1.potwierdza, że sieć połączeń jest warunkiem wstępnym swobody przemieszczania się zapisanej w traktatach; podkreśla, że silna sieć połączeń ma zasadnicze znaczenie dla zrównoważenia turystyki i rozszerzenia płynących z niej korzyści na obszary o niedostatecznym zasięgu sieci, dla zmniejszenia presji na nadmiernie odwiedzane miejsca i dla wspierania rewitalizacji lokalnych gospodarek; wzywa Komisję i państwa członkowskie do uznania dostępnej, przystępnej cenowo i niezawodnej sieci połączeń za kluczową usługę, która stanowi podstawę swobody przemieszczania się, gdyż nie ma swobody przemieszczania się bez środków, które to umożliwiają; opowiada się za ustanowieniem jasnych, wymiernych i regularnie aktualizowanych poziomów odniesienia w celu oceny dostępności, przystępności cenowej i jakości zrównoważonych opcji podróży, w tym postępów w kierunku wolnej od barier, sprzyjającej włączeniu społecznemu mobilności osób z niepełnosprawnościami i osób o ograniczonej możliwości poruszania się oraz regionów oddalonych, najbardziej oddalonych, wiejskich, peryferyjnych, słabo zaludnionych i wyspiarskich, ze szczególnym uwzględnieniem małych wysp; podkreśla, że takie poziomy odniesienia mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia całorocznej łączności, wspierania społeczności lokalnych i MŚP oraz ochrony długoterminowej odporności regionów zależnych od turystyki; podkreśla ponadto znaczenie poziomów odniesienia we wspieraniu Komisji i państw członkowskich w priorytetowym traktowaniu inwestycji infrastrukturalnych związanych z turystyką mających na celu wzmocnienie spójności terytorialnej, dystrybucję przepływów turystycznych i zmniejszenie presji na przeludnione miejsca natężonego ruchu turystycznego;

2.zwraca uwagę na nieproporcjonalnie duży wpływ największych przewoźników i platform cyfrowych na sterowanie tendencjami rynkowymi, co wpływa na wybory podejmowane przez konsumentów i sprawia, że kierunki turystyczne i przedsiębiorstwa z branży hotelarskiej są narażone na zagrożenia strukturalne; wzywa Komisję, by przeprowadziła badanie analizujące zależność turystyki od dominujących podmiotów o silnej pozycji rynkowej w sektorach transportu i turystyki, w tym w sektorze hotelarsko-gastronomicznym, oceniające zagrożenia dla łączności, uczciwych cen, sprawiedliwych warunków dla wszystkich użytkowników biznesowych, warunków pracy, ciągłości usług i długoterminowej odporności kierunków turystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń strukturalnych w regionach wiejskich, oddalonych i wyspiarskich; wzywa ponadto Komisję, aby w ramach badania oceniła działania służące rozwiązaniu problemu koncentracji rynku i nieuzasadnionej personalizacji cen, zwiększeniu przejrzystości, uczciwej konkurencji i ochrony konsumentów oraz poprawie konkurencyjności MŚP i lokalnych podmiotów, w tym, w stosownych przypadkach, za pomocą odpowiednich środków prawnych, regulacyjnych i finansowych;

3.postrzega efektywne połączenia transportowe jako podstawę zrównoważonego, konkurencyjnego i odpornego sektora turystyki w UE, która zmniejsza presję na najpopularniejsze kierunki turystyczne działające na poziomie swoich możliwości lub w warunkach, gdy możliwości te zostały przekroczone, a jednocześnie otwiera dostęp i przekierowuje przepływy odwiedzających do mniej znanych, nowych kierunków turystycznych oraz sprawiedliwiej rozdziela korzyści gospodarcze; wzywa do poprawy łączności i dostępności, zwłaszcza w odległych regionach UE o niedostatecznym dostępie do usług, w tym na wyspach, aby promować wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu poprzez zrównoważone podróże, zachęcać do przeciwdziałania sezonowości i wspierać rozwój regionalny;

