1.podkreśla, że w następnych WRF należy wyposażyć Unię w środki finansowe niezbędne do reagowania na szybko zmieniające się otoczenie geopolityczne, gospodarcze i społeczne, przy jednoczesnej realizacji zarówno długotrwałych strategii politycznych, jak i reagowaniu na pojawiające się priorytety; podkreśla, że budżet UE musi pozostać budżetem inwestycyjnym zdolnym do wspierania obywateli, regionów i przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, a jednocześnie powinien on zwiększać odporność, konkurencyjność i spójność społeczną Unii;

2.wzywa do ustalenia WRF na lata 2028–2034 na poziomie 1,27 % dochodu narodowego brutto (DNB) UE, przy czym należy wyłączyć z tej wartości obsługę długu w ramach NGEU – odpowiadającego dodatkowym 0,11 % DNB UE – i rozliczać ją poza pułapami; przypomina, że następne WRF powinny być bardziej ambitne pod względem wielkości, ponieważ obecny poziom finansowania nie odpowiada ambicjom politycznym Unii, oraz że należy je chronić przed wstrząsami inflacyjnymi; podkreśla, że poziom ten stanowi niezbędne minimum, aby Unia mogła wywiązać się z obowiązków traktatowych, spełnić oczekiwania obywateli, a także sprostać głównym wyzwaniom, w tym wznowieniu działań wojennych na dużą skalę w sąsiedztwie UE, bardzo trudnej sytuacji gospodarczej i społecznej, różnicom w poziomie konkurencyjności oraz pogłębiającemu się kryzysowi klimatycznemu i kryzysowi różnorodności biologicznej;

3.zdecydowanie sprzeciwia się podejściu prowadzącemu do fragmentacji jednolitego rynku lub ponownej nacjonalizacji budżetu UE; zdecydowanie odrzuca również wszelkie działania w kierunku Unii „à la carte”; uważa, że podejście Komisji oparte na zasadzie „jeden plan na państwo członkowskie” podważa politykę UE zapisaną w Traktatach, stwarza niepotrzebną konkurencję między beneficjentami, zagraża europejskiemu wymiarowi wydatków, osłabia wielopoziomowe sprawowanie rządów, podważa zasady pomocniczości i proporcjonalności oraz zmniejsza przejrzystość;

4.apeluje o zwiększenie puli środków finansowych dla działu 1, aby utrzymać finansowanie co najmniej na poziomie przewidzianym w obecnych WRF; apeluje zatem o silne, odrębne i odpowiednie finansowanie wspólnej polityki rolnej (WPR), wspólnej polityki rybołówstwa, polityki spójności, Europejskiego Funduszu Społecznego i spraw wewnętrznych; nalega w tym kontekście na pełne przydzielenie na te strategie polityczne niewyodrębnionych kwot w ramach PPKR, co zapewni beneficjentom końcowym większą przewidywalność; ponownie podkreśla potrzebę utrzymania horyzontalnych ram wdrażania i przepisów dotyczących tych strategii politycznych, w tym warunkowości w zakresie praworządności, aby zapewnić spójność i uniknąć fragmentacji; wzywa do ustanowienia rozdziałów regionalnych zgodnie z ramami instytucjonalnymi państw członkowskich oraz do pełnego zaangażowania władz regionalnych i lokalnych w opracowywanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę programów w ramach działu 1, w oparciu o zasady zarządzania dzielonego, wielopoziomowego sprawowania rządów i partnerstwa;

5.z zadowoleniem przyjmuje znaczne wzmocnienie strategii politycznych ujętych w dziale 2, w myśl założeń, o które od dawna apelował Parlament; to dwa razy więcej w porównaniu z obecnym okresem i lepiej przygotuje Unię do reagowania na przyszłe wyzwania w coraz bardziej nieprzewidywalnym środowisku globalnym; uznaje potrzebę zwiększenia zdolności Unii do działania w kluczowych obszarach strategicznych, w tym konkurencyjności, obronności i bezpieczeństwa, badań naukowych i innowacji, dwojakiej transformacji, infrastruktury, zdrowia i gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej, edukacji i kultury;

6.w związku z tym wzywa do odpowiedniego umocnienia programów priorytetowych w dziale 2, w tym Europejskiego Funduszu Konkurencyjności (EFK), programu „Horyzont Europa”, instrumentu „Łącząc Europę”, programu Erasmus+, programu AgoraEU, Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UMOL+), z przeznaczeniem na Program UE dla zdrowia i działania związane z LIFE w ramach EFK;

7.z zadowoleniem przyjmuje zwiększenie środków w dziale 3 jako sygnał zaangażowania Unii w umacnianie jej roli jako potęgi globalnej; uważa jednak, że zaproponowany poziom pozostaje niewystarczający, biorąc pod uwagę skalę globalnych wyzwań;

8.w związku z tym wzywa do odpowiedniego umocnienia działu 3, co umożliwi UE wspieranie przyszłego rozszerzenia, zaspokojenie rosnących potrzeb związanych z rozwojem, kryzysami humanitarnymi i budowaniem pokoju, zapewnienie wsparcia Ukrainie i innym partnerom oraz podtrzymywanie wartości Unii, praw człowieka i demokracji na całym świecie, przy jednoczesnym umocnieniu multilateralizmu; podkreśla, że pomoc humanitarną należy nadal finansować ze środków przeznaczonych wyłącznie na ten cel i realizować w oparciu o spójne ramy z odpowiednim rocznym poziomem bazowym finansowania; wzywa do zwiększenia puli środków finansowych dla krajów i terytoriów zamorskich, biorąc pod uwagę niedawne zagrożenia dla integralności terytorialnej Grenlandii i szerszy kontekst geopolityczny;

9.podkreśla, że następne WRF muszą być ukierunkowane na finansowanie europejskich dóbr publicznych o wyraźnej wartości dodanej w porównaniu z wydatkami krajowymi, takie jak projekty transgraniczne; przypomina, że europejscy obywatele i przedsiębiorstwa domagają się od UE działania; apeluje o ukierunkowane, strategiczne inwestowanie środków UE w celu zaspokojenia ich potrzeb w obszarach priorytetowych, takich jak mieszkalnictwo, energia i bezpieczeństwo;

10.z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący wzmocnionego instrumentu elastyczności i wzywa do jego uzupełnienia z dodatkowych źródeł, w tym z niewykorzystanych rezerw i nadwyżek z instrumentów finansowych, nie naruszając przepisów sektorowych; wzywa do uruchomienia specjalnej rezerwy solidarnościowej na wypadek klęsk żywiołowych poza pułapami WRF jako środka stosowanego w ostateczności, aby sfinansować działania Unii w odpowiedzi na szczególne potrzeby w UE w następstwie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi;

11.wyraża poważne zaniepokojenie faktem, że wnioski Komisji przenoszą kluczowe decyzje polityczne i budżetowe na programy prac Komisji przyjmowane bez udziału współustawodawców; nalega na to, aby wszystkie istotne zmiany polityczne określać w aktach podstawowych, przy pełnym poszanowaniu prerogatyw Parlamentu jako współprawodawcy i władzy budżetowej; podkreśla, że uproszczenie nie może odbywać się kosztem przejrzystości, demokratycznej rozliczalności ani nadzorczej roli Parlamentu; jest głęboko zaniepokojony powszechnym stosowaniem finansowania niepowiązanego z kosztami w odniesieniu do znacznej części programów w kolejnych WRF; ostrzega też, że bez odpowiednich zabezpieczeń podejście to wiąże się ze znacznym ryzykiem i osłabia możliwość kontroli;

12.podkreśla, że przestrzeganie wartości Unii i praworządności jest zasadniczym warunkiem dostępu do funduszy UE; podkreśla znaczenie skutecznego i spójnego zestawu narzędzi związanych z wartościami UE i obejmujących demokrację, praworządność i prawa podstawowe oraz obowiązujący względem wszystkich funduszy UE w całym budżecie UE; nalega na przyjęcie solidnego podejścia w celu zapewnienia, aby nie penalizować prawowitych odbiorców końcowych za naruszenia praworządności przez ich rządy;

13.zdecydowanie przypomina o kluczowej potrzebie zrównoważonych, przewidywalnych i odpornych dochodów dla budżetu UE zgodnie z art. 310 TFUE, które powinny odpowiadać wydatkom, priorytetom strategicznym oraz zidentyfikowanym potrzebom finansowym UE; ponawia swoje zdecydowane zaangażowanie na rzecz wprowadzenia nowych zasobów własnych, nie tylko w celu spłaty zadłużenia w ramach NGEU, ale również w celu sfinansowania ambitniejszych celów politycznych Unii; z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz określenia nowych zasobów własnych oraz zaproponowania określonych kalibracji tradycyjnych zasobów własnych; wspiera szersze podejście oparte na koszyku zaproponowane przez Komisję i wzywa Radę do przełamania impasu, który utrzymuje się od 2020 r. w odniesieniu do koszyka nowych rzeczywistych zasobów własnych, aby osiągnąć poziom dochodów wynoszący co najmniej 60 mld EUR rocznie; podkreśla znaczenie wniosku Komisji dotyczącego nowego rodzaju mechanizmu kryzysowego, który mógłby umożliwić Unii szybkie reagowanie na nieoczekiwane wydarzenia; podkreśla, że Parlament zatwierdzi jedynie taki długoterminowy budżet, w tym dochody, który będzie dostosowany do celów Unii w zmieniającym się świecie;

14.uważa, że stanowiska przedstawione w tym sprawozdaniu śródokresowym stanowią mandat Parlamentu do negocjacji w sprawie WRF, a Rada powinna je uwzględnić zgodnie z art. 312 ust. 5 TFUE w celu uzyskania zgody Parlamentu; jest gotowy do konstruktywnej pracy i do zaangażowania się w rzeczowe negocjacje z Radą w celu opracowania długoterminowego budżetu odpowiadającego potrzebom Unii; apeluje o szybkie osiągnięcie porozumienia między instytucjami do końca 2026 r., aby umożliwić sprawne przyjęcie WRF i realizację programów wydatków od 1 stycznia 2028 r.;

15.domaga się, aby Parlament Europejski był zaangażowany we wszystkie etapy procedury prowadzącej do przyjęcia WRF, zgodnie z wymogami traktatowymi przewidzianymi w art. 312 ust. 5 TFUE; uważa, że Rada musi należycie uwzględnić przedstawione w niniejszym dokumencie stanowisko Parlamentu, aby uzyskać jego zgodę zgodnie z art. 312 TFUE;

16.przypomina swoje stanowisko, że „w szybko zmieniającym się świecie, w którym ludzie słusznie oczekują więcej od Unii [...] i w którym Unia stoi w obliczu rosnącej liczby kryzysów i globalnych wyzwań, następne WRF muszą dysponować zwiększonymi zasobami w porównaniu z okresem 2021–2027 i odejść od historycznie restrykcyjnego i dobrowolnego poziomu 1 % DNB UE”; ubolewa, że zamiast przedstawić prawdziwie ambitny wniosek, Komisja podaje ogólną kwotę 2 bln EUR w cenach bieżących, która w rzeczywistości wynosi zaledwie 1,763 bln EUR w cenach stałych z 2025 r., co odpowiada 1,26 % DNB UE, przy czym 0,11 % jest przeznaczone na spłaty NGEU; ubolewa, że skutkuje to symbolicznym wzrostem w przypadku programów UE o mniej niż 0,01 punktu procentowego DNB, co faktycznie oznacza zamrożenie budżetu w ujęciu realnym; podkreśla, że stopniowe wycofywanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) jeszcze bardziej ograniczy ogólną siłę nabywczą Unii; uważa, że ten proponowany poziom nie umożliwi Unii wywiązania się z jej zobowiązań zapisanych w Traktatach ani reagowania na stojące przed nią poważne wyzwania geopolityczne, w tym kryzys klimatyczny i kryzys różnorodności biologicznej, którymi można skuteczniej sprostać na szczeblu Unii, a także kryzys kosztów utrzymania;

17.apeluje o ustalenie WRF na lata 2028–2034 na poziomie 1,27 % DNB UE, z wyłączeniem spłat NGEU; uważa, że obsługę długu w ramach NGEU należy traktować oddzielnie od środków na programy UE w przyszłej strukturze WRF, co oznacza, że całkowita kwota wyniesie 1,38 % DNB UE; podkreśla, że poziom ten stanowi absolutne minimum umożliwiające Unii wywiązanie się z jej zobowiązań, reagowanie na wyzwania geopolityczne i osiągnięcie jej celów strategicznych;

18.ubolewa, że spłata NGEU przedstawiona przez Komisję obejmuje roczne raty w ramach pułapów WRF począwszy od 2028 r.; podkreśla, że plan spłaty musi gwarantować, że obsługa zadłużenia NGEU nie wyprze podstawowych wydatków UE ani nie zagrozi zdolności Unii do radzenia sobie z przyszłymi kryzysami; w związku z tym przypomina swoje ugruntowane stanowisko, zgodnie z którym środki związane ze spłatą NGEU należy rozliczać poza pułapami;

