A.overwegende dat in het internationaal recht inzake de mensenrechten is bepaald dat seksueel geweld zowel in oorlogs- als in vredestijd strafbaar is; overwegende dat verkrachting in de context van zowel het internationaal humanitair recht als het internationaal strafrecht wordt aangemerkt als een potentiële oorlogsmisdrijf, een misdrijf tegen de menselijkheid of een daad die bijdraagt tot genocide, mits andere vereiste bestanddelen van deze misdrijven aanwezig zijn; overwegende dat deze classificatie is vastgelegd in het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof (artikel 8), de Verdragen van Genève van 1949 en de Aanvullende Protocollen; overwegende dat bij de juridische definitie van verkrachting als oorlogsmisdrijf, zoals gehanteerd door het Internationaal Strafhof, het ontbreken van instemming een cruciaal element is;

B.overwegende dat definities die op het gebruik van geweld als belangrijkste bestanddeel van het misdrijf gebaseerd zijn, volgens het EHRM onvoldoende bescherming bieden aan slachtoffers van seksueel geweld en de effectieve bescherming van de seksuele autonomie van het individu in gevaar brengen;

C.overwegende dat verkrachting een schending is van een reeks mensenrechten, waaronder het recht op lichamelijke integriteit, het recht op autonomie en seksuele autonomie, het recht op privacy, het recht op de hoogst haalbare standaard van lichamelijke en geestelijke gezondheid, het recht van vrouwen op gelijkheid voor de wet en het recht om vrij te zijn van geweld, discriminatie, foltering en andere wrede of onmenselijke behandeling; overwegende dat verkrachting het slachtoffer ook het volledige genot van een reeks andere mensenrechten ontzegt, zoals onder andere het recht op leven, waardigheid, lichamelijke en geestelijke integriteit, het recht op vrijheid en persoonlijke veiligheid, het recht op gelijkheid binnen het gezin en voor de wet ongeacht geslacht en genderidentiteit, en het recht om gevrijwaard te blijven van discriminatie, foltering en andere vormen van mishandeling;

D.overwegende dat gendergerelateerd geweld nog steeds een van de meest voorkomende en ondergerapporteerde schendingen van de mensenrechten in Europa is en om een Europees antwoord vraagt; overwegende dat het huidige internationale rechtskader inzake mensenrechten verkrachting erkent als zowel een schending van de mensenrechten als een vorm van gendergerelateerd geweld die voornamelijk vrouwen en meisjes treft; overwegende dat verkrachting een van de meest voorkomende en wreedste vormen van gendergerelateerd geweld is, die inbreuk maakt op iemands fysieke, psychologische en seksuele integriteit en lichamelijke autonomie en die ernstige en langdurige gevolgen heeft voor de overlevers;

E.overwegende dat gendergerelateerd geweld de deelname van vrouwen en meisjes aan het openbare leven en hun toegang tot de rechter, onderwijs en economische onafhankelijkheid ernstig beperkt, en daarom een structurele belemmering vormt voor het bereiken van echte gendergelijkheid; overwegende dat slachtoffers van verkrachting ernstige en langdurige gevolgen ondervinden, waaronder sociale en economische gevolgen, zoals verlies van werk, financiële afhankelijkheid, onstabiele huisvesting en verminderde deelname aan onderwijs of werk, die de effecten van geweld verergeren en genderongelijkheid bestendigen;

F.overwegende dat volgens het FRA en het EIGE 17,2 % van de vrouwen in de EU te maken heeft gehad met seksueel geweld, waaronder verkrachting en andere ongewenste seksuele handelingen, en dat 1 op de 20 vrouwen sinds de leeftijd van 15 jaar met geweld is verkracht FRA en EIGE, “Violence against women: an EU-wide survey – Results at a glance”, Bureau voor publicaties van de Europese Unie, Luxemburg, 2014, blz. 20.; overwegende dat het geweld tegen lhbtiq+-personen volgens het FRA de afgelopen jaren is toegenomen, en dat transvrouwen onevenredig vaak te maken hebben met fysiek en seksueel geweld; overwegende dat ook lhbtiq+-personen het slachtoffer zijn van seksueel geweld vanwege hun gender, genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken; overwegende dat de jaarlijkse kosten van gendergerelateerd geweld in de EU worden geraamd op 366 miljard EUR;