4.zwraca jednocześnie uwagę, że wiele nowych kierunków turystycznych – od terytoriów najbardziej oddalonych po obszary wiejskie, społeczności górskie i regiony wyspiarskie – boryka się z wyjątkowymi wyzwaniami związanymi z łącznością, i podkreśla, że w strategii UE na rzecz zrównoważonej turystyki należy określić dostosowane do potrzeb mechanizmy wsparcia, które odzwierciedlają ich szczególny profil i podatność na zagrożenia, zwłaszcza w celu wzmocnienia połączeń powietrznych, morskich i lądowych, które podtrzymują łączność z tymi obszarami; nalega, aby rozbudowie łączności towarzyszyły wysokiej jakości infrastruktura i niezawodne usługi, umożliwiające ośrodkom turystycznym zarządzanie nowymi lub zróżnicowanymi przepływami turystycznymi bez szkody dla dostępności lub przystępności cenowej dla mieszkańców, zwłaszcza w wyżej wymienionych regionach znajdujących się w trudnej sytuacji;

5.apeluje o zbadanie możliwości szerszego wdrożenia obowiązków świadczenia usług publicznych, w tym konfiguracji multimodalnych oraz transgranicznych pociągów nocnych, aby służyć zarówno mieszkańcom, jak i turystom– zwłaszcza na obszarach oddalonych, przybrzeżnych i wyspiarskich – podkreślając znaczenie tych usług we wzmacnianiu spójności terytorialnej i społecznej;

6.podkreśla kluczową rolę ukończonej bazowej, rozszerzonej bazowej i kompleksowej transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T), uzupełnionej szeregiem zrównoważonych opcji usług transportowych, w osiągnięciu bardziej zrównoważonego podziału terytorialnego turystyki w UE, w tym poprzez promowanie popytu poza sezonem; podkreśla, że priorytetowe traktowanie projektów transgranicznych w ramach instrumentu „Łącząc Europę” miało kluczowe znaczenie dla osiągnięcia postępów w realizacji TEN-T, i apeluje o solidny budżet instrumentu „Łącząc Europę” w kolejnych WRF w celu wsparcia zrównoważonego, dostępnego i wzajemnie połączonego europejskiego systemu transportowego, który ma równie istotne znaczenie dla turystyki we wszystkich regionach UE;

7.z zadowoleniem przyjmuje możliwości, jakie dają wnioski ustawodawcze przedstawiane w związku z kolejnymi WRF (2028–2034), by wzmocnić wsparcie UE na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i odpornej turystyki; zwraca w szczególności uwagę na przepisy proponowanego rozporządzenia w sprawie planu partnerstwa krajowego i regionalnego Wniosek Komisji z dnia 16 lipca 2025 r. dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, Rybołówstwa i Polityki Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa na lata 2028–2034 oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2023/955 i rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509 (COM(2025)0565)., w którym uznaje się zrównoważone usługi turystyczne za cel szczegółowy i otwiera możliwości inwestowania w transformację cyfrową, podejścia oparte na gospodarce o obiegu zamkniętym, zrównoważoną mobilność, podnoszenie umiejętności i kwalifikacji siły roboczej, dywersyfikację turystyki, przystosowanie się do zmiany klimatu i zarządzanie obszarami turystycznymi; przyznaje, że proponowane rozporządzenie ustanawiające Europejski Fundusz Konkurencyjności COM(2025)0555. stwarza perspektywy wspierania zrównoważonej turystyki za pomocą środków na rzecz czystej transformacji, dekarbonizacji przemysłu i konkurencyjności MŚP; zwraca jednak uwagę, że nowy wniosek w sprawie WRF po raz kolejny nie zawiera programu UE ani odrębnej linii budżetowej przeznaczonej na zrównoważoną turystykę, i zauważa, że dostępność finansowania UE na rozwój drugorzędnych i lokalnych sieci transportowych, które są niezbędne do wspierania zrównoważonego rozwoju sektora turystyki, dywersyfikacji przepływów turystycznych i wspierania dostępności regionów oddalonych, peryferyjnych, najbardziej oddalonych i wyspiarskich, pozostaje niejasna; podkreśla, że w następnych WRF nie należy ani marginalizować znacznej liczby regionów, ani ograniczać finansowania projektów zintegrowanych z globalną siecią, aby uniknąć dysproporcji terytorialnych i utrzymać spójność społeczną i terytorialną UE; wyraża zaniepokojenie, że regiony najbardziej oddalone borykają się z ograniczonym współfinansowaniem pomimo ich skrajnego oddalenia od kontynentu i związanej z tym potrzeby bezpiecznej łączności i zrównoważonych inwestycji; przypomina ponadto, że wyspy i regiony najbardziej oddalone UE, które borykają się z silniejszą presją konkurencyjną ze strony regionów spoza UE, mają zasadnicze znaczenie dla regionalnej gospodarki turystycznej UE i powinny otrzymać wystarczające środki z instrumentu „Łącząc Europę” i innych funduszy w celu poprawy infrastruktury łączności, przyciągnięcia odwiedzających i zapewnienia, aby ich wzrost był coraz bardziej zrównoważony i by pozostały konkurencyjne;