19.zdecydowanie popiera proponowaną metodę dostosowania technicznego uwzględniającą rzeczywistą inflację, która ma zasadnicze znaczenie dla ochrony siły nabywczej budżetu UE w okresach wstrząsów inflacyjnych; z zadowoleniem przyjmuje ten mechanizm, ponieważ ma on kluczowe znaczenie dla ochrony programów UE, tak aby obywatele nie ucierpieli z powodu inflacji;

20.apeluje w tym kontekście o zapewnienie poziomu finansowania programów i strategii politycznych UE zgodnie z załącznikami I i II do niniejszej rezolucji; apeluje o odpowiednie dostosowanie stosownych pułapów zobowiązań i płatności;

21.zauważa, że na dział 1 „Europejski model społeczny i jakość życia” przeznacza się 797,2 mld EUR w cenach z 2025 r., po wyłączeniu kwoty przewidzianej na spłatę zadłużenia NGEU, co stanowi 45 % całkowitej kwoty WRF na lata 2028-2034; wyraża głębokie zaniepokojenie, że jest to spadek w porównaniu z kwotą 810,1 mld EUR przydzieloną w WRF na lata 2021–2027, która stanowiła 65 % całkowitej kwoty; uważa, że ta znacząca redukcja jest nie do przyjęcia, biorąc pod uwagę, jak ważne jest utrzymanie długotrwałej polityki Unii;

22.uważa, że wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie PPKR (COM(2025)0558), które łączy różne strategie polityczne w jednym planie dla poszczególnych państw członkowskich, powoduje znaczną niepewność co do przewidywalności finansowania dla beneficjentów końcowych, tworzy niepotrzebną konkurencję o zasoby finansowe między beneficjentami i strategiami politycznymi, oraz upolitycznia dystrybucję środków UE, co grozi większą złożonością i koniecznością dokonywania kompromisów między priorytetami; podkreśla, że podejście oparte na jednym planie na państwo członkowskie w sposób dorozumiany osłabia europejski wymiar budżetu UE i cele wspólnych polityk UE, prowadzi do nadmiernej centralizacji zagrażającej zasadom pomocniczości i proporcjonalności, wyklucza władze regionalne i lokalne oraz odpowiednie zainteresowane strony z odgrywania znaczącej roli w kształtowaniu priorytetów oraz podważa wielopoziomowe sprawowanie rządów i terytorialny wymiar wydatków; uważa, że należy w pełni rozdzielić niewyodrębnione kwoty w ramach PPKR, aby zapewnić przewidywalność beneficjentom końcowym; ostrzega ponadto, że znaczne zmniejszenie środków finansowych w dziale 1 grozi osłabieniem polityki UE zapisanej w traktatach oraz celów Unii dotyczących wzmocnienia jej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, ochrony procesów demokratycznych, praworządności i praw socjalnych, zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego oraz odpowiedniego poziomu życia rolników i rybaków, a także ochrony środowiska i różnorodności biologicznej; ponownie podkreśla potrzebę uniknięcia fragmentacji i utrzymania horyzontalnych ram wykonawczych, w tym nadrzędnych przepisów i zasad, takich jak poszanowanie praworządności i praw podstawowych, które powinny być stosowane jednolicie we wszystkich strategiach politycznych objętych PPKR, przy jednoczesnym zapewnieniu spójnych i konsekwentnych przepisów wykonawczych;

23.podkreśla, że konieczne jest utrzymanie europejskiego wymiaru budżetu UE jako podstawowego instrumentu osiągania wspólnych celów, wyrażania solidarności Unii i dostarczania europejskich dóbr publicznych; podkreśla, że budżet UE musi pozostać finansowym trzonem wspierającym pogłębianie integracji Unii, zapobiegającym fragmentacji lub renacjonalizacji kluczowych strategii politycznych Unii, wspierającym spójność terytorialną, gospodarczą i społeczną we wszystkich regionach UE, w tym przez zajęcie się utrzymującymi się ograniczeniami strukturalnymi dotykającymi regiony peryferyjne, wyspiarskie i najbardziej oddalone, a także przez zapewnienie uczciwej konkurencji i równych szans wszystkim terytoriom we wszystkich państwach członkowskich, nie pozostawiając żadnej osoby czy regionu w tyle; uważa ponadto, że budżet UE powinien przyczyniać się do rozwiązania kryzysu kosztów utrzymania i rosnących nierówności, a także do osiągnięcia celów UE w zakresie klimatu i różnorodności biologicznej poprzez inwestycje w odpowiednich kluczowych obszarach;

24.odrzuca działania na rzecz Europy „à la carte”, w której zróżnicowane uczestnictwo i zestaw strategii politycznych mających różne cele, horyzonty czasowe i logikę realizacji zagraża jedności i spójności strategii politycznych i programów UE; jest głęboko zaniepokojony faktem, że jeden instrument obejmujący wiele poziomów celów, zabezpieczeń i wymogów sprawozdawczych może zwiększyć złożoność, a także osłabić rozliczalność i skuteczne wdrażanie; ostrzega, że takie podejście, w którym państwa członkowskie decydują o szczegółowym przydziale środków UE, doprowadziłoby do fragmentacji jednolitego rynku, stworzyłoby nieuczciwą przewagę konkurencyjną i podważyłoby zasadę solidarności, która leży u podstaw integracji europejskiej i pozytywnej konwergencji;

25.apeluje o odrębne i wystarczające finansowanie WPR, wspólnej polityki rybołówstwa, polityki spójności i Europejskiego Funduszu Społecznego ze środków przeznaczonych wyłącznie na ten cel, tak aby zwiększyć długoterminową odporność terytorialną, spójność społeczną i zaufanie do projektu europejskiego, a także aby doprowadzić do pozytywnej konwergencji;

26.ubolewa nad proponowanym zmniejszeniem finansowania WPR po 2027 r.; apeluje o wyodrębnienie specjalnego i solidnego budżetu na WPR w następnych WRF w kwocie 433,01 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 385,12 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.), aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe i suwerenność żywnościową, konkurencyjność i odpowiedni poziom życia rolników oraz umożliwić im przejście na bardziej zrównoważone praktyki, w tym na zrównoważoną gospodarkę gruntami i wodą; apeluje o umocnioną, rozliczalną i sprawniejszą siatkę bezpieczeństwa opartą na jedności w ramach horyzontalnych PPKR; podkreśla potrzebę pełnego zachowania integralności rynku wewnętrznego i zapewnienia równych warunków działania rolnikom w poszczególnych państwach członkowskich; apeluje o dalsze prowadzenie i umocnienie środków gwarantujących rentowność obszarów wiejskich, również za pośrednictwem inicjatywy LEADER i rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność; podkreśla, że zajęcie się wyzwaniami klimatycznymi, środowiskowymi, związanymi z utratą różnorodności biologicznej oraz innymi wyzwaniami, które mają wpływ na obszary wiejskie, sektor rolny i bezpieczeństwo żywnościowe przyczynia się do rentowności i konkurencyjności sektora i obszarów wiejskich oraz do długoterminowej stabilności produkcji rolnej; podkreśla potrzebę wspierania inwestycji dostosowanych do potrzeb, w tym inwestycji wspierających włączenie społeczne, które zwiększają atrakcyjność rolnictwa dla młodych ludzi, kobiet i nowych rolników;

27.wyraża ubolewanie z powodu znacznego zmniejszenia środków budżetowych na rybołówstwo oraz rozproszenia finansowania na ten cel na kilka działów budżetu; apeluje o zapewnienie, aby wyodrębniony przydział środków na rybołówstwo i akwakulturę w WRF wyniósł co najmniej 7,29 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 6,50 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) w celu sprostania wyzwaniom stojącym przed tymi sektorami; podkreśla ponadto, że dodatkowe finansowanie zewnętrznego wymiaru rybołówstwa w dziale 3 powinno wynieść 1,69 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 1,50 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.), i że powinno ono być przeznaczone między innymi na umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów i regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem; ponownie podkreśla, że wspólna polityka rybołówstwa przyczynia się do zapewnienia rybakom stabilnych dochodów i długoterminowej perspektywy, zapewniając jednocześnie ochronę zrównoważonych ekosystemów morskich, które stanowią podstawę konkurencyjności tego sektora; wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na flotę rybacką UE w celu poprawy bezpieczeństwa i ochrony, w tym poprzez zwalczanie nielegalnych połowów i poprawę warunków pracy, efektywności energetycznej, zrównoważonego charakteru oraz poprzez modernizację unijnej floty i odnowę pokoleniową; apeluje ponadto o zapewnienie w kolejnych WRF specjalnego i widocznego finansowania wykraczającego poza finansowanie rybołówstwa na potrzeby unijnej polityki związanej z oceanami, w tym Europejskiego paktu na rzecz wszechoceanu;

28.przypomina, że polityka spójności jest prawnie zapisanym priorytetem Unii wynikającym z traktatu; podkreśla, że polityka spójności musi nadal funkcjonować jako główny instrument inwestycji terytorialnych Unii i filar unijnego modelu wzrostu, oparty na skutecznym zaangażowaniu władz lokalnych i regionalnych poprzez ich pełny udział w przygotowywaniu, wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie planów krajowych oraz dostosowywaniu inwestycji do ich potrzeb, oraz że należy wdrażać tę politykę w oparciu o model bazujący na zasadzie partnerstwa, z udziałem podmiotów gospodarczych i społeczeństwa obywatelskiego oraz wielopoziomowego sprawowania rządów, z całkowitym budżetem w wysokości 306,93 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada kwocie 274,34 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na fundusze strukturalne i inwestycyjne;

29.apeluje, aby polityka spójności pozostała odrębną polityką ze specjalnym i solidnym wyodrębnieniem środków budżetowych w kolejnych WRF na łączną kwotę 248,37 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 222 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), 46,99 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 42 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na Fundusz Spójności i 11,57 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 10,34 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na Interreg; podkreśla, że przydzielenie tej kwoty na politykę spójności jest warunkiem niezbędnym nie tylko zapewnienia finansowania długoterminowych celów spójności i wspierania konwergencji, ale również finansowania nowych celów i priorytetów w ramach tej polityki;

30.ubolewa, że w projekcie rozporządzenia w sprawie PPKR Komisja nie uwzględniła niedociągnięć w RRF, które stwierdził również Europejski Trybunał Obrachunkowy, a także wzywa do przyjęcia podejścia opartego na zarządzaniu dzielonym, w ramach którego władze lokalne i regionalne ponoszą odpowiedzialność za opracowanie, programowanie, wdrażanie i monitorowanie działań.

31.wzywa do ustanowienia rozdziałów regionalnych zgodnie z ramami instytucjonalnymi państw członkowskich; wzywa do pełnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w opracowywanie, monitorowanie i wdrażanie funduszy w oparciu o zarządzanie dzielone, wielopoziomowe sprawowanie rządów i zasady partnerstwa, w ich obecnym rozumieniu; podkreśla potrzebę jasno określonych zasobów, zasad partnerstwa i silnego ukierunkowania terytorialnego, przy czym regiony powinny działać jako instytucje zarządzające, w tym w drodze bezpośrednich negocjacji z Komisją w sprawie określenia kamieni milowych i wartości docelowych oraz ich realizacji, a także bardziej bezpośredniego dostępu władz lokalnych i regionalnych do finansowania UE;

32.podkreśla potrzebę odpowiedniego wsparcia reakcji Unii na wyzwania demograficzne; wzywa do zapewnienia, w ramach odpowiednich programów, wystarczających środków na działania przyczyniające się do sprostania takim wyzwaniom, w szczególności w regionach i na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania dotkniętych dysproporcjami regionalnymi i starzeniem się społeczeństwa, przy pełnym poszanowaniu kompetencji Unii i zasady pomocniczości;

33.przypomina o wyjątkowych wyzwaniach, przed którymi stoją regiony wyspiarskie, przygraniczne i górskie w UE, i apeluje o opracowanie dostosowanych rozwiązań w celu zaspokojenia tych potrzeb; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zapewniły należyte uwzględnienie odrębnych ograniczeń geograficznych oraz realiów gospodarczych i środowiskowych przy opracowywaniu i wdrażaniu działów regionalnych;

34.zauważa, że programowanie finansowe Instrumentu UE, które umożliwia dodatkową elastyczność strategii politycznych objętych Instrumentem i w całości wchodzi w zakres kompetencji władzy budżetowej, będzie korzystać ze znacznych zasobów finansowych przeznaczonych na ten instrument w celu stawienia czoła nieprzewidzianym kryzysom;

35.odnotowuje wprowadzenie do wniosku Komisji programu Catalyst Europe, w którym można by uruchomić do 150 mld EUR w przystępnych cenowo pożyczkach wspieranych przez UE, aby umożliwić państwom członkowskim inwestycje strategiczne przewyższające przydzielone im pule krajowe; uważa, że mechanizm ten stanowi ważny krok w kierunku wyeliminowania luk inwestycyjnych w zakresie dekarbonizacji, cyfryzacji i odporności gospodarczej; podkreśla, że program Catalyst Europe będzie dostępny dla wszystkich państw członkowskich, dzięki czemu przyczyni się do spójności gospodarczej i społecznej, a także do konkurencyjności europejskiej;