G.overwegende dat de grensoverschrijdende dimensie van het misdrijf verkrachting een bijzondere noodzaak met zich meebrengt om verkrachting binnen de EU op een gemeenschappelijke basis te bestrijden, teneinde in alle lidstaten een consistentere bescherming en gelijke toegang tot de rechter voor slachtoffers te waarborgen, met een aantal essentiële elementen: de noodzaak om voor alle vrouwen in alle lidstaten een minimumniveau van bescherming te waarborgen, de noodzaak om een minimumniveau van bescherming te waarborgen voor vrouwen die hun recht van vrij verkeer in de Unie uitoefenen, aangezien het ontbreken van een geharmoniseerde definitie van verkrachting de rechtszekerheid en de toegang tot de rechter voor slachtoffers ondermijnt en aldus een belemmering voor het vrije verkeer kan vormen, en de noodzaak en verplichting om het EU-recht in overeenstemming te brengen met internationale normen zoals het Verdrag van Istanbul, waarin wordt bepaald dat er sprake is van verkrachting, en dus strafbaarheid, als een seksuele handeling plaatsvindt zonder instemming;

H.overwegende dat het huidige juridische landschap in de EU nog steeds gefragmenteerd is, met een verscheidenheid aan rechterlijke interpretaties en uiteenlopende definities van verkrachting die niet altijd beantwoorden aan de internationale mensenrechtennormen of de vereisten van het Verdrag van Istanbul inzake instemming; overwegende dat het ontbreken van geharmoniseerde wettelijke definities in de lidstaten de rechten van slachtoffers ondermijnt, grensoverschrijdende samenwerking belemmert en bijdraagt tot straffeloosheid voor daders en een gebrek aan bewustzijn van wat een daad van seksueel geweld is; overwegende dat verscheidene lidstaten verkrachting nog steeds definiëren op basis van het gebruik van geweld of bedreiging, waardoor veel slachtoffers worden uitgesloten van rechtsbescherming; overwegende dat dit de dringende noodzaak onderstreept van een EU-brede, op instemming gebaseerde definitie van verkrachting; overwegende dat de invoering van een gemeenschappelijke juridische definitie van verkrachting op basis van het ontbreken van instemming de politiële en justitiële samenwerking zou helpen verbeteren en de verzameling en vergelijkbaarheid van gegevens over verkrachting in de Unie zou helpen vergemakkelijken;

I.overwegende dat alle lidstaten het Verdrag van Istanbul hebben ondertekend, maar dat vijf lidstaten het nog moeten ratificeren Bulgarije, Hongarije, Litouwen, Slowakije en Tsjechië.; overwegende dat slechts twee daarvan hun wetgeving onlangs hebben hervormd om instemming een centrale rol te geven in de definitie van het misdrijf verkrachting Bulgarije en Tsjechië.; overwegende dat sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Istanbul 16 lidstaten hun wetgeving hebben gewijzigd om het begrip instemming als bestanddeel van het misdrijf verkrachting op te nemen of explicieter te maken; overwegende dat de EU in 2023 tot het verdrag is toegetreden voor gebieden die onder haar exclusieve bevoegdheid vallen; overwegende dat de bepaling van het Verdrag van Istanbul inzake een op instemming gebaseerde definitie van verkrachting een keerpunt is geweest voor juridische hervormingen waarbij wordt afgestapt van de traditionele benadering die gebaseerd is op de definitie van verkrachting met de veronderstelling dat er sprake is van geweld; overwegende dat het FRA in zijn verslag over de grondrechten 2025 stelt dat de lidstaten die het Verdrag van Istanbul hebben geratificeerd, seksueel geweld strafbaar moeten stellen aan de hand van op instemming gebaseerde definities van verkrachting en andere vormen van seksueel geweld;

