SI, centrów innowacji i transgranicznych środowisk testujących usługi finansowe, aby umożliwić eksperymentowanie z innowacjami finansowymi opartymi na SI, cele zarówno dopomożenia przedsiębiorstwom typu start-up w testowaniu ich produktów, jak i umożliwienia obecnym instytucjom badania nowych zastosowań w kontrolowanym środowisku, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony konsumentów i integralności rynku; uważa, że odpowiednie wykorzystanie piaskownic regulacyjnych w zakresie SI mogłoby zaoferować uporządkowanie nadzorowane środowisko testowe niezbędne do innowacji i odpowiedzialnego wdrażania SI w sektorze usług finansowych; zachęca europejskie i krajowe organy nadzoru do rozbudowy narzędzi i technologii nadzoru (SupTech) poprzez wykorzystanie SI oraz do włączenia ich do codziennych działań nadzorczych w celu poprawy wydajności i skuteczności nadzoru finansowego; zauważa, że narzędzia te mają na celu wspieranie, a nie zastępowanie ludzkich pracowników nadzoru;

26.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.