36.uważa, że aby zapewnić pełne i skuteczne stosowanie art. 349 TFUE, w WRF na lata 2028–2034 należy ustanowić specjalne finansowanie dla regionów najbardziej oddalonych; w związku z tym wzywa do stworzenia POSEI z oddzielnym wystarczającym przydziałem finansowym na konkretne środki, w tym na akwakulturę i rybołówstwo, które odgrywają kluczową rolę w bezpieczeństwie żywnościowym, zatrudnieniu i rozwoju lokalnym;

37.podkreśla, że WRF na lata 2028–2034 powinny odgrywać zasadniczą rolę w zmniejszaniu nierówności, ubóstwa i wykluczenia społecznego przez wspieranie wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych, jego planu działania i głównych celów; jest głęboko zaniepokojony faktem, że dostępność i przystępność cenowa godnych warunków mieszkaniowych w Europie maleje w alarmującym tempie w kontekście spadku ogólnych inwestycji w podaż mieszkań w wielu państwach członkowskich, przy czym finansowanie publiczne i prywatne pozostaje poniżej poziomu niezbędnego do zaspokojenia popytu; wzywa do strategicznego, odpowiedzialnego i skutecznego wdrażania inwestycji w godne, zrównoważone i przystępne cenowo mieszkania poprzez wykorzystanie funduszy UE, w tym środków w ramach EFRR, oraz wykorzystanie pożyczek Catalyst Europe i ukierunkowanych inwestycji w ramach EFK, a także modułów krajowych InvestEU, co umożliwi większe inwestycje mieszkaniowe z myślą o wdrożeniu europejskiego planu na rzecz przystępnych cenowo mieszkań;

38.apeluje, aby Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) pozostał samodzielnym i odrębnym programem ze specjalną pulą środków finansowych w wysokości 124,19 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 110,73 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na promowanie pozytywnej konwergencji społecznej, wysokiej jakości zatrudnienia i równych szans; podkreśla, że EFS pozostaje kluczowym instrumentem finansowania inwestycji w edukację, zatrudnienie i rozwój umiejętności, wspierającym równość i zapewniającym wsparcie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji i najbardziej potrzebującym w naszych społeczeństwach, realizującym cele planu działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych; głęboko ubolewa nad wąskim wymiarem społecznym ujętym we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie PPKR; wzywa do zagwarantowania beneficjentom końcowym i odpowiedzialnym instytucjom zarządzającym jasności i przewidywalności;

39.podkreśla, że WRF muszą wspierać pełne i szybkie wdrożenie unijnego paktu o migracji i azylu, aby zapewnić odpowiednie warunki przyjmowania, szybkie i skuteczne procedury azylowe, integrację oraz procedury powrotu i readmisji, w pełnej zgodności z międzynarodowym prawodawstwem w dziedzinie praw człowieka; podkreśla, że w następnych WRF trzeba zapewnić zasoby niezbędne do odpowiedniego sprostania głównym wyzwaniom Unii w dziedzinie azylu, migracji, integracji, zarządzania granicami i bezpieczeństwa wewnętrznego, a także do skutecznej ochrony granic zewnętrznych UE, w tym infrastruktury granicznej, a także – w stosownych przypadkach – środków fizycznych, elektronicznych i wywiadowczych; uważa, że wniosek przedstawiony przez Komisję nie odpowiada w wystarczającym stopniu tym wymogom, i apeluje o zwiększenie kwot przeznaczonych na politykę w dziedzinie azylu i migracji, na zarządzanie granicami i bezpieczeństwo, do 38,04 mld EUR w cenach bieżących (34 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.); apeluje o rozszerzenie bezpośrednich strumieni finansowania w ramach Instrumentu UE dla władz lokalnych i regionalnych z uwzględnieniem modelu obecnego instrumentu tematycznego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji;

40.uznaje, że wszystkie wschodnie regiony przygraniczne UE stoją w obliczu zwiększonych wyzwań gospodarczych, społecznych i związanych z bezpieczeństwem ze względu na rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie i inne zagrożenia geopolityczne, w tym hybrydowe; podkreśla potrzebę kompleksowego wsparcia w ramach WRF w celu wzmocnienia obronności, gotowości, odporności i bezpieczeństwa tych regionów, a także ich rozwoju gospodarczego, społecznego i terytorialnego; w związku z tym apeluje o kompleksową reakcję we wszystkich programach UE i stałe wsparcie na szczeblu UE, w tym pomoc finansową w ramach planów krajowych;

41.z zadowoleniem przyjmuje znaczne zwiększenie środków w dziale 2 „Konkurencyjność, dobrobyt i bezpieczeństwo”, na który w WRF na lata 2028–2034 przeznacza się 522,2 mld EUR w cenach z 2025 r., co stanowi 30 % całkowitych WRF w porównaniu z 224,8 mld EUR, czyli 17 %, w obecnym okresie; zauważa, że to ponad dwukrotne zwiększenie zasobów odzwierciedla zaangażowanie Unii w badania naukowe, innowacje, strategiczną autonomię, strategiczne sektory przemysłu i infrastrukturę, odporność wodną, nowe technologie, biotechnologię, transformację ekologiczną i cyfrową, surowce krytyczne, bezpieczeństwo energetyczne, przestrzeń kosmiczną, obronność, transport i mobilność wojskową, sektory kreatywne, edukację, kulturę, demokrację i prawa podstawowe, odporność gospodarczą i społeczną, suwerenność technologiczną oraz wsparcie dla MŚP, przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up; przyznaje, że ten znaczny wzrost stanowi odpowiedź na ponawiane od dawna apele Parlamentu o większe inwestycje w tych obszarach, i podkreśla, że należy go wdrożyć w sposób zapewniający strategiczną spójność i maksymalizujący unijną wartość dodaną;

42.podkreśla, że EFK powinien być ukierunkowanym instrumentem finansowania uzupełniającym lukę w finansowaniu w obecnych WRF; podkreśla kluczową rolę EFK w zwiększaniu konkurencyjności Unii jako zdolności unijnych przedsiębiorstw do konkurowania na rynkach światowych, wzmacnianiu jej suwerenności gospodarczej i przemysłowej, długoterminowej wydajności, strategicznej autonomii i odporności, w tym dostępu do surowców krytycznych, oraz w realizacji dwojakiej transformacji; apeluje w związku z tym o budżet na EFK w wysokości 264,35 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 234 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.); podkreśla, że konsolidacja programów nie może zmniejszać przejrzystości ani ograniczać zdolności Parlamentu do zapewnienia odpowiedniego finansowania konkretnych celów polityki; podkreśla, że pomimo łączenia programów linie budżetowe muszą pozostać wystarczająco szczegółowe, aby umożliwić znaczący nadzór parlamentarny i utrzymać widoczność finansowania poszczególnych priorytetów; uważa, że ważne jest zapewnienie, aby EFK, w tym działania w ramach programu LIFE, były wdrażane za pomocą przejrzystych mechanizmów zarządzania umożliwiających śledzenie ogólnych wydatków, celów i rezultatów oraz unikanie niepotrzebnej fragmentacji; przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym konkurencyjność musi sprzyjać wzrostowi gospodarczemu, a także promować wysokiej jakości, stabilne i dobrze płatne miejsca pracy, jak podkreślono zarówno w sprawozdaniach Draghiego, jak i Letty, oraz że dobrze wyszkolona siła robocza ma kluczowe znaczenie dla gospodarki europejskiej dostosowanej do przyszłych wyzwań, w związku z czym potrzebne są środki finansowe na zmianę i podnoszenie kwalifikacji siły roboczej, w tym w sektorach borykających się ze znacznymi przemianami;

43.zauważa, że sam budżet UE nie jest w stanie wypełnić luki inwestycyjnej, w związku z czym należy zmaksymalizować synergie między inwestycjami publicznymi i prywatnymi, mechanizmami ograniczania ryzyka, instrumentami finansowymi i gwarancjami budżetowymi, które stanowią potężne i skuteczne narzędzia służące osiągnięciu celów UE i celów politycznych; zauważa również, że należy uprościć i zharmonizować architekturę inwestycyjną UE; zdecydowanie podkreśla, że instrument InvestEU musi być większy niż obecny program i dostępny od samego początku, oraz że budżet powinien zapewniać bardziej elastyczne i dostępne moduły krajowe InvestEU, zwłaszcza dla MŚP; wzywa także do ustanowienia solidnych instrumentów finansowych na szczeblu UE i mechanizmów podziału ryzyka w ramach EFK, które mogą zapewnić stabilny przepływ inwestycji i przyciągnąć kapitał prywatny;

44.przypomina o roli wsparcia MŚP jako podstawy gospodarki europejskiej o wyraźnym profilu terytorialnym oraz głównej siły napędowej wzrostu w całej Unii; podkreśla, jak ważny jest odpowiedni poziom inwestycji w MŚP; podkreśla, że budżet UE powinien umożliwiać MŚP szybszy i łatwiejszy dostęp do finansowania, zlikwidować lukę innowacyjną i inwestycyjną w stosunku do globalnych konkurentów oraz przyczynić się do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i autonomii strategicznej;

45.podkreśla, że transformacja ekologiczna i cyfrowa są nierozerwalnie związane z długoterminowym dobrobytem, dobrostanem, zrównoważonym rozwojem, wzrostem gospodarczym i konkurencyjnością Europy; podkreśla, że ostateczny sukces dwojakiej transformacji będzie w dużym stopniu zależał od dopilnowania, aby transformacja była sprawiedliwa i inkluzywna dla pracowników, regionów i przedsiębiorstw oraz aby przyczyniała się do sprawiedliwości społecznej dla wszystkich, ze szczególnym naciskiem na podmioty znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, tak by nikt nie został pominięty; zaznacza w związku z tym, że WRF na lata 2028–2034 muszą nadal wspierać dwojaką transformację; wyraża ubolewanie, że wniosek dotyczący WRF na lata 2028–2034 nie zawiera samodzielnego instrumentu, i w związku z tym apeluje o to, aby mimo to wykorzystać odpowiednie środki z następnych WRF do wsparcia sprawiedliwej transformacji; podkreśla ponadto potrzebę synergii i komplementarności między funduszami polityki spójności a EFK;

46.podkreśla potrzebę wzmocnienia europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego; przypomina, że polityka przemysłowa w dziedzinie obronności musi być otwarta i sprzyjać konkurencji oraz że technologie podwójnego zastosowania, mobilność wojskowa i infrastruktura krytyczna są filarami projekcji geopolitycznej Unii i europejskiego odstraszania; apeluje o wyraźnie identyfikowalne i odpowiednio finansowane przydziały środków związanych z obronnością; apeluje, aby wszelkie inwestycje związane z obronnością, w tym w ramach PPKR, były zgodne ze spójnymi kryteriami kwalifikowalności, w tym wymogami dotyczącymi wyraźnej europejskiej wartości dodanej, oraz spójne z zasadami preferencji europejskiej, interoperacyjności, bezpieczeństwa dostaw i odporności przemysłu;

47.zauważa, że proponowany budżet programu „Horyzont Europa” nadal nie odpowiada wkładowi Unii niezbędnemu do osiągnięcia docelowego poziomu wydatków na badania i rozwój wynoszącego 3 %, i apeluje o zwiększenie budżetu programu „Horyzont Europa” do 200 mld w cenach bieżących (co odpowiada kwocie 177,01 mld w cenach stałych z 2025 r.); podkreśla, że zwiększone inwestycje w badania naukowe i innowacje UE, w tym znacznie większe inwestycje prywatne, odzwierciedlają egzystencjalną potrzebę zlikwidowania przez Unię luki innowacyjnej w stosunku do globalnych konkurentów, a tym samym przywrócenia zrównoważonego wzrostu i konkurencyjności w Europie, ponieważ pozostaje to podstawą naszego dobrobytu i ma kluczowe znaczenie dla utrzymania naszego modelu społecznego; przypomina, że wydatki UE na badania i rozwój nie mogą zastąpić trwałych krajowych inwestycji publicznych w te dziedziny; podkreśla, że badania oparte na współpracy, otwarta konkurencja oraz doskonałość naukowa i technologiczna muszą pozostać centralnym elementem programu ramowego, i z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji o kontynuowaniu specjalnego wsparcia dla działań na rzecz szerszego uczestnictwa i dla krajów w okresie przejściowym w celu zwiększenia równowagi geograficznej; podkreśla, że program ramowy, w tym przewidziane w nim działania na rzecz rozszerzania uczestnictwa, powinien przede wszystkim służyć wspieraniu doskonałości w dziedzinie badań naukowych i innowacji w całej Unii oraz pełnemu wykorzystaniu potencjału talentów w Europie;