J.overwegende dat het EHRM een centrale rol heeft gespeeld bij het vormgeven van het moderne begrip van verkrachting in het kader van het mensenrechtenrecht, met name door zijn baanbrekende arrest van 2003 in de zaak M.C. tegen Bulgarije, waarin het staten de positieve verplichting oplegde om strafrechtelijke bepalingen vast te stellen om verkrachting doeltreffend te onderzoeken en te bestraffen, oordeelde dat het vereisen van bewijs van fysiek verzet van het slachtoffer het risico inhoudt dat bepaalde vormen van verkrachting ongestraft blijven en de seksuele autonomie niet beschermt, zoals vereist op grond van de artikelen 3 en 8 EVRM, en stelde dat deze artikelen vereisen dat seksuele handelingen zonder instemming strafbaar worden gesteld en doeltreffend worden vervolgd, ook wanneer er geen sprake is van fysiek verzet; overwegende dat het EHRM in latere arresten, zoals die in de zaken J.L. tegen Italië (2021) en X tegen Cyprus (2025) Arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van 27 februari 2025, X tegen Cyprus, verzoek nr. 40733/22., het gebruik van argumenten waarbij de schuld bij het slachtoffer wordt gelegd en van stereotypen in gerechtelijke procedures heeft gelaakt en heeft geoordeeld dat dergelijke praktijken een schending vormen van het recht op eerbiediging van het privéleven uit hoofde van artikel 8 van het EVRM, vooroordelen in stand houden en de toegang tot de rechter voor overlevers van seksueel geweld belemmeren; overwegende dat het EHRM in zijn arrest in de zaak H.W. tegen Frankrijk Arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van 23 januari 2025, H.W. tegen Frankrijk, verzoek nr. 13805/21. heeft geoordeeld dat een seksuele handeling zonder instemming een vorm van seksueel geweld vormt; overwegende dat het EHRM in zijn arrest in de zaak de zaak L. e.a. tegen Frankrijk Arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van 24 april 2025, L. e.a. tegen Frankrijk, verzoeken nrs. 46949/21, 24989/22 en 39759/22. de artikelen 3 en 8 van het EVRM aldus heeft uitgelegd dat partijen bij het EVRM over strafrechtelijke stelsels moeten beschikken waarmee seksuele handelingen zonder instemming kunnen worden bestraft;

K.overwegende dat het VN-handboek voor wetgeving inzake geweld tegen vrouwen stelt dat wetgeving ook moet voorzien in verzwarende omstandigheden, waaronder bijvoorbeeld de leeftijd van de overlever, de relatie tussen de overlever en de dader, het gebruik van of de dreiging met fysiek geweld, de aanwezigheid van meerdere daders en ernstige fysieke of geestelijke gevolgen van de aanval voor het slachtoffer; overwegende dat het handboek voorts stelt dat seksueel geweld binnen een relatie (d.w.z. verkrachting tussen echtgenoten) specifiek strafbaar moet worden gesteld, hetzij door te bepalen dat bepalingen betreffende seksueel geweld van toepassing zijn “ongeacht de aard van de relatie” tussen de dader en de klager, hetzij door te bepalen dat “een huwelijk of andere relatie geen verweer vormt tegen een aanklacht wegens seksueel geweld op grond van de wetgeving”;

L.overwegende dat het Parlement op 16 september 2021 een resolutie heeft aangenomen om gendergerelateerd geweld aan te merken als een nieuwe vorm van criminaliteit als bedoeld in artikel 83, lid 1, VWEU; overwegende dat de lidstaten in die resolutie wordt gevraagd de definitie van “verkrachting” in hun nationale wetgeving aan te passen zodat deze is gebaseerd op het ontbreken van instemming, en dat erin wordt benadrukt dat gendergerelateerd geweld een ernstige schending van de mensenrechten en de menselijke waardigheid is en dat verkrachting een vorm van gendergerelateerd geweld is;

M.overwegende dat artikel 83 VWEU de toepasselijke rechtsgrondslag dient te zijn voor wetgevingsvoorstellen inzake het misdrijf verkrachting, aangezien verkrachting aan te merken is als bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie en onder het misdrijf “seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen” valt;

N.overwegende dat de term “seksuele uitbuiting” in artikel 83, lid 1, VWEU niet uitsluitend mensenhandel omvat, aangezien een dergelijke enge interpretatie “mensenhandel en seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen” ten onrechte zou beperken tot mensenhandel; overwegende dat uit de bewoordingen en de wetgevingspraktijk, met inbegrip van de richtlijn inzake seksueel misbruik van kinderen Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad (PB L 335 van 17.12.2011, blz. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/93/oj)., blijkt dat “seksuele uitbuiting” een breder scala aan strafbare feiten omvat, waaronder seksueel misbruik; overwegende dat seksuele uitbuiting doorgaans verwijst naar het onrechtmatig gebruikmaken van een andere persoon voor seksuele doeleinden, waarbij het slachtoffer kwetsbaar is, hetgeen een centraal element vormt van het misdrijf verkrachting;

O.overwegende dat in artikel 36 van het Verdrag van Istanbul is bepaald dat het plegen van seksuele handelingen zonder instemming strafbaar moet worden gesteld en dat “de instemming [...] vrijwillig [dient] te zijn gegeven en [dient] voort te vloeien uit de vrije wil van de betrokken persoon, hetgeen wordt vastgesteld in het licht van de omstandigheden”; overwegende dat dit beginsel in overeenstemming is met de arresten van het EHRM en met nationale jurisprudentie;