8.potwierdza, że specjalne finansowanie UE na rzecz zrównoważonej turystyki mogłoby przynieść znaczne korzyści dzięki zwiększeniu odporności sektora, przyspieszeniu jego transformacji ekologicznej i cyfrowej zgodnie z priorytetami polityki UE oraz wspieraniu zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, a także długoterminowej konkurencyjności we wszystkich europejskich ośrodkach turystycznych, w tym większej spójności terytorialnej i społecznej w regionach peryferyjnych, najbardziej oddalonych i wyspiarskich; podkreśla, że utworzenie takiej linii budżetowej ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia skutecznego wdrożenia przyszłej strategii UE na rzecz zrównoważonej turystyki; wzywa tymczasem do aktualizacji i przeglądu przewodnika dotyczącego finansowania turystyki ze środków UE w kontekście kolejnych WRF;

9.apeluje, aby w unijnej strategii na rzecz zrównoważonej turystyki oraz w kolejnych WRF priorytetowo potraktować i określić jasne mechanizmy finansowania wspierające przejście na modele zrównoważonej turystyki w regionach odczuwających skutki sezonowości, zmiany klimatu, obciążenia demograficznego, stałej lub intensywnej presji ze strony odwiedzających, mniejszej atrakcyjności, wysokiej specjalizacji sektorowej i degradacji aktywów, a także w małych i średnich oraz nowych ośrodkach turystycznych o dużym potencjale przyjmowania turystów; podkreśla, że takie środki finansowe powinny wspierać realizację projektów pilotażowych, budowanie potencjału oraz transformację strukturalną, ze szczególnym uwzględnieniem zrównoważonej infrastruktury, czystych połączeń komunikacyjnych, dywersyfikacji terytorialnej, a także programów szkoleniowych, które wzmacniają lokalne zasoby kadrowe i pomagają pracownikom dostosować się do nowych umiejętności oraz wymagań rynku;

10.wzywa Komisję i państwa członkowskie, by dołożyły wszelkich starań w celu włączenia zrównoważonej mobilności turystycznej do polityki transportowej UE, wraz z inwestycjami w połączenia „ostatniej mili” – w tym transport publiczny i aktywną mobilność – oraz zrównoważone i przystępne cenowo rozwiązania w zakresie mobilności miejskiej, z korzyścią zarówno dla odwiedzających, jak i mieszkańców; wzywa Komisję, by zapewniła ukierunkowane wsparcie korzystania z pojazdów niskoemisyjnych i bezemisyjnych w turystyce – na przykład poprzez zachęty do leasingu pojazdów elektrycznych i infrastruktury ładowania – zwłaszcza w regionach wyspiarskich, wiejskich, górskich i najbardziej oddalonych, aby pobudzić zrównoważoną mobilność i zmniejszyć ślad środowiskowy pozostawiany przez turystów; wzywa Komisję do intensywniejszego promowania istniejącej unijnej platformy turystycznej, ułatwiającej wymianę udanych modeli zarządzania ruchem turystycznym i najlepszych praktyk między ośrodkami turystycznymi;