48.przypomina o ważnej roli instrumentu „Łącząc Europę” jako kluczowego narzędzia służącego rozwiązaniu problemu brakujących połączeń w europejskich sektorach energii i transportu oraz jego wkład w pobudzanie wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i konkurencyjności w UE; zauważa, że przejście na czystą energię i transgraniczne inwestycje strukturalne mające na celu poprawę bezpieczeństwa energetycznego i krytycznej infrastruktury energetycznej w Europie są niezbędne i stanowią warunek wstępny zapewnienia bezpiecznych i przystępnych cenowo dostaw energii w całej Unii; przypomina o kluczowym znaczeniu i wartości dodanej inwestycji UE w rozwój infrastruktury czystej energii oraz przyspieszenie modernizacji sieci i transgranicznych połączeń międzysystemowych, w tym w odniesieniu do odnawialnych źródeł energii; z zadowoleniem przyjmuje bardzo potrzebny wzrost transportu i mobilności wojskowej w ramach instrumentu „Łącząc Europę”; zauważa, że finansowanie infrastruktury transportowej, a także rozwiązań w zakresie obniżenia emisyjności i cyfryzacji zależy obecnie od ścisłej synchronizacji między instrumentem „Łącząc Europę”, EFK i PPKR; apeluje o przydział środków z instrumentu „Łącząc Europę” w wysokości 91,29 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 81 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.), aby odpowiednio wspierać energię, transport i mobilność wojskową;

49.podkreśla, że program LIFE odgrywa kluczową rolę w uwzględnianiu celów i zobowiązań UE w zakresie ochrony środowiska; uważa zatem, że działania objęte obecnie wsparciem z programu LIFE, takie jak ukierunkowane, długoterminowe i wysokiej jakości wsparcie na rzecz ochrony przyrody, odbudowy różnorodności biologicznej, przystosowania się do zmiany klimatu, zapobiegania zanieczyszczeniom i zarządzania środowiskiem, powinny być kontynuowane w jasny sposób, ze specjalnym finansowaniem w wysokości 3,39 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 3 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) w ramach EFK, aby zapewnić przewidywalność, stabilność i ciągłość finansowania, w tym dla władz lokalnych i regionalnych, oraz aby wdrażanie w terenie pozostało skuteczne i widoczne dla beneficjentów i obywateli; podkreśla ponadto, że instrument UE powinien również realizować działania związane z programem LIFE, aby osiągnąć obecny poziom finansowania z tego programu;

50.podkreśla, że zdrowie obywateli Unii pozostaje priorytetem; podkreśla, że zdrowa populacja i silny sektor zdrowia są podstawowymi czynnikami konkurencyjności, odporności gospodarczej i dobrostanu Europy; podkreśla, że trwałe i przewidywalne inwestycje w zdrowie mają zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia odporności systemów opieki zdrowotnej, wsparcia i zatrzymania wykwalifikowanej siły roboczej, zmniejszenia nierówności w dostępie do opieki we wszystkich państwach członkowskich i zapewnienia gotowości Unii na przyszłe kryzysy zdrowotne; wyraża głębokie zaniepokojenie rozmyciem Programu UE dla zdrowia i przeniesieniem do EFK większości działań w zakresie polityki zdrowotnej, profilaktyki i wzmacniania systemów opieki zdrowotnej; apeluje zatem o przeznaczenie 10,05 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 8,90 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na finansowanie w ramach EFK konkretnych priorytetów Programu UE dla zdrowia;

51.ponownie podkreśla, że należy przeznaczyć odpowiednie zasoby na zwalczanie przemocy ze względu na płeć oraz na wspieranie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz usług w tym zakresie, organizacji zajmujących się prawami kobiet oraz inicjatyw i organów UE promujących prawdziwą równość między ludźmi, niezależnie od ich płci, wieku, orientacji seksualnej lub rasy; zwraca w związku z tym uwagę na komunikat Komisji Dz.U. C, C/2026/1383, 4.3.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/1383/oj. w następstwie rezolucji PE z grudnia 2025 r. Teksty przyjęte, P10_TA(2025)0338. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej „My Voice, My Choice” [„Mój głos, mój wybór”];

52.odnotowuje propozycję przesunięcia gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej i reagowania kryzysowego w dziedzinie zdrowia z obecnego Programu UE dla zdrowia do bardziej ogólnych zdolności reagowania kryzysowego UE, uzupełnionymi o nowe międzysektorowe funkcje koordynacji kryzysowej i działania związane ze współpracą cywilno-wojskową, tworzące zintegrowaną i odporną europejską ochronę ludności; podkreśla rolę UE jako centrum koordynacji i poprawy gotowości i zdolności państw członkowskich do natychmiastowego reagowania na sytuacje nadzwyczajne na dużą skalę i o dużym wpływie oraz ponawia apel o zapewnienie odpowiedniego finansowania gotowości i szybkiego reagowania kryzysowego, tak aby UMOL+ pozostał głównymi ramami reagowania kryzysowego ogólnego przeznaczenia na szczeblu UE; apeluje w związku z tym, by budżet UMOL+ wynosił 12,42 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 11 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.);

53.przypomina, że Erasmus+, jako jeden z sztandarowych programów Unii, odgrywa kluczową rolę w promowaniu wartości europejskich, współpracy transgranicznej i zaangażowania młodzieży, oraz ponownie zaznacza, iż – w kontekście sprawozdań Draghiego i Letty – zwiększenie kapitału ludzkiego, mobilności pracowników i umiejętności, w tym poprzez wymiany uniwersyteckie i przyuczania do zawodu, uznano za istotny element konkurencyjności i odporności Europy; apeluje, by budżet Erasmus+ wynosił 47,39 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 42 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.);

54.podkreśla, że inwestycje w odporność demokratyczną i witalność kulturalną stanowią integralną część strategicznej autonomii Unii; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący nowego programu AgoraEU, uznając jego rozszerzony zakres i wyjątkową europejską wartość dodaną jako jedynego programu Unii poświęconego sektorowi kultury i sektorowi kreatywnemu oraz pluralizmowi mediów, a także wspieraniu demokratycznego uczestnictwa i promowaniu wartości europejskich; apeluje w związku z tym, by budżet AgoraEU wynosił 10,72 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 9,5 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.);

55.apeluje o budżet programu „Sprawiedliwość” w wysokości 0,89 mld EUR w cenach bieżących (0,79 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.), obejmujący wsparcie cyfryzacji współpracy sądowej i dostępu do wymiaru sprawiedliwości, wprowadzenie nowych instrumentów transgranicznych oraz pojawiające się inicjatywy służące ograniczeniu transgranicznej fragmentacji prawnej, w szczególności w związku z nowymi wyzwaniami, takimi jak przestępczość internetowa i mowa nienawiści;

56.zauważa, że w WRF na lata 2028–2034 na dział 3 „Globalny wymiar Europy” przeznacza się 190 mld EUR w cenach z 2025 r., co stanowi znaczny wzrost w porównaniu z 121,5 mld EUR w obecnym okresie, przy jednoczesnym utrzymaniu jego udziału w całości WRF na poziomie 10 %; uważa, że to niezbędne zwiększenie o 68,5 mld EUR ma absolutnie kluczowe znaczenie, ponieważ świadczy o zaangażowaniu Unii na rzecz wzmocnienia jej roli jako podmiotu globalnego i wiarygodnego partnera w coraz bardziej złożonym środowisku geopolitycznym; wyraża jednak zaniepokojenie, że ten poziom finansowania pozostaje niewystarczający do sfinansowania pomocy przedakcesyjnej i działań zewnętrznych, biorąc pod uwagę skalę globalnych wyzwań, w tym rosnące potrzeby rozwojowe i nierówności, kryzysy humanitarne, bezprecedensową liczbę kryzysów, konfliktów i ogólną niestabilność, dekarbonizację, kwestie zdrowia na świecie oraz potrzebę wsparcia Ukrainy i innych partnerów; w związku z tym uważa, że konieczne jest zwiększenie przydziału środków budżetowych na instrument „Globalny wymiar Europy” do 225 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 198,63 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.);

57.ubolewa nad brakiem celów tematycznych obejmujących obszary o krytycznym znaczeniu, które umożliwiłyby współprawodawcom ustalenie priorytetów strategicznych; podkreśla potrzebę zaangażowania partnerów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie oraz podmiotów lokalnych i regionalnych; podkreśla, że ten zwiększony przydział środków ma zasadnicze znaczenie dla pozycji Unii jako wiarygodnego podmiotu na arenie międzynarodowej; apeluje o niezbędne środki na wsparcie procesów rozszerzenia i przystąpienia oraz na promowanie i utrzymanie wartości i interesów Unii na całym świecie, w tym przez partnerstwa korzystne dla wszystkich stron; zaznacza, że przewidywalne i odpowiednie finansowanie sprzyja stabilności, odporności i zrównoważonemu rozwojowi oraz przyczynia się do wyeliminowania pierwotnych przyczyn migracji przez wspieranie rozwoju gospodarczego, wysokiej jakości edukacji i szkolenia zawodowego, oraz tworzenia miejsc pracy w krajach partnerskich, a tym samym do wzmocnienia długoterminowego bezpieczeństwa; wzywa do wynegocjowania przepisów w ramach odpowiedniej procedury ustawodawczej gwarantujących, że przy wykorzystaniu funduszy UE w ramach instrumentu „Globalny wymiar Europy” nie pomija się kwestii uporczywych naruszeń praw człowieka w krajach partnerskich, oraz przypomina o zasadach humanitaryzmu, bezstronności, neutralności i niezależności w odniesieniu do pomocy humanitarnej i rozwojowej;

58.ostrzega, że połączenie programów może ponownie doprowadzić do osłabienia nadzoru i zaangażowania parlamentarnego, a także do zmniejszenia widoczności finansowania konkretnych priorytetów, jak miało to miejsce w przypadku Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy”; apeluje o jasne i skuteczne mechanizmy rozliczalności i sprawozdawczości w ramach instrumentu „Globalny wymiar Europy”; nalega, aby filary, a także programy tematyczne, kraje i instrumenty w ich ramach, w tym fundusze przedakcesyjne, miały jasne i odrębne linie budżetowe w celu zapewnienia przejrzystości przydziału środków oraz aby wnioski o przesunięcie środków o znacznej wartości w obrębie poszczególnych filarów podlegały uprzedniemu zatwierdzeniu przez Parlament; uważa, że zasadnicze znaczenie ma umożliwienie umarzania zobowiązań w ramach „Globalnego wymiaru Europy” z powrotem do pierwotnej linii budżetowej; uważa, że Komisja musi przedstawić jasny podział na finansowanie podlegające i niepodlegające programowaniu, i przypomina, że instrument „Globalny wymiar Europy” musi składać się głównie z działań w ramach programów geograficznych;

59.przypomina, że pomoc humanitarna, finansowana ze środków przeznaczonych wyłącznie na ten cel, zabezpieczona i realizowana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/96 w sprawie pomocy humanitarnej Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/96 z dnia 20 czerwca 1996 r. dotyczące pomocy humanitarnej (Dz.U. L 163 z 2.7.1996, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/1996/1257/oj)., pozostaje najbardziej widocznym i opartym na zasadach wyrazem solidarności europejskiej i musi nadal kierować się zasadami humanitaryzmu, bezstronności, neutralności i niezależności; przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym oparty na zasadach i na potrzebach charakter pomocy humanitarnej wymaga przewidywalnego finansowania za pośrednictwem spójnych ram, z odpowiednio finansowanym rocznym poziomem bazowym i specjalną nomenklaturą, uzupełnionym odpowiednią rezerwą na działania w sytuacjach nadzwyczajnych;

60.podkreśla znaczenie gwarantowanego dostępu do rezerwy w ramach Instrumentu „Globalny wymiar Europy”, która powinna być dostępna uzupełniająco i niezależnie od orientacyjnego przydziału w wysokości 25 mld EUR przeznaczonego na zwiększenie środków w przypadku nieoczekiwanych potrzeby, które rosną z powodu takich czynników jak zmiana klimatu; wzywa do uznania 25 mld EUR na pomoc humanitarną w latach 2028–2034 za gwarantowane minimum, a nie za pułap, biorąc pod uwagę rosnącą liczbę i czas trwania kryzysów humanitarnych;

61.z zadowoleniem przyjmuje fakt, że sposób uruchamiania rezerwy „Globalny wymiar Europy” ulegnie zmianie w porównaniu z ISWMR – „Globalny wymiar Europy”, ponieważ zgodnie z przepisami dotyczącymi następnych WRF i rozporządzenia finansowego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj). każde uruchomienie powyżej 10 % rocznej alokacji będzie wymagało zatwierdzenia przez Parlament i Radę; nalega jednak, jak we wcześniejszych apelach, aby Komisja informowała Parlament z odpowiednim wyprzedzeniem przed każdym uruchomieniem rezerwy oraz uwzględniała jego uwagi dotyczące charakteru, celów i przewidywanych kwot finansowych;

