1.podkreśla znaczenie zapewnienia zdrowych morskich ekosystemów, siedlisk i gatunków w UE;

2.podkreśla wyjątkową rolę, jaką odgrywają wrażliwe gatunki w ekosystemach morskich, oraz korzyści środowiskowe, gospodarcze i społeczne wynikające z zarządzania nimi, ich zachowania i ochrony;

3.podkreśla, że wiele wrażliwych gatunków to cenne wskaźniki zdrowia ekosystemów morskich, zapewniające wczesne ostrzeganie o zakłóceniach równowagi ekologicznej i przyczyniające się do odporności ekosystemów, co ma bezpośredni wpływ na wydajność rybołówstwa i akwakultury;

4.wzywa Komisję i państwa członkowskie do wdrożenia podejścia ekosystemowego do zarządzania rybołówstwem wraz z podejściami koncentrującymi się na ochronie wrażliwych gatunków, przy jednoczesnym wspieraniu dobrobytu gospodarczego i społecznego rybaków, a także zapewnieniu realizacji celów i międzynarodowych zobowiązań UE w zakresie chronionych obszarów morskich i obszarów o dużym znaczeniu dla różnorodności biologicznej;

5.wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby przemiany w ekosystemach spowodowane zmianą klimatu systematycznie odzwierciedlano w ocenach oddziaływania na środowisko i zarządzaniu rybołówstwem;

6.wzywa Komisję i państwa członkowskie do ograniczenia i, w miarę możliwości, wyeliminowania przypadkowych połowów wrażliwych gatunków morskich, zgodnie z art. 3 rozporządzenia (UE) 2019/1241, tak by takie połowy nie stanowiły zagrożenia dla stanu ochrony tych gatunków;

7.podkreśla, że w ostatnich dziesięcioleciach siedliska uległy zmianie, co doprowadziło do wyginięcia niektórych gatunków, a jednocześnie umożliwiło pojawienie się nowych; podkreśla w związku z tym potrzebę zwiększenia świadomości obywateli, a w szczególności rybaków i wędkarzy, na temat znaczenia gromadzenia danych i potrzeby zarządzania adaptacyjnego;

8.podkreśla znaczenie opartych na podstawach naukowych planów zarządzania chronionymi obszarami morskimi, w tym ich wymiaru środowiskowego, społecznego i gospodarczego oraz wyników, dla dopilnowania, aby środki ochrony były ukierunkowane, skuteczne i dostosowane do potrzeb ekosystemu oraz aby ich wdrażanie było skuteczne; podkreśla cel UE, jakim jest ochrona 30 % mórz UE do 2030 r.;

9.przypomina, że rybacy muszą stanowić integralną część rozwiązania i być reprezentowani we wszystkich organach doradczych, w związku z czym podkreśla znaczenie zapewnienia reprezentacji wszystkich rybaków, zwłaszcza rybaków zajmujących się rybołówstwem łodziowym i tradycyjnym rybołówstwem przybrzeżnym; wyraża zaniepokojenie, że ich reprezentacja nie zawsze jest odpowiednio zagwarantowana;

10.wzywa Komisję i państwa członkowskie do pełnego wykorzystania narzędzi wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb), w szczególności środków technicznych, w celu rozwiązania problemu interakcji między połowami i zwiększenia ochrony wrażliwych gatunków, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwej i skutecznej rekompensaty dla rybaków, którzy doświadczyli skutków utraty dostępu do tradycyjnych łowisk, zgodnie z postanowieniami dotyczącymi Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury; apeluje do Komisji o dopilnowanie, aby obowiązujące prawodawstwo zostało wdrożone i było egzekwowane;

11.wzywa państwa członkowskie do pełnego wykorzystania przepisów zapisanych w art. 17 rozporządzenia w sprawie WPRyb przy przydzielaniu uprawnień do połowów, do zachęcania rybaków, by przyjmowali środki mające na celu zminimalizowanie lub wyeliminowanie przyłowów gatunków wrażliwych, oraz do zapewnienia zachęt dla statków rybackich wyposażonych w selektywne narzędzia połowowe lub stosujących techniki połowowe o ograniczonym wpływie na środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem flot łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego;

