A.billi d-dritt għall-proprjetà, inkluża l-proprjetà intellettwali, huwa minqux bħala dritt fundamentali fl-Artikolu 17 tal-Karta u ġie kkwalifikat b’mod ċar fil-ġurisprudenza; billi r-rispett għal dan id-dritt irid jiġi ggarantit fl-istadji kollha tat-trasformazzjoni diġitali u tal-iżvilupp tal-intelliġenza artifiċjali ġenerattiva (IA ġenerattiva);

B.billi l-UE qed tiffaċċja sfida strateġika peress li għadha lura meta mqabbla mal-iżviluppi internazzjonali fil-qasam tal-intelliġenza artifiċjali (IA); billi fis-Summit ta’ Azzjoni dwar l-IA fi Frar 2025 f’Pariġi, il-Kummissjoni ħabbret il-Pjan ta’ Azzjoni għal Kontinent tal-IA, bl-għan li l-Ewropa ssir mexxejja dinjija fl-IA; billi għalhekk huwa essenzjali li jiġi promoss, pjuttost milli imxekkel, l-avvanz tat-teknoloġiji u s-servizzi tal-IA ġenerattiva fl-interess pubbliku fl-UE sabiex jiġu ssalvagwardjati s-sovranità teknoloġika, il-kompetittività, il-kultura multilingwi, u l-kapaċità għall-innovazzjoni tal-Ewropa filwaqt li nibqgħu leali lejn il-valuri tagħha u jiġi żgurat li l-iżvilupp teknoloġiku jappoġġja t-tkabbir ekonomiku sostenibbli, il-kompetittività u l-innovazzjoni filwaqt li jiġi ffaċilitat l-aċċess wiesa’ għat-teknoloġiji tal-IA madwar l-UE; billi ż-żamma tal-kompetittività fit-tellieqa biex tittejjeb l-IA ġenerattiva tirrikjedi wkoll aċċess għal kontenut ta’ kwalità għolja, u li dan jissottolinja l-importanza ta’ settur kreattiv remunerat b’mod ġust bħala sors ta’ data ta’ taħriġ tal-IA ta’ kwalità għolja;

C.billi s-settur kreattiv u kulturali għandu rwol ewlieni fis-salvagwardja tal-valuri u d-diversità kulturali Ewropej, u jirrappreżenta madwar 4 % tal-valur miżjud tal-UE u 6,9 % tal-prodott domestiku gross tal-UE; billi s-settur jimpjega madwar 8 miljun persuna, u dan jirfed id-diversità kulturali, il-koeżjoni soċjali, il-valuri u d-djalogu demokratiku tal-Ewropa;

D.billi d-Dikjarazzjoni dwar id-Drittijiet u l-Prinċipji Diġitali għad-Deċennju Diġitali stabbiliet l-objettiv li jiġi żgurat ambjent diġitali ġust, sikur u sigur, fejn kulħadd, inklużi l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), għandu jkollu l-possibbiltà li jikkompeti b’mod ġust u innovattiv; billi dan jinvolvi miżuri li jippromwovu t-traċċabbiltà, is-sikurezza u l-konformità tal-prodotti u s-servizzi offruti fis-suq uniku diġitali; billi l-firmatarji jimpenjaw ruħhom li jippromwovu sistemi tal-IA ċċentrati fuq il-bniedem, affidabbli u etiċi, użati b’mod trasparenti u f’konformità mal-valuri tal-UE; billi d-dikjarazzjoni tinsisti li t-trasformazzjoni diġitali għandha tikkontribwixxi għal soċjetà u ekonomija ġusti u inklużivi, u għall-promozzjoni tad-diversità kulturali u lingwistika, kif ukoll għal teknoloġiji u standards miftuħa, bħala mod kif tissaħħaħ aktar il-fiduċja fit-teknoloġija u l-kapaċità tal-konsumaturi li jagħmlu għażliet awtonomi u infurmati;

E.billi jidher li l-objettivi tad-Deċennju Diġitali tal-UE mhux se jintlaħqu mingħajr bidla trasformattiva fix-xenarju tal-investiment tagħha;