P.overwegende dat instemming een vrijwillige toestemming is om een bepaalde seksuele handeling te verrichten en te allen tijde kan worden ingetrokken;

Q.overwegende dat veel lidstaten België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Kroatië, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Spanje en Zweden. en een aantal andere Europese landen IJsland, Noorwegen, Montenegro, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk. reeds op instemming gebaseerde definities van verkrachting in hun wetboek van strafrecht hebben opgenomen, wat heeft geleid tot een efficiëntere preventie, aangifte en vervolging van seksueel misbruik en tot meer bewustmaking bij het publiek;

R.overwegende dat het Parlement in zijn standpunt en zijn mandaat inzake de richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld sterk vóór het opnemen van een op instemming gebaseerde definitie van het misdrijf verkrachting in de tekst, zoals voorgesteld door de Commissie, was; overwegende dat de Raad helaas van mening was dat de strafbaarstelling van verkrachting niet in die richtlijn diende te worden opgenomen;

S.overwegende dat in het voorstel van de Commissie voor een richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld werd voorgesteld om verkrachting strafbaar te stellen op basis van de erkenning dat “seksuele uitbuiting van vrouwen” ook verkrachting omvat; overwegende dat deze interpretatie in overeenstemming is met het streven naar gelijkheid van vrouwen en mannen, zoals verankerd in de Verdragen; overwegende dat artikel 83, lid 1, VWEU daarom een passende rechtsgrondslag is voor de vaststelling van minimumvoorschriften van de EU voor de definitie van verkrachting;

T.overwegende dat overlevers van verkrachting vaak wordt gevraagd waarom zij zich niet tegen het seksueel geweld hebben verzet, en dat daders vaak beweren dat het feit dat het slachtoffer zich niet heeft verzet, wijst op passieve instemming; overwegende dat uit een Zweeds onderzoek blijkt dat 70 % van de slachtoffers van seksueel geweld melding maakte van aanzienlijke tonische immobiliteit, ook wel “freeze-reactie” genoemd; overwegende dat een reactie die “freeze-reactie” of “tonische immobiliteit” wordt genoemd, in plaats van actief fysiek verzet tegen de dader, de meest voorkomende reactie is bij overlevers van verkrachting; overwegende dat zich niet verzetten of “bevriezen” een veel voorkomende onwillekeurige reactie en een overlevingsreflex bij bedreiging is die kan resulteren in immobiliteit (starre houding, verlies van spierspanning, onvermogen om vrijwillige handelingen te verrichten) en dissociatie, waarbij iemands bewustzijn wordt losgekoppeld van verontrustende en pijnlijke gewaarwordingen en emoties die in het lichaam opkomen, en waarbij het slachtoffer zich niet meer in staat voelt te handelen; overwegende dat deze realiteit niet kan worden genegeerd als het erom gaat overlevers van verkrachting toegang tot de rechter te garanderen en een rechtskader en een maatschappelijk klimaat te bevorderen waarin verkrachting niet langer wordt getolereerd;

U.overwegende dat factoren zoals dwang, geweld, bedreigingen, financiële en psychologische afhankelijkheid, lichamelijke of geestelijke aandoeningen — zoals tonische immobiliteit, bevriezing, verrassing, een staat van angst, intimidatie, bewusteloosheid, intoxicatie, bedwelming, slaap, ziekte, lichamelijk letsel, een handicap of andere aandoeningen, of een andere situatie van bijzondere kwetsbaarheid — of structurele en intersectionele discriminatie kwetsbaarheid en gevaar kunnen veroorzaken en vrije instemming kunnen verhinderen, wat bij verkrachting een belangrijke rol speelt;

V.overwegende dat trauma’s als gevolg van seksueel geweld gevolgen kunnen hebben voor het functioneren van het geheugen, wat kan leiden tot gefragmenteerde of ontbrekende herinneringen aan de gebeurtenissen en vervormingen in de tijdsvolgorde, waardoor het moeilijk is om te onthouden in welke volgorde de gebeurtenissen hebben plaatsgevonden; overwegende dat trauma als gevolg van verkrachting in verband wordt gebracht met posttraumatische stressstoornis en andere ernstige psychische symptomen, zoals verminderde concentratie, angst, paniekaanvallen, ernstige depressie, flashbacks en nachtmerries;