12.przypomina o znaczeniu danych gromadzonych w ramach WPRyb dla właściwego określenia wpływu rybołówstwa na gatunki wrażliwe oraz o znaczeniu ulepszonych systemów monitorowania, zgodnie z opiniami naukowymi i prawodawstwem UE; podkreśla znaczenie kompleksowych danych dotyczących przyłowów poszczególnych gatunków, aby umożliwić ukierunkowane środki ograniczające, dostarczyć informacji na potrzeby strategii zarządzania adaptacyjnego i ułatwić przyjmowanie zrównoważonych i opartych na dowodach naukowych środków, które uwzględniają również czynniki społeczno-gospodarcze i zapewniają bezpieczeństwo żywnościowe UE;

13.podkreśla znaczenie całościowego podejścia we wszystkich obszarach polityki, które może przyczynić się do wzmocnienia monitorowania, ochrony, odbudowy i odtwarzania wrażliwych gatunków i siedlisk; podkreśla w związku z tym, że ważne jest wdrożenie obowiązujących przepisów we wszystkich odpowiednich obszarach polityki wykraczających poza te bezpośrednio związane z WPRyb;

14.wzywa Komisję i państwa członkowskie do wzmocnienia podejścia ekosystemowego do zarządzania środowiskiem morskim, z uwzględnieniem, w miarę możliwości, interakcji między gatunkami oraz wszelkiej presji na ekosystemy morskie, w tym zmiany klimatu i zanieczyszczenia, zarówno na lądzie, jak i z innych źródeł;

15.podkreśla, że chronione obszary morskie, które są skutecznie chronione i zarządzane w oparciu o najlepszą dostępną wiedzę naukową, przyczyniają się, w zależności od celów ochrony, do zminimalizowania przypadkowych połowów gatunków wrażliwych, ochrony tarlisk i obszarów dojrzewania narybku oraz młodych osobników, a także do zmniejszenia wpływu na wrażliwe siedliska;

16.wzywa Komisję i państwa członkowskie do oceny wielkości populacji regionalnej i lokalnej, stanu i tendencji w odniesieniu do gatunków oraz potencjalnego wpływu, jaki nierównowaga populacji może mieć na działalność połowową, aby zapewnić ekosystemowe zarządzanie rybołówstwem, w tym środki ochrony gatunków wrażliwych;

17.wzywa Komisję i państwa członkowskie do większego wsparcia programów naukowych dotyczących wrażliwych gatunków i podejść do zarządzania, jak określono w odpowiednich przepisach; podkreśla, że w niektórych regionach gatunki wrażliwe, takie jak rosnące populacje kormoranów i fok, mają wpływ na stada ryb oraz działalność w zakresie rybołówstwa i akwakultury, a także na inne populacje gatunków wrażliwych; jest zdania, że ramy regulacyjne przewidują niezbędne narzędzia umożliwiające poprawę, biorąc pod uwagę lokalny status gatunków wrażliwych; zwraca się zatem do Komisji i państw członkowskich o rozważenie, wśród działań, które należy podjąć, wszystkich możliwości przewidzianych w dyrektywie ptasiej i dyrektywie siedliskowej w celu ułatwienia w większej mierze aktywnego i skutecznego zarządzania populacją oraz wspierania zarządzania opartego na ekosystemie;

18.wzywa Komisję do dopilnowania, aby unijne podejścia do zarządzania rybołówstwem były dostosowane do WPRyb, unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 oraz międzynarodowych zobowiązań UE, takich jak globalne ramy różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu; podkreśla w związku z tym, że należy podjąć działania mające na celu powstrzymanie spadku liczebności wrażliwych gatunków w ekosystemach morskich UE, w tym poprzez wdrożenie odpowiednich środków ochrony i ochronę siedlisk;

19.wzywa Komisję do podjęcia działań w ramach regionalnych organizacji ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO) w celu ograniczenia i, w miarę możliwości, wyeliminowania przyłowów gatunków wrażliwych oraz ograniczenia handlu produktami rybołówstwa i ich przywozu, a także wzmocnienia środków przeciwko nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom, w tym poprzez lepszą kontrolę celną i współpracę z partnerami RFMO;