62.podkreśla, że Instrument „Globalny wymiar Europy” dysponujący wystarczającymi zasobami ma zasadnicze znaczenie dla spójności działań zewnętrznych Unii oraz dla tego, aby UE działała jako wiarygodny i długoterminowy partner na równi z krajami partnerskimi; potwierdza, że przydział środków w ramach Instrumentu „Globalny wymiar Europy” powinien być zgodny z celem polityki UE w zakresie współpracy na rzecz rozwoju określonym w art. 208 TFUE, a mianowicie ograniczeniem, a w perspektywie długoterminowej – likwidacją ubóstwa, a także z Europejskim konsensusem w sprawie rozwoju i Agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030;

63.apeluje o skuteczne mechanizmy rozliczalności i sprawozdawczości; jest zaniepokojony powszechnym stosowaniem „finansowania niepowiązanego z kosztami odnośnych operacji” we wdrażaniu filaru „Europa” za pomocą planów opartych na wynikach i nalega, aby środki te były wypłacane w oparciu o zgodność z podstawowymi zasadami procesu rozszerzenia, w tym praworządności;

64.uważa, że rozszerzenie stanowi szansę na wzmocnienie Unii oraz że następne wieloletnie ramy finansowe mają kluczowe znaczenie dla przygotowania Unii i krajów kandydujących do przystąpienia; z zadowoleniem przyjmuje decyzję o przyznaniu Ukrainie i sąsiedniej Republice Mołdawii statusu kraju kandydującego; podkreśla potrzebę przeznaczenia niezbędnych funduszy na wsparcie procesów akcesyjnych tych krajów oraz procesów akcesyjnych krajów Bałkanów Zachodnich; z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie w ramach „Globalnego wymiaru Europy” do zapewnienia solidnego wsparcia finansowego krajom kandydującym jako kluczowego instrumentu służącego ich silnemu zakotwiczeniu w UE i przyspieszeniu ich przygotowań do przystąpienia; apeluje o zapewnienie każdemu krajowi kandydującemu specjalnego przydziału środków w ramach konkretnych linii budżetowych;

65.ponownie wyraża pełne poparcie dla Ukraińców w walce o wolność i demokrację oraz ubolewa nad straszliwym cierpieniem i skutkami niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej wojny napastniczej Rosji; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przyjęto wniosek dotyczący uruchomienia pożyczki na potrzeby wsparcia Ukrainy w ramach wsparcia Unii dla tego kraju; podkreśla, że koszty obsługi zadłużenia wynikające z pożyczek zaciągniętych na pożyczkę na potrzeby wsparcia Ukrainy nie zostały uwzględnione we wnioskach dotyczących kolejnych WRF; nalega, aby te koszty obsługi zadłużenia znalazły się całkowicie poza pułapami kolejnych WRF i poza finansowaniem już zaplanowanym w ramach Rezerwy na rzecz Ukrainy;

66.z zaniepokojeniem odnotowuje zmniejszenie docelowego poziomu oficjalnej pomocy rozwojowej z 93 % do 90 % we wniosku Komisji; podkreśla, że Komisja nie powinna mieć możliwości zmiany tego celu w drodze aktów delegowanych;

67.podkreśla potrzebę zapewnienia wystarczających środków finansowych na wspólną politykę bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) oraz zdolność szybkiego rozmieszczania; podkreśla, że cywilne misje w ramach WPBiO mają strategiczne znaczenie dla Unii i wspierają interesy Unii w zakresie bezpieczeństwa oraz cele jej działań zewnętrznych, a także interesy i cele jej partnerów; w związku z tym wzywa do przeznaczenia 3,76 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 3,34 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.) na budżet wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, który obejmuje WPBiO;

68.zwraca uwagę, że kraje i terytoria zamorskie stanowią wyjątkowe i strategiczne aktywa, które przynoszą korzyści Unii jako całości; uważa, że przydział środków zaproponowany przez Komisję nie odpowiada wyzwaniom, przed którymi stoją kraje i terytoria zamorskie, i domaga się przeznaczenia kwoty 2,08 mld EUR w cenach bieżących (co odpowiada 1,85 mld EUR w cenach stałych z 2025 r.), biorąc pod uwagę również niedawne zagrożenia dla integralności terytorialnej Grenlandii, z którą współpraca może w znacznym stopniu pomóc Unii w umacnianiu jej autonomii strategicznej;

69.podkreśla, że finansowanie przez UE zapobiegania konfliktom, budowania pokoju i odbudowy pokonfliktowej stanowi bezpośrednią inwestycją w długoterminową stabilność i bezpieczeństwo UE, zwłaszcza w jej wschodnim i południowym sąsiedztwie; pochwala rolę ONZ i jej agencji w strefach konfliktu i wzywa UE do wzmocnienia politycznego i finansowego wsparcia multilateralizmu; domaga się, aby w następnych WRF zapewnić specjalne, odpowiednie i przewidywalne finansowanie ONZ i jej agencjom, których działania mają zasadnicze znaczenie dla ludności cywilnej, zwłaszcza w Strefie Gazy, na Zachodnim Brzegu, w Syrii, Libanie i w całym regionie; wzywa UE do odgrywania aktywnej roli w budowaniu pokoju i w radzeniu sobie ze skutkami konfliktów w Ukrainie i Strefie Gazy, a także do wspierania działań na rzecz odbudowy; apeluje do przeznaczenia na ten cel specjalnych środków w WRF; podkreśla, że wszelkie finansowanie unijne musi być zgodne z wartościami i zasadami UE, w szczególności z rozporządzeniem finansowym;

70.apeluje o dalsze zapewnianie zasobów organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza podmiotom lokalnym i organizacjom działającym na rzecz praw kobiet, oraz o konstruktywną współpracę z nimi, a także o zorganizowany dialog wspierany przez specjalne strumienie finansowania dostosowane do potrzeb organizacji społeczeństwa obywatelskiego i obrońców praw człowieka; wzywa do wdrożenia finansowania działań zewnętrznych przy jednoczesnym uwzględnieniu podstawowej roli władz lokalnych i regionalnych dzięki skutecznemu, jasnemu i spójnemu wielopoziomowemu sprawowaniu rządów oraz partnerstwom;

71.nalega, aby Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) została uznana za głównego strategicznego partnera finansowego Unii w architekturze „Globalnego wymiaru Europy”, co pozwoli zmaksymalizować wpływ zasobów działu 3; apeluje o nawiązanie ścisłego partnerstwa inwestycyjnego z EBI w celu wykorzystania efektu dźwigni finansowej budżetu UE, mobilizowania inwestycji prywatnych oraz wzmocnienia ram gwarancji budżetowej i łączenia instrumentów, aby zapewnić skuteczną realizację celów instrumentu, w szczególności związanych z konkurencyjnością, odpornością i promowaniem dostępu sektora prywatnego do finansowania w krajach partnerskich; uznaje uzupełniającą rolę innych partnerów wykonawczych, takich jak krajowe banki i instytucje prorozwojowe, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Rozwoju Rady Europy;

72.podkreśla, że polityka Unii powinna opierać się na dobrze działającej administracji; domaga się, aby po roku 2027 od samego początku i przez cały okres obowiązywania WRF przydzielano wystarczające zasoby finansowe i kadrowe, tak aby instytucje, organy i zdecentralizowane agencje Unii oraz Prokuratura Europejska, szczególnie w przypadku rozszerzenia ich mandatu, mogły zapewnić skuteczne i wydajne opracowywanie oraz wysokiej jakości realizację i egzekwowanie polityki, świadczyć pomoc techniczną, nadal przyciągać najlepszych pracowników ze wszystkich państw członkowskich, zapewniając tym samym równowagę geograficzną, oraz mieć swobodę w dostosowywaniu się do zmieniających się okoliczności; podkreśla potrzebę zapewnienia równowagi płci na wszystkich szczeblach administracji;

73.wzywa Komisję do przedstawienia dodatkowych informacji na temat finansowania i personelu zdecentralizowanych agencji UE w następnych WRF; uważa, że w przypadku niektórych agencji propozycja stabilnego finansowania i personelu będzie nadal osłabiać ich zdolność do wypełniania mandatów; ponownie podkreśla niezmienne stanowisko Parlamentu, że nowe zadania powinny być finansowane z nowych środków oraz że przesunięcia z programów i innych priorytetów muszą być stosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach; uznaje potrzebę oceny i unikania potencjalnego nakładania się lub powielania działań między agencjami oraz określenia możliwości synergii i współpracy w celu zapewnienia efektywnej alokacji zasobów;

74.zauważa z zaniepokojeniem, że – jak się okazało – stabilna polityka kadrowa, którą Komisja sama sobie narzuciła, przyniosła efekty odwrotne do zamierzonych pod względem spełnienia wymogów operacyjnych; przyznaje, że Komisja zwróciła się o dodatkowe stanowiska w odniesieniu do WRF na lata 2028–2034, zwłaszcza w związku z wymogami w zakresie cyberbezpieczeństwa w odniesieniu do personelu; nalega, aby przy tworzeniu dodatkowych stanowisk uwzględnić potrzeby kadrowe wszystkich instytucji i organów; podkreśla szczególnie niepokojącą sytuację niektórych agencji UE, które otrzymują niewystarczające środki na działania operacyjne, co poważnie ogranicza ich zdolność do wypełniania mandatów, przestrzegania rozporządzenia w sprawie ustanowienia środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2023/2841 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie ustanowienia środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii (Dz.U. L, 2023/2841, 18.12.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/2841/oj). oraz osiągania celów polityki i egzekwowania przepisów, a także ich obowiązków regulacyjnych; podkreśla, że w obliczu rosnących wyzwań, z którymi należy się zmierzyć, instytucje i organy UE muszą zapewnić atrakcyjne warunki pracy, aby przyciągnąć kandydatów o wysokich kwalifikacjach;

75.podkreśla znaczenie systemu szkół europejskich jako sztandarowego modelu, który ustanawia wysokie wspólne standardy edukacyjne we wszystkich państwach członkowskich i oferuje uznawane na całym świecie kwalifikacje sprzyjające doskonałości akademickiej, mobilności osób uczących się i wspólnej tożsamości europejskiej; w związku z tym nawołuje do wsparcia i przewidywalnego finansowania w celu pokrycia obecnie niepokrytych długoterminowych kosztów strukturalnych, rozszerzenia obowiązków oraz zapewnienia widoczności, przejrzystości i pewności budżetowej;

76.zakłada, że wniosek Komisji będzie należycie odzwierciedlał rzeczywiste potrzeby wszystkich instytucji, organów i agencji, i z tego powodu nie proponuje dalszego zwiększenia środków; zamierza jednak w pełni bronić wniosku Komisji w przedstawionej formie i zapewnić niezbędne finansowanie silnej, skutecznej i wysokiej jakości europejskiej administracji publicznej, opartej na zasadzie równości obywateli Unii, w służbie wszystkich Europejczyków;

77.z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący instrumentu elastyczności, który ma składać się nie tylko ze stałej kwoty, lecz także z dodatkowych środków pochodzących z dochodów związanych z grzywnami i umorzeniami; w świetle swojego stanowiska z 7 maja 2025 r. uważa, że instrument elastyczności powinien otrzymywać środki z dodatkowych źródeł, mianowicie takich jak: niewykorzystane marginesy z poprzednich lat, roczna nadwyżka z poprzedniego roku oraz środki powracające z instrumentów finansowych, a w ostateczności przyszłe marginesy; uważa również, że wydatki z tego instrumentu powinny być w znacznym stopniu skoncentrowane na wstępie; apeluje o uproszczenie i racjonalizację procedur uruchamiania instrumentów specjalnych, w związku z czym uważa istnienie instrumentu jednolitej marży za przestarzałe i domaga się włączenia jego cech do instrumentu elastyczności; uważa, że z tej ogólnej zasady można by wyłączyć zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel i kwoty ponownie udostępnione na podstawie szczegółowych zasad dotyczących dochodów i umorzenia w przepisach dotyczących poszczególnych programów;

78.ponownie podkreśla, że powinien istnieć drugi instrument szczególny – rezerwa solidarnościowa na wypadek klęsk żywiołowych – w wysokości 4 mld EUR rocznie w cenach stałych z 2025 r., uruchamiany poza pułapami WRF, przeznaczony na zapewnienie solidarności w przypadku klęsk żywiołowych, który powinien uzupełniać proponowany mechanizm kaskadowy na wypadek sytuacji kryzysowych i powinien być regulowany przepisami umożliwiającymi szybkie wypłaty oraz, w stosownych przypadkach, mechanizmami płatności zaliczkowych w ścisłej koordynacji ze wszystkimi odpowiednimi instrumentami, w tym UMOL+, co przyczyni się do zwiększenia odporności i gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej; uważa, że w obu instrumentach szczególnych powinna istnieć możliwość przenoszenia niewykorzystanych kwot przez cały okres WRF, aby zagwarantować elastyczność;