W.overwegende dat het vasthouden aan materiële bewijzen van verzet, bedreigingen of geweld schadelijke mythes over verkrachting en stereotypen over hoe slachtoffers geacht worden zich te gedragen in stand houdt, wat bijdraagt tot secundaire victimisatie, met name in gevallen waarin slachtoffers niet voldoen aan de maatschappelijk geconstrueerde verwachtingen ten aanzien van trauma, verzet of zichtbaar letsel; overwegende dat deze praktijken bijdragen tot wantrouwen in de wetshandhavings- en rechtssystemen, wat leidt tot een laag percentage aangifte door de slachtoffers en straffeloosheid voor de daders;

X.overwegende dat seksuele autonomie en lichamelijke integriteit onschendbare rechten zijn en dat op instemming gebaseerde verkrachtingswetgeving tot doel heeft die beter te beschermen; overwegende dat overstappen op een op instemming gebaseerd model voor verkrachtingswetgeving van cruciaal belang is om te erkennen dat er in situaties waarin er geen sprake is van fysiek geweld toch sprake kan zijn van schending van de seksuele autonomie en integriteit, bijvoorbeeld als er sprake is van dwangdynamiek of machtsmisbruik;

Y.overwegende dat het benadrukken van het belang van seksuele autonomie tot doel heeft gendergelijkheid en in het bijzonder de verwezenlijking van de rechten van vrouwen en meisjes te bevorderen; overwegende dat op instemming gebaseerde verkrachtingswetgeving met name het recht van vrouwen benadrukt om over zichzelf en hun eigen lichaam te beslissen;

Z.overwegende dat instemming een centraal onderdeel van wetgeving inzake verkrachting moet zijn; overwegende dat op instemming gebaseerde verkrachtingswetgeving nodig is voor een doeltreffendere aanpak van situaties waarin de seksuele handeling zo plotseling begint dat slachtoffers niet de kans hebben om hun wil kenbaar te maken of zich te verdedigen voordat de handeling begint; overwegende dat op instemming gebaseerde verkrachtingswetgeving ook van essentieel belang is om beter om te gaan met situaties waarin het slachtoffer zich uit angst niet tegen de daad kan verzetten;

AA.overwegende dat is aangetoond dat de meeste verkrachtingen worden gepleegd door bekenden of intieme partners en binnenshuis plaatsvinden, maar dat slachtoffers in dergelijke gevallen binnen het strafrechtsysteem vaak met argwaan en ongeloof worden bejegend, met name in rechtsgebieden waar nog steeds verouderde bewijsvereisten gelden, waardoor de mythe in stand wordt gehouden dat verkrachtingen doorgaans worden gepleegd door vreemden in openbare ruimten en dat slachtoffers verkrachting uitlokken of verzinnen; overwegende dat dergelijke mythes verder worden versterkt door gebrekkige berichtgeving in de media, het publieke discours en een gebrek aan bewustzijn bij het publiek;

AB.overwegende dat gangbare mythes en opvattingen over verkrachting en aanranding het definiëren van het misdrijf verkrachting bemoeilijken en ook een bedreiging vormen voor het welzijn van overlevers, hun aangiftebereidheid en hun bescherming tegen secundaire victimisatie, en vervolging en toegang tot de rechter belemmeren; overwegende dat deze gangbare opvattingen en mythes behoren tot de factoren die de straffeloosheid rond verkrachting in stand helpen te houden en de ontwikkeling van passende wetgeving in de weg staan;

