‘Article 1

Ábhar

Bunaítear leis an Rialachán seo, faoi na coinníollacha a shonraítear ann, cearta íosta d’aerphaisinéirí sna cásanna seo a leanas:(a)diúltaítear cead bordála dóibh;(b)cuirtear a n-eitilt ar ceal, tá moill uirthi nó déantar í a athsceidealú;(c)cailleann siad nasceitilt;(d)déantar iad a uasghrádú nó a íosghrádú.;’

‘(b) ciallaíonn ‘aeriompróir oibriúcháin’ aeriompróir a fheidhmíonn eitilt, nó a bhfuil sé ar intinn aige eitilt a fheidhmiú, faoi chonradh aeriompair le paisinéir nó ar son duine eile, cibé acu an dlítheanach nó nádúrtha atá i gceist, a bhfuil conradh ag an aeriompróir leis an bpaisinéir sin, lena n-áirítear aeriompróir a úsáideann aerárthach de chuid aeriompróra eile, maille le foireann an aeriompróra eile sin nó dá huireasa, chun a chuid eitiltí a fheidhmiú;(c)ciallaíonn ‘aeriompróir de chuid an Aontais’ aeriompróir a bhfuil ceadúnas bailí oibriúcháin aige a dheonaigh Ballstát i gcomhréir le forálacha Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle*;(ca) ciallaíonn “comhlacht bainistithe aerfoirt” comhlacht a bhfuil sé mar chuspóir aige faoi dhlíthe náisiúnta, faoi rialacháin nó faoi chonarthaí, i gcomhcheangal le gníomhaíochtaí eile nó á gceal, de réir mar a bheidh, riarachán agus bainistíocht a dhéanamh ar an aerfort nó ar bhonneagair líonra aerfoirt, agus comhordú agus rialú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí na n-oibreoirí difriúla atá i láthair sna haerfoirt nó sa líonra aerfoirt lena mbaineann; [Leasú 56](d)ciallaíonn ‘eagraí’ duine de réir bhrí Airteagal 3, pointe (8), de Threoir (AE) 2015/2302 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle**;(e)ciallaíonn ‘taisteal láneagraithe’ meascán de sheirbhísí taistil mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (2), de Threoir (AE) 2015/2302;(f)ciallaíonn ‘ticéad’ fianaise bhailí, gan beann ar a foirm, go bhfuil conradh aeriompair ann;(fa) ciallaíonn ‘costas an ticéid’ an praghas deiridh atá le híoc ag deireadh an phróisis áirithinte lena n-áirítear an táille eitilte agus na cánacha, na muirir, na formhuirir agus na táillí uile is infheidhme a íoctar as gach seirbhís roghnach agus neamhroghnach a áirítear sa ticéad, cé is moite de tháillí idirghabhála, gan beann ar cibé acu ar íocadh na breiseanna agus na táillí sin in éineacht leis na táillí don tseirbhís iompair nó go leithleach ag céim níos déanaí; [Leasú 57](fb) ciallaíonn ‘áirithint’ go bhfuil ticéad, nó cruthúnas eile, ag an bpaisinéir rud a léiríonn go bhfuil an áirithint glactha agus cláraithe ag an aeriompróir nó ag an eagraí. [Leasú 58]

________________

* Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meán Fómhair 2008 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal (IO L 293, 31.10.2008, lch. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2008/1008/oj)

** Treoir (AE) 2015/2302 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2015 maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil gaolmhara, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 agus Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Treoir 90/314/CEE ón gComhairle (IO L, 326, 11.12.2015, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2015/2302/oj).;’

‘(h) ciallaíonn ‘ceann scríbe deiridh’ ceann scríbe na heitilte nó ceann scríbe nasceitilt deiridh an turais;(i)ciallaíonncciallaíonn ‘duine faoi mhíchumas’ agus ‘duine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaisteacht laghdaithe’ aon duine ar a bhfuil mallachar fisiceach, meabhrach, intleachtúil nóa shoghluaisteacht laghdaithe nuair a bhíonn córas iompair á úsáid aige nó aici de bharr aon mhíchumais choirp (míchumas céadfach nó gluaisluaile, buan nó sealadach), de bharr míchumais nó mallachair intleachta, de bharr cúis mhíchumais ar bith eile nó aois, agus ar gá aird iomchuí a thabhairt air nó uirthi agus an tseirbhís a chuirtear ar fáil do na, a d’fhéadfadh, ar idirghníomhú le bacainní éagsúla, bac a chur ar an duine sin úsáid iomlán agus éifeachtach a bhaint as modhanna iompair ar bhonn comhionann le paisinéirí eile nó a bhfuil soghluaisteacht an duine sin laghdaithe le linn modhanna iompair a úsáid de thoradh aoiseuile a oiriúnú dá riachtanais speisialta; [Leasú 60](j)ciallaíonn ‘cead bordála a dhiúltú’ diúltú paisinéirí a iompar ar eitilt, cé gur tháinig siad i láthair chun bordála faoi na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 4(1), nó i gcás inar cuireadh in iúl dóibh roimh ré go ndiúltófaí cead bordála dóibh in aghaidh a dtola, ach amháin i gcás ina bhfuil forais réasúnacha ann le cead bordála a dhiúltú dóibh, amhail an tsláinte, an tsábháilteacht, an tslándáil nó doiciméadacht taistil neamh‑leordhóthanach;. [Leasú 61](k)ciallaíonn ‘duine deonach’ paisinéir a tháinig i láthair chun bordála faoi na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 4(1) agus a fhreagraíonn go dearfach ar ghlao an aeriompróra ar phaisinéirí atá toilteanach gan an t-aerárthach le haghaidh a n-eitilte a bhordáil mar mhalairt ar shochair;(l)ciallaíonn ‘cealú’ nach n-oibrítear eitilt a bhí beartaithe roimhe sin agus a raibh conradh aeriompair eisithe lena haghaidh, agus áirítear leis na cásanna seo a leanas:(i)d’éirigh an t-aerárthach de thalamh ach, ar chúis éigin, rinneadh í a atreorú chuig aerfort eile nach é an t‑aerfortt-aerfort teacht isteach a luaitear ar an ticéad, nó d’fhill an t-aerárthach ar an aerfort imeachta, agus ní raibh sé in ann leanúint ar aghaidh chuig an aerfort teacht isteach a luaitear ar an ticéad, mura bhfreastalaíonn an t-aerfort teacht isteach iarbhír agus an t-aerfort teacht isteach a luaitear ar an ticéad ar an mbaile céanna, an chathair chéanna nó an réigiún céanna agus sholáthair an t‑aeriompróir modh iompair don phaisinéir chuig an aerfort teacht isteach a luaitear ar an ticéad, nónó [Leasú 62](ii)eisíodh ticéad le haghaidh eitilte do phaisinéir agus ina bhfuil an t-am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara tugtha níos mó ná aon uair an chloig chun tosaigh, ach amháin mura dtagann aon athrú ar na hamanna seiceáil isteach ná ar na hamanna bordála, nó mura dtéann an paisinéir ar an eitilt athsceidealaithe;.’ [Leasú 63]

‘(m) ciallaíonn ‘tríú tír’ aon tír nó cuid de chríoch Ballstáit nach bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi;(n)ciallaíonn ‘moill ar imeacht’ an difríocht ama idir am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara agus am imeachta iarbhír na heitilte;(o)ciallaíonn ‘moill ar theacht isteach’ an difríocht ama idir am teacht isteach na heitilte a luaitear ar thicéad an phaisinéara agus am teacht isteach na heitilte; maidir le heitilt inar thurgbháil aerárthach ach a raibh air filleadh ar an aerfort imeachta ina dhiaidh sin agus gur thurgbháil sé arís ag tráth níos déanaí, measfar go raibh moill uirthi tráth a teachta; [Leasú 64](p)ciallaíonn ‘aicme iompair’ cuid de chábán paisinéirí an aerárthaigh ina bhfuil suíocháin dhifriúlacód sonrach a léirítear sa chonradh aeriompair nó meascán de shuíocháin éagsúla, cumraíocht suíochán dhifriúil nó difríocht ar bith eile maidir leis anéagsúil agus difríochtaí eile sa tseirbhís, amhail lónadóireacht shonrach, a chuirtear ar fáil do phaisinéirí i gcomparáid le codanna eile den chábán; [Leasú 65](q)ciallaíonn ‘conradh aeriompair’ conradh iompair arna thabhairt i gcrích idir aeriompróir nó a ghníomhaire údaraithe agus paisinéir nó paisinéirí, chun eitilt amháin nó níos mó a sholáthar; [Leasú 66](r) ciallaíonn ‘imthosca urghnácha’ imthosca nach dtarlaíonn, de bharr a gcineáil nó a dtionscnaimh, le linn ghnáthfheidhmiú ghníomhaíocht an aeriompróra lena mbaineann agus nach bhfuil neart iarbhír ag an aeriompróir orthu, amhail na himthosca sa liosta neamh-uileghabhálach d’imthosca urghnácha a leagtar amach i bpointe 1 den Iarscríbhinn, ach ní áirítear sna himthosca sin na himthosca sa liosta neamh-uileghabhálach d’imthosca a leagtar amach i bpointe 2 den Iarscríbhinn; [Leasú 67](s)ciallaíonn ‘eitilt’ oibríocht aeriompair arna hoibriú ag aerárthach aonair idir dhá aerfort mar a shonraítear ar an ticéad trí chúrsa taistil réamhshocraithe, sceideal agus uimhir aitheantais aonair, beag beann ar cé acu a dhéantar nó nach ndéantar stopanna eatramhacha go heisiach chun críoch teicniúil agus oibríochtúil;(t)ciallaíonn ‘nasceitilt’ eitilt atá beartaithe faoi chonradh iompair aonair nó faoi thagairt áirithinte aonair, nó faoin dá rud, mar chuid de thuras, chun a chur ar chumas an phaisinéara imeacht ó phointe tosaigh an imeachta agus teacht isteach ar phointe idirthurais chun imeacht ansin ar eitilt eile, nó eitilt atá beartaithe chun a chur ar chumas an phaisinéara imeacht ó phointe idirthurais chun a chur ar chumas an phaisinéara pointe idirthurais eile nó ceann scríbe deiridh an phaisinéara a bhaint amach; [Leasú 68](u)ciallaíonn ‘briseadh turais’ stop a chuirtear d’aon ghnó le turas faoi chonradh aeriompair aonair ar feadh tréimhse níos faide ná an tréimhse is gá chun idirthuras díreach a dhéanamh nó, nuair a bhítear ag athrú go heitilt eile, ar feadh tréimhse a leanann ar aghaidh de ghnáth go dtí am imeachta na chéad nasceitilte eile agus áirítear leis sin, i gcásanna eisceachtúla, fanacht thar oíche.(v)ciallaíonn ‘turas’ eitilt nó nasceitiltí a iompraíonn an paisinéir ó phointe tosaigh an imeachta chuig ceann scríbe deiridh an phaisinéara i gcomhréir le conradh aeriompair aonair, agus is turais ar leithligh iad na heitiltí amach agus na heitiltí fillte;(w)ciallaíonn ‘am imeachta’ an t-am a fhágann an t-aerárthach an seastán imeachta, trí bheith brúite siar nó faoina chumhacht féin (am a fhágann an t-aerárthach na bloic);(x)ciallaíonn ‘am teacht isteach’ an t-am a bhaineann an t-aerárthach amach an seastán teacht isteach agus a chuirtear síos a choscáin pháirceála (am a shroicheann an t-aerárthach na bloic);(y)ciallaíonn ‘moill ar an tarmac’ tréimhse ama is faide ná 30 nóiméad ar lena linn a fhanann an t-aerárthach ar an talamh idir dúnadh dhoirse an aerárthaigh agus an t-am a éiríonn an t-aerárthach de thalamh, tráth imeachta, nó tréimhse ama is faide ná 30 nóiméad idir tuirlingt an aerárthaigh agus oscailt dhoirse an aerárthaigh, tráth teacht isteach;(z)ciallaíonn ‘oíche’ an tréimhse idir meán oíche agus 06:00;(za)ciallaíonn ‘leanbh’ duine faoi bhun 14 bliana d’aois ó dháta imeachta na heitilte nó na chéad nasceitilte faoi chonradh aeriompair;(zaa) ciallaíonn ‘leanbh neamhthionlactha’ leanbh atá ag taisteal gan caomhnóir fásta in éineacht leis agus go bhfuil freagracht glactha ag an aeriompróir as aire a thabhairt dó i gcomhréir lena rialacha foilsithe; [Leasú. 69](zb)ciallaíonn ‘naíonán’ duine faoi bhun 2 bhliain d’aois ó dháta imeachta na heitilte nó ó dháta na chéad nasceitilte faoi chonradh aeriompair;(zc)ciallaíonn ‘meán marthanach’ aon ionstraim lena gcuirtear ar chumas an phaisinéara faisnéis a stóráil ar bhealach inrochtana lena húsáid amach anseo, go ceann tréimhse leordhóthanach chun críocha na faisnéise agus a fhágann gur féidir an fhaisnéis atá stóráilte a atáirgeadh gan í a athrú;(zd)ciallaíonn ‘formáid inrochtana’ formáid lena dtugtar rochtain ar aon fhaisnéis ábhartha do dhuine faoi mhíchumas nó do dhuine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaisteacht laghdaithe, lena n-áirítear trí rochtain a thabhairt don duine sin ar bhealach atá chomh furasta agus compordach leis an rochtain a thugtar do dhuine gan mhallachar ná míchumas, agus a chomhlíonann na ceanglais inrochtaineachta a shainítear i gcomhréir leis an reachtaíocht is infheidhme, go háirithe Treoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle;(ze)ciallaíonn ‘cur isteach’ cead bordála a dhiúltú, cealú, moill ar imeacht, moill ar theacht isteach nó moill ar an tarmac;(zf)ciallaíonn ‘pointe tosaigh an imeachta’ pointe imeachta na heitilte nó pointe imeachta na chéad nasceitilte de thuras.(zfa) ciallaíonn ‘earra pearsanta’ píosa bagáiste nár seiceáladh isteach, a chomhlíonann ceanglais slándála agus sábháilteachta, agus ag a bhfuil uastoisí 40x30x15 cm nó ar an gcoinníoll go dtéann sé faoin suíochán os comhair an tsuíocháin ina bhfuil an paisinéir ina shuí nó ina suí; [Leasú 70](zfb) ciallaíonn ‘bagáiste láimhe’ píosa bagáiste nár seiceáladh isteach agus nach earra pearsanta é agus a chomhlíonann ceanglais slándála agus sábháilteachta. [Leasú 71]

_________________

* Treoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 i ndáil leis na ceanglais inrochtaineachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí (IO L 151, 7.6.2019, lch. 70, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj).;’

‘Article

Airteagal 3 Raon feidhme

1.Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an méid seo a leanas:(a)paisinéirí atá ag imeacht ó aerfort atá suite i gcríoch Ballstáit a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi;(b)paisinéirí a imíonnatá ag imeacht ó aerfort atá suitelonnaithe i dtríú tír chuig aerfort atá suite i gcríoch Ballstáit a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi, mura bhfuairleis, ach amháin má fuair siad sochair choibhéiseacha nó cúiteamh coibhéiseach agus máagus murar tugadh cúnamh dóibh sa tríú tír sin, más aeriompróir de chuid an Aontais é aeriompróir oibriúcháin na heitilte lena mbaineann. [Leasú 72]

2.Beidh feidhm ag mír 1 ar an gcoinníoll gur fíor an méid seo a leanas i leith paisinéirí:(a)tá ticéad acu don eitilt lena mbaineann; nó(b)rinne aeriompróir nó idirghabhálaí iad a aistriú ón eitilt a raibh ticéad acu di go heitilt eile, is cuma cén chúis atá leis.

3. Ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le paisinéirí atá ag taisteal saor in aisce nó ar tháille laghdaithe nach bhfuil ar fáil, go díreach nó go hindíreach, don phobal. Beidh feidhm aige, áfach, maidir le paisinéirí a bhfuil ticéid acu arna n-eisiúint ag aeriompróir nó ag idirghabhálaí faoi chlár dílseachta do dhaoine a eitlíonn go minic nó faoi chlár tráchtála eile. [Leasú 73]

4.Gan dochar d’Airteagal 8(2), pointe (d), ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo ach maidir le paisinéirí arna n-iompar in aerárthach mótarthrealmhaithe ag a bhfuil sciatháin dhobhogtha.

5.Mura sonraítear a mhalairt, beidh an t-aeriompróir oibriúcháin freagrach as na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh.

6.Gan dochar d’Airteagal 12 den Rialachán seo, beidh feidhm ag an Rialachán seo freisin maidir le paisinéirí a iompraítear ar eitilt a chumhdaítear le conradh taistil láneagraithe mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (3), de Threoir (AE) 2015/2302, ach amháin má fhoirceanntar an conradh taistil láneagraithe sin nó má dhéantar difear dá fheidhmíocht ar chúiseanna seachas cur isteach ar an eitilt sin.

7. Ní bheidh feidhm ag Airteagal 7 den Rialachán seo, má tharlaíonn an cur isteach ar nasceitilt a imíonn ó aerfort sa Ghraonlainn agus a thagann isteach chuig aerfort sa Ghraonlainn. [Leasú 74]

8. Ní dochar an Rialachán seo do sheasamh dlíthiúil Ríocht na Spáinne maidir le críoch Ghiobráltar, chomh maith leis an gcuing agus an t-aerfort a tógadh uirthi.[Leasú 75]

Beidh feidhm aige maidir le haerfort Ghiobráltar más rud é, tar éis a díospóide leis an Ríocht Aontaithe a réiteach, go mbeidh Ríocht na Spáinne in ann rialú éifeachtach a fheidhmiú ar an aerfort sin agus a áirithiú go gcuirfear na rialacha a leagtar amach sa Rialachán seo i bhfeidhm maidir leis an aerfort sin. Tabharfaidh Ríocht na Spáinne fógra don Choimisiún nuair a chomhlíonfar na coinníollacha sin agus foilseoidh an Coimisiún fógra maidir le réiteach na díospóide in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an aerfort sin ón gcéad lá den mhí tar éis dháta foilsithe an fhógra sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.;’ [Leasú 76]

‘Article

Airteagal 4 Cead bordála a dhiúltú

1.Beidh feidhm ag an Airteagal seo maidir le paisinéirí a thagann i láthair chun bordála ag an ngeata, tar éis seiceáil isteach ar líne nó seiceáil isteach ag an aerfort a bheith déanta acu, mar a shonraítear agus ag an am arna chur in iúl roimh ré i scríbhinn (lena n‑áirítear trí mheán leictreonach) ag an aeriompróir oibriúcháin, nó ag an idirghabhálaí, nó, mura sonraítear am bordála, tráth nach déanaí ná 45 nóiméad roimh an am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara. Beidh feidhm ag an Airteagal seo freisin maidir le paisinéirí nach dtagann i láthair chun bordála nuair a cuireadh in iúl dóibh roimh ré go ndiúltófaí cead bordála dóibh in aghaidh a dtola.