79.zauważa, że w rozporządzeniu w sprawie WRF Komisja proponuje przeznaczenie 88 mld EUR na Rezerwę na rzecz Ukrainy na finansowanie pomocy przedakcesyjnej oraz działań na rzecz przywracania do stanu pierwotnego i odbudowy; uważa, że kwota ta mogłaby zapewnić znaczące wsparcie; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Rezerwy na rzecz Ukrainy wykraczającej poza pułapy WRF w celu zaspokojenia wyjątkowych i nieprzewidywalnych potrzeb Ukrainy; zauważa jednak, że w przypadku kontynuacji konfliktu przydział ten byłby niewystarczający, aby zaspokoić potrzeby Ukrainy; apeluje o zwiększenie rezerwy i koncentrację wydatków na wstępie, aby udzielić Ukrainie dodatkowego wsparcia; podkreśla, że struktura finansowania dla Ukrainy powinna pozostać spójna, przejrzysta i skuteczna, w pełni wspierając proces przystąpienia tego kraju do UE, przy jednoczesnym wyraźnym rozróżnieniu między pomocą przedakcesyjną a potrzebami związanymi z odbudową;

80.przypomina, że obecne WRF były niedofinansowane, co wymagało rewizji WRF w 2024 r.; zauważa, że chociaż we wniosku dotyczącym WRF na lata 2028–2034 zwiększono elastyczność, ogólne kwoty przewidziane we wniosku Komisji nadal są niewystarczające;

81.ubolewa, że proponowane rozporządzenie w sprawie WRF nie zawiera klauzuli przeglądu śródokresowego; podkreśla, że rozporządzenie w sprawie WRF musi zobowiązywać Komisję do przedstawienia najpóźniej do lipca 2031 r. przeglądu funkcjonowania WRF, z pełnym uwzględnieniem ówczesnej sytuacji gospodarczej oraz najnowszych prognoz makroekonomicznych i dotyczących zatrudnienia oraz istotnych wydarzeń na arenie międzynarodowej; jest również zdania, że temu obowiązkowemu przeglądowi powinien, w stosownych przypadkach, towarzyszyć wniosek ustawodawczy dotyczący rewizji tego rozporządzenia zgodnie z procedurami określonymi w TFUE; podkreśla, że żaden taki przegląd nie powinien prowadzić do obniżenia wstępnie przydzielonych krajowych pul środków finansowych, określonych w rozporządzeniu w sprawie PPKR;

82.przypomina, że wybory europejskie odbędą się w 2034 r.; uważa, że data publikacji wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie następnych WRF, tj. 1 lipca 2033 r., jest znacznie późniejsza niż zwykle w cyklu WRF; apeluje o opublikowanie wniosku dotyczącego WRF na okres po 2034 r. najpóźniej do lipca 2032 r.;

83.przyjmuje do wiadomości narrację Komisji, zgodnie z którą jej wnioski mają na celu zwiększenie elastyczności i uproszczenie w kolejnych WRF; uznaje, że elastyczność ma zasadnicze znaczenie dla reagowania na nieprzewidziane wyzwania, ale podkreśla, że nie może ona odbywać się kosztem rozliczalności, przewidywalności, przejrzystości i spójności polityki; ostrzega, że elastyczność pozbawiona przejrzystości pogłębiłaby lukę w demokratycznej rozliczalności i podważyłaby zaufanie publiczne do UE;

84.ubolewa, że wnioski Komisji dotyczące uproszczenia przynoszą korzyści przede wszystkim jej własnym procesom, a nie beneficjentom końcowym, pogłębiając tym samym deficyt demokratyczny w Unii; przypomina, że Parlament konsekwentnie opowiadał się za uproszczeniem dla beneficjentów końcowych, w tym za zmniejszeniem obciążeń administracyjnych związanych z dostępem do budżetu UE, a także za zwiększeniem efektywności wydatków; zaznacza, że uproszczenie nie może negatywnie wpływać na jakość programów ani na demokratyczną rozliczalność, ani też nie może być wykorzystywane jako pretekst do podważania zasad wielopoziomowego zarządzania i partnerstwa lub konstruktywnego dialogu z kluczowymi zainteresowanymi stronami i partnerami społecznymi, ponieważ ich właściwe stosowanie zwiększy skuteczność wydatków UE i będzie miało zasadnicze znaczenie dla powodzenia WRF; podziela obawy Trybunału Obrachunkowego, że podejście Komisji doprowadzi do uproszczenia w odniesieniu do interakcji Komisji z państwami członkowskimi, przy jednoczesnym zwiększeniu lub przeniesieniu obciążeń administracyjnych na szczebel krajowy, regionalny i beneficjentów; podkreśla, że uproszczenie będzie wymagało, w miarę możliwości, harmonizacji przepisów i wymogów sprawozdawczych między szczeblem unijnym, krajowym i regionalnym; podkreśla, że Parlament przedstawi wszystkie mechanizmy przejrzystości niezbędne do wypełniania roli strażnika interesów obywateli;

85.uważa, że obecny wniosek dotyczący PPKR może prowadzić do „renacjonalizacji” niektórych obszarów polityki UE ze względu na brak podejścia horyzontalnego i większą elastyczność przyznaną państwom członkowskich w wykonywaniu budżetu Unii w oparciu o podejście krajowe; nawołuje do zapewnienia, by budżet pozostał budżetem inwestycyjnym, który będzie koncentrował się na wartości dodanej UE i zapewni silne podejście horyzontalne;

86.podkreśla, że powszechnemu stosowaniu elastyczności i instrumentów opartych na wynikach w kolejnych WRF musi towarzyszyć wzmocnione wielopoziomowe sprawowanie rządów; uważa, że znaczące zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych, a także partnerów społeczno-gospodarczych w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie działań finansowanych przez Unię ma zasadnicze znaczenie dla zrównoważenia wdrażania ukierunkowanego na Komisję, zmniejszenia luki w demokratycznej rozliczalności i zapewnienia, by wydatki odpowiadały rzeczywistym potrzebom terytorialnym; nalega, aby takim instrumentom towarzyszyła odpowiednia kontrola sprawowana przez wybranych przedstawicieli na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym, w stosownych przypadkach, oraz aby zachowana została rola Parlamentu w zakresie budżetu i udzielania absolutorium;

87.przypomina, że Trybunał Obrachunkowy stwierdził, iż tak zwany model oparty na wynikach, stworzony na podstawie doświadczeń RRF, przejawiał słabości w jego projektowaniu, stosowaniu i skuteczności; zauważa z zaniepokojeniem, że wnioski dotyczące WRF obejmują powszechne wykorzystanie finansowania niepowiązanego z kosztami odnośnych operacji w przypadku znacznej części instrumentów w następnych WRF; jest głęboko zaniepokojony tak dużą zmianą w kierunku nowego modelu wdrażania; zwraca uwagę na fakt, że bez odpowiednich zabezpieczeń zapewniających należyte zarządzanie finansami przy wdrażaniu finansowania unijnego lub bez jasnych kroków mających na celu wyeliminowanie niedociągnięć stwierdzonych w poprzednich lub istniejących instrumentach opartych na wynikach podejście to wiąże się ze znacznym ryzykiem i osłabia możliwość przeprowadzenia kontroli; zaznacza, że należy znaleźć rozwiązanie problemu rozbieżności między szacunkami kosztów związanymi z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi a rzeczywistymi kosztami projektów, ponieważ ta rozbieżność może zagrozić realizacji uzgodnionych priorytetów politycznych na szczeblu unijnym; uważa, że ewentualny wzrost wydajności nie może odbywać się kosztem ochrony interesów finansowych Unii; podkreśla w szczególności, że w przypadku dużych i złożonych projektów podstawą nadal powinny być koszty, ponieważ ich zakres, czas trwania i wielopoziomowe finansowanie wymagają szczegółowej sprawozdawczości finansowej i dających się zweryfikować informacji o wydatkach, aby zagwarantować właściwe monitorowanie i rozliczalność; apeluje o ciągłe i rozszerzone stosowanie uproszczonych metod rozliczania kosztów, zwłaszcza w przypadku inwestycji na mniejszą lub średnią skalę, jako skutecznych i proporcjonalnych narzędzi zmniejszających obciążenia administracyjne, umożliwiających poprawę dostępności dla mniejszych beneficjentów oraz gwarantujących rozliczalność i identyfikowalność w wykorzystaniu funduszy unijnych;

88.podkreśla, że dane dotyczące poniesionych kosztów muszą pozostać dostępne dla organu udzielającego absolutorium w celu zweryfikowania wydajności i „stosunku jakości do ceny” w budżecie Unii; ostrzega, że bez przejrzystości kosztów kontrola parlamentarna grozi przekształceniem się w zabieg formalny, który nie będzie w stanie zapewnić należytego zarządzania finansami w ramach budżetu; wzywa Komisję do zapewnienia systematycznych działań następczych w związku z ustaleniami i zaleceniami Trybunału Obrachunkowego;

89.podkreśla potrzebę zapewnienia większej spójności w monitorowaniu i wdrażaniu programów wydatków UE oraz we włączaniu ważnych celów i zobowiązań UE do głównego nurtu polityki; podkreśla, że wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wykonania stanowi pierwszy krok we wprowadzaniu horyzontalnych ram monitorowania wydatków i wykonania budżetu, mających na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych; uważa, że podejście to, o ile zostanie odpowiednio wdrożone, może prowadzić do wzmocnienia nadzoru demokratycznego; podkreśla, że kompleksowe włączenie zasad horyzontalnych do jednolitych ram umożliwiłoby skuteczne monitorowanie i lepiej odzwierciedlałoby priorytety polityczne Unii; nalega, aby w ramach wykonania priorytetowo traktować wskaźniki oddziaływania, które mierzą rzeczywiste wyniki dla obywateli; podkreśla, że proponowane rozporządzenie w sprawie wykonania musi zapewnić, aby wskaźniki sprawozdawczości były obowiązkowe tam, gdzie jest to istotne, oraz porównywalne między wszystkimi państwami członkowskimi i we wszystkich trybach zarządzania; ostrzega, że bez takiej porównywalności organ udzielający absolutorium nie będzie w stanie ocenić względnej skuteczności ani zidentyfikować programów osiągających słabe wyniki; podkreśla, że wskaźniki wykonania muszą wyraźnie wynikać z celów każdego programu i powinny odzwierciedlać osiągnięcia, wyniki i oddziaływanie; podkreśla, że wydatki związane z klimatem muszą zostać uwzględnione w WRF, aby umożliwić dokładne monitorowanie i śledzenie finansowania oraz jego skutków;

90.podkreśla, że budżet UE odgrywa zasadniczą rolę we wspieraniu podstawowych wartości UE, takich jak demokracja i pluralizm, zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej; z zadowoleniem przyjmuje niedawno opublikowaną strategię UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, w której uznaje się ważną rolę organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zapewnianiu doradztwa, wsparcia i wiedzy fachowej w zakresie opracowywania i wdrażania prawodawstwa i polityki UE; podkreśla w związku z tym potrzebę zapewnienia długoterminowego, przewidywalnego i wystarczającego finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

91.przypomina, że zgodnie z wymogami rozporządzenia finansowego programy i działania powinny być wdrażane, jeżeli jest to wykonalne i właściwe oraz zgodne z odpowiednimi przepisami sektorowymi, aby osiągnąć wyznaczone cele, przy jednoczesnym poszanowaniu warunków pracy i zatrudnienia zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym, prawem Unii, konwencjami Międzynarodowej Organizacji Pracy i układami zbiorowymi, z uwzględnieniem zasady równości płci i bez wyrządzania poważnych szkód dla celów środowiskowych Unii;

92.podkreśla, że wszelkie finansowanie musi być zgodne z wytycznymi Komisji w sprawie finansowania działań związanych z opracowywaniem, wdrażaniem, monitorowaniem i egzekwowaniem prawodawstwa i polityki Unii; przypomina w związku z tym oświadczenie Komisji w sprawie programu LIFE z 1 kwietnia 2025 r.;

93.odnotowuje ogólną strukturę czterech działów WRF, w formie proponowanej przez Komisję, w porównaniu z siedmioma działami obecnych WRF; zauważa z zaniepokojeniem, że Komisja proponuje zmniejszenie liczby programów unijnych z 60 do 19, co wprowadza brak jasności co do celów i nomenklatury budżetowej, a tym samym osłabia przejrzystość i rozliczalność; podkreśla, że stanowisko Parlamentu w sprawie struktury tych nowych programów WRF zostanie określone w procedurze współdecyzji w odniesieniu do odpowiednich sektorowych aktów ustawodawczych; nalega, aby proponowana nomenklatura budżetowa, jak również kwoty przypisane do poszczególnych linii budżetowych, odzwierciedlały wszystkie szczegółowe cele danego programu oraz realizowane w jego ramach, z myślą o zapewnieniu przejrzystości, przewidywalności i rozliczalności oraz dostarczeniu władzy budżetowej informacji niezbędnych do ustanowienia budżetu rocznego i sprawowania nadzoru nad jego wykonaniem;

