1.benadrukt de noodzaak van een alomvattende EU-aanpak van arbeidsuitbuiting, met inbegrip van illegaal werk en daarmee verband houdende georganiseerde misdaad, alsook onrechtmatige vormen van bedrijfspraktijken, met name onrechtmatige onderaanneming en arbeidsbemiddeling; dringt daarom aan op een EU-strategie ter bestrijding van deze problemen, waarvan de gevolgen van lidstaat tot lidstaat en van sector tot sector kunnen verschillen; benadrukt dat arbeidsuitbuiting niet alleen een schending van de rechten van werknemers en van de mensenrechten is, maar ook afbreuk doet aan de eerlijke concurrentie tussen bedrijven; is in dit verband ingenomen met de toezegging van de Commissie om in 2026 een pakket voor eerlijke mobiliteit te presenteren; wijst erop dat de algemene doelstellingen van versterking van het concurrentievermogen van Europese bedrijven, vereenvoudiging en vermindering van onnodige administratieve lasten niet mogen leiden tot een lager niveau van bescherming van werknemers; benadrukt dat het huidige arbeidsrecht strikter moet worden gehandhaafd teneinde een doeltreffende bescherming van de rechten van werknemers en een gelijk speelveld in de eengemaakte markt te waarborgen;

2.herinnert aan de uitdagingen waarmee sommige lidstaten als gevolg van uiteenlopende interpretaties van de regels inzake de eengemaakte markt worden geconfronteerd bij het reguleren van onderaanneming op nationaal niveau, bijvoorbeeld door beperking van de lengte van onderaannemingsketens, hoofdelijke aansprakelijkheid en vereisten voor rechtstreekse werkgelegenheid; verzoekt de Commissie te verduidelijken welke mogelijkheden de lidstaten hebben om wetgeving vast te stellen die in verhouding staat tot de risico’s en problemen die voortvloeien uit lange en complexe onderaannemingsketens; verzoekt de Commissie de inspanningen ter bestrijding van arbeidsuitbuiting op te voeren;

3.verzoekt de Commissie nogmaals om, teneinde wanpraktijken op het gebied van onderaanneming te beëindigen en de rechten van werknemers te beschermen, en te zorgen voor meer transparantie en verantwoordingsplicht in de hele toeleveringsketen Resolutie van het Europees Parlement van 9 september 2025 over overheidsopdrachten.;

4.benadrukt dat elk initiatief op EU-niveau om arbeidsuitbuiting en complexe onderaannemingsketens aan te pakken rekening moet houden met de beste praktijken van de lidstaten, moet worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de sociale partners, met inbegrip van de Europese sectorale comités voor de sociale dialoog, en moet worden afgestemd op de specifieke sectorale realiteit; wijst erop dat sectorspecifieke maatregelen en initiatieven, met inbegrip van hoofdelijke aansprakelijkheid in sectoren met een hoog risico, in overeenstemming moeten zijn met het EU-recht en geen onnodige belemmeringen mogen opwerpen voor grensoverschrijdende bedrijfsactiviteiten; onderstreept dat sectorspecifieke maatregelen en initiatieven ook kunnen voorzien in lagere regelgevingsvereisten voor bedrijven in sectoren met een laag risico;

5.wijst erop dat het beginsel van hoofdelijke aansprakelijkheid een manier kan zijn om te waarborgen dat de hoofdaannemer de algehele verantwoordelijkheid draagt voor de diensten die binnen de gehele onderaannemingsketen worden verleend; is van mening dat er met een dergelijk beginsel voor kan worden gezorgd dat kwaliteit, prestaties en naleving van arbeids-, sociale en veiligheidsnormen op elk niveau van de onderaannemingsketen contractueel worden gegarandeerd; merkt op dat verschillende lidstaten hebben besloten om striktere aansprakelijkheidsregels vast te stellen voor onderaannemingsketens dan de minimale eisen die zijn vastgelegd in artikel 12 van Richtlijn 2014/67/EU;