2.Nuair a mheasann aeriompróir oibriúcháin go réasúnta go ndiúltóidh sé cead bordála do phaisinéiríphaisinéir ar eitilt, cuirfidh sé na paisinéirí lena mbaineann ar an eolas láithreach. An tráth céanna, Sonróidh an t-aeriompróir oibriúcháin, an tráth céanna, do na paisinéirí lena mbaineann a gcearta sonracha faoin Rialachán seo is infheidhme maidir leis an gcás, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an gceart chun aisíocaíochta nó, athródú faoi Airteagal 8agus cúiteamh agus leis an gceart chun cúnaimh faoi Airteagal 9faoin Rialachán seo. [Leasú 77]

Iarrfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin daoine deonacha faoi choinníollacha atá le comhaontú idir gach duine deonach agus an t-aeriompróir oibriúcháin. Cuirfidh an t-aeriompróir na saorálaithe ar an eolas faoina gcearta i gcomhréir leis an Rialachán seo. Ní thiocfaidh an comhaontú sin le gach duine deonach maidir leis na sochair in ionad cheart an duine dheonaigh chun cúitimh mar a leagtar síos in Airteagal 7(1) ach amháin má fhormheasann an duine deonach é go sainráite trí bhíthin doiciméad sínithe nó aon mhodh digiteach ar mheán marthanach. In éagmais an fhormheasa sin, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin a dhiúltaíonn cead bordála cúiteamh a thabhairt don duine deonach, gan moill mhíchuí agus ar a dhéanaí laistigh de 7 lá féilire ón gcead bordála a dhiúltú láithreach, i gcomhréir le hAirteagal 7(1). [Leasú 78]

3.Mura bhfuil an líon daoine deonacha a thagann chun cinn leordhóthanach chun ligean do na paisinéirí eile a bhfuil ticéid acu chun dul ar bord na heitilte, ansin, féadfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin cead bordála a dhiúltú do phaisinéirí in aghaidh a dtola, cé is moite de phaisinéirí dá dtagraítear in Airteagal 11.

4.An t-aeriompróir oibriúcháin a dhiúltaíonn cead bordála, sonróidh sé láithreach do na paisinéirí lena mbaineann an fhaisnéis faoi láimhseáil gearán faoi Airteagail 15a agus 16a.

Déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin a dhiúltaíonn cead bordála rogha idir aisíocaíocht agus athródú a thairiscint, gan moill mhíchuí agus ar bhealach soiléir, do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 8. De mhaolú ar Airteagal 8(1), pointe (a), nuair atá na paisinéirí ar diúltaíodh bordáil dóibh i dteideal aisíocaíochta, deonófar í gan moill mhíchuí agus ar a dhéanaí laistigh de 7 lá féilire ón gcead bordála a dhiúltúláithreach. [Leasú 79]

Déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin a dhiúltaíonn an cead bordála cúnamh a thairiscint do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 9. De mhaolú ar Airteagail 9(1), pointe (a), deonófar sólaistí láithreach.

An t-aeriompróir oibriúcháin a dhiúltaíonn cead bordála do phaisinéirí in aghaidh a dtola, tabharfaidh sé cúiteamh láithreach do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 7(1), gan aon mhoill mhíchuí agus ar a dhéanaí laistigh de 7 lá féilire ón gcead bordála a dhiúltú. [Leasú 80]

5. Beidh feidhm ag míreanna 3 agus 4 maidir le heitiltí fillte freisin i gcás ina ndiúltaítear cead bordála don phaisinéir ar an bhforas nach ndeachaigh an paisinéir ar eitilt amach a chumhdaítear leis an gconradh aeriompair céanna. [Leasú 81]

5a. Ní dhiúltófar cead bordála don phaisinéir ar thuras fillte, lena n-áirítear ceann ina bhfuil eitiltí iomadúla, ar na forais nach ndearna an paisinéir an eitilt amach don ticéad fillte nó nach raibh muirear breise íoctha acu chun na críche sin. Má dhiúltaítear cead bordála do phaisinéirí i gcoinne a dtola ar fhorais den sórt sin, beidh feidhm ag an Airteagal seo. Sa bhreis air sin, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin na paisinéirí lena mbaineann a chúiteamh láithreach i gcomhréir le hAirteagal 7 agus cuideoidh sé leo i gcomhréir le hAirteagal 8 agus le hAirteagal 9. [Leasú 82]

6. I gcás ina n-éilíonn an paisinéir, nó idirghabhálaí, go ndéanfaí dearmad litrithe in ainm nó i gcéadainm nó céadainmneacha duine amháin de na paisinéirí nó roinnt díobh a cheartú nó i gcás ina ndéantar athrú riaracháin ar na hainmneacha sin, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin é a cheartú nó a athrú ar a laghad uair amháin suas le 48 uair an chloig roimh an imeacht gan aon mhuirear breise a ghearradh ar an bpaisinéir nó ar an idirghabhálaí.;’ [Leasú 83]

‘Article

Airteagal 5 Cealú

1.I gcás ina gcuirtear eitilt ar ceal, cuirfidh aeriompróir oibriúcháin na heitilte a cuireadh ar ceal na paisinéirí lena mbaineann ar an eolas láithreach. An tráth céanna, sonróidh an t-aeriompróir oibriúcháin do na paisinéirí lena mbaineann a gcearta sonracha faoin Rialachán seo is infheidhme maidir leis an gcás, go háirithe a mhéid a bhaineann le haisíocaíocht nó athródú faoi Airteagal 8 agus cúnamh faoi Airteagal 9, chomh maith leis an bhfaisnéis faoin bpróiseas chun cúiteamh a iarraidh a shainítear in Airteagal 7 agus faoi láimhseáil gearán faoi Airteagail 15a agus 16a.

SonróidhCuirfidh an t-aeriompróir oibriúcháin, gan aon mhoill mhíchuí, do na paisinéirí lena mbaineann na cúiseanna a bhí leis an gcealú. Beidh na paisinéirí i dteideal, arna iarraidh sin dóibh,ar an eolas trí mheán leictreonach faoi na cúiseanna a bhí leis an gcealú a fháil i scríbhinn. Soláthróidh an t-aeriompróir oibriúcháinluaithe a bheidh an fhaisnéis sin ar bhealach soiléir laistigh de 7 lá féilire ón iarraidh a thíolacadhfáil, agus in aon chás tráth nach déanaí ná 30 nóiméad tar éis an ama imeachta sceidealaithe. [Leasú 84]

2.Déanfaidh aeriompróir oibriúcháin na heitilte a cuireadh ar ceal rogha idir aisíocaíocht agus athródú a thairiscint, gan moill mhíchuí agus ar bhealach soiléir, do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 8.

3.Déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin cúnamh a thairiscint do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 9.

4.Beidh sé de cheart ag paisinéirí cúiteamh a fháil ó aeriompróir oibriúcháin nena heitilte a cuireadh ar ceal i gcomhréir le hAirteagalhAirteagail 7(1) agus (3)7(3) i gcás ina roghnaíonn siad aisíocaíocht i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (a), nó athródú i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (c), nóagus/nó i gcás ina mbaineann siad a gceann scríbe deiridh amach le moill ar theacht isteach dóibh a sháraíonn na tairseachaan tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2) tar éis dóibh athródú a roghnú i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (b). Chuige sin, soláthróidh an t-aeriompróir foirm réamhlíonta go córasach don phaisinéir i bhformáid inrochtana agus ar mheán marthanach i gcomhréir le hAirteagal 16aa de Rialachán [2023/0437(COD)] maidir le forfheidhmiú cearta paisinéirí san Aontas. Tabharfaidh an t-aeriompróir freagra laistigh den sprioc-am a leagtar amach in Airteagal 7(5). [Leasú 85]

5.Ní bheidh sé d’oibleagáid ar aeriompróir oibriúcháin cúiteamh a íoc i gcomhréir le hAirteagal 7 más féidir leis a chruthú gurbh iad imthosca urghnácha ba chúis leis an gcealú agus nárbh fhéidir an cealú sin a sheachaint fiú dá ndéanfadh an t-aeriompróir gach beart réasúnta. Ní fhéadfar na himthosca urghnácha sin a agairt ach amháin a mhéid a dhéanann siad difear donchuireann siad isteach ar an eitilt lena mbaineann nó do cheann amháin ar a laghad de na tríar an eitilt roimhe sin san ord uainíochta a bhí pleanáilte donarna hoibriú ag an aerárthach céanna, agus ar choinníoll go bhfuil nasc cúisíoch díreach idir an imthoisc sin agus an eitilt a chur ar cealcealú na heitilte. Is ar an aeriompróir oibriúcháin a bheidh an dualgas cruthúnais maidir le cé acu is ann nó nach ann don nasc cúisíoch díreach sin. I gcás nach dtabharfaidh an t-aeriompróir aon chruthúnas maidir le himthosca urghnácha i bhfoirm scríbhinn, íocfaidh an t-aeriompróir an cúiteamh dá dtagraítear in Airteagal 7. [Leasú 86]

6.Ní bheidh feidhm ag an gceart chun cúnamh a fháil faoi mhír 3 ná chun cúiteamh a fháil faoi mhír 4 más rud é gur cuireadh na paisinéirí ar an eolas faoin gcealú 14 lá féilire ar a laghad roimh an dáta imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara. Is ar an aeriompróir oibriúcháin a bheidh an dualgas cruthúnais maidir leis na ceisteanna i dtaobh ar cuireadh an paisinéir ar an eolas gur cuireadh an eitilt ar ceal agus i dtaobh cathain a cuireadh an paisinéir ar an eolas faoin gcealú sin.;

6a. I gcás cealú eitilte mar gheall ar dhócmhainneacht, ar fhéimheacht nó más rud é go ndéantar gníomhaíochtaí aeriompróra a chur ar fionraí nó a scor, beidh paisinéirí a bhfuil fuireach orthu i dteideal aisíocaíochta, an eitilt fillte go dtí an pointe imeachta nó athródú agus beidh siad i dteideal cúraim, mar a fhoráiltear in Airteagal 8 agus in Airteagal 9 den Rialachán seo. Mar an gcéanna, beidh aerphaisinéirí nach bhfuil tús curtha fós acu lena n-aistear i dteideal aisíocaíocht a fháil. Beidh ar aeriompróirí a chruthú go ndearna siad gach beart is gá, amhail polasaí árachais a ghlacadh nó cistí ráthaíochta a chruthú, foráil a dhéanamh do chúram, aisíocaíocht nó athródú paisinéirí a bhfuil fuireach orthu i gcás inarb infheidhme. Beidh na cearta sin infheidhme maidir le gach paisinéir lena mbaineann beag beann ar a n-áit chónaithe, pointe imeachta nó an áit ar cheannaigh siad a dticéad.’ [Leasú 87]

‘Article

Airteagal 6 Moill

1.Nuair a mheasann aeriompróir oibriúcháin go réasúnta go gcuirfear moill ar eitilt, cuirfidh sé na paisinéirí lena mbaineann ar an eolas láithreach, i gcás inar féidir, ach ar a dhéanaí, faoin am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara. A mhéid is féidir, gheobhaidh paisinéirí nuashonruithe tráthrialta i bhfíor-am. An tráth céanna, cuirfidh an t-aeriompróir oibriúcháin na paisinéirí lena mbaineann ar an eolas maidir lena gcearta sonracha faoin Rialachán seo is infheidhme maidir leis an gcás, go háirithe a mhéid a bhaineann le cúnamh faoi Airteagal 9, agus tabharfaidh sé dóibh an fhaisnéis faoin bpróiseas chun cúiteamh a iarraidh a shainítear in Airteagal 7 agus faoi láimhseáil gearán faoi Airteagail 15a agus 16a.

A luaithe a bheidh an fhaisnéis sin ar fáil, agus in aon chás tráth nach déanaí ná 30 nóiméad tar éis an ama imeachta sceidealaithe, sonróidh an t-aeriompróir oibriúcháin do na paisinéirí lena mbaineann, gan moill mhíchuí, na cúiseanna a bhí leis an moill ar an eitilt. Tá na paisinéirí i dteideal, arna iarraidh sin dóibh, na cúiseanna a bhí leis an moill ar theacht isteach a fháil i scríbhinn. SoláthróidhSeolfaidh aeriompróir oibriúcháin na heitilte ar cuireadh moill uirthi an fhaisnéis sin ar bhealach soiléirfhoirm choiteann réamhlíonta chuig paisinéirí laistigh de 7 lá féilire ón iarraidh a thíolacadh48 n-uair an chloig tar éis suaitheadh taistil chun críche aisíocaíochta agus cúitimh i gcomhréir le hAirteagal 6c. [Leasú 88]

2.Déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin cúnamh a thairiscint do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 9.

3.Nuair a bhaintear amach leis an moill na tairseachaan tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2) arna ríomh ón am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara, déanfaidh an t‑aeriompróirt-aeriompróir oibriúcháin rogha idir aisíocaíocht agus athródú a thairiscint, gan moill mhíchuí, do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 8. [Leasú 89]

3a. Beidh sé de cheart ag paisinéirí cúiteamh a fháil ón iompróir oibriúcháin i gcomhréir le hAirteagal 7 i gcás ina n-imeoidh siad tráth nach déanaí ná uair an chloig roimh an am imeachta sceidealaithe agus ina mbainfidh siad a gceann scríbe deiridh amach le moill 2 uair an chloig nó níos mó tar éis an ama teachta sceidealaithe, ar choinníoll go bhfuil an t-am iomlán a chaill an paisinéir, is é sin an t-am roimh an imeacht agus tar éis na moille ar theacht isteach, cothrom leis an tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2) nó níos mó ná í. [Leasú 90]

4.Beidh sé de cheart ag na paisinéirí, arna iarraidh sin dóibh, cúiteamh a fháil ó aeriompróir oibriúcháin na heitilte ar cuireadh moill uirthi i gcomhréir le hAirteagalhAirteagail 7(1) agus (3)7(3) i gcás ina mbaineann siad a gceann scríbe deiridh amach le moill ar theacht isteach dóibh a sháraíonn na tairseachaan tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2). Chuige sin, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin, go córasach laistigh de 48 n-uair an chloig tar éis na moille, foirm réamhlíonta a sholáthar don phaisinéir i gcomhréir le hAirteagal 16aa de Rialachán [2023/0437(COD)] maidir le forfheidhmiú cearta paisinéirí san Aontas]. [Leasú 91]

Beidh sé de cheart ag paisinéirí, arna iarraidh sin dóibh, cúiteamh a fháil ó aeriompróir oibriúcháin na heitilte ar cuireadh moill uirthi i gcomhréir le hAirteagalhAirteagail 7(1) agus (3)7(3) i gcás ina roghnaíonn siad aisíocaíocht i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (a), nó athródú i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (c), nó i gcás ina mbaineann siad a gceann scríbe deiridh amach le moill ar theacht isteach dóibh a sháraíonn na tairseachaan tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2) tar éis dóibh athródú a roghnú i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (b). [Leasú 92]

5.Beidh feidhm ag an Airteagal seo freisin más rud é go ndearna an t-aeriompróir oibriúcháin an t-am imeachta, mar a léirítear ar thicéad an phaisinéara, a chur siar.

Ní bheidh feidhm ag an gceart chun cúnamh a fháil faoi mhír 2 ná chun cúiteamh a fháil faoi mhír 4 más rud é gur cuireadh an paisinéir ar an eolas faoi athrú den sórt sin 14 lá féilire ar a laghad roimh an am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara. Is ar an aeriompróir oibriúcháin a bheidh an dualgas cruthúnais maidir leis na ceisteanna i dtaobh ar cuireadh an paisinéir ar an eolas faoin athrú ama agus i dtaobh cathain a cuireadh an paisinéir ar an eolas faoin athrú sin.

6.Ní bheidh sé d’oibleagáid ar aeriompróir oibriúcháin cúiteamh a íoc i gcomhréir le hAirteagal 7, más féidir leis a chruthú gurbh iad imthosca urghnácha ba chúis leis an moill ar theacht isteach agus nárbh fhéidir an mhoill sin a sheachaint fiú dá ndéanfadh an t‑aeriompróirt-aeriompróir gach beart réasúnta. Ní fhéadfar na himthosca urghnácha sin a agairt ach amháin a mhéid a dhéanann siad difear donchuireann siad isteach ar an eitilt lena mbaineann nó do cheann amháin ar a laghad de na tríar an eitilt roimhe sin san ord uainíochta a bhí pleanáilte donarna hoibriú ag an aerárthach céanna, agus ar choinníoll go bhfuil nasc cúisíoch díreach idir an imthoisc sin agus an mhoill ar imeacht na heitilte ina dhiaidh sin. Is ar an aeriompróir oibriúcháin a bheidh an dualgas cruthúnais maidir le cé acu is ann nó nach ann don nasc cúisíoch díreach sin.; I gcás nach dtabharfaidh an t-aeriompróir aon chruthúnas maidir le himthosca urghnácha i bhfoirm scríbhinn, íocfaidh an t-aeriompróir an cúiteamh dá dtagraítear in Airteagal 7. Ní dhíolmhaíonn an méid thuas na haeriompróirí ón gceanglas cúnamh a chur ar fáil do phaisinéirí, i gcomhréir le hAirteagal 9.’ [Leasú 93]

‘Article 6a

Moill ar an tarmac

1.I gcás moill ar an tarmac, soláthróidh an t-aeriompróir oibriúcháin nuashonruithe tráthrialta, fíor-ama do phaisinéirí, a mhéid is féidir.

2.Faoi réir srianta sábháilteachta nó slándála, i gcás ina dtarlaíonn moill ar an tarmac, áiritheoidh an t-aeriompróir oibriúcháin go mbeidh teas nó fuarú leordhóthanach i gcábán na bpaisinéirí agus go mbeidh rochtain saor in aisce ar shaoráidí leithris ar bord agus áiritheoidh sé go bhfaighidh na paisinéirí dá dtagraítear in Airteagal 11 an aire is gá. Mura rud é go gcuirfeadh sé síneadh leis an moill ar an tarmac nó mura rud é nach bhfuil sé comhoiriúnach le ceanglais aershábháilteachta nó aershlándála, soláthróidh an t-aeriompróir oibriúcháin uisce óil saor in aisce ar bord.

3.I gcás ina bhfuil moill ar an tarmac a mhaireann 32 uair an chloig in aerfort ina bhfuil trácht tráchtála paisinéirí atá suite i gcríoch Bhallstáit a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi, rachaidh an t-aerárthach ar aghaidh chuig an ngeata nó chuig pointe oiriúnach díbhordála eile mar aina ligfear do phaisinéirí díbhordáil. Tar éis an sprioc-ama sin, ní féidir cur le moill ar an tarmac ach amháin má tá cúiseanna ann a bhaineann le sábháilteacht, inimirce, rialú aerthráchta nó slándáil a fhágann nach féidir leis an aerárthach imeacht ón áit a bhfuil sé ar an tarmac. [Leasú 94]

4.Beidh paisinéirí a dhíbhordáiltear i gcomhréir le mír 3 i dteideal na gceart dá bhforáiltear faoi Airteagal 6 agus, i gcás inarb iomchuí, faoi Airteagal 11, agus an mhoill ar an tarmac agus an t-am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara á gcur san áireamh.