94.ubolewa w związku z tym, że nomenklatura budżetowa zaproponowana w prawodawstwie sektorowym jest zdecydowanie niewystarczająca; podkreśla, że uproszczenie struktury budżetowej nie może odbywać się kosztem przejrzystości ani zdolności władzy budżetowej do sprawowania skutecznej kontroli i podejmowania świadomych decyzji; podkreśla, że nomenklatura musi pozostać odpowiednio szczegółowa, aby odzwierciedlać cele programu określone w aktach podstawowych, zachować widoczność działań UE w kontekście wszystkich celów i priorytetów polityki oraz umożliwić Parlamentowi pełne wykonywanie jego funkcji kontrolnej; apeluje o bardziej szczegółową nomenklaturę, aby umożliwić rzetelną roczną procedurę budżetową, projekty budżetów korygujących oraz procedurę udzielania absolutorium; przypomina, że roczna procedura budżetowa jest podstawowym demokratycznym mechanizmem przydziału środków w wieloletnich ramach finansowych;

95.zauważa, że przesunięcia budżetowe na mocy rozporządzenia finansowego już zapewniają elastyczność podczas wykonywania budżetu; podkreśla, że Komisja może obecnie wykonywać przesunięcia znacznych kwot między obszarami polityki bez zatwierdzenia przez władzę budżetową, co ogranicza nadzór; apeluje – z uwagi na brak wystarczająco szczegółowej struktury budżetu – o przyjęcie nowych przepisów określających zarówno maksymalną kwotę, jak i odsetek dla każdej linii budżetowej w przypadku przesunięć bez zatwierdzenia; uważa, że przesunięcia z innych instytucji Unii poniżej określonego progu mogłyby zostać wyłączone z procedury sprzeciwu jako środek upraszczający;

96.podkreśla potrzebę solidnego zarządzania, które zapewni parlamentarną rozliczalność, nadzór i kontrolę, a także skuteczną strukturę zwalczania nadużyć finansowych; wyraża ponadto obawy w kwestii tego, w jaki sposób Komisja uzyska wystarczającą pewność na szczeblu UE co do legalności i prawidłowości wydatków, a przypomina, że taka wyraźna pewność jest niezbędna, aby Parlament mógł wykonywać swoją rolę organu udzielającego absolutorium; odrzuca każde podejście, które ogranicza Parlament do roli wyłącznie konsultacyjnej lub informacyjnej przy uruchamianiu jakiegokolwiek instrumentu lub funduszu w następnych WRF; podkreśla, że elastyczność budżetowa nie może powodować obchodzenia prerogatyw władzy budżetowej oraz że wszelkie przesunięcia, przeprogramowania i uruchomienie buforów lub innych rezerw muszą podlegać zatwierdzeniu przez Parlament; uważa, że prawdziwa elastyczność wymaga zarówno zdolności szybkiego reagowania, jak i legitymacji demokratycznej, co można osiągnąć jedynie dzięki pełnemu uczestnictwu Parlamentu w podejmowaniu decyzji dotyczących przydziału i wykorzystania zasobów;

97.wyraża zaniepokojenie brakiem przewidywalności finansowania UE, który może wynikać z nadmiernych mechanizmów elastyczności i powtarzających się przesunięć; uznaje potrzebę większej elastyczności w przydzielaniu zasobów w ramach niektórych programów, ale podkreśla, że nie może to zagrażać długoterminowym celom polityki, przewidywalności finansowania ani prerogatywom Parlamentu; podkreśla, że chociaż obecne WRF cechuje niewystarczająca elastyczność w dostosowywaniu się do zmieniających się priorytetów, następne WRF muszą zapewniać lepszą równowagę między przewidywalnością inwestycji a zdolnością dostosowawczą; podkreśla, że niektóre obszary polityki wymagają większej stabilności finansowania niż inne; zdecydowanie odrzuca powtarzające się przesunięcia jako sposób finansowania priorytetów Unii, ponieważ przesunięcia takie utrudniają realizację programów i zagrażają osiągnięciu uzgodnionych celów polityki;

98.odnotowuje proponowane zwiększenie zaciągania i udzielania pożyczek w następnych WRF; uważa, że władza budżetowa musi uważnie monitorować wpływ tego podejścia na margines elastyczności WRF lub inne gwarancje; domaga się, aby operacje zaciągania i udzielania pożyczek odbywały się z poszanowaniem uprawnień współprawodawców i władzy budżetowej;

99.ponawia apel o wzmocnienie partnerstwa inwestycyjnego z grupą EBI w celu zwiększenia dźwigni finansowej budżetu UE, zmobilizowania inwestycji prywatnych i ograniczenia ryzyka w ważnych obszarach polityki, takich jak: klimat, konkurencyjność, mieszkalnictwo, przedsiębiorczość społeczna oraz innowacje, obrona i wymiar zewnętrzny; podkreśla, że w ramach tego i podobnych partnerstw z innymi partnerami realizującymi działania, wykorzystujących środki z budżetu UE we wszystkich obszarach polityki i ograniczających ryzyko inwestycji tam, gdzie jest to stosowne, należy utrzymać dostosowane instrumenty ułatwiające dostęp MŚP, spółkom o średniej kapitalizacji i konsorcjom transgranicznym, przy jednoczesnym zapewnieniu solidnego zarządzania, przejrzystości i unijnej wartości dodanej; ponownie podkreśla znaczenie odpowiedniego finansowania pomocy technicznej, opracowanej wspólnie przez EBI i Komisję, dla organów wykonawczych, aby pomóc w zapewnieniu terminowej realizacji i dodatkowości inwestycji, w szczególności poprzez budowanie zdolności administracyjnych i opracowywanie katalogów inwestycji, oraz wzywa do zapewnienia odpowiedniego finansowania w celu zagwarantowania stałego oddziaływania;

100.przypomina swoje od dawna niezmienne stanowisko, zgodnie z którym wszystkie wydatki na szczeblu UE powinny wchodzić w zakres kompetencji władzy budżetowej, co zapewni demokratyczną kontrolę, przejrzystość oraz ochronę interesów finansowych Unii;

101.podkreśla, że w celu uzyskania zgody Parlamentu każdy aspekt WRF, zwłaszcza elementy budżetowe, należy uznać za pakiet i poddać prawdziwym negocjacjom; ponownie wyraża sprzeciw wobec sposobu, w jaki przyjęto obecne i poprzednie rozporządzenia w sprawie WRF, ponieważ Rada Europejska przekroczyła swoje uprawnienia, określając z góry wiele elementów, takich jak pule środków finansowych i przepisy dotyczące poszczególnych obszarów polityki, naruszając tym samym postanowienia traktatu zarówno pod względem merytorycznym, jak i pod względem intencji; wyraża poważne zaniepokojenie faktem, że wstępne schematy negocjacyjne przygotowane przez prezydencję Rady powielają tę wadliwą metodykę i uwzględniają kwestie objęte procedurą współdecyzji przy ustanawianiu nowych przepisów dotyczących programów UE;

102.wyraża poważne zaniepokojenie szerszymi cechami koncepcji programów i wnioskami sektorowymi, w których istotne decyzje polityczne i budżetowe przenoszone są z aktu podstawowego na programy prac, co znacznie osłabia rolę ustawodawczą Parlamentu; zdecydowanie sprzeciwia się przeniesieniu elementów ustawodawczych z rozporządzeń sektorowych, co wyklucza Parlament z decyzji podejmowanych obecnie w ramach zwykłej procedury ustawodawczej oraz stwarza niepewność prawa dla beneficjentów;

103.nalega, aby wszystkie istotne wybory polityczne, takie jak: cele programów, priorytety wydatków, przydziały środków finansowych, stopy finansowania, kryteria kwalifikowalności, kwalifikacji i wyboru, warunki, definicje i metody obliczania, były określane w odpowiednich aktach podstawowych, z pełnym poszanowaniem prerogatyw Parlamentu jako współprawodawcy i władzy budżetowej, a nie w programie prac lub podobnych uprawnieniach; domaga się, aby cele i kwestie związane z zarządzaniem były określane w aktach podstawowych, a wszelkie elementy uzupełniające i nieistotne, które nie zostały uwzględnione w akcie podstawowym, były przyjmowane wyłącznie w drodze aktów delegowanych, bez możliwości stosowania aktów wykonawczych lub innych procedur, które nie podlegają zgodzie Parlamentu; domaga się zatem, aby wszystkie wieloletnie i roczne programy prac były przyjmowane w drodze aktów delegowanych, zgodnie z art. 290 TFUE, w celu zapewnienia systematycznego zaangażowania Parlamentu w podejmowanie decyzji politycznych i sprawowanie kontroli; kategorycznie odrzuca próby przeniesienia programowych decyzji strategicznych na procedury komitetowe lub inne ustalenia; ostrzega, że Parlament nie zaakceptuje żadnego wniosku, który nie gwarantuje jego pełnych uprawnień ustawodawczych i nadzorczych; podkreśla, że zmniejszenie poziomu szczegółowości aktów podstawowych skutkuje przesunięciem ważnych wyborów politycznych na etap wdrażania, a tym samym osłabieniem demokratycznej rozliczalności i marginalizacją roli Parlamentu w podejmowaniu decyzji politycznych mających istotne konsekwencje polityczne i budżetowe;

104.podkreśla, że szeroki zakres celów proponowanych rozporządzeń sektorowych wymaga zmienionej procedury oceny projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, aby zabezpieczyć i tak już ograniczone prawo inicjatywy Parlamentu; uważa, że jaśniejsze kryteria i usprawnione procedury są niezbędne, by zapewnić Parlamentowi możliwość dalszego inicjowania innowacyjnych działań i testowania nowych koncepcji politycznych w kontekście działów 1, 2 i 3; podkreśla, że rozszerzenie zakresu programów nie może ograniczać zdolności Parlamentu do proponowania projektów pilotażowych i działań przygotowawczych w konkretnych obszarach polityki;

105.podkreśla, że przestrzeganie wartości Unii i praw podstawowych jest zasadniczym warunkiem dostępu do funduszy UE; podkreśla potrzebę utrzymania współzależności między poszanowaniem praworządności a dostępem do funduszy UE w WRF na lata 2021–2027; uważa, że ochrona interesów finansowych Unii jest nierozerwalnie związana z poszanowaniem praworządności i wartości Unii; podkreśla, że rozporządzenie dotyczące warunkowości w zakresie praworządności Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii (Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 1, http://data.europa.eu/eli/reg/2020/2092/oj). jest kluczowym narzędziem ochrony interesów finansowych Unii przed naruszeniami praworządności i powinno być stosowane zawsze, gdy spełnione są warunki prawne, w odniesieniu do całego budżetu UE, w tym instrumentów opartych na wynikach oraz środków udzielanych na podstawie art. 122 TFUE; wzywa Komisję i Radę do rygorystycznego i konsekwentnego stosowania wspomnianego rozporządzenia oraz – w razie potrzeby – do podejmowania działań bez zbędnej zwłoki;

106.nalega, aby w następnych WRF zawrzeć skuteczny i spójny zestaw narzędzi związanych z wartościami Unii obejmujący demokrację, praworządność i prawa podstawowe oraz obowiązujący względem wszystkich funduszy UE; ubolewa nad nakładającymi się przepisami mechanizmu warunkowości wprowadzonymi w szczególności przez PPKR, oraz apeluje o jednolite, spójne i kompleksowe ramy we wszystkich unijnych programach finansowania, w pełnej zgodności z rozporządzeniem dotyczącym warunkowości w zakresie praworządności, obejmujące zarówno warunki podstawowe, które należy spełnić, aby uzyskać dostęp do finansowania UE, jak i środki służące wstrzymaniu finansowania, gdy odpowiednie warunki nie są już spełniane; zwraca się do Komisji o skonsolidowanie wszystkich narzędzi praworządności w jednolite i kompleksowe ramy zapewniające jasne, obiektywne i przejrzyste kryteria stosowania oraz umożliwiające Komisji zapewnienie koordynacji między tymi narzędziami;

107.domaga się wstrzymania środków finansowych Unii w przypadku niespełnienia zasadniczych wymagań oraz uwolnienia zamrożonych środków finansowych zainteresowanym państwom członkowskim dopiero po pełnym wdrożeniu istotnych reform i udowodnieniu w możliwy do zweryfikowania sposób, że zasady praworządności są przestrzegane w praktyce, zgodnie z ustaleniami zawartymi w sprawozdaniach na temat praworządności; podkreśla, że decyzje o zawieszeniu lub ograniczeniu finansowania unijnego w związku z naruszeniami praworządności muszą opierać się na obiektywnych i spójnie stosowanych kryteriach i nie mogą opierać się na innych przesłankach ani być wynikiem negocjacji;

108.przyznaje, że w kontekście PPKR Komisja proponuje możliwość ponownego udostępnienia środków, które zostają umorzone z powodu braku środków zaradczych w odpowiedzi na stwierdzone naruszenie praworządności na mocy rozporządzenia dotyczącego warunkowości w zakresie praworządności, na programy objęte zarządzaniem bezpośrednim lub pośrednim; domaga się wyjaśnienia, w jaki sposób takie umorzone kwoty mogłyby być przekazywane na inne programy, i apeluje o zakaz przegrupowania zamrożonych środków; podkreśla, że decyzja o wykorzystaniu umorzonych środków należy do prerogatyw władzy budżetowej w ramach rocznej procedury budżetowej i nie powinna być pozostawiona w gestii Komisji;