6.verzoekt de Commissie en de lidstaten praktijken aan te pakken waarbij de hoofdaannemer alle werkzaamheden uitbesteedt zonder zelf werkzaamheden uit te voeren, ook wel “financiële onderaanneming” genoemd; onderstreept dat hoofdaannemers een bepaald deel van een contract zelf moeten uitvoeren; verzoekt in dit verband de Commissie nogmaals het effect te beoordelen van overheidsopdrachten die voornamelijk door de directe werknemers van de geselecteerde inschrijver worden uitgevoerd, en beveelt aan dat de regels voor overheidsopdrachten bedrijven ertoe moeten aanzetten om voldoende eigen personeel in dienst te hebben om de projecten waarvoor zij overheidsopdrachten hebben gekregen, uit te voeren Resolutie van het Europees Parlement van 9 september 2025 over overheidsopdrachten.;

7.verzoekt de Commissie en de lidstaten illegale praktijken in onderaannemingsketens aan te pakken om het concurrentievermogen van bedrijven en eerlijke en veilige arbeidsomstandigheden te waarborgen; moedigt in dit verband directe arbeidsverhoudingen in sectoren met een hoog risico aan, waar mogelijk, gerechtvaardigd, evenredig en gebaseerd op dwingende redenen van algemeen belang, zoals de bescherming van werknemers en hun rechten;

8.verzoekt de Commissie en de lidstaten de opname van bepalingen inzake gemeenschapsvoordelen in overheidsopdrachten en door de EU gefinancierde projecten aan te moedigen, zoals het verplichten van aannemers en onderaannemers om bij te dragen aan de ontwikkeling van lokale vaardigheden of aan initiatieven voor sociale inclusie, waardoor positieve overloopeffecten van overheidsinvesteringen worden gecreëerd;

9.onderstreept dat nationale en regionale initiatieven ter beperking van de niveaus van onderaanneming vaak gezamenlijk zijn geïnitieerd door de sociale partners, met inbegrip van vertegenwoordigers van kmo’s; benadrukt dat dergelijke initiatieven moeten worden geëerbiedigd, terwijl beperkingen op onderaanneming evenredig moeten zijn;

10.merkt op dat de lengte en complexiteit van onderaannemingsketens een aanzienlijke uitdaging vormen voor arbeidsinspecties bij het vaststellen van de wettelijke verantwoordelijkheid voor schendingen van het arbeidsrecht en dat dit moet worden aangepakt;

11.benadrukt dat het belangrijk is genderbewuste bepalingen op te nemen in elk nieuw kader;

12.onderstreept dat, om de versnippering van de eengemaakte markt te beperken, sectoren met een hoog risico door de Commissie moeten worden gedefinieerd in nauwe samenwerking met de lidstaten en de sociale partners, met inbegrip van de Europese sectorale comités voor de sociale dialoog; benadrukt dat de lidstaten de Commissie kunnen verzoeken om toestemming om de gemeenschappelijke lijst van sectoren met een hoog risico waar nodig aan hun specifieke nationale situatie aan te passen om te zorgen voor de best mogelijke aanpak van onrechtmatige onderaanneming, arbeidsuitbuiting en werkgerelateerde criminaliteit; onderstreept dat elke identificatie en aanpassing van sectoren met een hoog risico gebaseerd moet zijn op nauwkeurige en actuele gegevens;

13.merkt op dat het uitbesteden van kernactiviteiten kan leiden tot gefragmenteerde en onveilige werkplekken, minder transparantie en verantwoordingsplicht, en een grotere blootstelling van werknemers aan langere uren, lagere lonen en andere schendingen van het arbeidsrecht, alsook tot baanonzekerheid Studie van het Europees Parlement, 2016, Precarious Employment in Europe: Volume 1: Patterns, Trends and Policy Strategies; Eurofound, 2010, Key elements of fair employment and decent work; Europese Commissie, Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, Outsourcing, working conditions and inequality, 2025.; benadrukt dat werknemersvertegenwoordigers overeenkomstig Richtlijn 2002/14/EG Richtlijn 2002/14/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2002 tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap – Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de vertegenwoordiging van de werknemers (PB L 80 van 23.3.2002, blz. 29. ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2002/14/oj). moeten worden geïnformeerd en geraadpleegd over beslissingen die kunnen leiden tot ingrijpende veranderingen in de arbeidsorganisatie of de contractuele betrekkingen; verzoekt de Commissie en de lidstaten het beginsel van gelijke behandeling en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden voor alle werknemers te waarborgen;