11.przypomina, że tempo tej transformacji zależy od odpowiedniej infrastruktury ładowania w ośrodkach turystycznych, w tym rozwiązań służących do szybkiego ładowania umożliwiających zaspokojenie potrzeb biznesowych, operacyjnych i potrzeb w zakresie transportu pasażerskiego; podkreśla, że ukierunkowane wsparcie finansowe UE, oparte na jasnych poziomach odniesienia, ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia udziału bezemisyjnych źródeł energii w całym ekosystemie turystycznym oraz zapewnienia, aby dekarbonizacja mobilności wspierała cele klimatyczne i zrównoważone zarządzanie kierunkami turystycznymi; ponadto podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniej infrastruktury logistycznej i połączeń intermodalnych, które wspierają łańcuchy dostaw w turystyce oraz lokalne ekosystemy gospodarcze;

12.apeluje o zwiększenie wsparcia finansowego UE na rzecz wzmocnienia usług transportu publicznego, tak aby stały się one bardziej multimodalne, dostępne, niezawodne, elastyczne i lepiej dostosowane do uwarunkowań terytorialnych, zwłaszcza w regionach wyspiarskich i oddalonych; podkreśla, że usługi te powinny zapewniać mieszkańcom odpowiedni dostęp, a jednocześnie wzmocnić sieć połączeń między społecznościami, sprzyjać włączeniu społecznemu oraz zwiększać dostępność ośrodków turystycznych; sugeruje, że w przypadku gdy istniejące środki okażą się niewystarczające do zaradzenia utrzymującym się niekorzystnym warunkom strukturalnym, Komisja powinna zaproponować inne narzędzia w celu zrekompensowania niekorzystnych warunków strukturalnych, z którymi borykają się obywatele i przedsiębiorstwa w regionach peryferyjnych, wyspiarskich i najbardziej oddalonych, oraz w celu zapewnienia sprawiedliwego dostępu i ochrony długoterminowej rentowności i spójności tych regionów;

13.uznaje branżę turystyki rowerowej za strategiczny europejski sektor – co zostało odzwierciedlone w europejskiej deklaracji w sprawie transportu rowerowego – w którym UE odgrywa rolę światowego lidera; podkreśla znaczenie inicjatyw takich jak EuroVelo – europejska sieć długodystansowych szlaków rowerowych – dla rozwoju turystyki ukierunkowanej na podróże; apeluje o zachęty i inwestycje w celu wzmocnienia tych inicjatyw i zwiększenia ich znaczących korzyści gospodarczych we wszystkich regionach, w tym na obszarach wiejskich, peryferyjnych i transgranicznych; podkreśla, że takie inicjatywy sprzyjają możliwościom zrównoważonej mobilności, wzmacniają społeczności lokalne i MŚP oraz zwiększają włączenie społeczne i geograficzne; wzywa Komisję oraz państwa członkowskie do nieustannego wspierania rozwoju i rozbudowy europejskich tras długodystansowej turystyki rowerowej oraz do modernizacji infrastruktury rowerowej i poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego rowerzystów, w tym przez przeznaczone na ten cel instrumenty finansowe i ścisłą współpracę z władzami regionalnymi i lokalnymi;

14.podkreśla kluczową rolę połączeń morskich dla regionów wyspiarskich, przybrzeżnych i peryferyjnych będących usługami kluczowymi zarówno dla mieszkańców, jak i turystów; wskazuje na znaczenie obowiązków świadczenia usługi publicznej, nowoczesnych flot oraz inteligentnych rozkładów jazdy, które godzą lokalne potrzeby komunikacyjne z ruchem turystycznym i pomagają ograniczać sezonową presję; wzywa UE do dalszego wspierania zrównoważonych opcji transportowych, takich jak promy wykorzystujące paliwa i baterie neutralne pod względem emisji dwutlenku węgla oraz promy elektryczne i hybrydowe wyposażone w technologie zasilania energią elektryczną z lądu, uzupełnionych środkami na rzecz rozwoju samolotów hybrydowo-elektrycznych, przy priorytetowym traktowaniu wysp oraz terytoriów najbardziej oddalonych i peryferyjnych, z zastrzeżeniem potwierdzonej rentowności technologicznej i ekonomicznej oraz przy wsparciu proporcjonalnych środków dla operatorów i terytoriów, które w dużym stopniu opierają się na połączeniach lotniczych i morskich;