F.billi l-Boxxla għall-Kompetittività tal-UE għandha l-għan li tagħti spinta lill-innovazzjoni, b’mod partikolari billi toħloq ambjent favorevoli fl-Ewropa biex il-kumpaniji ġodda jibdew u jespandu, fl-ambitu ta’ strateġija ddedikata tal-UE għall-kumpaniji start-up u scale-up li tnediet fit-28 ta’ Mejju 2025; billi dan għandu jkun akkumpanjat minn inizjattiva għall-“applikazzjoni tal-IA” għall-kumpaniji ta’ kull daqs biex titħaffef l-integrazzjoni tat-teknoloġiji tal-IA fis-setturi strateġiċi kollha u tissaħħaħ is-sovranità teknoloġika tal-UE; billi s-setturi kulturali u kreattivi joħolqu impjiegi ġodda u bi kwalifiki għoljin, u jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku, is-setgħa diplomatika u l-ħolqien ta’ talenti tal-Ewropa; billi l-SMEs jikkostitwixxu l-maġġoranza l-kbira tan-negozji fis-settur kreattiv;

G.billi d-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati jidħlu fis-seħħ awtomatikament mingħajr rekwiżiti ta’ reġistrazzjoni; billi għalhekk jingħataw drittijiet esklużivi estensivi lil varjetà ta’ detenturi (awturi, artisti, produtturi, pubblikaturi u xandara), inklużi d-drittijiet li jirriproduċu xogħlijiet u materjal ieħor u li jadattawhom, ixerrduhom u jikkomunikawhom lill-pubbliku;

H.billi hemm diversità kbira fl-industriji kulturali u kreattivi Ewropej, li l-prattiki kuntrattwali, il-ktajjen tal-valur, u t-tipi ta’ kontenut protetti mid-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati tagħhom ivarjaw b’mod sinifikanti; billi f’xi setturi, id-detenturi tad-drittijiet jorganizzaw ruħhom b’mod kollettiv biex jiddefendu l-interessi tagħhom; billi x-xogħlijiet prodotti minn din il-firxa varjata ta’ atturi huma daqstant differenti u għalhekk jista’ jkollhom valuri differenti;

I.billi d-drittijiet tal-awtur jeħtieġ li jżommu l-pass mal-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda, kemm legalment kif ukoll teknikament; billi l-armonizzazzjoni tar-reġimi nazzjonali tad-drittijiet tal-awtur tkun kruċjali f’dinja diġitali;

J.billi l-IA ġenerattiva hija tip ta’ IA li, b’mod differenti minn sistemi oħra tal-IA mfassla primarjament biex jikklassifikaw jew ibassru, tiġġenera kontenut ġdid, bħal test, immaġnijiet, mużika, vidjos u kodiċi, abbażi ta’ taħriġ bl-użu ta’ settijiet ta’ data kbar ħafna li minnhom jitgħallmu xejriet u strutturi; billi l-outputs tal-IA ġenerattiva jinħolqu permezz ta’ previżjonijiet ibbażati fuq mudelli statistiċi, ġeneralment jimitaw il-kreattività tal-bniedem u jiddependu fuq kontenut preeżistenti, li jista’ jinkludi materjali protetti bid-drittijiet tal-awtur; billi dan l-użu diġitali ta’ kontenut protett bid-drittijiet tal-awtur jirriżulta fil-ħtieġa li l-protezzjoni ta’ kontenut protett bid-drittijiet tal-awtur tiġi adattata b’mod diġitali;

K.billi l-iżvilupp, l-introduzzjoni u l-użu tal-IA jridu jkunu konformi bis-sħiħ mal-qafas legali attwali; billi huwa inaċċettabbli li dawn l-iżviluppi teknoloġiċi jiksru d-drittijiet stabbiliti bħalissa; billi s-sistemi attwali għar-riżerva tad-drittijiet (“opt out”) għal kontenut protett bid-drittijiet tal-awtur spiss ma jkunux prattiċi, jaf ma jkoprux l-atti rilevanti kollha tal-estrazzjoni tat-test u tad-data, u ma jkollhomx it-trasparenza meħtieġa għal implimentazzjoni u infurzar effettivi; billi l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda bħall-IA u r-rispett tad-drittijiet stabbiliti, inklużi dawk minquxa fil-liġi dwar id-drittijiet tal-awtur, ma għandhomx jeskludu lil xulxin, iżda pjuttost għandhom jiġu avvanzati flimkien;