14.is bezorgd over het gebrek aan juridische duidelijkheid over het verschil tussen werkelijke en frauduleuze detacheringen van onderdanen van derde landen, alsook over het misbruik van het EU-recht inzake dienstverlening om de migratieregels en het nationale arbeidsrecht te omzeilen; benadrukt dat frauduleuze detacheringen het sociale weefsel van de eengemaakte markt aantasten en misbruik maken van de situatie van de meest kwetsbare personen; verzoekt de Commissie om, in lijn met het Letta-verslag, de problemen met handhaving, met name op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking, te evalueren en passende maatregelen te nemen om een einde te maken aan detacheringen waarbij geen echte band bestaat tussen de werknemers en de uitzendende lidstaat; herinnert aan de algemene conclusie van het Letta- en het Draghi-verslag over de noodzaak om het concurrentievermogen van de eengemaakte markt te versterken;

15.neemt met bezorgdheid kennis van de risico’s die gepaard gaan met detachering in combinatie met onrechtmatige vormen van onderaanneming en arbeidsbemiddeling; verzoekt de ELA de inzet van arbeidsbemiddelaars bij detachering te onderzoeken, en hierbij onder meer aandacht te besteden aan het risico dat deze regelingen worden misbruikt om aansprakelijkheid te ontlopen, alsmede socialezekerheidsverplichtingen en gezondheids- en veiligheidsnormen te omzeilen; verzoekt de Commissie om elk mogelijk misbruik van de richtlijn betreffende uitzendarbeid Richtlijn 2008/104/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende uitzendarbeid (PB L 327, 5.12.2008, blz. 9, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2008/104/oj). in het kader van de detachering van werknemers aan te pakken;

16.benadrukt dat accommodatie die door een werkgever of arbeidsbemiddelaar aan een werknemer wordt verstrekt, moet voldoen aan de toepasselijke kwaliteits-, hygiëne- en veiligheidsnormen; onderstreept dat de huur voor dergelijke accommodatie evenredig en niet-discriminerend moet zijn; dringt aan op de integratie van accommodatie-inspecties in arbeidsinspecties voor sectoren met een hoog risico om te voorkomen dat werkgevers of tussenpersonen werknemers verloederde, onveilige of overvolle huisvesting bieden; benadrukt dat contractuele bepalingen inzake de accommodatie van een werknemer niet mogen leiden tot onzekere huisvestingssituaties indien de arbeidsverhouding wordt beëindigd;

17.roept de Commissie op om met de lidstaten samen te werken om de efficiënte uitvoering en handhaving van de huidige wetgeving inzake de detachering van werknemers te waarborgen; wijst erop dat de EU een aantal rechtsinstrumenten heeft aangenomen ter bestrijding van arbeidsuitbuiting en illegaal werk, waarvan de handhaving op nationaal niveau moet worden verbeterd; verzoekt de Commissie de balans op te maken van de situatie, te zorgen voor de efficiënte en doeltreffende uitvoering en handhaving van de relevante rechtsinstrumenten door de lidstaten en, waar nodig, inbreukprocedures in te leiden tegen lidstaten die het toepasselijk EU-recht niet naleven;