15.wzywa Komisję do podjęcia działań następczych w związku z badaniem oceniającym zalety i wady ewentualnego wzajemnego uznawania licencji żeglarskich dla operatorów łodzi rekreacyjnych poprzez przedstawienie propozycji środka regulacyjnego, który ułatwi mobilność około 48 mln europejskich żeglarzy i będzie wspierał zrównoważony rozwój turystyki wodnej i niebieskiej gospodarki;

16.podkreśla, że turystyczna żegluga śródlądowa i rekreacja nad wodą, taka jak jazda na rowerze, wycieczki piesze, gastronomia i atrakcje kulturowe, umożliwiają odwiedzającym odkrywanie lokalnego dziedzictwa i krajobrazów w sposób przyjazny dla środowiska; apeluje zatem o większe inwestycje w europejskie rzeki i kanały w celu ochrony różnorodności biologicznej i wzmocnienia odporności systemów wodnych, z uwagi na ich znaczny potencjał w zakresie zrównoważonej turystyki, a także w celu bardziej zrównoważonego rozkładu przepływów turystycznych w poszczególnych regionach;

17.uznaje kolej za podstawę zrównoważonej turystyki i realną alternatywę dla bardziej zanieczyszczających rodzajów transportu; wzywa do zwiększenia inwestycji w całą infrastrukturę kolejową UE – w szczególności w odcinki transgraniczne i odcinki, które mają zasadnicze znaczenie dla połączeń międzynarodowych – wraz ze zwiększonym wsparciem dla sieci drugorzędnych i lokalnych, aby zapewnić dostępność regionów oddalonych i peryferyjnych; przypomina, że koleje można rozwijać na wyspach jako zrównoważony środek transportu i sposób zapewnienia połączeń multimodalnych, wspierając zarówno projekty transgraniczne, jak i inicjatywy kolejowe w regionach wyspiarskich;

18.potwierdza, że intermodalność powinna stać się strategicznym priorytetem, dzięki promowaniu bezpośrednich połączeń między portami lotniczymi, dworcami kolejowymi i portami wodnymi, a jednocześnie uznaje, że łączność kolejowa i terminale intermodalne są równie ważne dla dostarczania towarów i usług, które wspierają także kierunki turystyczne; wzywa ponadto do uproszczenia systemu biletowego w transporcie kolejowym, aby zwiększyć elastyczność podróży i atrakcyjność sektora kolejowego, a także do szybkiego wprowadzenia bezproblemowego zintegrowanego systemu biletowego obejmującego usługi kolejowe, lotnicze i morskie, jaśniejsze informacje dla pasażerów i łatwiejsze metody rezerwacji transgranicznych;

19.z zadowoleniem przyjmuje wizję sieci kolei dużych prędkości w celu promowania sprawnych połączeń kolejowych między miastami europejskimi jako alternatywy dla lotów krótkodystansowych, przy jednoczesnym rozszerzeniu turystyki na regiony peryferyjne, poza tradycyjne najpopularniejsze kierunki; zwraca jednak uwagę, że należy zająć się jeszcze różnymi przeszkodami technicznymi, na przykład związanymi z różnicami między niektórymi krajowymi lub regionalnymi szerokościami torów a standardową europejską szerokością toru; ponadto postrzega pociągi nocne jako kluczowy atut w dywersyfikacji turystyki, umożliwiający rozwój kierunków turystycznych o niedostatecznym zasięgu i promujący bardziej zrównoważone rodzaje turystyki, takie jak turystyka wiejska, kulturalna i ekologiczna;

20.przypomina o rosnącej popularności turystyki kolejowej związanej z historią i dziedzictwem kulturowym jako innowacyjnego sposobu promowania zrównoważonego podróżowania i wzbogacania doświadczeń kulturowych na szczeblu lokalnym i regionalnym, a jednocześnie zachowania dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego; podkreśla, że odnowienie i dostosowanie nieużytkowanych lub niedostatecznie wykorzystywanych tradycyjnych linii kolejowych i taboru kolejowego do celów turystycznych może przyczynić się do rewitalizacji kierunków turystycznych, zachowania naturalnych krajobrazów i lokalnego środowiska, a także do tworzenia nowych atrakcji turystycznych wzbogacających doświadczenia odwiedzających i jednocześnie wspierających ochronę i zrównoważony rozwój obszarów lokalnych i regionalnych; wzywa do udostępnienia funduszy UE na odnowienie, modernizację i ulepszenie taboru kolejowego i infrastruktury transportowej, w tym linii kolejowych, dróg i tras rowerowych, zapewniających dostęp do obszarów turystycznych, aby wspierać historyczne, kulturowe i zrównoważone środowiskowo trasy;