L.billi hemm evidenza tal-ksur mifrux tar-regoli dwar id-drittijiet tal-awtur mill-fornituri tal-IA ġenerattiva, inkluż il-ġbir mhux awtorizzat ta’ xogħlijiet mill-internet, in-nuqqas ta’ konformità mar-riżervi tad-drittijiet għall-estrazzjoni tat-test u tad-data tad-detenturi tad-drittijiet, l-użu ta’ sorsi piratati biex jinkisbu xogħlijiet, u n-nuqqas ta’ tiftix ta’ ksib ta’ liċenzji; billi din ix-xejra, li tikkostitwixxi ksur ċar tad-drittijiet fundamentali tal-kreaturi u miżapproprjazzjoni tal-valur għad-detriment tas-settur kulturali u tal-informazzjoni tal-UE, turi l-ħtieġa ta’ miżuri b’saħħithom biex jiġi żgurat li l-ekosistema tal-IA fl-UE tkun ġusta u etika;

M.billi l-mistoqsijiet legali ewlenin dwar l-interazzjoni bejn l-IA ġenerattiva u d-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati huma jekk l-użu ta’ xogħlijiet protetti bid-drittijiet tal-awtur u materjal ieħor fis-settijiet tad-data tat-taħriġ huwiex legali skont id-dritt tal-UE u dak nazzjonali tal-Istati Membri, x’għandu jkun l-istatus legali tal-kontenut iġġenerat mill-IA, u kif jiġu żgurati t-trasparenza, il-kunsens u r-remunerazzjoni ġusta tal-kreaturi u tad-detenturi tad-drittijiet meta x-xogħlijiet protetti u materjal ieħor tagħhom jintużaw fil-ġenerazzjoni, it-tixrid u d-distribuzzjoni tal-outputs tal-IA;

N.billi l-IA ġenerattiva, billi toħloq b’mod massiv u rħis kontenut li jimita dak li ġie prodott mill-kreattività tal-bniedem, tikkompeti direttament max-xogħol tal-kreaturi, b’mod partikolari tal-kontenut kulturali u tal-media; billi din il-kompetizzjoni tista’ twassal għal tnaqqis fil-kwalità tal-kontenut online bħala riżultat tad-diżimpenn tal-kreaturi, u b’hekk għal tnaqqis ġenerali fil-produzzjoni kulturali u kreattiva tal-bniedem;

O.billi dan ir-riskju ta’ għajbien gradwali tad-dimensjoni umana tal-ħolqien favur kontenut iġġenerat mill-IA, minbarra li jimmina l-vijabbiltà ekonomika tas-settur kreattiv, joħloq riskju eżistenzjali għas-soċjetà u d-demokrazija Ewropea, peress li jċajpar il-konfini bejn il-verità u l-falsità, il-perċezzjoni tad-diskors u l-awturi tiegħu, u jfixkel il-fakultajiet konjittivi u l-ħsieb kritiku; billi l-Att dwar l-Intelliġenza Artifiċjali (l-Att dwar l-IA) iqis dawn ir-riskji, iżda ma jistax jitlesta mingħajr protezzjoni robusta tad-drittijiet tal-awtur u tad-drittijiet relatati;

P.billi biex jiġu żgurati infurzar xieraq tal-liġi u kundizzjonijiet ekwi madwar l-UE u fost il-fornituri tal-IA, ir-regoli tal-UE u tal-Istati Membri dwar id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati hemm bżonn li japplikaw b’mod uniformi għall-fornituri kollha tal-IA li jużaw prodotti jew li joffru servizzi fl-UE, irrispettivament mill-post tal-istabbiliment tagħhom, mill-ġuriżdizzjoni li fiha jseħħu l-atti rilevanti għad-drittijiet tal-awtur li jirfdu t-taħriġ ta’ dawk il-mudelli tal-IA, u minn fejn jintuża l-output prodott mis-sistema tal-IA fl-UE; billi l-istess rekwiżit għandu japplika mutatis mutandis għal kwalunkwe użu sussegwenti ta’ kontenut għal inferenza, ġenerazzjoni awmentata mill-irkupru jew irfinar, mhux biss minn fornituri ta’ mudelli tal-IA, kif attwalment stipulat mill-Artikolu 53 tal-Att dwar l-IA, iżda wkoll minn fornituri jew utenti ta’ sistemi tal-IA; billi d-dħul fi ftehimiet ta’ liċenzjar ġodda ma għandux jiġi interpretat ħażin bħala rimedju għal użi mhux awtorizzati fil-passat ta’ kontenut protett bid-drittijiet tal-awtur;