18.wijst op de toegevoegde waarde van openbare, interoperabele registers van erkende arbeidsbemiddelaars; onderstreept dat voor elke vergunning of registratie minimale integriteitscriteria moeten gelden; verzoekt de Commissie de nationale praktijken en wetgeving inzake arbeidsbemiddelaars in kaart te brengen en ervoor te zorgen dat arbeidsbemiddelaars die in de EU actief zijn, geen vergoedingen in rekening brengen of kosten, direct of indirect, geheel of gedeeltelijk, doorberekenen aan werknemers; onderstreept dat arbeidsbemiddelaars die het toepasselijk recht of collectieve overeenkomsten schenden, afschrikkende sancties moeten worden opgelegd, zoals schrapping uit openbare registers en uitsluiting van overheidsopdrachten;

19.dringt aan op de komende herziening van de richtlijnen inzake overheidsopdrachten om ervoor te zorgen dat de uitsluitingscriteria beter inspelen op specifieke sectorale risico’s in verband met fraude, corruptie en criminele infiltratie; wijst erop dat verschillende sectoren afzonderlijke, op maat gesneden uitsluitingscriteria vereisen, die hun specifieke kwetsbaarheden weerspiegelen; benadrukt dat aanbestedende diensten de bevoegdheid moeten krijgen om aanbestedingsprocedures aan te passen teneinde criminele activiteit te bestrijden en aan te pakken; benadrukt dat, met het oog op meer efficiëntie en vereenvoudiging, de bepalingen met betrekking tot uitsluitingsgronden moeten worden gestroomlijnd; onderstreept dat elke ondernemer die zijn verplichtingen krachtens de toepasselijke arbeids- en milieuwetgeving uit hoofde van artikel 18, lid 2, van Richtlijn 2014/24/EU niet nakomt, daadwerkelijk moet worden uitgesloten van de procedure voor de overheidsopdracht in kwestie;

20.onderstreept de waarde die nationale ondernemingsregisters en het Europees systeem van gekoppelde ondernemingsregisters hebben voor ondernemingen die informatie zoeken over onderaannemers, voor vakbonden die collectieve onderhandelingen willen voeren, en voor handhavingsinstanties; betreurt het dat het niveau van de informatie die kan worden geraadpleegd in nationale ondernemingsregisters sterk varieert; verzoekt de Commissie te onderzoeken hoe beste praktijken uit de lidstaten kunnen worden benut om het niveau van de openbaar beschikbare informatie te verbeteren;

21.is bezorgd over het feit dat gedetacheerde werknemers en werknemers in onderaannemingsketens, met name in de bouwsector, worden geconfronteerd met onevenredige risico’s op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk als gevolg van gefragmenteerde verantwoordelijkheidsketens en onduidelijke coördinatie; benadrukt in dit verband het belang van informatie en raadpleging voor gedetacheerde werknemers en werknemers in onderaannemingsketens, alsook van de doeltreffende handhaving van de bepalingen inzake gezondheid en veiligheid zoals vastgelegd in IAO-Verdrag nr. 167; acht het in dit verband belangrijk de rol van de sociale partners bij de ontwikkeling van instrumenten en opleidingen voor werknemers te versterken en gezonde arbeidsomstandigheden verder te bevorderen in het volgende strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk; verzoekt de Commissie te beoordelen of de huidige wetgeving inzake gezondheid en veiligheid op het werk voldoende betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid in onderaannemingsketens;

22.herinnert aan het belang van grensoverschrijdende samenwerking, efficiënte handhaving en transparantie bij de aanpak van criminele netwerken die verband houden met werkgerelateerde criminaliteit; is in dit verband voorstander van nauwere samenwerking tussen de ELA, Europol, nationale autoriteiten en de sociale partners; benadrukt dat voor de bestrijding van arbeidsuitbuiting en de bevordering van eerlijke concurrentie op de eengemaakte markt efficiënte en goed toegeruste handhavingssystemen nodig zijn; benadrukt dat onrechtmatige vormen van onderaanneming, waarbij gebruik wordt gemaakt van kunstmatige constructies als brievenbusmaatschappijen en nepuitzendbureaus, moeten worden aangepakt; wijst erop dat de lidstaten op grond van Richtlijn 2009/52/EG moeten waarborgen dat doeltreffende en adequate inspecties worden uitgevoerd om toezicht te houden op de tewerkstelling van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen, en verzoekt de Commissie en de lidstaten de regelgeving correct te handhaven;