Article 6b

Nasceitilt a chailltear le linn turais a dhéantar faoi chonradh aeriompair aonair

1.I gcás ina gcailleann paisinéir nasceitilt le linn turais toisc gur cuireadh isteach ar eitilt roimhe sin, beidh aeriompróir oibriúcháin na heitilte roimhe sin freagrach as athródú a sholáthar don phaisinéir i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (b), agus as cúnamh a sholáthar i gcomhréir le hAirteagal 9.

2.I gcás nach féidir leis an aeriompróir oibriúcháin an paisinéir a athródú laistigh den tréimhse ama a leagtar amach in Airteagal 7(2), pointí (a) agus (b), arna ríomh ón am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara don nasceitilt a cailleadh, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin rogha idir athródú agus aisíocaíocht a thairiscint, gan moill mhíchuí agus ar bhealach soiléir, do na paisinéirí lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 8.

3.Beidh sé de cheart ag paisinéirí freisin, arna iarraidh sin dóibh, cúiteamh a fháil ón aeriompróir a oibríonn an eitilt ar cuireadh isteach uirthi i gcomhréir le hAirteagalhAirteagail 7(1) agus (3)7(3), i gcás ina mbaineann siad a gceann scríbe deiridh amach le moill ar theacht isteach dóibh a sháraíonn na tairseachaan tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2). [Leasú 95]

Beidh sé de cheart ag paisinéirí, arna iarraidh sin dóibh, cúiteamh a fháil ón aeriompróir a oibríonn an eitilt ar cuireadh isteach uirthi i gcomhréir le hAirteagalhAirteagail 7(1) agus (3)7(3) i gcás ina roghnaíonn siad aisíocaíocht i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (a), nó athródú i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (c), nó i gcás ina mbaineann siad a gceann scríbe deiridh amach le moill ar theacht isteach dóibh a sháraíonn na tairseachaan tairseach a leagtar amach in Airteagal 7(2) tar éis dóibh athródú a roghnú i gcomhréir le hAirteagal 8(1), pointe (b). [Leasú 96]

I gcás ina bhfuil feidhm ag míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin, go córasach laistigh de 48 n-uair an chloig tar éis na nasceitilte a cailleadh, foirm réamhlíonta a sholáthar don phaisinéir i gcomhréir le hAirteagal 16aa de Rialachán [2023/0437(COD)] maidir le forfheidhmiú cearta paisinéirí san Aontas. [Leasú 97]

4. I gcás ina mbeartaíonn paisinéir, agus ina ndéanann paisinéir, briseadh turais, measfar gurb é an t-aerfort ina ndéantar an briseadh turais ceann scríbe deiridh an phaisinéara.; [Leasú 98]

Airteagal 6c

Imthosca urghnácha

1. Measfar gur teagmhais iad imthosca urghnácha nach dtarlaíonn de ghnáth, de bharr a gcineáil nó a dtionscnaimh, le linn fheidhmiú ghníomhaíocht an aeriompróra lena mbaineann agus nach bhfuil neart iarbhír ag an aeriompróir sin orthu. Chun críoch an Rialacháin seo, tá imthosca urghnácha teoranta do na himthosca a leagtar amach san Iarscríbhinn;

2. I gcás ina mbeidh ceart chun cúitimh ag paisinéir ón aeriompróir i gcomhréir le hAirteagail 4, 5 agus 6, seolfaidh an t-aeriompróir chuig an bpaisinéir i bhfoirm scríofa, laistigh de 48 n-uair an chloig, an fhaisnéis faoi imthosca urghnácha a bheith ann nó gan a bheith ann agus tabharfaidh sé rochtain ar fhoirm choiteann réamhlíonta i gcomhréir le [16aa de Rialachán [2023/..] maidir le forfheidhmiú cearta paisinéirí san Aontas].

3. I gcás inar tharla teagmhas neamhghnách nach bhfuil neart ag Ballstát amháin nó níos mó air, agus a bhfuil mórthionchar aige ar aerthaisteal agus móriarmhairtí neamhfhabhracha aige d’earnáil na heitlíochta agus nach gcumhdaítear faoin Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo, tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomh tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16h chun an liosta uileghabhálach a leagtar amach san Iarscríbhinn a leasú tríd an imthoisc urghnách ábhartha a chur leis, ar choinníoll go bhfuil géarghá leis sin chun freagairt ar theagmhas neamhghnách den sórt sin.’ [Leasú 99]

‘Article 7

Ceart chun cúitimh

1.I gcás ina gcuirtear isteach ar eitilt, beidh feidhm ag na méideanna cúitimh seo a leanas faoi na coinníollacha a shainítear in Airteagal 4, 5, 6 nó 6a agus san Airteagal seo:(a)EUR 300 i gcás gach turais laistigh den Aontas agus i gcás thurais 3 500turas de 1 500 ciliméadar nó níos lú; [Leasú 100](b)EUR 500 i gcás turais os cionn400 do gach turas idir 1 500 km agus suas le 3 500 ciliméadar.km; [Leasú 101](ba) EUR 600 i gcás gach turas os cionn 3 000 ciliméadar; [Leasú 102]

De mhaolú ar phointe (a), i gcás turais idir na réigiúin is forimeallaí agus críoch eile de chuid Ballstáit a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi, déanfar méideanna an chúitimh a chinneadh ar bhonn fhad iarbhír na dturas. [Leasú 103]

1a. Gach 3 bliana, glacfaidh an Coimisiún gníomh tarmligthe lena gcoigeartófar go huathoibríoch na méideanna cúitimh dá dtagraítear sa mhír seo chuig ráta boilscithe foriomlán comhcheangailte na 3 bliana roimhe sin bunaithe ar an Innéacs Eorpach de Phraghsanna do Thomhaltóirí arna fhoilsiú ag Eurostat de bhun Rialachán (AE) 2016/7921 [Leasú 104]

2.I gcás moill ar theacht isteach tar éis athródú i ndiaidh cealúcealaithe faoi Airteagal 5, moill ar theacht isteach faoi Airteagal 6 nó moill ar theacht isteach tar éis nasceitilt a chailltear faoi Airteagal 6b, beidh feidhm ag an gceart chun cúitimh i gcás moilleanna ar theacht isteach, nó tar éis caillteanais ama faoi Airteagal 6, mír 3a, de 3 uair an chloig nó níos mó, gan beann ar fhad an turais. ná: [Leasú 105](a) 4 uair an chloig i gcás gach turais laistigh den Aontas agus i gcás thurais 3 500 ciliméadar nó níos lú; [Leasú 106](b) 6 uair an chloig i gcás turais os cionn 3 500 ciliméadar. [Leasú 107]

3.Agus na faid á gcinneadh chun críocha an Rialacháin seo, is é a bheidh mar bhonn leis an ríomh an fad idir pointe tosaigh an imeachta agus an ceann scríbe deiridh. I gcás nasceitilt, ní chuirfear san áireamh ach pointe tosaigh an imeachta agus aerfort an chinn scríbe deiridh. Déanfar na faid sin a thomhas trí mhodh an bhealaigh mhórchiorclaigh.

4.I gcás inar roghnaigh na paisinéirí leanúint den turasdá dturas de bhun Airteagal 8(1), pointe (b)pointí (a), (b) nó (c), agus ina dtarlaíonn cur isteach breise ar an eitilt le linn an athródaithe, ní bheidhseasfar le ceart an phaisinéara chun cúitimh ag an bpaisinéir ach aon uair amháin le linn an turaisathródaithe chuig ana bpointe tosaigh imeachta nó chuig a gceann scríbe deiridh. [Leasú 108]

4a. Íocfar an cúiteamh dá dtagraítear i mír 1 trí aistriú bainc leictreonach chuig an gcuntas arna shonrú ag an bpaisinéir a bhfuil an iarraidh á cur isteach aige. Féadfaidh an t-aeriompróir oibríochta agus an paisinéir a bhfuil an iarraidh á cur isteach aige a chomhaontú, ar mheán marthanach, nach n-íocfar an cúiteamh ach le cárta creidmheasa nó le hairgead tirim. [Leasú 109]

4b. Is ar an aeriompróir oibriúcháin a bheidh an dualgas cruthúnais maidir le cathain agus conas a ghlac an paisinéir leis an gcomhaontú a bhaineann leis an gcineál íocaíochta cúitimh a leagtar amach i mír 4a den Airteagal seo. [Leasú 110]

5.DéanfaidhCuirfidh an paisinéir iarrataína hiarrataí ar chúiteamh faoin Airteagal seo isteach trí úsáid a bhaint as an bhfoirm choiteann réamhlíonta a sheol an t-aeriompróir oibriúcháin laistigh de bhliain amháina thíolacadh de 6 mhí ón dáta imeachta iarbhíra tharla an eitilt nó ón dáta imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéaraa bhí sé sceidealta tarlú. Laistigh de 14 lá féilire7 lá oibre ón iarraidh a thíolacadh, íocfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin an cúiteamh nó tabharfaidh sé údar maith don phaisinéir gan an cúiteamh a íoc i gcomhréir le hAirteagal 5(5) nó le hAirteagal 6(6) agus Airteagal 6c, lena n-áirítear, más infheidhme, míniú soiléir, cuí-réasúnaithe maidir le himthosca urghnácha. I gcás ina ngníomhachtaíonn comhlacht bainistithe an aerfoirt a phlean teagmhasach, féadfar síneadh 30 lá féilire a chur leis an sprioc-am sin. [Leasú 111]

I gcás nach n-íocann an t-aeriompróir oibriúcháin an cúiteamh a iarrtar, féadfaidh an paisinéir gearán a thíolacadh i gcomhréir le hAirteagal 16a.

6. Íocfar an cúiteamh in airgead tirim nó, má chomhaontaíonn an paisinéir leis sin i ndoiciméad sínithe nó ar aon mhodh digiteach ar mheán marthanach, ar mhodh eile.; [Leasú 112]

_____________

* Rialachán (AE) 2016/792 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2016 maidir le hinnéacsanna comhchuibhithe praghsanna do thomhaltóirí agus maidir leis an innéacs praghsanna tithe, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2494/95 ón gComhairle (IO L 135, 24.5.2016, lch. 11).’;

‘Article 8

An ceart chun aisíocaíochta nó chun athródú

1.I gcás ina gcuirtear isteach ar eitilt, déanfar rogha a thairiscint do phaisinéirí, saor in aisce, idir na roghanna seo a leanasdéanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin, gan aon bhreithniú breise agus faoi na coinníollacha a shainítear in Airteagalleagtar amach in Airteagail 4, 5, 6, nó 6b agus san Airteagal seo, rogha a thairiscint do na paisinéirí idir na roghanna seo a leanas, a chuirfear ar fáil saor in aisce: [Leasú 113](a)aisíocaíocht uathoibríoch, tar éis an fhoirm choiteann réamhlíonta a chomhlánú laistigh de 14 lá féilire ó dháta imeachta na heitilte7 lá oibre ón iarraidh a fháil ón bpaisinéir ar an eitilt ar cuireadh isteach uirthi, a luaitear ar thicéad an phaisinéara, in airgead tirim nó, má chomhaontaíonn an paisinéir leis sin i ndoiciméad sínithe nó ar aon mhodh digiteach eile ar mheán marthanach, ar mhodh eile,trí aistriú leictreonach bainc, aisíoc cárta creidmheasa nó trí ordú bainc amháin chuig an gcuntas atá léirithe ag an bpaisinéir údaraithe ar chostas iomlán na dticéad, don chuid den turas nó de na turais, nó do na codanna díobh sin, nach ndearnadh, agus don chuid den turas nó de na turais, nó do na codanna díobh sin, a rinneadh cheana mura bhfónann an eitilt a thuilleadh do phleananna taistil bunaidh an phaisinéara, mar aon le heitilt fillte, i gcás inarb ábhartha, chuig pointe tosaigh an imeachta, a luaithe is féidir tar éis an ama imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara nó, arna gcomhaontú leis an bpaisinéir, roimh an am sin. [Leasú 114](b)leanúint de thuras an phaisinéara, faoi choinníollacha iompair inchomparáide, tríd an bpaisinéir a athródú chuig a cheann scríbe deiridh nó a ceann scríbe deiridh a luaithe is féidir tar éis an ama imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara nó, arna gcomhaontú leis an bpaisinéir, roimh an am sin; nó [Leasú 115](c)athródú a dhéanamh, faoi choinníollacha iompair inchomparáide, chuig ceannan gceann scríbe deiridh an phaisinéara ar dháta níos déanaí ar chaoithiúlacht an phaisinéara, faoi réir suíocháin a bheith ar fáil. [Leasú 116]

Cuirfidh an t-aeriompróir oibriúcháin an fhaisnéis ar fáil do na paisinéirí de bhun an Airteagail seo ar bhealach soiléir gan débhrí trí mheán leictreonach, agus arna iarraidh sin don phaisinéir trí mhodhanna eile, amhail i bhfoirm páipéir. [Leasú 117]

I gcás ina ngníomhachtaíonn comhlacht bainistithe an aerfoirt a phlean teagmhasach i gcomhréir le hAirteagal 10a, féadfar síneadh 30 lá féilire a chur leis an sprioc-am dá dtagraítear i bpointe (a) den mhír seo. [Leasú 118]

2.Ionas go mbainfidh an paisinéir a cheann scríbe nó a ceann scríbe amach a luaithe is féidir mar a chinntear faoi mhír 1, agus an t-am taistil iomlán a bheith chomh gar is féidir le réasún d’am taistil sceidealaithe na heitilte bunaidh, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin ceann amháin ar a laghad de na roghanna malartacha seo a leanas a thairiscint a thairiscint don phaisinéir lena mheas agus lena chomhaontú i ndoiciméad sínithe nó ar aon mhodh digiteach eile ar mheán marthanach, faoi réir iad a bheith ar fáil agus ar choinníoll go bhfuil siad sin faoi choinníollacha iompair inchomparáide mar a leagtar amach sa chonradh aeriompair:; [Leasú 119](a)eitilt nó nasceitiltí, a leanann an bealach céanna a leagtar amach sa chonradh aeriompair;(b)ródú difriúil, lena n-áirítear chuig aerfoirt mhalartacha nó uathu leis an aerfort idir na haerfoirt imeachta agus na haerfoirt teachta chéanna mar a luaitear sa chonradh aeriompair, agus sa chás sin, íocfaidh an t‑aeriompróir oibriúcháin an costas a bhaineann leis an bpaisinéir a aistriú ón aerfort a luaitear sa chonradh aeriompair chuig an aerfort malartach nó chuig an aerfort a luaitear sa chonradh aeriompair ón aerfort malartach; [Leasú 120](ba) athródú chuig aerfoirt mhalartacha nó uathu leis na haerfoirt a luaitear sa chonradh aeriompair, agus sa chás sin, íocfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin an costas a bhaineann leis an bpaisinéir a aistriú idir an t-aerfort a luaitear sa chonradh aeriompair agus an t-aerfort malartach; [Leasú 121](c)úsáid na seirbhísí arna n-oibriú ag aeriompróir eile; nó(d)i gcás inarb iomchuí don fhad atá le taisteal, modh iompair eile a úsáid.

I gcás athródaithe trí mhodh iompair eile nó le haeriompróir eile, leanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin de bheith freagrach as faisnéis, cúnamh agus athródú go dtí imeacht na seirbhíse athródaithe sin agus go dtí an tráth sin amháin. Leanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin de bheith freagrach as cúiteamh as moill ar theacht chuig an gceann scríbe deiridh i gcomhréir le hAirteagal 7. Beidh an t-iompróir a oibríonn an tseirbhís athródaithe freagrach as gach ceart eile a bhaineann leis an tseirbhís sin i gcomhréir le dlí an Aontais is infheidhme maidir le cearta paisinéirí le haghaidh an mhodha iompair sin.[Leasú 122]

3.I gcás inar chuir paisinéir an t-aeriompróir oibriúcháin ar an eolas faoina rogha leanúint dá thuras nó dá turas i gcomhréir le mír 1, pointe (b), agus mír 4, agus i gcás nár thairg an t‑aeriompróirt-aeriompróir oibriúcháin athródú, faoi choinníollacha iompair inchomparáide, laistigh de 3 uair an chloig, féadfaidh an paisinéir a athródú féin nó a hathródú féin a shocrú, i gcomhréir le mír 2. Má roghnaíonn an paisinéir a athródú nó a hathródú féin a shocrú, cuirfidh an paisinéir an t-aeriompróir oibriúcháin ar an eolas dá réir sin. Beidh an ceart chun diúltú do roghanna athródaithe ag an bpaisinéir mura mbeidh na roghanna athródaithe sin faoi choinníollacha iompair inchomparáide, agus, i gcás den sórt sin, déanfar a chearta nó a cearta chun cúnaimh a choimeád i gcomhréir le hAirteagal 9 agus é nó í ag fanacht le haghaidh an athródaithe. [Leasú 123]

I gcás cealú, beidh feidhm ag an gcéad fhomhír ón am imeachta a luaitear ar thicéad an phaisinéara.

Agus a n-athródú féin á shocrú acu, cuirfidh na paisinéirí teorainn leis na speansais ach an méid is gá, is réasúnach agus is iomchuí. Aisíocfaidh an t‑aeriompróirt-aeriompróir oibriúcháin na speansais, nach mó iad ná 400 % de chostas iomlán an ticéid nó na dticéad arna dtabhú ag an bpaisinéir, laistigh de 14 lá féilire7 lá oibre ón iarraidh a thíolacadh. I gcás ina ngníomhachtaíonn comhlacht bainistithe an aerfoirt a phlean teagmhasach, féadfar síneadh 30 lá féilire a chur leis an sprioc-am sin. [Leasú 124]

4.Féadfaidh paisinéir rogha a dhéanamh idir aisíocaíocht i gcomhréir le mír 1, pointe (a), nó athródú ar dháta níos déanaí i gcomhréir le mír 1, pointe (c), go dtí go mbeidh athródú atá tairgthe ag an aeriompróir oibriúcháin i gcomhréir le mír 1, pointe (b), glactha ag an bpaisinéir a luaithe is féidir nó go dtí go mbeidh rogha déanta ag an bpaisinéir athródú a shocrú é nó í féin i gcomhréir le mír 3.

Cuirfidh an paisinéir an t-aeriompróir oibriúcháin ar an eolas faoina rogha.;

4a. Cuirfidh an t-aeriompróir oibriúcháin an fhaisnéis ar fáil do na paisinéirí de bhun an Airteagail seo ar bhealach soiléir gan débhrí trí mheán leictreonach, agus arna iarraidh sin don phaisinéir trí mhodhanna eile, amhail i bhfoirm páipéir. Is ar an aeriompróir oibriúcháin a bheidh an dualgas cruthúnais maidir le rogha an phaisinéara. Chuige sin, áiritheoidh an t-aeriompróir oibriúcháin freisin go ndaingneofar an rogha a dhéanfaidh an paisinéir de bhun an Airteagail seo trí bhíthin doiciméad sínithe nó aon mhodh digiteach ar mheán marthanach.’; [Leasú 125]

‘Article 9

An ceart chun cúnaimh

1.I gcás ina gcuirtear isteach ar eitilt agus faoi réir na gcoinníollacha dá dtagraítear in Airteagail 4, 5, 6, 6a agus 6b agus sanndéantar tagairt don Airteagal seo, agus i gcás ina gcuirtear 2 uair an chloig ar a laghad leis an tréimhse feithimh dá n-eitilt nó dá n-iompar malartach, tairgfear do na paisinéirí,, saor in aisce, an méid seo a leanas: [Leasú 126](a)sólaistí gach 2 uair an chloig den tréimhse feithimh;(b)béile tar éis 3 uair an chloig agus gach 5 uair an chloig laistigh den tréimhse feithimh, agus trí bhéile ar a mhéad curtha ar fáil in aghaidh an lae;(c)teachtaireachtaí téacs, rochtain ar an idirlíon agus dhá ghlao gutháin. [Leasú 127]

Féadfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin an cúnamh dá bhforáiltear faoin gcéad fhomhír a theorannú nó a dhiúltú dá gcuirfeadh soláthar an chúnaimh sin moill bhreise ar imeacht na heitilte ar cuireadh moill uirthi nó ar an athródú, lena n-áirítear imeacht an iompair mhalartaigh.