Q.billi kwalunkwe fornitur tal-IA li jqiegħed mudell tal-IA bi skop ġenerali fis-suq tal-UE jeħtieġlu jibqa’ responsabbli biex jivverifika li l-miżuri inklużi fil-politika tiegħu dwar id-drittijiet tal-awtur, kif deskritt fil-Kodiċi ta’ Prattika tal-IA bi Skop Ġenerali, jikkonformaw mal-implimentazzjoni mill-Istati Membri tad-dritt tal-UE dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati, qabel ma jwettaq kwalunkwe att rilevanti għad-drittijiet tal-awtur fit-territorju tal-Istat Membru rilevanti, peress li n-nuqqas li jagħmel dan jista’ jwassal għal responsabbiltà skont id-dritt tal-UE dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati;

R.billi l-Kodiċi ta’ Prattika huwa biss ta’ konformità volontarja, u mhux il-fornituri kollha tal-IA ffirmawh, b’mod partikolari l-kapitolu tiegħu dwar id-drittijiet tal-awtur;

S.billi n-natura globali u r-rata esponenzjali tat-taħriġ, l-introduzzjoni u l-offerti tal-IA minn naħa waħda, u l-applikazzjoni territorjali tar-regoli relatati mad-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati min-naħa l-oħra, joħolqu ostakli għall-kisba ta’ liċenzjar dwar id-drittijiet rilevanti u biex il-prodotti u s-servizzi tal-IA jsiru disponibbli fis-suq tal-UE f’konformità ma’ dawk ir-regoli u d-drittijiet, b’mod simili iżda li żdied b’mod drammatiku għall-era diġitali mhux tal-IA;

T.billi l-ġurisprudenza dwar is-suġġett tal-użu illeċitu ta’ kontenut protett bid-drittijiet tal-awtur għat-taħriġ ta’ mudelli tal-IA għadha skarsa, iżda huma mistennija diversi deċiżjonijiet tal-qorti fil-futur qrib, peress li tressqu azzjonijiet ġudizzjarji minn diversi detenturi tad-drittijiet fl-UE u f’partijiet oħra tad-dinja kontra ċerti fornituri tal-IA;

U.billi t-taħriġ tal-IA ġenerattiva, li huwa forma speċifika ta’ użu, jirrikjedi kjarifika tal-kundizzjonijiet legali li taħthom jista’ jitwettaq dan it-taħriġ;

V.billi settijiet ta’ data ta’ taħriġ ta’ kwalità għolja, ibbażati fuq il-bnedmin (mhux sintetiċi) u komprensivi huma essenzjali kemm għar-riċerka kif ukoll għall-iżvilupp kummerċjali effettiv tas-sistemi tal-IA ġenerattiva u biex jiġu żgurati outputs ta’ kwalità għolja u affidabbli mis-sistemi tal-IA ġenerattiva; billi l-iffaċilitar tal-ħolqien u l-użu legali ta’ tali settijiet ta’ data fl-UE, li jeskludi materjal piratat, mhux awtorizzat jew li jikser b’xi mod ieħor id-drittijiet tal-awtur, huwa għalhekk kruċjali biex titrawwem l-innovazzjoni, tiġi żgurata s-sovranità teknoloġika u kulturali, tinżamm il-kompetittività tal-UE fix-xenarju globali tal-IA li qed jevolvi malajr u jiġu protetti l-industriji kulturali u kreattivi tal-Ewropa;

W.billi t-tnedija taċ-Ċentru tal-Għarfien dwar id-Drittijiet tal-Awtur tal-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO) tirrappreżenta inizjattiva f’waqtha u ta’ min ifaħħarha li għandha l-għan li tipprovdi informazzjoni utli u affidabbli dwar id-drittijiet tal-awtur u ssaħħaħ l-interfaċċa bejn is-sidien tad-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati u r-rappreżentanti u l-partijiet ikkonċernati li jaġixxu fil-qasam tat-teknoloġiji emerġenti, b’mod partikolari l-IA ġenerattiva;