20.podkreśla, że inwazyjne gatunki obce stanowią zagrożenie dla rybołówstwa i akwakultury, rodzimej różnorodności biologicznej mórz i ekosystemów morskich, a tym samym wpływają na środki utrzymania i dochody rybaków oraz społeczności nadbrzeżnych;

21.podkreśla istotny wkład łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego w lokalną gospodarkę i bezpieczeństwo żywnościowe UE, zwracając uwagę, że stoi ono w obliczu rosnących zagrożeń ze strony środowiskowych czynników stresogennych, takich jak gatunki inwazyjne i zmiana klimatu, w tym masowego przemieszczania się niektórych gatunków, w szczególności ze względu na ocieplenie wód, zjawisko powodujące poważne straty, zwłaszcza dla hodowców skorupiaków, którzy są podwójnie karani spadkiem produkcji i wzrostem kosztów związanych z drapieżnikami;

22.przypomina, że w UE ścisłym regulacjom podlega 88 inwazyjnych gatunków obcych, w tym 47 gatunków zwierząt i 41 gatunków roślin stwarzających zagrożenie dla Unii;

23.ubolewa, że obecny wykaz gatunków stwarzających zagrożenie dla Unii nie uwzględnia w pełni zagrożenia ze strony inwazyjnych gatunków obcych dla rybołówstwa, akwakultury i środowiska morskiego UE, gdyż obecnie do wykazu włączono tylko dwa gatunki morskie (Plotosus lineatus i Rugulopteryx okamurae) oraz niektóre gatunki występujące w wodach słonawych; wzywa do poprawienia wykazu w oparciu o aktualne opinie naukowe i oceny ryzyka;

24.zwraca uwagę na potrzebę odpowiedniego zarządzania gatunkami i z zaniepokojeniem odnotowuje zwiększoną obecność w niektórych regionach gatunków takich jak:a)gatunki ostryg pacyficznych i obce gatunki raków w południowej części Morza Północnego, w szczególności wzdłuż wybrzeża Niderlandów;b)babka bycza, które wpływa na ekosystem, a w szczególności zagraża krewetkom, płastugom i rodzimym babkom, zwłaszcza na wodach Morza Północnego;c)krab błękitny, krab przybrzeżny szypułkowany, amerykański grzebieniowiec atlantycki i meduza przyczepna w północno-wschodnim Atlantyku;d)skrzydlica wachlarzopłetwa (Pterois miles), fistulka błękitnoplamista (Fistularia commersonii) i ropucha srebrzysta (Lagocephalus sceleratus) wokół Grecji i Cypru;e)racicznica zmienna (Dreissena polymorpha) wprowadzona do Ebro oraz zębacz smugowy (Silurus glanis) w Hiszpanii;f)azjatycka brunatnica Rugulopteryx okamurae, w szczególności w zachodniej części Morza Śródziemnego;

25.wzywa Komisję i państwa członkowskie do ustanowienia regionalnych, ukierunkowanych gatunkowo systemów monitorowania, w tym skoordynowanych strategii wczesnego ostrzegania o gatunkach obcych wpływających na siedliska istotne pod względem gospodarczym oraz reagowania na takie gatunki;

26.ubolewa nad brakiem specjalnych programów monitorowania morskich inwazyjnych gatunków obcych i wzywa do poprawy metod monitorowania i do harmonizacji wskaźników w całej UE oraz do większego wsparcia technicznego i finansowego, w szczególności dla regionów najbardziej oddalonych, które ze względu na swoją wyjątkową różnorodność biologiczną i oddalenie wymagają dodatkowego finansowania;

27.zaleca przyjęcie metodyki i wartości progowych dla wszystkich europejskich regionów i podregionów morskich, z uwzględnieniem wpływu na rybołówstwo i akwakulturę, możliwości zarządzania szlakami, potrzeby bardziej rygorystycznych kontroli flot UE i krajów spoza UE, ukierunkowanych połowów gatunków inwazyjnych oraz egzekwowania Międzynarodowej konwencji o kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami balastowymi i osadami, a także stosowania wytycznych dotyczących zanieczyszczenia kadłuba;