2.De bhreis air sin, i gcás ina mbeidh gá le fanacht oíche amháin nó níos mó agus paisinéirí ag fanacht leis an eitilt nó iompar malartach, tairgfear do phaisinéirí an méid seo a leanas saor in aisce:(a)lóistín in óstán;(b)iompar ón aerfort chuig an lóistín san óstán agus ar ais arís.

3.Féadfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin dearbháin a úsáid chun a oibleagáidí faoi mhír 1, pointí (a) agus (b), agus mír 2 a chomhlíonadh. Beifear in ann na dearbháin arna soláthar i gcomhréir le mír 1 a úsáid i ngach siopa a sholáthraíonn bia agus sólaistí ag an aerfort ina bhfuil fuireach ar na paisinéirí lena mbaineann, ar bord a n-eitilte, agus, de réir mar is iomchuí, ag an lóistíngcóiríocht a sholáthraítear de bhun mhír 2, pointe (a). Ní féidir dearbhán arna sholáthar i gcomhréir le mír 2, pointe (a) a eisiúint ach amháin má tá seomra curtha in áirithe roimh ré ag an aeriompróir oibriúcháin don phaisinéir lena mbaineann. [Leasú 128]

4.I gcás nach gcomhlíonann an t-aeriompróir oibriúcháin a oibleagáidí faoi mhíreanna 1, 2 agus 3, féadfaidh na paisinéirí lena mbaineann a gcuid socruithe féin a dhéanamh. Aisíocfaidh an t-aeriompróir a oibríonn an eitilt ar cuireadh isteach uirthi na speansais arna dtabhú ag na paisinéirí laistigh de 14 lá féilire ón iarraidh ar aisíocaíocht a thíolacadh, a mhéid atá na speansais sin riachtanach, réasúnach agus comhréireach le fad na tréimhse feithimh agus le costais chóiríochta, na sólaistí agus na mbéilí ag suíomh an aerfoirt nó ag suíomh an lóistínna cóiríochta ina bhfuil fuireach ar na paisinéirí. I gcás nach gcuirfidh an t-aeriompróir cóiríocht óstáin ar fáil laistigh de 3 uair an chloig, beidh sé de cheart ag an bpaisinéir a chóiríocht féin a shocrú agus aisíocfaidh an t-aeriompróir iad ar an admháil chomhfhreagrach a thabhairt ar aird, laistigh de sheacht lá oibre. I gcás ina ngníomhachtaíonn comhlacht bainistithe an aerfoirt a phlean teagmhasach, féadfar síneadh 30[...] lá féilire a chur leis an sprioc-am sin. Beidh an méid in-aisíoctha suas go huasteorainn óstáin dá dtagraítear in innéacs arna fhoilsiú ag an gCoimisiún lena léirítear praghsanna sna Ballstáit i gcomhréir le sonraí Eurostat arna n-iolrú faoi chomhéifeacht 2, chun infhaighteacht theoranta agus praghsáil buaic-ama a chur san áireamh agus chun soláthar cóiríochta trí na haeriompróirí oibriúcháin a dhreasú laistigh den sprioc-am 3 uair an chloig. I gcás nach leor an uasteorainn arna hiolrú faoin gcomhéifeacht chun ligean don phaisinéir lena mbaineann cóiríocht iomchuí a aimsiú, ní shaorfaidh an ceart chun féinsocrú cóiríochta ag an bpaisinéir an t-aeriompróir oibriúcháin óna oibleagáid cóiríocht a chur ar fáil. [Leasú 129]

5.Ag aerfoirt uile an Aontais ina bhfuil trácht tráchtála paisinéirí, cuirfidh comhlacht bainistithe an aerfoirt socruithe i bhfeidhm chun a áirithiú gur féidir uisce óil agus stáisiúin athluchtaithe le haghaidh gléasanna leictreonacha a chur ar fáil, saor in aisce, gan beann ar an tráth den lá, an eitilt ná an críochfort. [Leasú 130]

6.Más imthosca urghnácha a chuir isteach ar an eitilt agus nárbh fhéidir an cur isteach sin a sheachaint fiú dá mba rud é go ndearna an t-aeriompróir gach beart réasúnta, féadfaidh an t-aeriompróir an lóistín a sholáthraítear i gcomhréir le mír 2, pointe (a), a theorannú do 3 oíche ar a mhéad.

7.I gcás ina roghnaíonn paisinéir aisíocaíocht de bhun Airteagal 8(1), pointe (a), agus é nó í ag pointe tosaigh an imeachta, nó i gcás ina roghnaíonn paisinéir athródú ar dháta níos déanaí de bhun Airteagal 8(1), pointe (c), ní bheidh tuilleadh ceart ag an bpaisinéir i ndáil le cúnamh faoi mhíreanna 1 agus 2 maidir leis an eitilt lena mbaineann.;’

‘Article

Airteagal 10 Uasghrádú agus íosghrádú

1.Má chuireann an t-aeriompróir oibriúcháin paisinéir in aicme iompair níos airde ná an aicme dár ceannaíodh an ticéad, ní iarrfaidh sé aon íocaíocht fhorlíontach.

2.Má chuireann an t-aeriompróiraeriompróir oibriúcháin paisinéir in aicme iompair níos ísle ná an aicme dárar lena haghaidh a ceannaíodh an ticéad, déanfaidh sé, gan aon iarraidh, laistigh de 14 lá féilire ón íosghrádú7 lá oibre i ndiaidh an íosghrádaithe, trí bhíthin na modhanna dá bhforáiltear in Airteagal 7(6), cúiteamh a thabhairt don phaisinéir dar luach arb ionann é ar a laghad agusaisíocaíocht: [Leasú 131](a)4030 % de phraghas na heitilte i gcás eitiltí 3 500gach eitilte1 500 ciliméadar nó níos lú;, nó [Leasú 132](b)7550 % de phraghas na heitilte i gcás eitiltí os cionngach eitilte laistigh den Aontas atá níos faide ná 1 500 ciliméadar agus i gcás gach eitilte eile idir 1 500 agus 3 500 ciliméadar., nó [Leasú 133](ba) 75 % de chostas phraghas na heitilte i gcás gach eitilte nach dtiocfaidh faoi (a) ná (b) lena n-áirítear eitiltí idir críoch Eorpach na mBallstát agus na réigiúin is forimeallaí de chuid na Fraince. [Leasú 134]

3.I gcás nach luaitear praghas na heitilte ar an ticéad, ríomhfar an cúiteamh dá dtagraítear i mír 2 bunaithe ar an gcomhréir ábhartha idir fad na heitilte nuair a chuirtear i gcomparáid leis an bhfad iomlán a chumhdaítear leis an gconradh aeriompair é, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 7(3).

4.Ar phraghas na heitilte dá dtagraítear san Airteagal seo, ní áirítear cánacha ná muirir a luaitear ar an ticéad, ar choinníoll nach mbraitheann an ceanglas na cánacha agus na muirir sin a íoc ná méid na gcánacha agus na muirear sin ar an aicme iompair dár ceannaíodh an ticéad sin.

5.Ní bheidh feidhm ag an Airteagal seo maidir le buntáistí a áirítear i dtáille níos airde san aicme chéanna iompairseirbhísí coimhdeacha, amhail suíocháin shonracha nó lónadóireacht, atá neamhspleách ar an aicme iompair agus a dhíoltar ar leithligh.;’[Leasú 135]

‘Article 10a

Pleananna teagmhasacha na n-aerfort

1.I gcás aerfort de chuid an Aontais ar mó an trácht bliantúilag a bhfuil méid tráchta paisinéirí ann ná 5bliantúil nach lú ná ceithre mhilliún paisinéir ar feadh trí bliana as a chéile ar a laghad, áiritheoidh comhlacht bainistithe an aerfoirt go gcomhordófar oibríochtaí chomhlacht bainistithe an aerfoirt agus na soláthraithe seirbhísí bunriachtanacha aerfoirt, go háirithe oibríochtaí na n-aeriompróirí, agus oibríochtaí sholáthróirí na seirbhísí ar an talamh, trí bhíthin plean cuí teagmhasach d’fhonn aghaidh a thabhairt ar chásanna ina bhféadfadh iliomad cealuithe, iliomad moilleanna ar eitiltí, nó an dá rud, tarlú, rud a d’fhágfadh go mbeadh fuireach ar líon suntasach paisinéirí ag an aerfort. CuirfearBunófar an plean teagmhasach ar bun chun alena áirithiú go dtabharfar faisnéis leordhóthanach do phaisinéirí a mbeidh fuireach orthu agus beidhgo mbeidh socruithe ann ionas go n-íoslaghdófar an t-achar a bheidh siad ag feitheamh agus an míchompord a bheidh orthu. [Leasú 136]

2.Cuirfear san áireamh i bpleananna teagmhasacha na n-aerfort riachtanais ar leith agus riachtanais aonair na bpaisinéirí dá dtagraítear in Airteagal 11.

3.Cuirfear an plean teagmhasach ar bun go háirithe le rannpháirtíocht Choiste na nÚsáideoirí Aerfoirt dá dtagraítear i dTreoir 96/67/CE ón gComhairle*, le rannpháirtíocht sholáthraithe na seirbhísí ar an talamh, agus le rannpháirtíocht soláthraithe seirbhísí bunriachtanacha aerfoirt eile, lena n-áirítear soláthraithe cúnamh speisialta do phaisinéirí faoi mhíchumas nó do phaisinéirí a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe. Bunófar an plean teagmhasach le rannpháirtíocht na n-údarás ábhartha i gcás inarb iomchuí. Áireofar sa phlean teagmhasach freisin sonraí teagmhála an duine nó na ndaoine a atá ainmnithe ag na haeriompróirí atá rannpháirteach i gCoiste na nÚsáideoirí Aerfoirt d’fhonn ionadaíocht a dhéanamh orthu ar an toirt i gcás iliomad cealuithe, iliomad moilleanna ar eitiltí, nó an dá rud. Áiritheoidh an t-aeriompróir go mbeidh na hacmhainní is gá ag aon duine atá ainmnithe aige chun cuidiú le paisinéirí i gcomhréir leis na hoibleagáidí a eascraíonn as an Rialachán seo i gcás ina gcuirtear isteach ar eitilt. [Leasú 137]

4.Cuirfidh comhlacht bainistithe an aerfoirt an plean teagmhasach in iúl do Choiste na nÚsáideoirí Aerfoirt dá dtagraítear i dTreoir 96/67/CE ón gComhairle agus, arna iarraidh sin, don chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin a bhfuil sé de chúram air an Rialachán seo a fhorfheidhmiú faoiainmnítear de bhun Airteagal 16(1) den Rialachán seo16. Déanfaidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin faireachán ar chomhlíontacht ceanglais an Airteagail seo ag an gcomhlacht bainistithe aerfoirt. [Leasú 138]

5.Féadfaidh Ballstát a chinneadh go bhfuil aerfort nach gcumhdaítear le mír 1, atá suite ar a chríoch, na hoibleagáidí a leagtar síos i míreanna 1 go 4 le comhlíonadh.

6.Ag aerfoirt de chuid an Aontais ina bhfuil trácht bliantúil paisinéirí atá faoi bhun na tairsí a leagtar síos i mír 1 nó nach gcumhdaítear le cinneadh ó Bhallstát faoi mhír 5, déanfaidh comhlacht bainistithe an aerfoirt gach iarracht réasúnta úsáideoirí aerfoirt a chomhordú agus socruithe a dhéanamh le húsáideoirí aerfoirt chun paisinéirí a bhfuil fuireach orthu a chur ar an eolas i gcás iliomad cealuithe, iliomad moilleanna ar eitiltí, nó an dá rud, rud a d’fhágfadh go mbeadh fuireach ar líon suntasach paisinéirí ag an aerfort.

________________

* Treoir 96/67/CE ón gComhairle an 15 Deireadh Fómhair 1996 maidir le rochtain ar mhargadh na láimhseála ar an talamh in aerfoirt Chomhphobail (IO L 272, 25.10.1996, lch. 36, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/1996/67/oj).;’

‘Article 11

Paisinéirí a bhfuil riachtanais shonracha acu

-1. Beidh cearta daoine atá faoi mhíchumas agus daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, ar cearta iad a leagtar síos faoin Airteagal seo, gan dochar do na cearta atá acu faoi Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006. [Leasú 139]

1.Is i bhformáid inrochtana a sholáthrófar an fhaisnéis uile a sholáthraítear do phaisinéirí faoin Rialachán seo.

2.Beidh feidhm ag an Airteagal seo maidir le daoine faoi mhíchumas, daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, naíonáin, leanaí neamhthionlactha agus mná torracha, ar choinníoll gur tugadh fógra don aeriompróir oibriúcháin faoina riachtanais shonracha cúnaimh tráth a fógraíodh an cur isteach, ar a dhéanaí. Beidh feidhm aige freisin maidir le daoine a bhfuil cúnamh sonrach leighis de dhíth orthu ar choinníoll gur tugadh fógra don aeriompróir oibriúcháin faoina riachtanais shonracha cúnaimh leighis tráth na seiceála isteach, ar a dhéanaí. Féadfaidh aeriompróirí oibriúcháin cruthúnas ar na riachtanais sin a éileamh.

Measfar go gcumhdaíonn an fógra sin gach turas faoi chonradh aeriompair.

3.Tráth na seiceála isteach, ar a dhéanaí, agus ag brath ar na suíocháin atá ar fáil, tabharfarTabharfaidh an t-aeriompróir an deis, saor in aisce, d’aon duine atá ag tionlacan na ndaoine dá dtagraítear i mír 2 nó atá ag tionlacan linbh, faoin gconradh aeriompair céanna, a bheith curtha i suíochán in aice leis an duine nó leanbh sin. I gcás nach bhfuil suíocháin chóngaracha ar fáil, féachfaidh an t-aeriompróir le cúnamh a thabhairt don duine tionlacain nó do na daoine tionlacain chun suíocháin chóngaracha a aimsiú. [Leasú 140]

4.Ar dhul ar bord dóibh, tabharfaidh aeriompróirí oibriúcháin tosaíocht do na daoine dá dtagraítear i mír 2 agus d’aon duine nó d’aon mhadra cuidithe aitheanta atá á dtionlacan, agus do leanaí i bpram nó naíchóiste lena nduine tionlacain chomh maith. [Leasú 141]

4a. Áiritheoidh aeriompróirí oibriúcháin, gan aon chostas breise, gur féidir naíonáin agus leanaí a bhfuil gá acu le pram nó naíchóiste a iompar i bpram nó i naíchóiste suas go dtí an geata bordála nó doras an aerárthaigh, agus go gcuirfear pram nó naíchóiste ar fáil dóibh ag doras an aerárthaigh, mura bhfuil srianta sábháilteachta, slándála, acmhainneachta nó oibríochtúla ann. [Leasú 142]

4b. I gcás nach gcomhlíonann an t-aerfort a oibleagáidí faoi Airteagail 7 agus 8 de Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006 agus, mar thoradh air sin, go gcailleann daoine faoi mhíchumas agus daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe nó mionaoisigh neamhthionlactha a n-eitilt, beidh an t-aeriompróir freagrach as cúiteamh, athródú agus cúnamh na bpaisinéirí sin i gcomhréir le hAirteagail 7, 8 agus 9 den Rialachán seo. Faoin ... [dáta chur i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo], saineoidh an Coimisiún na socruithe mionsonraithe maidir le cur i bhfeidhm fhreagrachtaí faoi seach an aeriompróra agus chomhlacht bainistithe an aerfoirt agus na modhanna sásaimh, trí ghníomh cur chun feidhme i gcomhréir le hAirteagal 16bd den Rialachán seo. Ní bhainfidh an gníomh cur chun feidhme sin an bonn de fhreagrachtaí an aeriompróra i ndáil le cúiteamh, athródú agus cúnamh paisinéirí faoin mír seo. [Leasú 143]

5.Agus an t-athródú agus an cúnamh á gcur i bhfeidhm acu i gcomhréir le hAirteagail 8 agus 9, tabharfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin aire ar leith do na daoine dá dtagraítear i mír 2 a mhéid a bhaineann lena riachtanais. Soláthróidh aeriompróirí an t-athródú agus an cúnamh sin do na daoine sin, lena n-áirítear d’aon duine nó d’aon mhadra cuidithe aitheanta atá á dtionlacan, a luaithe is féidir.

6.Ní bheidh feidhm ag Airteagal 9(6) maidir le paisinéir dá dtagraítear i mír 2, ná maidir le haon duine nó madraí cuidithe aitheanta atá á dtionlacan.;’

“Airteagal 11a

An ceart chun earra pearsanta agus bagáiste láimhe

1. Beidh sé de cheart i gcónaí ag paisinéirí earra pearsanta amháin a iompar ar bord, amhail mála beag, mála láimhe, mála droma nó mála ríomhaire glúine ar choinníoll gur féidir é a stuáil go sábháilte faoin suíochán os comhair an phaisinéara. Ní ghearrfaidh aeriompróirí aon chostais bhreise ná táillí breise ar an bpaisinéir sa bhreis ar phraghas an ticéid eitilte don earra pearsanta sin. Tá sé éigeantach go soláthróidh iompróirí faisnéis shoiléir, thrédhearcach, a bhfuil rochtain éasca uirthi maidir leis na ceanglais meáchain agus toise don earra pearsanta tráth na háirithinte agus tar éis don áirithint a bheith curtha i gcrích, chun a áirithiú go gcuirfear paisinéirí ar an eolas go hiomlán roimh a dturas.

2. Beidh sé de cheart i gcónaí ag paisinéirí píosa bagáiste láimhe amháin a iompar ar bord. Ní bheidh an bagáiste láimhe faoi réir forlíonadh praghais ar phraghas an ticéid eitilte laistigh de thoisí uasta 100 cm (suim an fhaid, an leithid, agus na hairde) agus d’uasmheáchan 7 gcileagram. Féadfaidh aeriompróirí forálacha éagsúla a chur i bhfeidhm maidir le bagáiste láimhe breise nó níos mó.

Féadfar an bagáiste láimhe a stóráil sa chábán aerárthaigh (mar bhagáiste cábáin) nó i mbolg an aerárthaigh. Ní fhéadfaidh an t-iompróir diúltú do bhagáiste láimhe a cheadú ar bord ach amháin ar fhorais slándála a bhaineann le meáchan nó méid an bhagáiste láimhe i ndáil le saintréithe an aerárthaigh.