AC.overwegende dat de omvang van seksueel geweld nog steeds sterk wordt onderschat en gebagatelliseerd, aangezien de overgrote meerderheid van de seksuele misdrijven niet ruchtbaar wordt gemaakt; overwegende dat veel aangegeven verkrachtingen nooit tot vervolging leiden, en dat de overgrote meerderheid van de vervolgingen wegens verkrachting niet in een veroordeling resulteert; overwegende dat dit het gebrek aan vertrouwen van vrouwen in het systeem nog groter maakt, leidt tot lage aangiftecijfers en een maatschappelijk gevoel van straffeloosheid in stand houdt, wat resulteert in de normalisering van seksueel geweld, met inbegrip van verkrachting; overwegende dat de wijdverbreide straffeloosheid bij verkrachting bijdraagt tot het gangbare geheel van opvattingen en sociale normen dat seksuele agressie door mannen aanmoedigt en geweld tegen vrouwen in de hand werkt, waardoor een klimaat ontstaat waarin seksueel geweld wordt genormaliseerd en gerechtvaardigd door aanhoudende genderongelijkheid en schadelijke attitudes ten aanzien van gender en seksualiteit; overwegende dat het onaanvaardbaar is dat er geen gevolgen verbonden zijn aan het plegen van verkrachting zonder fysiek geweld; overwegende dat een consequente vervolging van alle vormen van verkrachting essentieel is om het vertrouwen van het publiek in het rechtssysteem te behouden en van groot belang is om seksueel geweld te voorkomen; overwegende dat op instemming gebaseerde verkrachtingswetgeving van cruciaal belang is om de attitudes ten aanzien van seksuele misdrijven zowel te weerspiegelen als te doen veranderen en om in de hele EU aan bewustmaking te doen, en zo uiteindelijk het aantal seksuele misdrijven te verminderen; overwegende dat op instemming gebaseerde wetgeving een paradigmaverschuiving teweeg kan brengen in de richting van de noodzaak van instemming in plaats van het ontbreken van duidelijk verzet tegen een seksuele handeling;

AD.overwegende dat in het toelichtend verslag bij het Verdrag van Istanbul met betrekking tot artikel 36, lid 2, van het Verdrag wordt verduidelijkt dat vervolging van seksueel geweld, waaronder verkrachting, een contextgevoelige beoordeling van het bewijsmateriaal vereist om per geval vast te stellen of het slachtoffer uit vrije wil heeft ingestemd met de seksuele handeling; overwegende dat bij een dergelijke beoordeling rekening moet worden gehouden met het brede scala aan gedragsreacties van slachtoffers op seksueel geweld en verkrachting en niet mag worden uitgegaan van veronderstellingen over typisch gedrag in dergelijke situaties; overwegende dat het ook belangrijk is ervoor te zorgen dat de interpretatie van verkrachtingswetgeving en de vervolging in verkrachtingszaken niet worden beïnvloed door genderstereotypen en mythes over mannelijke en vrouwelijke seksualiteit;

AE.overwegende dat het VN-Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen er in zijn mededeling nr. 34/2011 bij de staten op aandringt om de wetgeving inzake verkrachting te herzien door de vereisten inzake geweld of bewijs van penetratie te schrappen en het ontbreken van instemming centraal te stellen in het strafbare feit, en dat het er in zijn algemene aanbeveling nr. 35 (2017) bij de staten op aandringt om gendergerelateerd geweld als een vorm van discriminatie te erkennen en wettelijke hervormingen door te voeren opdat dergelijk geweld wordt uitgebannen, onder meer door seksuele handelingen zonder instemming strafbaar te stellen en de toegang tot de rechter en diensten voor alle vrouwen en meisjes te ondersteunen, in het bijzonder voor vrouwen en meisjes die te maken hebben met intersectionele vormen van discriminatie;

AF.overwegende dat gendergelijkheid en non-discriminatie kernwaarden van de EU, grondrechten en kernbeginselen van de Europese pijler van sociale rechten en essentiële voorwaarden voor vooruitgang zijn; overwegende dat discriminatie op grond van geslacht, gender en andere gronden verboden is krachtens artikel 21 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie;

AG.overwegende dat intersectionaliteit een belangrijk leidend beginsel is dat in het EU-recht is verankerd; overwegende dat vrouwen ongelijkheden en discriminatie ondervinden op het snijvlak van onder andere hun ras, etnische of sociale achtergrond, seksuele gerichtheid, genderidentiteit en genderexpressie, godsdienst of overtuiging, verblijfsstatus en handicap; overwegende dat gendergerelateerd seksueel geweld een van de belangrijkste kwesties op het gebied van gendergelijkheid is en dat op het gebied van gendergelijkheid slechts echte vooruitgang kan worden geboekt als er een intersectionele aanpak wordt gevolgd; overwegende dat een intersectionele benadering het mogelijk maakt structurele belemmeringen voor gendergelijkheid aan te pakken en bewijsmateriaal te verzamelen om benchmarks vast te stellen en een koers uit te stippelen met het oog op strategisch en doeltreffend beleid ter bestrijding van systemische discriminatie, uitsluiting en sociale ongelijkheden;

AH.overwegende dat instemming, gezien het structurele karakter van genderongelijkheid en gendergerelateerd geweld, zou kunnen worden gegeven onder omstandigheden van dwang of sociale druk, wat de noodzaak onderstreept van een benadering die niet alleen rekening houdt met individuele autonomie, maar ook met sociale machtsdynamiek, gendernormen en de ongelijke verdeling van handelingsmogelijkheid tussen mannen en vrouwen;