28.podkreśla potencjalne powiązania między inwazyjnymi gatunkami obcymi wprowadzanymi do ekosystemów lądowych i słodkowodnych a tymi wprowadzanymi do ekosystemów oceanicznych i morskich oraz ich wpływ na rybołówstwo i akwakulturę; wzywa Komisję do opracowania kompleksowej strategii w celu rozwiązania tego problemu;

29.podkreśla, że całościowe, zapobiegawcze i wielowektorowe podejście do zarządzania oparte na szlakach jest absolutnym priorytetem w skutecznym zapobieganiu wprowadzaniu morskich inwazyjnych gatunków obcych oraz w przeciwdziałaniu ich rozprzestrzenianiu się, a także w zajęciu się podstawowymi przyczynami ich rozprzestrzeniania; zachęca państwa członkowskie do częstszego wykorzystywania analizy sytuacji i nowatorskich technik, takich jak eDNA, sztuczna inteligencja i zautomatyzowane monitorowanie, oraz wiedzy uzyskanej od rybaków, wędkarzy, społeczności nabrzeżnych i obywateli jako narzędzi do identyfikowania i priorytetowego traktowania nowych i pojawiających się inwazyjnych gatunków obcych wysokiego ryzyka w rybołówstwie i akwakulturze; wzywa Komisję do stosowania tego zintegrowanego podejścia przy wdrażaniu Europejskiego paktu na rzecz wszechoceanu, aby zapewnić skoordynowane działania we wszystkich sektorach i państwach członkowskich;

30.wzywa państwa członkowskie do wzmocnienia komunikacji, koordynacji i współpracy, zwłaszcza na obszarach transgranicznych, przy jednoczesnym wykorzystaniu ochrony biologicznej do szybkiego wdrożenia środków na rzecz wczesnego wykrywania i szybkiej eliminacji morskich inwazyjnych gatunków obcych oraz do zarządzania gatunkami, które już rozprzestrzeniły się na szeroką skalę; ponadto zwraca się do Komisji, aby współpracowała z państwami członkowskimi w celu rozszerzenia tych działań poprzez współpracę z państwami spoza UE dzielącymi ten sam basen morski;

31.zaleca zacieśnienie współpracy między instytucjami naukowymi a agencjami UE w celu lepszego transferu wiedzy i badań stosowanych w dziedzinie rozprzestrzeniania się, wpływu i kontroli inwazyjnych gatunków morskich;

32.podkreśla, że Morze Śródziemne, które według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa ociepla się o 20 % szybciej niż reszta świata, jest obszarem znajdującym się pod szczególną presją, w którym znajduje się więcej inwazyjnych gatunków obcych niż w jakimkolwiek innym morzu na świecie, co ma znaczący negatywny wpływ na ekosystemy morskie oraz na sektory rybołówstwa i akwakultury, a zatem wymaga szczególnej uwagi; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie do przeznaczenia dodatkowych zasobów i ustanowienia pilnych środków, by powstrzymać rozprzestrzenianie się tych gatunków w tym basenie morskim;

33.wzywa Komisję, aby wsparła Generalną Komisję Rybołówstwa Morza Śródziemnego (GFCM) w jej inicjatywach dotyczących monitorowania naukowego i projektów pilotażowych mających na celu sprostanie wyzwaniom związanym z inwazyjnymi gatunkami morskimi;

34.wzywa Komisję do udostępnienia specjalnych środków finansowych, w ramach Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury oraz innych programów budżetowych, w celu wspierania badań nad gatunkami inwazyjnymi, zapobiegania im i ich eliminacji lub, jeżeli eliminacja nie jest możliwa, zarządzania ich rozprzestrzenianiem się i usuwania jego skutków, we współpracy z rybakami, władzami lokalnymi i organizacjami naukowymi; ponownie wyraża przekonanie, że takie finansowanie powinno zostać udostępnione w kolejnych wieloletnich ramach finansowych;