21.uznaje, że zarówno transport, jak i turystyka mają znaczący wpływ na potrzeby energetyczne kierunków turystycznych w UE; apeluje o włączenie turystyki i wszystkich rodzajów transportu – kolejowego, drogowego, morskiego i lotniczego – do przyszłej polityki energetycznej UE oraz środków wspierających kierunki turystyczne w ich zrównoważonej transformacji i zaspokajających ich szczególne potrzeby infrastrukturalne; wzywa Komisję do zwiększenia wsparcia dla infrastruktury energetycznej w sektorze turystyki, a państwa członkowskie – do uwzględnienia potrzeb energetycznych tego sektora w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu;

22.z zadowoleniem przyjmuje plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonego transportu (STIP), i ma nadzieję, że pobudzi on inwestycje w zrównoważone paliwa w sektorach lotnictwa i transportu wodnego, w tym w odniesieniu do istniejącej floty łodzi rekreacyjnych, w których to sektorach szczególnie trudno jest ograniczyć emisje; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby na drodze do osiągnięcia zerowych emisji netto, w szczególności poprzez przejście na zrównoważone paliwa, unikano ukrytych kosztów, nadmiernej biurokracji, nieuczciwych dopłat dla linii lotniczych, które zawyżają ceny biletów dla turystów, mieszkańców i MŚP, a także nieproporcjonalnych kosztów operacyjnych lub obciążeń infrastrukturalnych dla regionów najbardziej oddalonych, wysp i obszarów peryferyjnych; ostrzega przed wprowadzaniem nowych środków fiskalnych, takich jak podatek paliwowy, które mogłyby pogorszyć łączność, przystępność cenową i konkurencyjność sektora turystyki;

23.podkreśla, że podatki ekologiczne od turystyki („ekopodatki”) mogłyby przynieść wymierne rezultaty społecznościom lokalnym, ponieważ mogłyby one finansować projekty korzystne dla obywateli i środowiska; zauważa, że kilka miast i regionów wprowadziło już takie podatki ekologiczne z pozytywnymi wynikami, które należy przeanalizować i ewentualnie wykorzystać jako przykłady dobrych praktyk; wzywa Komisję do uwzględnienia tych przykładów w przyszłej strategii na rzecz zrównoważonej turystyki, która zapewniłaby państwom członkowskim i regionom dodatkowe wytyczne dotyczące wspierania inwestycji w zrównoważoną turystykę, przyczyniając się tym samym do zrównoważonego rozwoju terytorialnego i wspólnego dobrobytu;

24.uznaje sektor rejsów wycieczkowych za ważny europejski sektor stanowiący podstawę przemysłu stoczniowego i remontowego, w którym UE pozostaje światowym liderem, a jednocześnie dostrzega wyzwania w zakresie zrównoważonego rozwoju obserwowane w niektórych kierunkach turystycznych; wzywa do wprowadzenia systemów zachęt i inwestycji w celu zwiększenia dostępności zrównoważonych dostaw energii elektrycznej pobieranej z lądu oraz zachęcania do noclegów lub dłuższych pobytów w portach, zwłaszcza w dużych portach rejsowych; zachęca do dalszego dialogu z sektorem, aby zadbać o to, by zawinięcia do portów i dłuższe pobyty w portach przyczyniały się do tworzenia lokalnej wartości dodanej, zrównoważonej mobilności i zmniejszenia zatorów komunikacyjnych; podkreśla potrzebę promowania zrównoważonego zarządzania turystyką rejsową i ruchem statków w celu zrównoważenia korzyści gospodarczych z integralnością środowiskową kierunków turystycznych i lepszym dobrobytem społecznym społeczności lokalnych;