X.billi d-detenturi tad-drittijiet għandu jkollhom il-possibbiltà li jużaw għodod li jippermettulhom jeskludu b’mod effettiv l-użu tax-xogħlijiet tagħhom fit-taħriġ tal-IA f’għadd limitat ta’ formati standardizzati li jinqraw mill-magni, potenzjalment ġestiti u elenkati mill-EUIPO, u b’hekk jippermettu l-esklużjoni effettiva tax-xogħlijiet irreġistrati mill-crawling awtomatizzat tad-data u jipprovdu ċertezza legali kemm lid-detenturi tad-drittijiet kif ukoll lill-fornituri tal-IA;

Y.billi kwalunkwe fornitur jew implimentatur ta’ mudelli u sistemi tal-IA ġenerattiva għandu jiżgura t-trasparenza fir-rigward tal-kontenut kollu protett bid-drittijiet tal-awtur użat biex iħarreġ dawk il-mudelli u s-sistemi, irrispettivament mill-ġuriżdizzjoni li fiha jseħħu l-atti rilevanti għad-drittijiet tal-awtur li jirfdu t-taħriġ tal-mudelli tal-IA ġenerattiva tagħhom; billi din it-trasparenza trid tikkonsisti f’lista dettaljata li tidentifika kull kontenut protett bid-drittijiet tal-awtur użat għat-taħriġ; billi l-istess rekwiżit għandu japplika mutatis mutandis għal kwalunkwe użu sussegwenti ta’ dan il-kontenut għal skopijiet oħra, inklużi l-inferenza, il-ġenerazzjoni awmentata mill-irkupru jew irfinar, mhux biss minn fornituri ta’ mudelli tal-IA, kif attwalment stipulat mill-Artikolu 53 tal-Att dwar l-IA, iżda wkoll minn fornituri jew utenti ta’ sistemi tal-IA; billi użi bħall-inferenza u l-ġenerazzjoni awmentata mill-irkupru essenzjalment iseħħu kontinwament u f’ħin reali; billi, f’każijiet bħal dawn, it-trasparenza għandha tinkludi l-att ta’ crawling innifsu, fejn, minn naħa waħda, il-crawlers huma meħtieġa jidentifikaw lilhom infushom mal-operaturi tal-web, u, min-naħa l-oħra, il-fornituri jew l-implimentaturi tal-IA huma meħtieġa jżommu rekords dettaljati tal-attivitajiet ta’ crawling tagħhom; billi preżunzjoni li l-kontenut ikun ġie crawled, inkluż għal skopijiet ta’ inferenza u ġenerazzjoni awmentata mill-irkupru, għandha tapplika meta s-sistemi tal-IA jittrattaw mistoqsijiet tal-utenti; billi s-sempliċi informazzjoni tal-kontenut ta’ parti terza użat mill-fornituri u l-implimentaturi tal-IA u l-IA ġenerattiva ma tikkostitwixxix sigrieti kummerċjali skont id-dritt tal-UE;

Z.billi tali trasparenza tista’ tiġi ffaċilitata permezz ta’ intermedjarju fdat, bħall-EUIPO, li jkun responsabbli biex jinnotifika lid-detenturi tad-drittijiet dwar l-użu tal-kontenut tagħhom, u b’hekk ikunu jistgħu jasserixxu pretensjonijiet fir-rigward tal-użu tiegħu għat-taħriġ; billi tali intermedjarju għandu jingħata s-setgħat u r-riżorsi meħtieġa biex jivvaluta jekk il-fornituri u l-implimentaturi jikkonformawx bis-sħiħ mal-obbligi ta’ trasparenza tagħhom;

AA.billi, it-trasparenza tista’ tinkiseb ukoll billi d-detenturi tad-drittijiet jitħallew jimmarkaw b’marka tal-ilma x-xogħlijiet tagħhom u materjal protett ieħor, u billi l-fornituri tal-IA jintalbu jżommu dawn il-marki tal-ilma mhux mibdula, u jagħmlu disponibbli għodod ta’ tiftix li jippermettu l-kxif ta’ tali marki tal-ilma fost il-materjali użati għat-taħriġ tal-IA;