Soláthróidh iompróirí faisnéis shoiléir, thrédhearcach, a bhfuil rochtain éasca uirthi maidir leis na ceanglais meáchain agus toise don bhagáiste láimhe tráth na háirithinte agus tar éis don áirithint a bheith curtha i gcrích, chun a áirithiú go gcuirfear paisinéirí ar an eolas go hiomlán roimh a dturas.

3. I gcás ina bhfágfar earra pearsanta nó bagáiste láimhe ar lár i gcábán an aerárthaigh, suífidh na haeriompróirí oibríochta agus na haeriompróirí conarthacha roimh ré cén páirtí a bheidh freagrach as aon iarrataí ina dhiaidh sin a láimhseáil. Cuirfidh an t-aeriompróir freagrach ainmnithe na paisinéirí ar an eolas go huathoibríoch, nuair a bheidh an áirithint críochnaithe, maidir leis an nós imeachta chun earraí pearsanta nó bagáiste láimhe ligthe i ndearmad a aisghabháil. Cuirfear an fhaisnéis sin in iúl ar bhealach soiléir cuimsitheach agus áireofar inti sonraí teagmhála leictreonacha, foirmeacha is infheidhme, agus aon sonraí ábhartha eile atá ag teastáil ón bpaisinéir chun iarraidh a thionscnamh.” [Leasú 144]

“Airteagal 11aa

An ceart chun ticéad a aistriú i gcás bhás an phaisinéara lena mbaineann nó i gcás bás dlúthdhuine teaghlaigh

1. Ceadófar ticéad a aistriú chuig duine eile i gcás bhás an phaisinéara lena mbaineann nó i gcás bás dlúthdhuine teaghlaigh. Féadfaidh an paisinéir lena mbaineann an caillteanas nó an duine a láimhseálann gnóthaí an phaisinéara éagtha a iarraidh go n-aistreofar an ticéad ach na doiciméid tacaíochta iomchuí a thíolacadh ar mheán marthanach.

2. Beidh sé d’oibleagáid ar aeriompróirí, ar oibreoirí nó ar idirghabhálaithe iarrataí den sórt sin a phróiseáil faoi choinníollacha trédhearcacha cothroma.

3. I gcás ina gcuirfear isteach iarraidh den sórt sin 72 uair an chloig ar a laghad roimh an eitilt agus ar dhoiciméadacht tacaíochta iomchuí a thíolacadh ar mheán marthanach, measfar í a bheith réasúnach i ngach cás agus ní bheidh sí faoi réir aon mhuirir bhreise.

4. I gcás ina gcuirfear isteach iarraidh den sórt sin 72 uair an chloig ar a laghad roimh roimh imeacht na heitilte agus ar dhoiciméadacht tacaíochta iomchuí a thíolacadh ar mheán marthanach, cuirfidh an t-aeriompróir nó an t-idirghabhálaí an t-aistreoir ar an eolas faoi aon mhuirir a d’fhéadfaí a thabhú. Ní mór do na muirir sin a bheith réasúnta agus ní fhéadfaidh siad a bheith níos airde ná an costas iarbhír a bheidh le híoc ag an iompróir nó ag an idirghabhálaí chun an ticéad a aistriú.” [Leasú 145]

“Airteagal 11b

Seiceáil isteach

1. Beidh sé de cheart ag paisinéirí seiceáil isteach ar líne nó ag an aerfort gan aon mhuirir bhreise a thabhú. Chun na críche sin, féadfaidh aeriompróirí stáisiúin seiceála isteach féinseirbhíse a sholáthar ag an aerfort chun an próiseas seiceála isteach a éascú.

2. Beidh sé de cheart ag paisinéirí rogha a dhéanamh, dá rogha féin, pas bordála a úsáid i bhformáid pháipéir nó i bhformáid dhigiteach.” [Leasú 146]

‘Article 12

Cearta breise

1.Ní dhéanfaidh an Rialachán seo difear do chearta paisinéirí a dheonaítear faoi ghníomhartha dlí eile, lena n-áirítear Treoir (AE) 2015/2302, mura bhforáiltear a mhalairt san Airteagal seo.

Asbhainfear an cúiteamh a dheonaítear faoi Airteagal 7 nó Airteagal 10(2) den Rialachán seo ó chúiteamh nó laghdú praghsanna a dheonaítear faoi ghníomhartha dlí eile amhail Treoir (AE) 2015/2302, má chosnaíonn na cearta dá ndeonaítear an cúiteamh nó laghdú praghsanna an leas céanna nó má tá an cuspóir céanna acu. Ar an gcaoi chéanna, asbhainfear an cúiteamh nó laghdú praghsanna a dheonaítear faoi ghníomhartha dlí eile amhail Treoir (AE) 2015/2302 ó chúiteamh a dheonaítear faoi Airteagal 7 nó Airteagal 10(2) den Rialachán seo, má chosnaíonn na cearta dá ndeonaítear an cúiteamh nó laghdú praghsanna an leas céanna nó má tá an cuspóir céanna acu.

D’ainneoin an chirt atá ag eagraí taistil láneagraithe sásamh nó aisíocaíochtaí a lorg i gcomhréir le hAirteagal 22 de Threoir (AE) 2015/2302, gan dochar d’Airteagal 13 den Rialachán seo, agus de mhaolú ar Airteagal 8(1), pointe (a), más cuid de chonradh taistil láneagraithe mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (3), de Threoir (AE) 2015/2302 í an eitilt, ní bheidh aon cheart chun aisíocaíochta faoin Rialachán seo ag paisinéirí a mhéid a eascraíonn ceart comhfhreagrach as Treoir (AE) 2015/2302.

2.Gan dochar do phrionsabail agus rialacha ábhartha an dlí náisiúnta, lena n-áirítear cásdlí, ní bheidh feidhm ag mír 1 maidir le daoine deonacha faoi na coinníollacha a leagtar amach faoi Airteagal 4(2).

3.I gcás inar íocadh cúiteamh nó aisíocaíocht cheana féin leis an bpaisinéir faoi reachtaíocht tríú tír, asbhainfear méid an chúitimh nó na haisíocaíochta sin ó mhéid an chúitimh nó na haisíocaíochta a dheonaítear faoin Rialachán seo.;’

“Airteagal 12a

Botún litrithe a cheartú

1. Déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin, tar éis dó iarraidh a fháil arna cur isteach 48 n-uair an chloig ar a dhéanaí roimh an am imeachta sceidealaithe, botúin litrithe in ainm paisinéara a cheartú nó ainm paisinéara a nuashonrú i gcás athrú riaracháin. Déanfar ceartúchán nó nuashonrú den sórt sin saor in aisce uair amháin ar a laghad.

2. Féadfaidh siad seo a leanas an iarraidh dá dtagraítear i mír 1 a chur isteach:(a) paisinéir i ndáil le hainm an phaisinéara sin nó le hainm aon phaisinéara ar cuid é a thicéad den chonradh aeriompair céanna le ticéad an phaisinéara a bheidh an iarraidh á cur isteach acu;(b) idirghabhálaí i ndáil le hainm paisinéara a ndearna an t-idirghabhálaí an áirithint ina leith.

Ní fhéadfaidh aon cheartú nó nuashonrú a dhéanfar de bhun mhír 1 a bheith ina aistriú ticéid ón bpaisinéir chuig duine eile.’; [Leasú 147]

‘Airteagal 13

Ceart chun sásaimh

I gcásanna ina n-íocann aeriompróir oibriúcháin cúiteamh nó ina gcomhlíonann sé na hoibleagáidí eile atá air faoin Rialachán seo, ní fhéadfar a léirmhíniú go gcuireann aon fhoráil sa Rialachán seo nó aon fhoráil sa dlí náisiúnta bac ar cheart an aeriompróra oibriúcháin cúiteamh a lorg ó dhuine ar bith, lena n‑áirítearn-áirítear tríú páirtithe, i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta is infheidhme.; Ní dhéanfaidh an Rialachán seo, go háirithe, aon srian a chur ar cheart an aeriompróra oibriúcháin cúiteamh a lorg nó costais a aisghabháil ó aon tríú páirtí lena bhfuil conradh ag an aeriompróir oibriúcháin.’ [Leasú 148]

‘Article 14

Oibleagáidí maidir le paisinéirí a chur ar an eolas

1.Áireoidh an t-aeriompróir oibriúcháin agus an t-idirghabhálaí ar a shuíomh gréasáin agus ar a aip mhóibíleach , ar bhealach soiléir, inrochtana agus gan débhrí , fógra faisnéise ina sonraítear na cearta faoin Rialachán seo, lena n-áirítear an próiseasfaisnéis faoin bpróiseas chun gearáin a láimhseáil. Chun an ceanglas sin a chomhlíonadh, féadfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin úsáid a bhaint as achoimre ar fhorálacha an Rialacháin seo arna hullmhú agus arna cur ar fáil don phobal ag an gCoimisiún i dteangacha oifigiúla uile an Aontais. [Leasú 149]

2.Agus ticéid le haghaidh eitilte nó nasceitiltí á dtairiscint acu agus sula gceannófar iadticéid do na heitiltí sin, cuirfidh aeriompróirí agus idirghabhálaithe an paisinéir ar an eolas faoin méid seo a leanas:(a)an cineál ticéid nó ticéad atá á dtairiscint, go háirithe cé acu an bhfuil an ticéad nó na ticéid cumhdaithe ag conradh aeriompair aonair nó ag meascán de chonarthaí aeriompair ar leithligh;(b)cearta agus oibleagáidí an phaisinéara, an aeriompróra oibriúcháin agus an idirghabhálaí faoin Rialachán seo, mar a ghabhann leis an gconradh aeriompair, lena n‑áirítear faisnéis faoin bpróiseas aisíocaíochta;(ba) na seirbhísí taistil lárnacha agus forlíontaí roghnacha praghsanna(c)an sprioc-am agus an nós imeachta faoinar féidir le paisinéir athrú ar ainm a iarraidh mar a shonraítear in Airteagal 4(6), gan aon mhuirear breise; agus(d)téarmaí agus coinníollacha an chonartha aeriompair.

Chun an ceanglas faisnéise a leagtar amach i bpointe (b) den chéad fhomhír a chomhlíonadh, féadfaidh an t-aeriompróir agus an t-idirghabhálaí úsáid a bhaint as achoimre ar fhorálacha an Rialacháin seo arna hullmhú agus arna cur ar fáil don phobal ag an gCoimisiún i dteangacha oifigiúla uile an Aontais. [Leasú 150]

3. Déanfaidh idirghabhálaí nó aeriompróir a dhíolann ticéid a chumhdaítear le meascán de chonarthaí aeriompair an paisinéir a chur ar an eolas, sula gceannófar iad, go bhfuil na ticéid cumhdaithe ag conarthaí aeriompair ar leithligh agus nach bhfuil feidhm ag na cearta faoi Airteagail 7, 8 agus 9 a bhaineann le cúiteamh, aisíocaíocht, athródú nó cúnamh i gcás eitiltí a chailltear ina dhiaidh sin faoin gconradh aeriompair ar leithligh. Soláthrófar an fhaisnéis sin ar bhealach soiléir agus na ticéid á ndíol.

Soláthróidh aeriompróirí agus idirghabhálaithe an fhaisnéis de bhun na míre seo i dteanga an chonartha aeriompair agus i dteanga a úsáidtear go hidirnáisiúnta ar mheán marthanach. [Leasú 151]

4.Áiritheoidh an comhlacht bainistithe an aerfoirt agus an t-aeriompróir oibriúcháin go gcuirfear an téacs seo a leanas ar taispeáint ar bhealach soiléir ag na deasca seiceáil isteach (lena n-áirítear ag meaisíní seiceáil isteach féinseirbhíse), ar shuíomh gréasáin agus ag an ngeata bordála, sa dóigh is gur féidir le paisinéirí é a fheiceáil go soiléir: ‘Má dhiúltaítear cead bordála duit nó má chuirtear d’eitilt ar ceal nó má chuirteartá moill 2 uair an chloig ar a laghad uirthi ag an aerfort imeachta, nó moill níos mó ná 3 uair an chloig uirthi tráth an ama teachta ag an gceann scríbe deiridh, iarr ag an gcuntar seiceáil isteach nó ag an ngeata bordála an fógra faisnéise ina luaitear do chearta, go háirithe maidir le cúiteamh nó athródú, cúnamh agus cúiteamh féideartha’. Cuirfear an téacs sin ar taispeáint ar a laghad i dteanga nó teangacha shuíomh an aerfoirt agus i dteanga a úsáidtear go hidirnáisiúnta. Áiritheoidh comhlacht bainistithe an aerfoirt agus an t-aeriompróir oibriúcháin freisin go dtaispeánfar cód QR nó aon mhodh teicniúil eile ag na deasca seiceáil isteach, in aice leis an téacs, chun rochtain a fháil ar aip moibíleach an Choimisiúin maidir le cearta paisinéirí ina mbeidh achoimre ar an Rialachán seo. Chuige sin, comhoibreoidh comhlachtaí bainistithe aerfoirt le haeriompróirí oibriúcháin.; [Leasú 152]

4a. Tráth na háirithinte, soláthróidh na haeriompróirí oibriúcháin faisnéis do phaisinéirí maidir leis na próisis chun gearáin a láimhseáil agus maidir leis na teorainneacha ama ábhartha mar a shainítear in Airteagal 15 aa. Beidh rochtain freisin ar fhaisnéis maidir le láimhseáil gearán ar shuíomhanna gréasáin agus ar aipeanna na n-aeriompróirí agus na n-idirghabhálaithe agus cuirfear in iúl í sa ríomhphost lena dtugtar fógra do phaisinéirí faoi aon teagmhas a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le feidhmiú na gceart a chumhdaítear sa Rialachán seo.[Leasú 153]

4b. Bunóidh aeriompróirí, ag gach aerfort ina n-oibríonn siad, pointí teagmhála ag a n-áiritheoidh siad go mbeidh pearsanra teagmhála nó tríú páirtí arna gcoimisiúnú ag an aeriompróir lena mbaineann i láthair, a sholáthróidh an fhaisnéis is gá do phaisinéirí maidir lena gcearta, lena n-áirítear nósanna imeachta gearáin, chun cabhrú leo agus chun gníomh a dhéanamh láithreach i gcás eitiltí a bheith curtha ar ceal nó i gcás moill a bheith ar eitiltí, i gcás diúltú dul ar bord nó bagáiste a bheith caillte nó moill a bheith air. Le linn uaireanta oibriúcháin na n-aeriompróirí agus go dtí go ndíbhordálfaidh an paisinéir deireanach ón eitleán deireanach agus ar feadh na tréimhse ama ar féidir a bheith ag súil leis le réasún go gcuirfear foirmiúlachtaí pas agus custaim i gcrích, go n-aisghabhfar aon bhagáiste seiceáilte isteach agus go sroichfear an pointe teagmhála ainmnithe ar luas socair, beidh na pointí teagmhála sin ar fáil chun cúnamh a thabhairt do phaisinéirí maidir le, inter alia, aisíocaíocht, athródú, atháirithint agus glacadh le taisceadh a ngearán. [Leasú 154]

4c. Déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin faisnéis atá inléite go soiléir agus trédhearcach a chur ar fáil do na paisinéirí faoi chearta paisinéirí agus teagmhálacha chun cabhair agus cúnamh a fháil maidir le ticéid leictreonacha agus leaganacha leictreonacha agus clóite den chárta bordála. [Leasú 155]

4d. I gcás aon chur isteach ar thaisteal as a n-eascródh na cearta a leagtar amach sa Rialachán seo, déanfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin, a luaithe is féidir, na paisinéirí a ndéantar difear dóibh a chur ar an eolas go hiomlán agus tabharfaidh sé fógra dóibh ina leagfar amach na rialacha maidir le haisíocaíocht, athródú, cúiteamh agus cúnamh i gcomhréir leis an Rialachán seo, lena n-áirítear faisnéis faoi theorainneacha a d’fhéadfadh a bheith ann de bhun Airteagal 9(4), i gcás inarb ábhartha, seolfaidh an t-aeriompróir oibriúcháin an fhoirm choiteann réamhlíonta chuig an bpaisinéir freisin de bhun Airteagal 15a. Tabharfar freisin don phaisinéir, i scríbhinn, mionsonraí teagmhála an chomhlachta náisiúnta forfheidhmiúcháin nó an chomhlachta eile arna ainmniú faoi Airteagal 16. [Leasú 156]

4e. Soláthróidh aeriompróirí agus idirghabhálaithe, i gcás inarb iomchuí, an fhaisnéis de bhun an Airteagail seo i dteanga an chonartha aeriompair agus i dteanga a úsáidtear go hidirnáisiúnta agus ar mheán marthanach.