23.is ingenomen met het evaluatieverslag van de Commissie over de ELA en herhaalt zijn verzoek Resolutie van het Europees Parlement van 18 januari 2024 over de herziening van het mandaat van de Europese Arbeidsautoriteit. aan de Commissie om het mandaat van de ELA aanzienlijk te versterken door de autoriteit toe te staan vermeende inbreuken van het arbeidsrecht van de EU te onderzoeken en op eigen initiatief inspecties in te stellen en uit te voeren in grensoverschrijdende zaken, door de reikwijdte van het mandaat van de autoriteit uit te breiden tot arbeidsmobiliteit van onderdanen van derde landen, door zijn capaciteit voor operationele risicoanalyse te vergroten en door voldoende middelen ter beschikking te stellen zodat de autoriteit haar taken kan uitvoeren; benadrukt dat de regelgeving en controleprocedures inzake arbeidsmobiliteit verder op elkaar moeten worden afgestemd en vereenvoudigd, met inbegrip van uniforme controlenormen en betere informatie-uitwisseling, onder leiding van de ELA; beveelt aan binnen de ELA sectorspecifieke handhavingseenheden op te richten, met name voor de bouw, het vervoer en de landbouw, en de samenwerking met de sociale partners in de respectieve sectoren te versterken;

24.onderstreept de cruciale rol die arbeidsinspecties spelen bij zowel het opsporen en voorkomen van arbeidsuitbuiting als bij het afdwingen van algehele naleving van het arbeidsrecht; dringt er bij de lidstaten op aan hun aantal arbeidsinspecteurs te verhogen en hun steun voor arbeidsinspecties op te schroeven; herinnert eraan dat in Richtlijn 2006/22/EG Richtlijn 2006/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 inzake minimumvoorwaarden voor de uitvoering van de Verordeningen (EEG) nr. 3820/85 en (EEG) nr. 3821/85 van de Raad betreffende voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer en tot intrekking van Richtlijn 88/599/EEG van de Raad (PB L 102 van 11.4.2006, blz. 35, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2006/22/oj). reeds minimumvoorschriften zijn vastgesteld voor controle op de naleving van de sociale wetgeving in het wegvervoer en verzoekt de Commissie en de lidstaten de kwaliteit en regelmaat van arbeidsinspecties te verhogen en te voorzien in een adequate minimumcapaciteit voor arbeidsinspecties, in overeenstemming met de IAO-benchmark van ten minste één arbeidsinspecteur per 10 000 werknemers; benadrukt dat klachtenmechanismen, ondanks het belang ervan voor het starten van gerichte inspecties, nog steeds onderbenut en ontoegankelijk zijn, met name voor mobiele werknemers en werknemers uit derde landen; wijst erop dat, in overeenstemming met Richtlijn 2009/52/EG de lidstaten dienen te waarborgen dat er doeltreffende mechanismen voorhanden zijn met behulp waarvan illegaal tewerkgestelde onderdanen van derde landen klachten kunnen indienen tegen hun werkgever;

25.onderstreept het belang van nauwkeurige en actuele gegevens; merkt op dat de hoeveelheid beschikbare informatie over de samenstelling van onderaannemingsketens en werkgerelateerde criminaliteit in Europa varieert en dat dit voor zowel handhaving als beleidsvorming een uitdaging vormt; verzoekt de Commissie de gegevensverzameling in dit verband te verbeteren en wijst op de rol van de ELA bij het verstrekken van betrouwbare informatie over algemene trends en wangedrag in grensoverschrijdende situaties;