AB.billi, minbarra l-obbligu ta’ trasparenza dwar xogħlijiet protetti bid-drittijiet tal-awtur u materjal protett ieħor, hemm il-ħtieġa li jiġi stabbilit mekkaniżmu li, taħt ċerti kundizzjonijiet, in-nuqqas mill-fornituri tal-IA jew tal-implimentaturi tal-mudelli u s-sistemi tal-IA li jipprovdu trasparenza sħiħa għandu jwassal għal preżunzjoni konfutabbli li kwalunkwe xogħol rilevanti protett bid-drittijiet tal-awtur jew materjal protett ieħor ikun intuża għal skopijiet ta’ taħriġ, inferenzjar jew ġenerazzjoni awmentata mill-irkupru, u b’hekk jiskatta l-konsegwenzi legali applikabbli kollha skont id-dritt tal-UE u nazzjonali għall-ksur tad-drittijiet tal-awtur jew tad-drittijiet relatati; billi, meta qorti tiddeċiedi favur detentur tad-drittijiet jew l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentawhom fuq il-bażi ta’ preżunzjoni bħal din jew ta’ evidenza ppreżentata, il-kostijiet legali raġonevoli u proporzjonati kollha u spejjeż oħra għandhom jitħallsu mill-fornitur tal-IA;

AC.billi s-settur tal-istampa għandu rwol vitali fis-salvagwardja tad-demokrazija u tal-istrutturi demokratiċi fl-UE; billi huwa essenzjali li jiġi żgurat li l-mudelli u s-sistemi tal-IA ġenerattiva ma jinvolvux ruħhom fi pproċessar selettiv li jiffavorixxi ċerti pubblikazzjonijiet fuq oħrajn, u b’hekk jiġu ppreżervati l-pluralità u l-imparzjalità tal-informazzjoni; billi l-mudelli u s-sistemi tal-IA ġenerattiva jridu jkunu mfassla biex jinkorporaw u jikkunsidraw l-ispettru sħiħ tal-pubblikazzjonijiet tal-istampa sabiex jirrispettaw il-valuri demokratiċi fundamentali tad-diversità u l-ġustizzja fid-diskors pubbliku; billi hemm bżonn li jiġu stabbiliti standards ta’ kwalità ċari għall-mudelli u s-sistemi tal-IA ġenerattiva;

AD.billi t-trasparenza fir-rigward tal-output iġġenerat mis-sistemi tal-IA hija essenzjali biex tippermetti klassifikazzjoni xierqa tal-kontenut bħala “ġġenerat mill-IA” jew “maħluq mill-bniedem”, skont jekk l-output jissodisfax il-kriterji stabbiliti għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur; billi tali klassifikazzjoni tinvolvi konsegwenzi legali sinifikanti, inkluż għall-applikabbiltà tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur u għad-determinazzjoni tad-drittijiet u tal-obbligazzjonijiet; billi l-fiduċja taċ-ċittadini fl-IA tista’ tinbena biss fuq qafas regolatorju, li jiżgura li kwalunkwe sistema tal-IA li titħaddem tirrispetta u tikkonforma bis-sħiħ mat-Trattati, il-Karta u d-dritt sekondarju tal-UE;

AE.billi, fir-rigward tat-trattament legali tal-outputs tal-IA ġenerattiva, id-dritt tal-UE dwar id-drittijiet tal-awtur jibqa’ bbażat fuq il-prinċipji tal-awtur uman; billi skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-kunċett ta’ “xogħol” jinvolvi żewġ kundizzjonijiet kumulattivi: l-ewwel nett, irid ikun suġġett oriġinali li jirrifletti l-kreazzjoni intellettwali tal-awtur stess, u t-tieni nett, dik il-kreazzjoni trid tiġi espressa b’mod li jagħmilha identifikabbli bi preċiżjoni u oġġettività suffiċjenti;