4f. Déanfar an fhaisnéis le haghaidh paisinéirí, agus an comhfhreagras leo, faoin Rialachán seo a sholáthar trí mheán leictreonach, i gcás inar féidir go teicniúil. I gcás ina soláthraítear faisnéis ar an modh sin, áiritheoidh aeriompróirí agus idirghabhálaithe gur féidir aon chomhfhreagras i scríbhinn, lena n-áirítear dáta agus am an chomhfhreagrais sin, a choimeád lena cheadú ina dhiaidh sin. Is ar aeriompróirí agus idirghabhálaithe a bheidh an dualgas cruthúnais maidir leis na ceisteanna i dtaobh an ndearna siad an fhaisnéis riachtanach a sholáthar do phaisinéirí agus cathain a rinne siad amhlaidh. Le gach modh cumarsáide cuirfear é ar a chumas don phaisinéir teagmháil a dhéanamh le haeriompróirí agus idirghabhálaithe go tapa agus saor in aisce agus cumarsáid a dhéanamh go héifeachtach. [Leasú 158]

4g. Maidir le daoine dalla agus daoine lagamhairc, daoine faoi mhíchumas cognaíoch nó faoi mhíchumas intleachta, agus daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, cuirfear an tAirteagal seo i bhfeidhm trí mhodhanna iomchuí malartacha agus inrochtana a úsáid. [Leasú 159]

4h. Áiritheoidh an comhlacht bainistithe aerfoirt go mbeidh faisnéis ghinearálta ar chearta paisinéirí ar taispeáint go soiléir agus go feiceálach i limistéir an aerfoirt ina mbíonn na paisinéirí. Ar bhonn na faisnéise a fuarthas, áiritheoidh sé freisin go gcuirfear paisinéirí atá ag an aerfort ar an eolas faoi na cúiseanna i gcásanna moille agus cur isteach ar eitiltí, amhail cealú a n-eitilte, agus a gcearta i ndáil leis na moilleanna agus cur isteach sin, agus faoina gcearta i gcás go scoirfidh an aerlíne gan choinne dá hoibríochtaí, mar shampla i gcás a dócmhainneachta nó i gcás ina ndéantar a cheadúnas oibríochta a chúlghairm. [Leasú 160]

4i. I gcás ina gcuirfear eitilt ar ceal nó i gcás moill a bheith uirthi imeacht, cuirfidh an t-aeriompróir oibriúcháin paisinéirí ar an eolas faoi sin, lena n-áirítear an chúis leis an gcur isteach, a luaithe agus a bheidh an fhaisnéis sin ar fáil agus, ar aon chuma, tráth nach déanaí ná 30 nóiméad tar éis an ama imeachta sceidealaithe, agus cuirfear ar an eolas iad faoin am imeachta measta a luaithe atá an fhaisnéis sin ar fáil, ar choinníoll go bhfuil sonraí teagmhála an phaisinéara ag an aeriompróir i gcomhréir leis an [*Rialachán maidir le Forfheidhmiú] i gcás ina bhfuair an paisinéir an ticéad trí idirghabhálaí. [Leasú 161]

4j. Tabharfaidh aeriompróirí agus idirghabhálaithe cúnamh inrochtana, agus cúnamh teileafóin éifeachtach do gach paisinéir a luaithe agus a chuirtear eitilt in áirithint; cuirfidh an tseirbhís cúnaimh teileafóin seo faisnéis agus moltaí malartacha ar fáil i gcás ina gcuirtear isteach ar eitilt agus ní rachaidh sé, in imthosca ar bith, thar an gcostas a bhaineann le glao áitiúil. [Leasú 162]

4k. Luafar go feiceálach ar aon chumarsáid leictreonach don phaisinéir ina dtugtar fógra dó nó di faoin gcealú, faoi mhoill fhada, nó faoi athrú ar an sceideal go bhféadfadh sé go bhfuil an paisinéir i dteideal cúitimh agus/nó cúnaimh faoin Rialachán seo.’ [Leasú 163]

‘Article 15a

Gearán a dhéanamh leis an aeriompróir nó leis an idirghabhálaí

1.DéanfaidhBunóidh gach aeriompróir agus gach idirghabhálaí sásra láimhseála gearán a chur ar bun i gcás na gceart agus na n-oibleagáidí a chumhdaítear leis ansa Rialachán seo ina réimsí freagrachta faoi seach. Cuirfidh siad a sonraí teagmhála ar fáil i dteanga an chonartha aeriompair agus i dteanga a úsáidtear go hidirnáisiúnta. Beidh fáil ag an bpobal ar mhionsonraí an phróisis láimhseála gearán, lena n-áirítear i bhformáid inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas agus do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe. Cuirfidh siad paisinéirí ar an eolas freisin ar bhealach soiléir faoi shonraí teagmhála an chomhlachta nó na gcomhlachtaí a d’ainmnigh na Ballstáit de bhun Airteagal 16 agus faoin gcomhlacht nó faoi na comhlachtaí atá freagrach as díospóidí a réiteach lasmuigh den chúirt faoi Airteagal 16a agus, i gcás inarb ábhartha, faoina bhfreagrachtaí faoi seach. Beidh an fhaisnéis sin ar fáil i dteanga oifigiúil nó i dteangacha oifigiúla na mBallstát ina bhfuil an t-aeriompróir agus an t-idirghabhálaí ag oibriú. [Leasú 164]

2.Nuair a thíolacannFéadfaidh paisinéirí gearán a chur faoi bhráid aon iompróra nó aon idirghabhálaí i ndáil lena réimsí freagrachtaí faoi seach trí na sásraítrí úsáid a bhaint as an sásra dá dtagraítear i mír 1, tíolacfar an. Cuirfear gearán sin laistigh de 6 mhí ón dáta ar cuireadh isteach ar an eitilt lena mbaineann. Laistigh de 30 lá féilire ón ngearán a thíolacadh, soláthróidh an t-aeriompróir nó an t-idirghabhálaí ar cuireadh an gearán chuige freagra réasúnaithe nó, i gcásanna eisceachtúla a bhfuil údar cuí leo, cuirfidh sé in iúl don phaisinéir go bhfaigheadh an paisinéir freagra deiridh laistigh de thréimhse níos lú ná 2 mhí ón dáta a tíolacadh an gearán. Beidh sa fhreagra freisin, i gcás nárbh fhéidir an díospóid a réiteach, sonraí teagmhála ábhartha an chomhlachta nó na gcomhlachtaí a ainmníodh faoi Airteagal 16 nó sonraí teagmhála an chomhlachta nó na gcomhlachtaí atá freagrach as díospóidí a réiteach lasmuigh den chúirt faoi Airteagal 16a, lena n-áirítear seoladh poist, suíomh gréasáin agus seoladh ríomhphoist comhlachta den sórt sin isteach laistigh de bhliain amháin ón dáta a d’imigh an eitilt nó ón dáta a raibh sé sceidealaithe imeachtnó comhlachtaí den sórt sin. [Leasú 165]

2a. I gcás ina ndéanfaidh an t-aeriompróir imthosca urghnácha a agairt, déanfaidh sé, ina fhreagra, an paisinéir a chur ar an eolas faoi na himthosca sonracha atá ina gcúis leis an gcealú nó leis an moill. Léireoidh an t-aeriompróir freisin go ndearna sé gach beart réasúnta chun an cealú nó an mhoill a sheachaint. [Leasú 166]

2b. Is ar an aeriompróir agus ar an idirghabhálaí a bheidh an dualgas cruthúnais maidir leis an bhfaisnéis riachtanach a sholáthar do phaisinéirí. [Leasú 167]

3.Ní dochar na gearáin a thíolacann paisinéirí trí úsáid a bhaint as an sásra dá dtagraítear i mír 1 dá gceart díospóidí a thíolacadh le haghaidh réiteach lasmuigh den chúirt i gcomhréir le hAirteagal 16a nó sásamh a lorg trí imeachtaí cúirte, faoi réir tréimhsí teorann i gcomhréir leis an dlí náisiúntaLaistigh de 7 lá oibre ón ngearán a fháil, dearbhóidh an seolaí don phaisinéir go bhfuil an gearán faighte aige. Laistigh de 2 mhí ón ngearán a fháil, tabharfaidh an seolaí freagra réasúnaithe don phaisinéir. I gcás nach soláthróidh an seolaí an freagra sin laistigh den tréimhse 2 mhí sin, measfar go bhfuil sé tar éis glacadh le héilimh an phaisinéara.; [Leasú 168]

3a. Leis an bhfreagra réasúnaithe, cuirfidh an seolaí an paisinéir ar an eolas freisin ar bhealach soiléir faoi shonraí teagmhála an chomhlachta nó na gcomhlachtaí a d’ainmnigh na Ballstáit de bhun Airteagal 16 agus faoin gcomhlacht nó faoi na comhlachtaí atá freagrach as díospóidí a réiteach lasmuigh den chúirt faoi Airteagal 16a agus, i gcás inarb ábhartha, faoina bhfreagrachtaí faoi seach. [Leasú 169]

3b. I gcás ina ndéanfaidh an t-aeriompróir imthosca urghnácha a agairt, déanfaidh sé, ina fhreagra, an paisinéir a chur ar an eolas faoi na himthosca sonracha ba chúis leis an gcealú nó leis an moill. Léireoidh an t-aeriompróir freisin go ndearna sé gach beart réasúnta chun an cealú nó an mhoill a sheachaint. [Leasú 170]

3c. Is ar an aeriompróir agus ar an idirghabhálaí a bheidh an dualgas cruthúnais maidir leis an bhfaisnéis riachtanach a sholáthar do phaisinéirí.’[Leasú 171]

‘Article 16

ForfheidhmiúComhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin a ainmniú [Leasú 172]

1.Ainmneoidh gach Ballstát comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin nó comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin a bheidh freagrach as forfheidhmiú an Rialacháin seo a mhéid a bhaineann le turais chuig aerfoirt atá suite ar a chríoch agus a imíonn uathu. Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas faoin gcomhlacht nó faoi na comhlachtaí atá ainmnithe acu i gcomhréir leis an mír seo.na n-oibleagáidí a leagtar síos sa Rialachán [Leasú 173]

2.Déanfaidh anBeidh gach comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin faireachán géar ar chomhlíonadh fhorálacha an Rialacháin seo agus déanfaidh sé na bearta is gá lena áirithiú go n-urramófar cearta na bpaisinéiríneamhspleách ar aon aeriompróir, aon chomhlacht bainistithe aerfoirt agus aon idirghabhálaí nó leasanna tráchtála eile, ina eagrú, ina chinntí maoinithe, ina struchtúr dlíthiúil agus ina chinnteoireacht. [Leasú 174]

2a. Cuirfidh na Ballstáit an comhlacht nó na comhlachtaí a ainmneofar i gcomhréir leis an Airteagal seo agus a dhualgais nó a ndualgais faoi seach, lena n-áirítear aon athrú orthu, in iúl don Choimisiún. Foilseoidh an Coimisiún agus an comhlacht nó na comhlachtaí atá ainmnithe an fhaisnéis sin ar a suíomhanna gréasáin. [Leasú 175]

3. Féadfaidh paisinéirí sáruithe líomhnaithe ar an Rialachán seo a thuairisciú don chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin. Féadfaidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin imscrúdú a dhéanamh ar na sáruithe líomhnaithe arna dtuairisciú agus cinneadh a dhéanamh maidir le gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin bunaithe ar an bhfaisnéis atá sna tuairiscí sin. [Leasú 176]

4. Beidh na smachtbhannaí a leagann na Ballstáit síos i leith sáruithe ar an Rialachán seo éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Go háirithe, beidh na smachtbhannaí sin leordhóthanach le dreasacht airgeadais a thabhairt d’iompróirí agus d’idirghabhálaithe an Rialachán seo a chomhlíonadh ar bhonn comhsheasmhach.[Leasú 177]

5. Faoin … [6 bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo] agus gach 5 bliana ina dhiaidh sin, foilseoidh na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin, ar a suíomh gréasáin, tuarascáil faoina ngníomhaíochtaí, faoin ngníomhaíocht forfheidhmiúcháin agus faoin toradh a bhí uirthi, lena n-áirítear maidir leis na smachtbhannaí a cuireadh i bhfeidhm. Cuirfear na tuarascálacha sin faoi bhráid an Choimisiúin freisin. [Leasú 178]

6.Cuirfidh aeriompróirí oibriúcháin agus idirghabhálaithe in iúl do na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin sonraí teagmhála an duine nó na ndaoine nó an chomhlachta a ainmníodh chun gníomhú agus chun doiciméid arna n‑eisiúint ag an gcomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin nó ag na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin a fháil thar a gceann ar bhonn buan, sa Bhallstát ina bhfuil siad ag oibriú, le haghaidh ábhair a chumhdaítear leis an Rialachán seo. Féadfaidh na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin an fhaisnéis sin a roinnt le chéile chun an Rialachán seo a fhorfheidhmiú.;’

“Airteagal 16 -a

Cúraimí forfheidhmiúcháin

1. Déanfaidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin faireachán géar ar chomhlíonadh an Rialacháin seo agus déanfaidh sé na bearta is gá chun a áirithiú go n-urramófar cearta paisinéirí.

2. Féadfaidh na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin a iarraidh ar aeriompróirí, comhlachtaí bainistithe aerfoirt agus idirghabhálaithe doiciméid agus faisnéis a sholáthar atá ábhartha chun a bhfeidhmeanna dá dtagraítear i mír 1 a chomhlíonadh. Soláthrófar na doiciméid agus an fhaisnéis sin laistigh de mhí amháin ón iarraidh a fháil, mura sonraíonn an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin a mhalairt.

3. Ar chomhlíonadh a bhfeidhmeanna dóibh, cuirfidh na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin san áireamh, i gcás inarb ábhartha, an fhaisnéis arna cur faoina mbráid ag an gcomhlacht eile arna ainmniú chun gearáin a láimhseáil mar a shainítear in Airteagal 16b mír 2.

4. Féadfaidh comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin gníomhaíochtaí faireacháin a dhéanamh go comhpháirteach i gcás aersheirbhísí idir dhá Bhallstát nó níos mó.

5. Déanfaidh na Ballstáit a áirithiú go dtabharfar cumhacht leordhóthanach dá gcomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin faoi seach chun gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin a dhéanamh.

6. I gcás ina ndéanann an t-aeriompróir imthosca urghnácha a agairt mar údar le cúiteamh a dhiúltú faoin Rialachán seo, tabharfaidh an t-aeriompróir bunús lena éileamh trí fhianaise leormhaith a sholáthar maidir leis na himthosca sin agus maidir le saincheisteanna teicniúla gaolmhara don chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin laistigh de 48 uair an chloig. Thairis sin, léireoidh an t-aeriompróir go ndearnadh gach beart réasúnta chun cealú na heitilte i dtrácht nó an mhoill uirthi a chosc.

7. Déanfaidh an Comhlacht Náisiúnta Forfheidhmiúcháin an fhaisnéis sin a scaipeadh chuig na comhlachtaí arna n-ainmniú le haghaidh réiteach malartach díospóidí de bhun an Rialacháin seo, i gcás ina mbeidh sí ar fáil.

8. Gach dhá bhliain, faoin 30 Meitheamh, foilseoidh na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin tuarascálacha ina mbeidh staidreamh maidir lena ngníomhaíocht, lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, staidreamh maidir leis na pionóis arna gcur i bhfeidhm le linn an dá bhliain féilire roimhe sin.

9. Ar bhonn sonraí a cheanglaítear ar aeriompróirí, comhlachtaí bainistithe aerfoirt agus idirghabhálaithe a sholáthar maidir le caighdeáin cáilíochta seirbhíse mar a shainmhínítear in Airteagal 15a, foilseoidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin staidreamh maidir le líon agus cineál na ngearán, líon na gcealuithe, na gceadanna bordála a diúltaíodh agus na moilleanna agus a bhfad, agus sonraí maidir le bagáiste a cailleadh, ar cuireadh moill air nó a ndearnadh damáiste dó.

10. Tabharfaidh aeriompróirí agus idirghabhálaithe a sonraí teagmhála do chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin nó do chomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin na mBallstát ina n-oibríonn siad.’” [Leasú 179]

“Airteagal 16 -aa

Gearáin á láimhseáil ag comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin agus ag comhlachtaí eile

1. Gan dochar do chearta na dtomhaltóirí sásamh malartach a lorg de bhun Threoir 2013/11/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle1a, tar éis don phaisinéir gearán a dhéanamh, gan sásamh a fháil, leis an aeriompróir nó leis an idirghabhálaí de bhun Airteagal 13a, féadfaidh an paisinéir gearán a dhéanamh leis an gcomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin nó le haon chomhlacht eile arna ainmniú faoi mhír 2 den Airteagal seo tráth nach déanaí ná bliain amháin tar éis faisnéis a fháil maidir le diúltú an aeriompróra nó an idirghabhálaí don ghearán bunaidh.

2. Féadfaidh aon phaisinéir gearán a dhéanamh faoi shárú líomhnaithe ar an Rialachán seo ag aon aerfort atá suite ar chríoch Ballstáit nó maidir le haon eitilt ó aon aerfort atá suite ar chríoch Ballstáit nó ó aon aerfort tríú tír chuig na haerfoirt sin, bíodh sé sin leis an gcomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin, nó le haon chomhlacht eile arna ainmniú ag Ballstát chuige sin.

3. Admhóidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin nó aon chomhlacht eile arna ainmniú faoi mhír 2 go bhfuarthas an gearán laistigh de 2 sheachtain ón ngearán a fháil. 3 mhí, ar a mhéad, a mhairfidh an nós imeachta láimhseála gearán ón dáta a bhunófar an comhad gearáin. Déanfar an próiseas láimhseála gearán inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas agus daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe i bhformáid inrochtana.

4. I gcás ina mbainfidh gearán le sáruithe líomhnaithe arna ndéanamh ag comhlacht bainistithe aerfoirt, is é an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin nó aon chomhlacht eile arna ainmniú faoi mhír 2 de chuid an Bhallstáit ar ar a chríoch a tharla an teagmhas a láimhseálfaidh an gearán.

5. Beidh comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin nó aon chomhlacht eile arna ainmniú faoi mhír 2 den Airteagal seo in ann déileáil le gearáin aonair ó phaisinéirí agus tabharfar dóibh, ar a laghad, na híoschumhachtaí imscrúdaitheacha agus forfheidhmiúcháin a shainmhínítear in Airteagal 9 de Rialachán (AE) 2017/2394 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle1b.

6. Beidh cinntí na gcomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin nó aon chomhlachta eile arna ainmniú faoi mhír 2 ceangailteach ar an dá pháirtí agus in-fhorfheidhmithe, gan dochar do cheart na bpáirtithe rochtain a fháil ar an gcóras breithiúnach. ’

_____________

1a Treoir 2013/11/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Bealtaine 2013 maidir le réiteach malartach díospóidí ar dhíospóidí tomhaltóirí agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 agus Treoir 2009/22/CE (Treoir maidir le ADR le haghaidh tomhaltóirí) (IO L 165, 18.6.2013, lch. 63, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2013/11/oj).

1b Rialachán (AE) 2017/2394 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2017 maidir le comhar idir na húdaráis náisiúnta atá freagrach as dlíthe cosanta tomhaltóirí a fhorfheidhmiú agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004, (IO L 345, 27.12.2017, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2017/2394/oj).” [Leasú 180]

“Airteagal 16 -ab

1. I gcás ina mbeidh comhlachtaí éagsúla ainmnithe ag Ballstát faoi Airteagail 16 agus 16b den Rialachán seo, déanfaidh na comhlachtaí sin malartú faisnéise ábhartha eatarthu a áirithiú, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679, chun cuidiú leis an gcomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin a chúraimí maoirseachta agus forfheidhmiúcháin a dhéanamh, agus ionas gur féidir leis an gcomhlacht láimhseála gearán arna ainmniú faoi Airteagal 16b an fhaisnéis is gá a bhailiú chun gearáin aonair a scrúdú.

2. Déanfaidh comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin de chuid Ballstát éagsúil faisnéis a mhalartú faoina gcuid oibre agus faoina bprionsabail agus cleachtais chinnteoireachta chun críche comhordaithe trasteorann. Tabharfaidh an Coimisiún tacaíocht dóibh agus iad i mbun an chúraim sin.” [Leasú 181]

“Airteagal 16 -ac

Cigireachtaí ar chomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin

1. Féadfaidh an Coimisiún cigireachtaí a dhéanamh ar chomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin chun faireachán a dhéanamh ar na Ballstáit maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin agus chun moltaí a dhéanamh chun forfheidhmiú an Rialacháin a fheabhsú.

2. In am agus i dtráth roimh chigireacht, cuirfidh an Coimisiún an Ballstát lena mbaineann ar an eolas ina thaobh sin.

3. Cuirfear gach tuarascáil chigireachta ón gCoimisiún in iúl d’údarás náisiúnta forfheidhmiúcháin an Bhallstáit lena mbaineann, agus leagfaidh an t-údarás sin amach, ina fhreagra, na bearta a dhéanfar chun an neamhchomhlíonadh a shainaithnítear a leigheas agus tabharfaidh sé aghaidh ar na moltaí.

4. Cuirfear an tuarascáil, mar aon le freagra an chomhlachta náisiúnta forfheidhmiúcháin, in iúl dá éis sin do chomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin na mBallstát eile, i gcás inarb iomchuí.” [Leasú 182]

“Airteagal 16 -ad

Pionóis

1. Déanfaidh na Ballstáit na rialacha a bhaineann leis na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe ar an Rialachán seo a leagan síos agus glacfaidh siad gach beart is gá lena áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad. Beidh na pionóis dá bhforáiltear éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Tabharfaidh na Ballstáit fógra don Choimisiún maidir leis na rialacha agus na bearta sin agus tabharfaidh siad fógra dó gan mhoill faoi aon leasú ina dhiaidh sin a dhéanfaidh difear do na rialacha nó do na bearta sin.