AI.overwegende dat gendergerelateerd geweld, waaronder seksueel geweld, zowel een oorzaak als een gevolg is van de structurele ongelijkheden en machtsasymmetrieën die geworteld zijn in genderstereotypen en sociale normen; overwegende dat het aanpakken van dergelijk geweld vereist dat deze normen ter discussie worden gesteld en dat er uitgebreide juridische, sociale en educatieve hervormingen worden doorgevoerd;

AJ.overwegende dat diepgewortelde genderstereotypen met betrekking tot de seksualiteit en moraliteit van vrouwen bijdraagt tot het gangbare geheel van opvattingen en sociale normen dat seksuele agressie door mannen aanmoedigt en geweld tegen vrouwen in de hand werkt, waardoor een klimaat ontstaat waarin seksueel geweld wordt genormaliseerd en gerechtvaardigd door aanhoudende genderongelijkheid en schadelijke attitudes ten aanzien van gender en seksualiteit; overwegende dat dit leidt tot stigmatisering en discriminerende behandeling van bepaalde vrouwen en andere personen omdat zij gendergerelateerde sociale en seksuele normen overschrijden of zich niet conformeren met genderrollen;

AK.overwegende dat verkrachting, met inbegrip van elementen die mogelijk aan het misdrijf voorafgaan, zoals grooming en onlineoplichting, in een grensoverschrijdende context kan plaatsvinden; overwegende dat geweld tegen vrouwen en meisjes zowel in online- als fysieke ruimten voorkomt, en seksueel geweld, intimidatie, het zonder toestemming delen van intieme beelden en dwingende controle omvat die door technologie mogelijk wordt gemaakt; overwegende dat dergelijke vormen van misbruik onevenredig vaak vrouwen en gemarginaliseerde groepen treffen en in veel nationale kaders onvoldoende aan bod komen;

AL.overwegende dat slachtoffers van verkrachting behoefte hebben aan onmiddellijke, multidisciplinaire, toegankelijke en omvattende medische zorg, klinische behandeling van verkrachting, seksuele en reproductieve gezondheidszorg, inclusief noodanticonceptie, profylaxe na blootstelling, behandeling van seksueel overdraagbare infecties, toegang tot veilige en legale abortus en traumazorg, en dat zij ook de mogelijkheid moeten hebben om langdurig te worden ondersteund, bijvoorbeeld door een psycholoog; overwegende dat in sommige lidstaten geen toegang wordt geboden tot bepaalde essentiële gezondheidszorgdiensten;

AM.overwegende dat een verkrachtingscultuur wordt gedefinieerd als een structureel en wijdverbreid systeem van houdingen, gedragingen, waarden en sociale normen die seksueel geweld normaliseren en bagatelliseren, instemming ondermijnen, verkrachtingsmythen in stand houden en de maatschappelijke normalisering van dergelijk geweld bevorderen;

AN.overwegende dat de hoge prevalentie van secundaire victimisatie aantoont dat niet alleen rechtsstelsels, maar ook verouderde wetten die niet op instemming zijn gebaseerd, ernstig tekortschieten als het erom gaat overlevers toegang tot de rechter te bieden Raad van Europa, “Case of L. and Others v. France: criminal-law system inadequate for the punishment of all non-consensual sexual acts, exposing rape victim to secondary victimisation”, nieuwsartikel, Raad van Europa, Straatsburg, Frankrijk, 24 april 2025., zoals blijkt uit het lage percentage aangifte door slachtoffers, het gebrek aan hulp die aan hun behoeften beantwoordt, de beschikbaarheid van toegankelijke procedures en de lage veroordelingspercentages in verkrachtingszaken, hetgeen wijst op systematische tekortkomingen in de manier waarop wetshandhavingsinstanties en rechtsstelsels omgaan met verkrachtingszaken, wat op zijn beurt leidt tot een wijdverbreid maatschappelijk gevoel van straffeloosheid voor het misdrijf verkrachting en ernstig afbreuk doet aan gendergelijkheid;