35.podkreśla znaczenie systemu powiadamiania EASIN, w szczególności dla terminowego i pełnego zgłaszania nowych przypadków wykrycia tych gatunków, środków ich zwalczania i kontroli urzędowych służących ich wykrywaniu; wzywa państwa członkowskie do usprawnienia systemu przez dostarczanie dodatkowych informacji, w szczególności danych dotyczących dystrybucji, zwłaszcza dzięki informacjom od rybaków, producentów sektora akwakultury i wszystkich innych zainteresowanych stron;

36.przypomina o międzynarodowym wymiarze problemu inwazyjnych gatunków obcych i sugeruje, aby UE zintensyfikowała swoje działania w tym zakresie, wykorzystując wszystkie dostępne fora międzynarodowe, a w szczególności regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem, Konwencję o różnorodności biologicznej oraz globalne ramy różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu; wzywa UE do zacieśnienia współpracy na rzecz wymiany wiedzy i wzajemnego uczenia się z innymi organizacjami międzynarodowymi i państwami spoza UE;

37.podkreśla potencjał współpracy z państwami spoza UE dzielącymi ten sam basen morski, w tym w ramach RFMO, w celu wymiany najlepszych praktyk, skutecznego wykorzystania inwestycji i ustanowienia wspólnych celów dotyczących przeciwdziałania wpływowi inwazyjnych gatunków obcych;

38.podkreśla, że inwazyjne gatunki obce mają znaczący negatywny wpływ na różnorodność biologiczną mórz i ekosystemy morskie, na działalność w ramach niebieskiej gospodarki, w tym rybołówstwo i akwakulturę, oraz na inną działalność gospodarczą niezwiązaną z morzem, a także na społeczności nadbrzeżne i całe społeczeństwo; uważa, że kluczowe jest uwzględnienie szerszych skutków społecznych, gospodarczych i kulturowych występowania inwazyjnych gatunków obcych, wykraczających poza utratę różnorodności biologicznej i wpływ na ekosystemy, aby skutecznie zapobiegać nowym inwazjom i wdrożyć skuteczne środki łagodzące;

39.wzywa Komisję do opracowania specjalnego wskaźnika dotyczącego gatunków wrażliwych i inwazyjnych w morzach UE, z uwzględnieniem wykazów takich jak czerwona księga IUCN, które mają zostać włączone do publikacji Eurostatu związanych z celami zrównoważonego rozwoju, aby lepiej monitorować rozprzestrzenianie się oraz działania na rzecz ochrony i inne działania w zakresie zarządzania;

40.wzywa Komisję do włączenia do przyszłych projektów europejskich programów badań i innowacji finansowania badań nad inwazyjnymi gatunkami obcymi i przyjaznymi dla środowiska rozwiązaniami w zakresie zrównoważonego zarządzania nimi i ich kontroli;

41.podkreśla, że za pomocą systemów rekompensat i funduszy dostosowawczych, zgodnie z obowiązującymi przepisami finansowymi, należy wspierać podmioty z sektora rybołówstwa i akwakultury odczuwające skutki tego zjawiska, zwłaszcza na obszarach, które ponoszą bezpośrednie straty gospodarcze z powodu gatunków inwazyjnych; zwraca uwagę, że należy zapewnić ukierunkowane zachęty finansowe i regulacyjne, aby stymulować dostosowane działania związane z połowem i usuwaniem gatunków inwazyjnych podejmowane przez lokalnych rybaków na wodach przybrzeżnych i śródlądowych drogach wodnych, jako sposób na zmniejszenie ekologicznego oddziaływania przy jednoczesnym wspieraniu lokalnych źródeł utrzymania; podkreśla możliwą rolę, jaką systemy ubezpieczeń mogą odegrać w rozwiązaniu tego problemu, w szczególności konsekwencji dla hodowców skorupiaków, producentów sektora akwakultury i rybaków;