2. Faoi chuimsiú an chomhair dá dtagraítear in Airteagal 16c, déanfaidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin atá inniúil chun críoch Airteagal 16 b (4) nó (5), arna iarraidh sin don chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin a bhfuil an gearán á láimhseáil aige, imscrúdú ar an sárú ar an Rialachán seo atá sainaitheanta ag an gcomhlacht sin agus, más gá, forchuirfidh sé pionóis.” [Leasú 183]

“Airteagal 16 -ae

Comhar idir na Ballstáit agus an Coimisiún

1. Seolfaidh na Ballstáit faisnéis ábhartha go tráthrialta chuig an gCoimisiún maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo, agus cuirfidh sé an fhaisnéis seo ar fáil i bhfoirm leictreonach do na Ballstáit eile.

2. Arna iarraidh sin don Choimisiún, déanfaidh na comhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin imscrúdú ar chleachtais amhrasta shonracha maidir le neamhchomhlíontacht leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Rialachán seo, ar neamhchomhlíontacht í ó aeriompróir nó roinnt aeriompróirí, nó comhlacht bainistithe aerfoirt nó roinnt comhlachtaí bainistithe aerfoirt agus tuairisceoidh siad a dtorthaí chuig an gCoimisiún laistigh de 4 mhí ón iarraidh a fháil.

3. Tríd an gCoiste dá dtagraítear in Airteagal 16a den [Rialachán maidir le Forfheidhmiú], tacóidh an Coimisiún le hidirphlé agus cuirfidh sé comhar chun cinn idir na Ballstáit maidir le léirmhíniú agus cur i bhfeidhm an Rialacháin seo ar an leibhéal náisiúnta.

4. Ar iarraidh ó Bhallstát, comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin, nó ar a thionscnamh féin, scrúdóidh an Coimisiún cásanna ina dtagann difríochtaí chun cinn i gcur i bhfeidhm agus i bhforfheidhmiú aon cheann d’fhorálacha an Rialacháin seo.

5. Féadfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, treoirlínte a ghlacadh d’fhonn cur i bhfeidhm coiteann an Rialacháin seo a chur chun cinn.” [Leasú 184]

‘Article

Airteagal 16a Díospóidí a réiteach lasmuigh den chúirt

Áiritheoidh na Ballstáit gur féidir le haerphaisinéirígo bhféadfaidh aerphaisinéirí díospóidí aonair maidir le gearáin nó iarrataíiarratais faoin Rialachán seo a chur faoi bhráid an chomhlachta nó na gcomhlachtaíthíolacadh do chomhlacht nó do chomhlachtaí atá freagrach as díospóidí a réiteach lasmuigh den chúirt. Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas faoin gcomhlacht nó faoi na comhlachtaí atáa bheidh freagrach as díospóidí a láimhseáil faoinréiteach i gcomhréir leis an Airteagal seo. Féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh gan an tAirteagal seo a chur i bhfeidhm ach maidir le díospóidí idirBeidh rannpháirtíocht aeriompróirí nóagus idirghabhálaithe, ar thaobh amháin, agus tomhaltóirí faoi raon feidhme an Rialacháin seo i nósanna imeachta um réiteach malartach díospóidí éigeantach agus beidh a gcinntí ceangailteach, gan dochar do cheart na bpáirtithe rochtain a fháil ar an taobh eilegcóras breithiúnach.;’ [Leasú 185]

“Airteagal 16aa

Doiciméid chomhlíontachta

1. Déanfaidh aeriompróirí de chuid an Aontais doiciméad a thugann tuairisc réasúnta mionsonraithe go bhfuil a nósanna imeachta oibriúcháin leordhóthanach chun a áirithiú go gcloíonn siad go comhsheasmhach le hAirteagail ábhartha uile an Rialacháin seo a ullmhú agus a chur faoi bhráid chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin an Bhallstáit a d’eisigh a gceadúnas oibríochta de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 agus don Choimisiún faoin [1 Eanáir xxxx].

2. Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh, lena leagfar síos inneachar íosta do dhoiciméid chomhlíontachta den sórt sin. Maidir leis an inneachar íosta, beidh ann, ar a laghad, pleananna teagmhasacha maidir le cur isteach mór, ina sainaithnítear iad siúd atá freagrach as cúnamh agus cearta eile a sholáthar, na socruithe agus na nósanna imeachta praiticiúla trína ndéantar gearáin a láimhseáil agus cúnamh agus cúiteamh a chur ar fáil, agus na nósanna imeachta agus na teimpléid do chumarsáid le paisinéirí. Glacfar na gníomhartha cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá dtagraítear in Airteagal 16c(2).

3. Déanfaidh aon iompróir eile a sholáthraíonn seirbhísí ó aerfort Aontais doiciméad comhlíontachta a chur faoi bhráid chomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin na mBallstát uile ina bhfeidhmíonn siad agus faoi bhráid an Choimisiúin.

4. Déanfaidh aeriompróirí athbhreithniú ar na doiciméid chomhlíontachta agus cuirfidh siad leaganacha nuashonraithe faoi bhráid an chomhlachta náisiúnta forfheidhmiúcháin ábhartha nó na gcomhlachtaí náisiúnta forfheidhmiúcháin ábhartha agus faoi bhráid an Choimisiúin gach trí bliana ag tosú an [1 Eanáir xxxx].

5. Cuirfidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin na doiciméid chomhlíontachta a thíolacfaidh aeriompróirí san áireamh agus seiceáil á dhéanamh aige, nuair is féidir, ar bhailíocht na ndoiciméad comhlíontachta i gcomparáid le faisnéis faoi ghearáin.” [Leasú 186]

“Airteagal 16ab

An tarmligean a fheidhmiú

1. Is faoi réir na gcoinníollacha a leagtar síos san Airteagal seo a thugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh.

2. Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 6c agus Airteagal 7 a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse cúig bliana amhail ón [dáta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo]. Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná 9 mí roimh dheireadh na tréimhse 5 bliana, tuarascáil a tharraingt suas maidir le tarmligean na cumhachta. Déanfar tarmligean na cumhachta a fhadú go hintuigthe go ceann tréimhsí comhfhaid, mura rud é go gcuireann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in aghaidh an fhadaithe sin tráth nach déanaí ná 3 mhí roimh dheireadh gach tréimhse.

3. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na gcumhachtaí dá dtagraítear in Airteagal 6c agus Airteagal 7 a chúlghairm aon tráth. Le cinneadh cúlghairme, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta arna sonrú sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.

4. Roimh dó gníomh tarmligthe a ghlacadh, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n-ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr.

5. A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra faoi do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ina leith an tráth céanna.

6. Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 6c agus Airteagal 7 i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.” [Leasú 187]

“Airteagal 16ac

Nós imeachta coiste

1. Beidh de chúnamh ag an gCoimisiún an Coiste um Chearta Paisinéirí, ar a mbeidh beirt ionadaithe ó gach Ballstát agus beidh ar a laghad duine amháin acu sin ina ionadaí ar chomhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

2. I gcás ina ndéantar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.” [Leasú 188]

‘Article 17

Athbhreithniú agus tuairisciú

1.

Faoin … [5 bliana, ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo] agus gach 3 bliana ina dhiaidh sin, tuairisceoidh an Coimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir le liosta na n-imthosca urghnácha a leagtar amach san Iarscríbhinn, i bhfianaise na dteagmhas a dhéanann difear d’oibriú tráthúil éifeachtach eitiltí a tharla le linn an 2 bhliain roimh gach tuarascáil.

Beidh togra reachtach ag gabháil leis an tuarascáil nuair is gá. [Leasú 189]

2.Faoin … [5 bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo] agus gach 5 bliana ina dhiaidh sin, tuairisceoidh an Coimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir le hoibriú, forfheidhmiú agus torthaí an Rialacháin seo. Áireoidh an Coimisiún sa tuarascáil sin faisnéis faoi chosaint fheabhsaithe a thugtar d’aerphaisinéirí ar eitiltí arna n-oibriú ag aeriompróirí tríú tír chuig tríú tíortha agus uathu.

Áireofar sa tuarascáil sin freisin athbhreithniú ar na méideanna a leagtar amach in Airteagal 7(1) agus ar na céatadáin a leagtar amach in Airteagal 10(2), agus aird á tabhairt, inter alia, ar éabhlóid na dtáillí aeir, an ráta boilscithe agus an staidreamh maidir le cead bordála a diúltaíodh, cealuithe, moilleanna agus nasceitiltí a cailleadh atá inchurtha i leith aeriompróirí, chomh maith le staidreamh maidir le híosghrádú, le linn na 5 bliana roimhe sin. [Leasú 190]

Sa tuarascáil atá le tíolacadh faoin … [5 bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo] de bhun na chéad fhomhíre, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an méid seo a leanas freisin:(a) a riachtanaí agus a indéanta atá sé athbhreithniú a dhéanamh ar raon feidhme an Rialacháin seo d’fhonn cosaint paisinéirí agus an cothrom iomaíochta idir aeriompróirí an Aontais agus aeriompróirí tríú tír, agus gnéithe nascachta, a fheabhsú tuilleadh. Go háirithe, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar na rioscaí a bhaineann le coinbhleacht dlínsí agus ar na deacrachtaí a bhaineann le forfheidhmiú agus molfaidh sé bealaí chun na rioscaí sin a mhaolú agus chun aghaidh a thabhairt ar na deacrachtaí sin; [Leasú 191](b) a riachtanaí atá sé na tairseacha a leagtar amach in Airteagal 7(2) a choigeartú ar bhonn staidreamh maidir le héabhlóid na moilleanna agus na gcealuithe le linn na 5 bliana roimh an measúnú ón gCoimisiún agus gach bliain ón … [2 bhliain ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo]; [Leasú 192](c)a indéanta atá sé tuilleadh uathoibrithe a dhéanamh ar iarrataí ar chúiteamh i leith moilleanna nó ar íocaíochtaí cúitimh ina leith sin.

Beidh tograí reachtacha ag gabháil leis an tuarascáil i gcás inar gá.;’;

‘(b) ciallaíonn ‘aeriompróir de chuid an Aontais’ aeriompróir a bhfuil ceadúnas bailí oibriúcháin aige a dheonaigh Ballstát i gcomhréir le forálacha Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle*;

________________

* Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meán Fómhair 2008 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal (IO L 293, 31.10.2008,, lch. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2008/1008/oj).’

‘(h) ciallaíonn ‘trealamh soghluaisteachta’ aon trealamh atá beartaithe chun cúnamh a thabhairt do dhaoine faoi mhíchumas nó do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, de réir bhrí Airteagal 2, pointe (a), de Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle*, maidir lena soghluaiseacht;(i)ciallaíonn ‘madra cuidithe aitheanta’ madra atá oilte go sonrach chun neamhspleáchas agus féinchinntiúchán daoine faoi mhíchumas a mhéadú agus a aithnítear go hoifigiúil i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta is infheidhme, i gcás inarb ann do rialacha den sórt sin;(j)ciallaíonn ‘formáid inrochtana’ formáid lena dtugtar rochtain ar aon fhaisnéis ábhartha do dhuine faoi mhíchumas agus do dhuine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaitseacht laghdaithe, lena n-áirítear trí rochtain a thabhairt don duine sin ar bhealach atá chomh furasta agus compordach leis an rochtain a thugtar do dhuine gan mhallachar ná míchumas, agus a chomhlíonann na ceanglais inrochtaineachta a shainítear i gcomhréir leis an reachtaíocht is infheidhme, go háirithe Treoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle**;(k)ciallaíonn ‘idirghabhálaí’ aon duine nádúrtha nó dlítheanach, seachas iompróir, atá ag gníomhú, chun críoch a bhaineann lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm, thar ceann iompróra nó paisinéara chun conradh iompair a thabhairt i gcrích;(l)ciallaíonn ‘earra pearsanta’ píosa bagáiste nár seiceáladh isteach, ar gné riachtanach é d’iompar paisinéirí, a chomhlíonann ceanglais slándála agus sábháilteachta, agus ag a bhfuil uastoisí 40x30x15 cm nó ar an gcoinníoll go dtéann sé faoin suíochán os comhair an tsuíocháin ina bhfuil an paisinéir ina shuí nó ina suí; [Leasú 193](m)ciallaíonn ‘bagáiste láimhe’ píosa bagáiste nár seiceáladh isteach agus nach earra pearsanta é agus a chomhlíonann ceanglais slándála agus sábháilteachta.

________________

* Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir leis na cearta atá ag daoine faoi mhíchumas agus daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe agus iad ag taisteal d’aer (IO L 204, 26.7.2006, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2006/1107/oj).

** Treoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 i ndáil leis na ceanglais inrochtaineachta le haghaidh táirgí agus seirbhísí (IO L 151, 7.6.2019, lch. 70, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj).;’

‘Beidh dliteanas aeriompróra de chuid an Aontais i leith paisinéirí agus a gcuid bagáiste faoi rialú ag forálacha uile Choinbhinsiún Montréal a bhaineann leis an dliteanas sin. Áirítear leis sin dliteanas aeriompróra de chuid an Aontais maidir le moill ar phaisinéirí nó ar an mbagáiste.;’

“2. Ag gach aerfort laistigh den Aontas, bunóidh an t-aeriompróir de chuid an Aontais agus na láimhseálaithe ar an talamh atá ag gníomhú thar a cheann seirbhís a sholáthraíonn foirmeacha gearáin do phaisinéirí a cheadaíonn dóibh gearán a chur isteach láithreach faoi bhagáiste a ndearnadh damáiste dó nó a cailleadh ar theacht dóibh. Ar an gcaoi chéanna, áiritheoidh an t-aeriompróir de chuid an Aontais go dtabharfar rochtain éasca sho-úsáidte do phaisinéirí ar an bhfoirm ghearáin dá dtagraítear sa mhír seo trí chóid QR a úsáid. Déanfar cóid QR den sórt sin a chur in iúl agus a thaispeáint ar bhealach soiléir agus infheicthe, lena n-áirítear ag deasca seiceála isteach, ag deasca seirbhíse aerfoirt, ag geataí bordála agus ar shuíomh gréasáin an aeriompróra nó ar ardán coibhéiseach ar líne, ionas go mbeidh paisinéirí in ann rochtain a fháil ar an bhfoirm ghearáin go tapa agus gan deacracht mhíchuí. Maidir leis an bhfoirm ghearáin, a d’fhéadfadh a bheith i bhfoirm tuarascála ar neamhrialtacht maoine (PIR), glacfaidh an t-aeriompróir léi ag an aerfort mar ghearán de bhun Airteagal 31(2) de Choinbhinsiún Montréal. Ní dhéanfadh sin difear do cheart an phaisinéara gearán a dhéanamh ar mhodhanna eile laistigh de na spriocanna a leagtar síos i gCoinbhinsiún Montréal.’ [Leasú 194]

2а. Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh, ina leagtar síos foirm na foirme caighdeánaithe éilimh. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta comhairliúcháin/scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 6f(2).” [Leasú 195]

‘Airteagal 3a

An tsuim fhorlíontach a fhéadfaidh aeriompróir de chuid an Aontais a éileamh, i gcomhréir le hAirteagal 22(2) de Choinbhinsiún Montréal, agus gan dochar d’Airteagal 6a, nuair a dhéanann paisinéir dearbhú speisialta leasa i seachadadh a chuid bagáiste nó a cuid bagáiste ag an gceann scríbe, beidh an tsuim sin bunaithe ar tharaif a léiríonn na costais bhreise iompair agus árachais maidir leis an mbagáiste a bhfuil a luach os cionn na teorann dliteanais. Cuirfear an taraif ar fáil do phaisinéirí arna iarraidh sin dóibh.’;’

‘Airteagal 5

1.I gcás bás paisinéirí nó i gcás ina ngortaítear iad, íocfaidh an t-aeriompróir de chuid an Aontais, gan mhoill, agus i gcás ar bith tráth nach déanaí ná 15 lá tar éis chéannacht an duine nádúrtha atá i dteideal cúitimh a bheith suite, na réamhíocaíochtaí sin a d’fhéadfadh a bheith ag teastáil chun freastal ar riachtanais eacnamaíocha láithreacha ar bhonn atá comhréireach leis an gcruatan a fulaingíodh.

2.Gan dochar do mhír 1, ní bheidh réamhíocaíocht i gcás bás paisinéirí níos lú ná 16 %, in aghaidh an phaisinéara, den teorainn dliteanais a leagtar síos faoi Airteagal 21(1) de Choinbhinsiún Montréal agus ag an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta de bhun Airteagal 24(2) de Choinbhinsiún Montréal.’