AO.overwegende dat sprake is van secundaire victimisatie wanneer slachtoffers verdere schade lijden, niet als rechtstreeks gevolg van het misdrijf verkrachting, maar als gevolg van de wijze waarop instellingen en andere personen met hen omgaan; overwegende dat secundaire victimisatie wordt veroorzaakt door herhaalde blootstelling van het slachtoffer aan de dader, door ongevoelige behandeling, zoals herhaalde ondervraging over dezelfde feiten, door een attitude waarbij het slachtoffer wordt de schuld krijgt, door ongepast taalgebruik of ongevoelige opmerkingen van mensen die met slachtoffers in contact komen, door medische ingrepen en door – vaak lange – gerechtelijke procedures en andere institutionele processen; overwegende dat secundaire victimisatie de rechten van slachtoffers ondermijnt, hun toegang tot de rechter belemmert en hun trauma in stand houdt, onder meer door posttraumatische stressstoornissen, depressies en angst te veroorzaken, waardoor hun herstel wordt belemmerd;

AP.overwegende dat verkrachting traumatisch is en langdurige gevolgen heeft voor de lichamelijke en psychologische gezondheid, de veiligheid, de lichamelijke integriteit, het welzijn en het sociale leven van slachtoffers, en dat politie en justitie daarom moeten beschikken over goed opgeleid en gespecialiseerd personeel dat een gecoördineerde, gender- en traumabewuste respons kan bieden om met verkrachtingszaken om te gaan en secundaire victimisatie te voorkomen; overwegende dat rechtsbeoefenaars en wetshandhavers in de verschillende lidstaten een uiteenlopende en ontoereikende opleiding krijgen; overwegende dat de effectieve toepassing van op instemming gebaseerde definities van verkrachting in de wetgeving afhangt van het vermogen van politieagenten, aanklagers en rechters om deze bepalingen correct te interpreteren en toe te passen en er zo voor te zorgen dat de nadruk blijft liggen op het ontbreken van vrijwillige instemming in plaats van op bewijs van verzet of fysiek geweld; overwegende dat het bij de slachtoffers leggen van de bewijslast om aan te tonen dat er geen sprake was van instemming, schadelijke stereotypen over verkrachting versterkt;

AQ.overwegende dat omvattende, op instemming gebaseerde seksuele en relationele voorlichting van essentieel belang is om verkeerde informatie en mythes over verkrachting en seksualiteit tegen te gaan, gendernormen aan de kaak te stellen en alle vormen van gendergerelateerd geweld, waaronder verkrachting, te voorkomen; overwegende dat het voor preventie-inspanningen van cruciaal belang is om mannen en jongens te betrekken bij het bevorderen van gendergelijkheid, het in twijfel trekken van schadelijke genderstereotypen en ongezonde en schadelijke mannelijkheidsmodellen, en het ter discussie stellen van een “recht op seks”-attitude; overwegende dat een shift naar een op instemming gebaseerde cultuur essentieel is om te zorgen voor een omgeving van wederzijds respect en veiligheid waarin gezonde sociale interacties centraal staan; overwegende dat genderbewuste, omvattende en op de leeftijd afgestemde voorlichting over seksualiteit, instemming en relaties een cruciaal instrument is om verkrachting en seksueel geweld te voorkomen en de onderliggende oorzaken aan te pakken;

AR.overwegende dat met SDG 5 van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling wordt opgeroepen tot het bewerkstelligen van gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes, en met SDG 16 tot het bevorderen van vreedzame en inclusieve samenlevingen, toegang tot de rechter en doeltreffende instellingen die verantwoording afleggen;

AS.overwegende dat in de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN, met het beginsel “niemand achterlaten”, en in het bijzonder met duurzameontwikkelingsdoelstellingen 3, 4, 5, 10 en 16, wordt oproepen tot de uitbanning van seksueel geweld, de verwezenlijking van gendergelijkheid, toegang tot de rechter, inclusief onderwijs over instemming en respect, en de bescherming van de eenieders lichamelijke en geestelijke integriteit;

AT.overwegende dat het feit dat de lidstaten er niet in slagen om de structurele en normatieve factoren aan te pakken die tot straffeloosheid van daders leiden, aan de kaak wordt gesteld door middel van marsen, protesten en maatschappelijke bewegingen, zoals de #MeToo-beweging, die het stilzwijgen over verkrachting doorbreken en in een aantal lidstaten de aanzet hebben gegeven tot wetswijzigingen; overwegende dat zaken zoals de “roedel”-zaak in Spanje en de zaak-Gisèle Pelicot in Frankrijk tot grote protesten hebben geleid, waaruit blijkt dat definities van verkrachting die op geweld en niet op instemming zijn gebaseerd, ontoereikend zijn;