AF.billi l-IA ġenerattiva qed tintuża dejjem aktar bħala għodda biex tgħin fl-infurzar tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati; billi l-Kummissjoni għandha tiżgura li l-użu tal-IA ġenerattiva għall-infurzar tat-talbiet għad-drittijiet tal-awtur ikun soġġett għal salvagwardji effettivi, inklużi salvagwardji kontra l-użu ħażin, filwaqt li jiġi żgurat ir-rispett sħiħ għad-drittijiet fundamentali, speċjalment il-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-istampa;

AG.billi regoli internazzjonali inkonsistenti dwar l-eliġibbiltà tad-drittijiet tal-awtur tal-kontenut iġġenerat mill-IA jippreżentaw riskju għall-koerenza globali tad-dritt dwar il-proprjetà intellettwali u jistgħu jikkawżaw arbitraġġ regolatorju jew jimminaw il-kompetittività tas-setturi kreattivi u tal-IA tal-UE; billi l-konverġenza internazzjonali u l-istabbiliment ta’ qafas regolatorju globali jipprovdu alternattiva aktar effettiva u koerenti għall-frammentazzjoni attwali tal-approċċi legali; billi r-regolamentazzjoni tal-UE dwar l-IA u d-drittijiet tal-awtur ma għandhiex tiġi affettwata minn pressjoni politika esterna; billi, f’dan il-kuntest, l-UE jeħtiġilha toffri rispons b’saħħtu u magħqud biex tiżgura l-funzjonament tas-suq intern tagħha, tipproteġi l-forza tax-xogħol u l-kompetittività tagħha, issaħħaħ l-awtonomija teknoloġika tagħha u tistabbilixxi standards globali fil-qasam tal-proprjetà intellettwali;

AH.billi, sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni xierqa tad-dritt tal-UE fir-rigward tas-servizzi ġenerattivi kollha tal-IA u biex jiġi evitat li fornituri mhux ibbażati fl-UE jiksbu vantaġġ kompetittiv inġust permezz ta’ nuqqas ta’ konformità, huwa essenzjali li r-regoli li jipproteġu u jinfurzaw id-drittijiet tal-awturi fil-livell tal-UE u dak nazzjonali japplikaw b’mod effettiv għas-servizzi kollha li joperaw fis-suq tal-UE; billi l-konċentrazzjoni li qed tikber tal-poter f’idejn ftit kumpaniji kbar mhux Ewropej iżżid id-dipendenza strateġika tal-UE u ddgħajjef il-kapaċità tal-kreaturi Ewropej u tal-istampa Ewropea li jeżerċitaw u jinfurzaw id-drittijiet tagħhom; billi, sa fejn permess skont id-dritt tal-UE u dak internazzjonali, il-prinċipju tat-territorjalità tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur irid jiġi adattat għat-taħriġ ta’ sistemi tal-IA ġenerattiva sabiex jiġi żgurat li l-użu tal-kontenut Ewropew ikun soġġett għad-dritt tal-UE anke meta tali taħriġ iseħħ barra mill-UE, li huwa fundamentali biex tiġi ggarantita remunerazzjoni ġusta għall-kreaturi u d-detenturi tad-drittijiet Ewropej u biex tiġi ssalvagwardjata l-vitalità kulturali u kreattiva tal-UE, kif ukoll biex tiġi żgurata kompetizzjoni ġusta bejn il-fornituri Ewropej u mhux Ewropej tas-sistemi tal-IA ġenerattiva; billi s-sistemi tal-IA ġenerattiva li ma jikkonformawx ma’ dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu pprojbiti milli joperaw fl-UE u dawn il-prinċipji għandhom jiġu infurzati b’mod robust;

AI.billi l-avvanz rapidu tal-IA ġenerattiva żied b’mod sinifikanti l-possibbiltajiet li jinħolqu u jinxterdu immaġnijiet diġitali, kontenut awdjo jew vidjo manipulati realistiċi inklużi xogħlijiet u spettakli tal-artisti, li jixbhu jew jimitaw persuni reali, magħrufa bħala “deep fakes”, li jidhru awtentiċi jew veritieri meta ma jkunux; billi l-użu ħażin ta’ tali kontenut joħloq riskju għall-identità ta’ dawn in-nies u l-personalità tagħhom, inklużi ġisimhom, il-karatteristiċi ta’ wiċċhom u l-vuċi tagħhom;