109.podkreśla, że potrzebne jest solidne podejście, aby zagwarantować, że prawowici odbiorcy końcowi i beneficjenci nie będą karani za zawieszenie funduszy UE dla ich rządu w wyniku naruszeń praworządności; podkreśla, że zasada ta leży u podstaw inteligentnej warunkowości;

110.podkreśla, że mechanizm sterujący nie zrekompensuje utraty uprawnień ustawodawczych ani budżetowych Parlamentu; podkreśla, że roczny budżet powinien odzwierciedlać priorytety polityczne i plany uzgodnione przez współprawodawców; podkreśla, że właściwe zarządzanie budżetem i zachowanie prerogatyw władzy budżetowej są zasadniczymi warunkami wstępnymi zwiększenia wagi rocznej procedury budżetowej oraz że mechanizmy sterujące mogą funkcjonować tylko w oparciu o fundamenty;

111.odrzuca ustalenia, które ograniczałyby swobodę władzy budżetowej w zakresie podejmowania autonomicznych decyzji dotyczących priorytetów budżetowych i przydziału środków; zdecydowanie sprzeciwia się mechanizmom, które umożliwiłyby Komisji wstępne podejmowanie decyzji budżetowych w drodze ocen technicznych; kategorycznie odrzuca możliwość wpływania przez Radę Europejską na roczną procedurę budżetową w drodze konkluzji, ponieważ stanowiłoby to wyraźne naruszenie postanowień traktatu i podważałoby równowagę instytucjonalną ustanowioną w odniesieniu do podejmowania decyzji budżetowych; przypomina, że w rozporządzeniu finansowym przewiduje się już możliwość uwolnienia rezerw budżetowych; wzywa Komisję do systematycznej koordynacji z władzą budżetową przed podjęciem dobrowolnych zobowiązań dotyczących korzystania z wbudowanej elastyczności oraz apeluje, aby każdy przypadek uruchomienia środków wymagał zatwierdzenia w drodze decyzji władzy budżetowej;

112.zauważa z zaniepokojeniem, że Komisja proponuje w porozumieniu międzyinstytucjonalnym (COM(2025)0572). zwiększenie odchylenia od kwot orientacyjnych w prawodawstwie sektorowym z obecnych 15 % do 20 %; podkreśla, że proponowane zwiększenie tej wartości, w połączeniu z łączeniem programów i znacznie większymi budżetami na program, stworzyłoby znaczne możliwości wprowadzania zmian bez udziału współprawodawców; wyraża poważne zastrzeżenia co do skumulowanego wpływu tych zmian na nadzór demokratyczny i równowagę uprawnień instytucjonalnych; uważa, że takie rozszerzenie elastyczności wykonawczej podważa prerogatywy władzy budżetowej; apeluje w związku z tym o ograniczenie maksymalnego odchylenia od kwot orientacyjnych do 5 % w całym okresie trwania programów, niezależnie od stosowania właściwych przepisów rozporządzenia w sprawie WRF i porozumienia międzyinstytucjonalnego, tak aby znaczące realokacje środków budżetowych w dalszym ciągu podlegały odpowiedniej kontroli demokratycznej oraz współprawodawczemu procesowi decyzyjnemu; podkreśla, że ten obniżony próg pozwoliłby utrzymać niezbędną elastyczność operacyjną przy jednoczesnym zachowaniu zasadniczej roli Parlamentu w nadzorze budżetowym;

113.podkreśla znaczenie utrzymania regularnego międzyinstytucjonalnego dialogu na temat zasobów własnych i wzywa do zwiększenia częstotliwości posiedzeń;

114.proponuje dodanie specjalnego załącznika dotyczącego współpracy w dziedzinie mechanizmu warunkowości; w tym kontekście uważa, że regularny dialog między trzema instytucjami na temat aktualnej ochrony budżetu UE w odniesieniu do praworządności byłby skutecznym sposobem poprawy koordynacji w obszarze zestawu narzędzi na rzecz praworządności;

115.potwierdza silne zaangażowanie Parlamentu na rzecz wprowadzenia nowych zasobów własnych w celu zapewnienia zrównoważonego i przewidywalnego długoterminowego finansowania budżetu UE; ponownie podkreśla potrzebę zrównoważonych i odpornych dochodów w budżecie Unii, które powinny odpowiadać stronie wydatków, gwarantując w ten sposób stabilność budżetową, efektywność i dyscyplinę budżetową, a tym samym umożliwiając Unii realizację jej potrzeb i priorytetów;

116.ponawia swój wieloletni apel o wprowadzenie nowych, rzeczywistych zasobów własnych, nie tylko w celu spłaty zadłużenia w ramach NGEU, ale również w celu sfinansowania ambitniejszych celów politycznych Unii; wyraża niezmienne przekonanie, że konieczne jest wprowadzenie nowych rzeczywistych zasobów własnych w celu finansowania budżetu Unii; przypomina, że bez nowych zasobów obciążenie finansowe nieuchronnie spadnie na państwa członkowskie w postaci zwiększonych wkładów z tytułu zasobów własnych opartych na DNB; uważa w związku z tym, że wprowadzenie nowych, rzeczywistych źródeł dochodów w kwocie co najmniej 60 mld EUR rocznie jest zasadniczym warunkiem ambitnych WRF na lata 2028–2034;

117.jest głęboko zaniepokojony całkowitym brakiem postępów w pracach nad reformą systemu zasobów własnych w Radzie od 2020 r.; podkreśla, że rzeczywiste nowe zasoby własne są właściwym rozwiązaniem w epoce ograniczeń budżetowych, pozwalającym sfinansować zarówno dotychczasowe, jak i nowe polityki Unii oraz tak bardzo potrzebne inwestycje w UE;

118.ponownie podkreśla swoją od dawna wyrażaną krytykę, zgodnie z którą opracowywanie i negocjowanie budżetu w oparciu o zasadę „sprawiedliwego zwrotu” nieuchronnie doprowadzi do zmniejszenia wartości dodanej UE, ponieważ osłabia to sens wspólnego inwestowania w wspólne i europejskie dobra publiczne; jednocześnie uznaje zalety zasobów własnych opartych na DNB ze względu na ich niezawodną funkcję równoważącą; wzywa Radę i państwa członkowskie, aby powstrzymały się od przedłużania jakichkolwiek obniżek ryczałtowych oraz dążyły do sprawiedliwej, ogólnej i powszechnej równowagi budżetowej poprzez skupienie się na synergii i unijnej wartości dodanej w duchu solidarności, a także zapewniły większą przejrzystość;

119.przypomina, że decyzja w sprawie zasobów własnych wymaga jednomyślności w Radzie, konsultacji z Parlamentem oraz ratyfikacji na szczeblu krajowym przez wszystkie państwa członkowskie; podkreśla, że każdy koszyk nowych zasobów własnych musi być postrzegany jako sprawiedliwy, aby uniknąć sytuacji, w których wdrożenie takich źródeł dochodów w nieproporcjonalny sposób obciążałoby niektóre państwa członkowskie;

120.uważa, że w obliczu bezprecedensowych wyzwań wymagających znacznego zwiększenia inwestycji w wielu obszarach polityki w następnym okresie WRF należy poszerzyć, wzmocnić, zdywersyfikować i zmodernizować w uzasadniony sposób podstawę dochodów budżetu UE; nalega, aby w tym celu dostosować i zmodernizować istniejące zasoby własne oraz bez dalszej zwłoki wprowadzić nowe zasoby własne; uważa ponadto, że dochody inne niż własne powinny być zasadniczym składnikiem kombinacji źródeł dochodów, a dobrze zdefiniowane operacje zaciągania i udzielania pożyczek, w odniesieniu do których powiązane zobowiązania warunkowe są bezpiecznie pokryte z marginesu elastyczności w ramach pułapów zasobów własnych, powinny pozostać wykonalną opcją rezerwową, przynajmniej w czasach nieprzewidzianych kryzysów;

121.przypomina o zobowiązaniu prawnym i odpowiedzialności politycznej za terminową spłatę długu w ramach NGEU; przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym spłata długu w ramach NGEU powinna być nadal realizowana w sposób rozważny i elastyczny, w tym, w miarę możliwości, poprzez operacje refinansowania, aby zminimalizować presję na WRF i ich programy na lata 2028–2034;

122.z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz określenia nowych zasobów własnych, jak również propozycje pewnych kalibracji tradycyjnych zasobów własnych, takich jak cła, w celu wzmocnienia autonomii finansowej Unii i zmniejszenia zależności od wkładów krajowych, zapewniając w ten sposób przyszłe finansowanie budżetu Unii; popiera zaproponowane przez Komisję szersze podejście oparte na koszyku, ponieważ stanowi ono realistyczną drogę do zapewnienia niezbędnego wsparcia w Radzie; odnotowuje proponowane różne rodzaje zasobów własnych; zdecydowanie podkreśla jednak, że każdy koszyk nowych zasobów własnych musi bezwzględnie zostać przyjęty w tym samym czasie co kolejne wieloletnie ramy finansowe oraz musi generować stabilny i wystarczający przepływ dochodów w wysokości co najmniej około 60 mld EUR rocznie, ponieważ poziom ten jest niezbędny dla zapewnienia stałej spłaty pożyczek zaciągniętych w ramach NGEU, wypełniania zobowiązań Unii i finansowania wspólnych inwestycji w europejskie dobra publiczne; wzywa Radę do szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie nowych zasobów własnych w celu zapewnienia długoterminowej pewności budżetowej;

123.domaga się, aby w przypadku wyeliminowania niektórych elementów koszyka Rada zastąpiła wynikającą z tego lukę zwiększonymi stawkami poboru z innych źródeł lub innymi źródłami; podkreśla, że nowe źródła nie powinny szkodzić konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw ani konkurencyjności całej UE; uważa, że należy zbadać potencjał dochodowy m.in. opłaty od usług cyfrowych nakładanej na duże platformy cyfrowe, opłaty od usług hazardowych i bukmacherskich online, rozszerzenia mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 oraz opłaty opartej na jednolitej stawce od zysków kapitałowych z kryptoaktywów jako możliwych rozwiązań, jeżeli inne proponowane zasoby własne nie uzyskają poparcia wśród państw członkowskich, aby zapewnić sprawiedliwość podatkową i poziom dochodów proporcjonalny do potrzeb;

124.uważa, że wspólne zaciąganie pożyczek stanowi realną opcję, która daje Unii możliwość szybkiego reagowania na nieoczekiwane wydarzenia oraz ułatwia terminowe finansowanie unijnych polityk o wyraźnej wartości dodanej dla UE; podkreśla, że takie rozwiązanie powinno być w pełni zgodne ze strategicznymi priorytetami UE w zakresie europejskich dóbr publicznych lub sprzyjać inwestycjom w projekty transgraniczne lub ogólnoeuropejskie, które zwiększają potencjał wzrostu gospodarczego UE;

125.podkreśla znaczenie wniosku Komisji dotyczącego nowego rodzaju mechanizmu kryzysowego opartego na zaciąganiu pożyczek nadzwyczajnych zabezpieczonych dodatkowym marginesem elastyczności w ramach pułapu zasobów własnych i na niezmiennie doskonałym ratingu kredytowym budżetu UE; zauważa, że instrument ten jest ograniczony w czasie oraz podlega z góry określonym kryteriom i ograniczeniom dotyczącym jego celu, zakresu i wielkości, które wyznacza dodatkowy dostępny specjalny margines elastyczności; zauważa ponadto, że instrument ten umożliwi Unii uruchomienie do 395 mld EUR w formie pożyczek dla państw członkowskich w przypadku wystąpienia poważnych kryzysów, poważnych trudności lub poważnych zagrożeń nimi w latach 2028–2034; wyraża zadowolenie, że proponowany mechanizm nie opierałby się na art. 122 TFUE, który pomija Parlament jak w poprzednich przypadkach, ale na rozporządzeniu Rady na mocy art. 311 ust. 4 TFUE, które wymaga zgody Parlamentu, zapewniając w ten sposób równowagę instytucjonalną i odpowiedzialność proceduralną;

126.uważa, że mechanizm ten może być kolejnym narzędziem na szczeblu UE umożliwiającym szybkie i skuteczne reagowanie na rosnące potrzeby, co wielokrotnie postulował Mario Draghi, a także na nieprzewidywalne wydarzenia; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wykorzystania doświadczeń zdobytych w ramach NGEU do finansowania i wdrażania przyszłych strategicznych inwestycji UE;

127.oświadcza, że zatwierdzi jedynie długoterminowy budżet, obejmujący odpowiednie i stabilne dochody, który będzie dostosowany do celów Unii w zmieniającym się świecie;

128.zwraca się do Komisji o uwzględnienie poniższych zmian:

we wniosku dotyczącym rozporządzenia Rady należy wprowadzić następujące zmiany:

129.podkreśla, że w wyniku negocjacji i przyjęcia nowego rozporządzenia w sprawie WRF we wniosku dotyczącym Porozumienia międzyinstytucjonalnego między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w zakresie współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami należy wprowadzić następujące zmiany:

130.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.