42.wzywa państwa członkowskie i Komisję do opracowania kampanii uświadamiających w celu informowania rybaków, hodowców ryb i skorupiaków, zainteresowanych stron z sektora rybołówstwa, w tym wędkarzy, oraz ogółu społeczeństwa o wprowadzaniu, wykrywaniu i wpływie inwazyjnych gatunków obcych, ich skutkach środowiskowych i gospodarczych oraz sposobach minimalizowania zagrożeń związanych z wprowadzaniem i rozprzestrzenianiem się tych gatunków, a także w celu angażowania wspomnianych podmiotów w te kwestie;

43.zaleca, w miarę możliwości, opracowanie programów ukierunkowanych na gatunki inwazyjne w celu zwiększenia kontroli populacji i zapewnienia rybakom możliwości uzyskania rekompensaty;

44.uważa, że zarządzanie inwazyjnymi gatunkami obcymi może zapewnić możliwości dodatkowego tymczasowego dochodu poprzez innowacje stosowane w celu wytworzenia produktów o wartości dodanej, takich jak nawozy biologiczne i podłoża pod uprawę, co sprzyja kontroli tych gatunków oraz, w miarę możliwości, ich zwalczaniu; wzywa Komisję do finansowania programów współpracy naukowej i transferu technologii w tej dziedzinie;

45.podkreśla, że w przypadku gdy eliminacja gatunków inwazyjnych nie jest możliwa, ich wykorzystanie do spożycia przez ludzi może zapewnić rybakom dodatkowy tymczasowy dochód i przyczynić się do pozyskania zasobów przynoszących korzyści lokalnym gospodarkom w UE;

46.z zadowoleniem przyjmuje tymczasowe gospodarcze wykorzystanie niektórych inwazyjnych gatunków obcych, takich jak algi, do celów spożywczych i niespożywczych; zwraca uwagę, że takie cele, oprócz żywności przeznaczonej do spożycia przez ludzi, mogłyby obejmować pasze dla zwierząt i ryb, produkty farmaceutyczne, opakowania, kosmetyki lub biopaliwa;

47.przypomina, że ostatecznym celem jest zawsze wyeliminowanie inwazyjnych gatunków obcych; podkreśla w związku z tym, że zależność ekonomiczna od wykorzystywania inwazyjnych gatunków obcych powinna zawsze mieć charakter tymczasowy lub wtórny i nie może zachęcać do rozpowszechniania lub wprowadzania do obrotu tych gatunków;

48.apeluje o zwiększone i ukierunkowane wsparcie finansowe w celu poprawy skutecznego zarządzania przybrzeżnymi źródłami utrzymania i ekosystemami morskimi oraz ich ochrony, a także ochrony wrażliwych gatunków, jak również o systemy informowania, monitorowania i wczesnego ostrzegania w odniesieniu do inwazyjnych gatunków obcych na szczeblu regionalnym, krajowym i unijnym, z uwagi na pozytywny wpływ takiego wsparcia na rybołówstwo, różnorodność biologiczną i ekosystemy;

49.domaga się, aby w przyszłych wieloletnich ramach finansowych przewidzieć finansowanie przeznaczone na zwiększenie konkurencyjności floty rybackiej w obliczu wyzwań takich jak rosnące koszty, utrata łowisk i wpływ gatunków inwazyjnych; uważa, że priorytetem jest poprawa dostępu rybaków do zasobów finansowych, co umożliwi im modernizację statków, cyfryzację działalności i dywersyfikację źródeł dochodów;

50.przypomina Komisji, że regiony najbardziej oddalone, wyspy i obszary przybrzeżne stanowią ważne bezpieczne przystanie dla wrażliwych gatunków morskich, a jednocześnie są wysoce narażone na inwazyjne gatunki obce; apeluje o uznanie znaczenia ochrony tych wrażliwych gatunków i zwalczania inwazyjnych gatunków obcych w tych regionach, zwłaszcza poprzez stworzenie programu opcji dla lokalnego rybołówstwa, które byłyby specyficzne dla obszarów oddalonych i wyspiarskich; podkreśla potencjał zrównoważonej ekoturystyki jako środka zapewniającego możliwości dywersyfikacji, przy jednoczesnym zachowaniu wyjątkowej różnorodności biologicznej tych regionów i zapewnieniu bezpośrednich korzyści sektorom rybołówstwa i akwakultury;

51.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.