3.Ní hionann réamhíocaíocht agus dliteanas a aithint agus féadfar í a fhritháireamh in aghaidh aon suimeanna a íocfar ina dhiaidh sin ar bhonn dliteanas aeriompróra de chuid an Aontais, ach ní bheidh sí in-aischurtha, ach amháin sna cásanna a fhorordaítear in Airteagal 20 de Choinbhinsiún Montréal nó i gcás nárbh é nó í an duine a fuair an réamhíocaíocht an duine a bhí i dteideal cúitimh.;

3a. Má tá bagáiste caillte, má tá moill air nó má dhéantar damáiste dó, tabharfaidh aerlínte cúiteamh ar dtús do na paisinéirí a bhfuil conradh curtha i gcrích acu leo sular féidir leo éileamh a dhéanamh i gcoinne na n-aerfort sin nó na soláthraithe seirbhíse don damáiste, nach gá gurb iad féin atá freagrach as.’ [Leasú 196]

‘1. Agus iompar d’aer á dhíol san Aontas acu, soláthróidh na haeriompróirí faisnéis chuimsitheach do phaisinéirí ar bhealach soiléir agus inrochtana maidir leis na nósanna imeachta is infheidhme a bheidh le leanúint i gcás ina gcailltear bagáiste, i gcás ina bhfuil moill air nó i gcás ina ndéantar damáiste dó. Agus iompar d’aer á dhíol san Aontas acu, áiritheoidh na haeriompróirí uile, agus iompar d’aer san Aontas á dhíol acu, go ndéanfargo gcuirfear achoimre ar na príomhfhorálacha lena rialaítear dliteanas i leith paisinéirí agus a gcuid bagáistefáil do phaisinéirí ag gach pointe díola, lena n-áirítear sprioc-amannana spriocdhátaí chun caingean le haghaidh cúitimh a chomhdú i ndáil le cúiteamh agus an fhéidearthachtdeis chun dearbhú speisialta a dhéanamh maidir le bagáiste, a chur ar fáil do phaisinéirí ag gach díolphointe, lena n-áirítear díol ar an teileafónnguthán agus tríd an idirlíon. Chun an ceanglas faisnéise sin a chomhlíonadh, úsáidfidh aeriompróirí de chuid an Aontais an fógra atá san Iarscríbhinn. Ní féidir feidhm a bhaint as achoimre nánó fógra den sórt sin a úsáid mar bhonn d’éileamh ar chúiteamh, ná chun forálacha an Rialacháin seo nó Choinbhinsiún Montréal a léirmhíniúléiriú.;’; [Leasú 197]

“Agus iompar d’aer á dhíol san Aontas acu, áiritheoidh na haeriompróirí uile go gcuirfear achoimre ar fáil do phaisinéirí ag gach pointe díola, lena n-áirítear díol ar an nguthán agus tríd an idirlíon, ar achoimre é de na príomhfhorálacha lena rialaítear dliteanas as paisinéirí agus a gcuid bagáiste, lena n-áirítear na spriocdhátaí chun caingean a chomhdú i ndáil le cúiteamh agus an deis chun dearbhú speisialta a dhéanamh maidir le bagáiste. Chun an ceanglas faisnéise sin a chomhlíonadh, úsáidfidh aeriompróirí de chuid an Aontais an fógra atá san Iarscríbhinn. Ní féidir feidhm a bhaint as achoimre nó fógra den sórt sin mar bhonn d’éileamh ar chúiteamh, ná chun forálacha an Rialacháin seo nó Choinbhinsiún Montréal a léiriú. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 6d chun na méideanna atá luaite san Iarscríbhinn a choigeartú, cé is moite den mhéid atá luaite in Airteagal 5(2), i bhfianaise cinnidh ón Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta de bhun Airteagal 24(2) de Choinbhinsiún Montréal.” [Leasú 198]

‘– an ceart dearbhú speisialta leasa a dhéanamh, saor in aisce, maidir le luach a dtrealaimh soghluaisteachta i gcás inar duine faoi mhíchumas nó duine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaisteacht laghdaithe é nó í an paisinéir.;’

‘3. I gcás an iompair uile a dhéanann aeriompróirí de chuid an Aontais, is iad na teorainneacha a bhunaítear leis an Rialachán seo na teorainneacha a léirítear i gcomhréir leis na ceanglais faisnéise i míreanna 1 agus 2, ach amháin má chuireann aeriompróir de chuid an Aontais teorainneacha níos airde i bhfeidhm trí ghealltanas deonach ar a thionscnamh féin. I gcás an iompair uile a dhéanann aeriompróirí tríú tír, ní bheidh feidhm ag míreanna 1 agus 2 ach amháin maidir le hiompar chuig an Aontas, ón Aontas nó laistigh den Aontas.;’

‘4. Cuirfidh gach aeriompróir foirm ar fáil, ar a bhfeidhmchláir mhóibíleacha agus ar a suíomhanna gréasáin, a chuireann ar chumas an phaisinéara gearán ar líne nó gearán cruachóipe a chomhdú láithreach faoi bhagáiste a ndearnadh damáiste dó, ar cuireadh moill air nó a cailleadh. Measfaidh an t-aeriompróir gurb é dáta tíolactha na foirme sin dáta comhdaithe an ghearáin de bhun Airteagal 31(2) agus 31(3) de Choinbhinsiún Montréal, fiú má iarrann an t-aeriompróir tuilleadh faisnéise ar dháta níos déanaí. Ní dhéanfaidh an mhír seo difear do cheart an phaisinéara gearán a thíolacadh ar mhodhanna eile laistigh de na sprioc-amanna a leagtar síos le Coinbhinsiún Montréal.

5.An fhaisnéis uile a sholáthraítear de bhun an Airteagail seo, agus foirmeacha gearáin, beidh siad i bhformáid inrochtana agus cuirfear ar fáil iad freisin do dhaoine nach n-úsáideann uirlisí digiteacha.

6.Beidh feidhm ag na hoibleagáidí faisnéise uile de bhun an Airteagail seo freisin maidir le hidirghabhálaithe, agus iompar d’aer chuig an Aontas, ón Aontas nó laistigh den Aontas á dhíol acu.;’

‘Article 6a

1.Aon uair a bheidh trealamh soghluaisteachta a seiceáladh isteach nó madramadraí cuidithe aitheanta á iomparn-iompar ag aeriompróir de chuid an Aontais, cuirfidh sé paisinéirí ar an eolas faoina gcearta agus áiritheoidh sésiad go dtabharfar an rogha do gach duine faoi mhíchumas nó gach duine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaisteacht laghdaithe dearbhú speisialta leasa sa seachadadh ag ceann scríbe a dhéanamh, i bhformáid inrochtana, de bhun Airteagal 22(2) de Choinbhinsiún Montréal, tráth na háirithinte, ag an am céanna leis an bhfógra de bhun Airteagal 6 de Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006 agus, ar a dhéanaí, nuair a thugtar an trealamh don aeriompróir agus, i gcás madra cuidithe aitheanta, tráth bordála. Sa chás sin, ní ghearrfaidh an t-aeriompróir de chuid an Aontais táille bhreise ar na paisinéirí lena mbaineann. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena leagtar síos foirm-mhúnla a bheidh le húsáid i gcomhair dearbhú leasa. Glacfar na gníomhartha cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta comhairliúcháin dá dtagraítear in Airteagal 59(2). I gcás ina scriostar trealamh, ina gcailltear é,, ina ndéantar damáiste dó nó ina gcuirtear moill air, nó i gcás bás madra chuidithe aitheanta nó i gcás ina ngortaítear é, féadfaidh an t-aeriompróir de chuid an Aontais a cheangal ar an duine faoi mhíchumas nó ar an duine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaisteacht laghdaithe cruthúnas a sholáthar ar an gcostas a bhaineann le hathsholáthar an trealaimh soghluaisteachta nó an mhadra chuidithe aitheanta, lena n-áirítear an costas a bhaineann le hathsholáthar sealadach, chun tacú leis an méid a dhearbhaítear sa dearbhú speisialta leasa.[Leasú 199]

Agus iompar d’aer á dhíol thar ceann aeriompróra de chuid an Aontais, tabharfaidhcuirfidh na hidirghabhálaithe na paisinéirí ar an eolas faoina gcearta agus tabharfaidh siad rogha do na paisinéirí lena mbaineann dearbhú speisialta leasa a dhéanamh, i bhformáid inrochtana, de bhun Airteagal 22(2) de Choinbhinsiún Montréal, tráth na háirithinte, ag an am céanna leis an bhfógra de bhun Airteagal 6 de Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006. Tabharfar an dearbhú speisialta leasa sin faoi na coinníollacha céanna a leagtar amach sa chéad fhomhír. Tarchuirfidh an t-idirghabhálaí an dearbhú chuig an aeriompróir de chuid an Aontais a luaithe is féidir. [Leasú 200]

2.I gcás scriosadh, cailliúint, damáiste nó moill i dtaca le hiompar trealaimh soghluaisteachta a seiceáladh isteach nó i gcás bás madra chuidithe e aitheanta nó i gcás ina ngortaítear madra cuidithe aitheanta, beidh an t‑aeriompróir de chuid an Aontais faoi dhliteanas suim a íoc nach mó í ná an tsuim a dhearbhaigh an paisinéir; ach amháin má chruthaíonn sé go bhfuil an tsuim a éilítear níos mó ná leas iarbhír an duine sa seachadadh ag ceann scríbe.

3.I gcás ina bhfuil feidhm ag mír 2, agus gan dochar d’Airteagail 7 agus 8 agus d’Iarscríbhinn I, an ceathrú fomhír, de Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006, déanfaidh aeriompróirí an Aontais gach iarracht réasúnta go pras chun athsholáthairtí sealadacha a bhfuil gá leo láithreach a sholáthar le haghaidh trealamh soghluaisteachta a seiceáladh isteach agus réitigh shealadacha a sholáthar a mhéid a bhaineann le hathsholáthar madraí cuidithe aitheanta. Ceadófar don duine faoi mhíchumas nó don duine a bhfuil a shoghluaisteacht nó a soghluaisteacht laghdaithe an t-athsholáthar sealadach sin a choimeád saor in aisce go dtí go n-íocfar an cúiteamh dá dtagraítear i mír 2 nó go dtí go mbeidh na daoine dlítheanacha nó nádúrtha cúitithe ag aeriompróirí an Aontais as na costais a bhaineann le trealamh soghluaisteachta nó madra cuidithe aitheanta a athsholáthar go sealadach.

4.Ní hionann mír 3 a chomhlíonadh agus dliteanas an aeriompróra de chuid an Aontais a aithint.

Airteagal 6aa

1. Áiritheoidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin arna ainmniú faoi Airteagal 16 de Rialachán (CE) Uimh. 261/2004 go gcomhlíonfar an Rialachán seo. Chuige sin, déanfaidh sé faireachán ar na nithe seo a leanas:(a) téarmaí agus coinníollacha conarthaí aeriompair;(b) tairiscint chórasach dearbhaithe leasa speisialta do threalamh soghluaisteachta cláraithe, agus tairiscint chórasach leibhéal iomchuí cúitimh i gcás damáiste a bheith déanta do threalamh soghluaisteachta;(c) réamhíocaíocht arna déanamh faoi Airteagal 5(1) nuair is infheidhme;(d) cur i bhfeidhm Airteagal 6.

2. Chun faireachán a dhéanamh ar chosaint paisinéirí a bhfuil a soghluaiseacht laghdaithe agus paisinéirí faoi mhíchumas i gcás ina ndéantar damáiste dá dtrealamh soghluaisteachta nó d’fheistí cúnta, scrúdóidh an comhlacht náisiúnta forfheidhmiúcháin freisin an fhaisnéis ar ghearáin a bhaineann le trealamh soghluaisteachta arna gcur isteach chuig na comhlachtaí arna n-ainmniú faoi Airteagal 16a de Rialachán (CE) Uimh. 261/2004 agus cuirfidh sé an fhaisnéis sin san áireamh.

3. Beidh na smachtbhannaí a leagfaidh na Ballstáit síos le haghaidh sáruithe ar an Rialachán seo éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.

4. Ina dtuarascálacha bliantúla de bhun Airteagal 16(6) de Rialachán (CE) 261/2004, foilseoidh na Comhlachtaí Náisiúnta Forfheidhmiúcháin staidreamh freisin ar a ngníomhaíochtaí agus ar na smachtbhannaí arna gcur i bhfeidhm maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo. [Leasú 201]

Article 6b

1.Gan dochar do Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008, cuirfidh gach aeriompróir agus idirghabhálaí, agus iompar d’aer chuig an Aontas, ón Aontas nó laistigh den Aontas á dhíol acu, an méid seo a leanas in iúl go soiléir, i bhformáid inrochtana, tráth na háirithinte, agus ar a bhfeidhmchláir mhóibíleacha agus ar a suíomh gréasáin, agus, thairis sin, i gcás aeriompróirí, cuirfidh siad an méid seo a leanas ar fáil freisin, arna iarraidh sin ag an aerfort (lena n-áirítear ag meaisíní seiceáil isteach féinseirbhíse):– an lamháltas uasta bagáiste i dtéarmaí toise agus meáchain a cheadaítear do phaisinéirí a iompar sa chábán agus i mbolg an aerárthaigh, a chomhfhreagraíonn don táille don aicme iompair le haghaidh gach ceann de na heitiltí a áirítear in áirithint paisinéara;– aon srianta ar líon na n-earraí a mbeadh feidhm leo laistigh de lamháltas uasta bagáiste áirithe;– na coinníollacha faoina n-iompraítear earraí leochaileacha nó luachmhara, amhail uirlisí ceoil, trealamh spóirt, naíchóistí agus naíshuíocháin, i gcábán na bpaisinéirí nó i mbolg lasta an aerárthaigh;– gan dochar do mhír 2, muirir bhreise a d’fhéadfaí a ghearradh ar bhagáiste a seiceáladh isteach agus nár seiceáladh isteach a iompar, lena n-áirítear uirlisí ceoil dá dtagraítear in Airteagal 6c,– na cúiseanna sonracha a d’fhéadfadh bac a chur ar bhagáiste nár seiceáladh isteach a iompar sa chábán de bhun mhír 3.

Ní mór seirbhísí taistil lárnacha agus muirir bhreise a bheith so-aitheanta go soiléir agus ní mór a bheith in ann iad a cheannach ar leithligh óna chéile. [Leasú 202]

Má aistrítear bagáiste láimhe ó chábán an aerárthaigh go dtína bholg roimh bhordáil nó roimh éirí de thalamh, ní mór é a thabhairt ar ais do phaisinéirí mar bhagáiste láimhe agus iad ag díbhordáil. [Leasú 203]

2.Gan dochar do Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006, ceadóidh aeriompróirí do phaisinéirí earra pearsanta agus bagáiste láimhe a iompar laistigh de na toisí uasta 100 cm (suim an fhaid, an leithid, agus na hairde) sa chábán agus gan aon chostas breise i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 261/2004. Féadfar méid bagáiste cábáin atá ceadaithe a chur in iúl i dtoisí uasta nó i meáchain uasta den mhéid bagáiste cábáin atá ceadaithe in aghaidh an phaisinéara, nó an dá cheann, ach gan aon srian ar líon sonrach na n-ítimí a iompraítear. [Leasú 204]

3.I gcás ina gcuirtear bac ar earra pearsanta dá dtagraítear i mír 2 nó bagáiste láimhe a iompar sa chábán ar chúiseanna sonracha, amhail cúiseanna sábháilteachta, cúiseanna toillte nó athrú ar an gcineál aerárthaigh ó rinneadh an áirithint, féadfaidh an t-aeriompróir an bagáiste sin nár seiceáladh isteach a iompar i mbolg an aerárthaigh, ach gan aon chostas breise a ghearradh ar an bpaisinéir.

4.Beidh feidhm ag míreanna 2 agus 3 maidir le gach aeriompróir a imíonn ó aerfort atá suite i gcríoch Ballstáit a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi agus maidir le gach aeriompróir de chuid an Aontais a thagann isteach i gcríoch Ballstáit a bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir léi. [Leasú 205]

5.Ní dhéanann an tAirteagal seo difear do na srianta ar bhagáiste nár seiceáladh isteach arna mbunú le rialacha de chuid an Aontais amhail iad siúd a leagtar síos i Rialachán (CE) Uimh. 300/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle* agus Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2015/1998 ón gCoimisiún** agus le rialacha slándála agus sábháilteachta idirnáisiúnta.

Airteagal 6c

1.Tabharfaidh aeriompróir de chuid an Aontais cead do phaisinéir uirlis ceoil a iompar isteach i gcábán na bpaisinéirí in aerárthach, faoi réir na rialacha slándála agus sábháilteachta is infheidhme agus faoi réir shonraíochtaí teicniúla agus shrianta teicniúla an aerárthaigh lena mbaineann. Glacfar le huirlisí ceoil lena n-iompar i gcábán aerárthaigh ar choinníoll gur féidir na huirlisí sin a stuáil go sábháilte in urrann oiriúnach bagáiste laistigh den chábán nó faoi shuíochán iomchuí paisinéara. Nuair a glacfar í le haghaidh iompar laistigh de chábán an aerárthaigh, beidh uirlis cheoil mar chuid den mhéid bagáiste láimhe atá ceadaithe don phaisinéir. Féadfaidh aeriompróiran t-aeriompróir a chinneadh gur cuid den lamháltas bagáiste nár seiceáladh isteach a cheadaítear do phaisinéir í uirlis ceoil agus nach mbeidh uirlis ceoil ágo bhfuil muirir bhreise le bheith i bhfeidhm don bhagáiste láimhe atá le hiompar sa bhreis ar an lamháltas sinméid bagáiste atá ceadaithe. [Leasú 206]

2.Faoi réir na rialacha slándála agus sábháilteachta is infheidhme, I gcás ina bhfuil uirlis ceoilcheoil rómhór lena stuáil go sábháilte in urrann bagáiste oiriúnach bagáiste sa chábán nó faoi shuíochán iomchuí paisinéara iomchuí, féadfaidh aeriompróir a iarraidh go n-íocfar táille taistil eile más gá uirliseile i gcás ina ndéantar uirlisí ceoil den sórt sin a iompar mar bhagáiste nár seiceáladh isteach ar shuíochán eileláimhe ar dhara suíochán. Ní bheidh táille breise den sórt sin faoi réir na cánach ábhartha imeachta aerfoirt a íoc. I gcás ina gceannaítear Ina theannta sin, féadfar a chur de cheangal ar phaisinéirí suíocháin chóngaracha a roghnú agus a cheannach don phaisinéir agus don uirlis cheoil araon, suíochán fuinneoige doneile déanfaidh an t-aeriompróir iarrachtaí réasúnacha an paisinéir agus an uirlis cheoil a bheidh i gceann amháin acu i gcónaí. Iomprófar uirlisí ceoil i gcuid de bholg lasta an aerárthaigh atá téite, i gcás ina bhfuil a leithéid ar fáil agus má iarrtar é, faoi réir na rialacha sábháilteachta is infheidhme agus faoi réir shrianta spáis agus shonraíochtaí teicniúla an aerárthaigh lena mbaineann a shuí ina aice a chéile.[Leasú 207]

2a. Iomprófar uirlisí ceoil i gcuid théite de bholg lasta an aerárthaigh, má tá a leithéid ar fáil agus má iarrtar é, faoi réir rialacha sábháilteachta infheidhme agus faoi réir shrianta spáis agus shonraíochtaí teicniúla an aerárthaigh lena mbaineann. Soláthróidh aeriompróirí clibeanna speisialta a bheidh ar taispeáint go soiléir ar uirlisí ceoil chun a áirithiú go ndéanfar iad a láimhseáil leis an gcúram is gá. Ní cheadófar ach uirlisí atá pacáistithe i gceart i gcoimeádán docht agus/nó i gcoimeádán crua-bhlaoisce atá deartha go sonrach le haghaidh nithe den sórt sin a iompar mar lasta aerárthaigh. [Leasú 208]

2b. Léireoidh aeriompróir go soiléir tráth na háirithinte agus ina chuid téarmaí agus coinníollacha an bonn ar a n-iomprófar uirlisí ceoil, lena n-áirítear na muirir is infheidhme, na saoráidí maidir le hiompar uirlisí ceoil atá ar fáil ar an aerárthach lena mbaineann agus toisí na saoráidí sin. I gcás ina gcaithfear an dara suíochán a chur in áirithe, déanfar an fhéidearthacht a thairiscint do phaisinéirí an dara suíochán sin a chur in áirithe ar líne.[Leasú 209]

Airteagal 6b

1. Beidh an Coiste um Chearta Paisinéirí de chúnamh ag an gCoimisiún. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

2. I gcás ina ndéantar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. [Leasú 210]

________________

* Rialachán (CE) Uimh. 300/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Márta 2008 maidir le rialacha comhchoiteanna i réimse na slándála eitlíochta sibhialta agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 2320/2002 (IO L 97, 9.4.2008, lch. 72), ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2008/300/oj).

** Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2015/1998 ón gCoimisiún an 5 Samhain 2015 lena leagtar síos bearta mionsonraithe le haghaidh chur chun feidhme na mbunchaighdeán comhchoiteann maidir le slándáil eitlíochta (IO L 299, 14.11.2015, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2015/1998/oj).;

‘Article 7

Faoin … [53 bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin leasaithigh seo], cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le hoibriú agus torthaí an Rialacháin seo. Beidh togra reachtach ag gabháil leis an tuarascáil nuair is gá.’;[Leasú 211]