26.wijst op het succes van initiatieven voor de identificatie van werklocaties op nationaal en sectoraal niveau, zoals sociale identiteitskaarten; is in dit verband ingenomen met de opname van de Europese socialezekerheidspas (ESSPASS) in het werkprogramma van de Commissie voor 2026; herhaalt zijn oproep Resolutie van het Europees Parlement van 25 november 2021 over de invoering van een Europese socialezekerheidspas voor het verbeteren van de digitale handhaving van socialezekerheidsrechten en billijke mobiliteit. voor een snelle uitrol van het ESSPASS-systeem en voor een betere bescherming en digitale handhaving van socialezekerheidsrechten en eerlijke mobiliteit, met inbegrip van realtime-verificatie en uitwisseling van informatie tussen handhavingsautoriteiten; dringt aan op de integratie van de ESSPASS met nationale en sectorale arbeidskaartsystemen om interoperabiliteit en minimale verstoringen te waarborgen; onderstreept dat de ESSPASS onnodige administratieve lasten moet verminderen, de naleving voor bedrijven moet vereenvoudigen met minimale nalevingskosten voor kmo’s, en de ELA en de nationale autoriteiten moet ondersteunen bij de bestrijding van misbruik en criminele activiteiten; benadrukt het belang van een sterke gegevensbeveiliging en -bescherming voor de ESSPASS en de betrokkenheid van de sociale partners bij het ontwerp en de uitrol van het systeem; neemt voorts kennis van de lopende werkzaamheden met betrekking tot andere EU-initiatieven, zoals de portemonnee voor digitale identiteit, die autoriteiten beter in staat zou kunnen stellen crimineel gedrag te bestrijden zonder daarbij lasten te creëren voor kmo’s of de kosten voor consumenten te verhogen;

27.stelt met bezorgdheid vast dat personen voor wie een handelsverbod in een lidstaat geldt, nationale beperkingen kunnen omzeilen door een bedrijf in een andere lidstaat te registreren en te runnen, en daarmee de strijd tegen arbeidsuitbuiting op de eengemaakte markt ondermijnen; verzoekt de Commissie te zorgen voor een doeltreffendere informatie-uitwisseling en samenwerking tussen de lidstaten, alsook voor de wederzijdse erkenning van handelsverboden en strafrechtelijke sancties, in overeenstemming met de Verdragen, om te voorkomen dat beperkingen worden omzeild; onderstreept in dit verband het belang van de eerbiediging van de rechtsstaat en de waarborgen voor een eerlijk proces; beveelt aan het Informatiesysteem interne markt (IMI) te gebruiken voor de tijdige en veilige uitwisseling van relevante informatie tussen de lidstaten;

28.wijst op de discrepanties met betrekking tot sancties en sanctieregelingen op alle beleidsterreinen van de EU; benadrukt dat straffen en sancties voor werkgerelateerde misdrijven en schendingen van de rechten van werknemers doeltreffend en afschrikkend moeten zijn en in verhouding moeten staan tot de aard, de ernst en de duur van de inbreuk van de onderneming en tot het aantal getroffen werknemers; verzoekt de Commissie te onderzoeken of sancties kunnen worden gekoppeld aan de omvang of omzet van ondernemingen, teneinde evenredigheid, afschrikking en een gelijk speelveld te waarborgen; onderstreept de noodzaak van een mechanisme om uitstaande lonen, socialezekerheidsbijdragen, boetes en schadevergoedingen in grensoverschrijdende zaken terug te vorderen;

29.wijst op het probleem van frauduleuze en criminele actoren op de arbeidsmarkt die strategische faillissementen en “verdwijnende” ondernemingen gebruiken om zich te onttrekken aan de verantwoordelijkheid voor uitstaande betalingen en sancties; verzoekt de Commissie en de lidstaten de problemen in verband met strategische faillissementen en verdwijnende ondernemingen, met name in grensoverschrijdende gevallen, te analyseren en de nodige initiatieven te nemen om deze fenomenen tegen te gaan;

30.wijst erop dat een van de beschikbare middelen om onrechtmatige onderaanneming en werkgerelateerde criminaliteit aan te pakken bestaat uit het koppelen van overheidsuitgaven aan de eerbiediging van de rechten van werknemers en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden;

31.verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.