25.uważa, że w tym kontekście w ramach usprawnionego zarządzania kierunkami turystycznymi należy uwzględniać wszystkie zawinięcia statków do portu; podkreśla ponadto potrzebę zapewnienia zrównoważonego i proporcjonalnego rozmieszczenia planowanych zawinięć statków do portów za pomocą systemów przydziału miejsc postoju, aby zmniejszyć presję na kierunki turystyczne w dniach największego ruchu i zmaksymalizować korzyści dla lokalnej gospodarki, minimalizując zarazem wpływ na środowisko tych kierunków turystycznych; podkreśla ponadto potrzebę opracowania metodyki obliczania zdolności przyjmowania ruchu turystycznego w miejscach docelowych, do których przybywają pasażerowie statków wycieczkowych; wskazuje w tym kontekście na kluczową rolę organizacji zarządzających obszarami turystycznymi, a także władz lokalnych i zainteresowanych stron, w zarządzaniu przepływem odwiedzających i dbaniu o to, by turystyka rejsowa przyczyniała się do zrównoważonego rozwoju lokalnego; zaleca, aby Komisja zebrała przykłady dobrych praktyk, by służyły one jako wzorce dla innych sektorów w całej UE, opierając się na inicjatywach takich jak sprawozdanie z 2023 r. zatytułowane „Dobre praktyki w zakresie zrównoważonej turystyki wycieczkowej”, aby poprawić zrównoważony charakter i konkurencyjność turystyki;

26.podkreśla, że potrzebne są silne i możliwe do wyegzekwowania prawa pasażerów we wszystkich rodzajach transportu, w tym w przypadku złożonych podróży multimodalnych, w celu utrzymania przewagi konkurencyjnej Europy w światowej turystyce, przy jednoczesnym wspieraniu innowacji, konkurencyjności i inwestycji w sektorze transportu; odnotowuje rosnące oczekiwania podróżnych dotyczące niezawodności, przejrzystości oraz ochrony w przypadku zakłóceń i opóźnień, w szczególności gdy podróże obejmują kilka rodzajów transportu lub przewoźników; podkreśla w tym kontekście potrzebę opracowania strategii UE na rzecz wydajnego transportu turystycznego, która skróci czas oczekiwania, ograniczy powielanie procedur i przeszkody administracyjne, a jednocześnie poprawi interoperacyjność biletów i dokumentów podróży oraz usprawni kontrole graniczne; podkreśla, że niezwykle ważne jest zapewnienie silnych praw pasażerów podróżującym z niepełnosprawnościami i o ograniczonej możliwości poruszania się, przede wszystkim w celu zwiększenia włączenia społecznego i sprawiedliwości społecznej, ale także wzmocnienia reputacji Europy jako dostawcy dostępnych usług turystycznych i transportowych wysokiej jakości, co jeszcze bardziej zwiększy konkurencyjność turystyki europejskiej;

27.ostrzega, że brak równowagi w turystyce może przeciążać kierunki turystyczne, szkodzić społecznościom lokalnym i mieszkańcom oraz osłabiać atrakcyjność środowiskową i kulturową Europy; podkreśla z drugiej strony, że turystyka, o ile jest dobrze zaplanowana, ma ogromną wartość i potencjał w zakresie tworzenia korzyści sprzyjających włączeniu społecznemu, wzmacniania spójności społecznej, zachowania dziedzictwa kulturowego i tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy; przypomina, że turystyka, jako integralna część strategii przemysłowej UE, wymaga skutecznego zarządzania, w tym na poziomie kierunków turystycznych, i skoordynowanych środków politycznych, aby zapewnić strategiczną dystrybucję popytu między istniejące i nowe kierunki turystyczne; w związku z tym wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia działań, na przykład poprzez pobudzanie popytu w okresach poza sezonem; wzywa państwa członkowskie, aby wspierały dywersyfikację i promowanie mniej popularnych kierunków turystycznych i form aktywności oraz podkreśla, że wysiłki te powinny być wspierane przez oparte na danych inicjatywy w zakresie planowania i podnoszenia świadomości w celu utrzymania statusu Europy jako jednego z głównych kierunków turystycznych na świecie;

28.jest przekonany, że odporność sektora na różne wyzwania wymaga jasnej strategii, dobrze zdefiniowanych celów, a także partycypacyjnego i opartego na dowodach kształtowania polityki i stanowienia prawa; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą opracowania pierwszej w historii strategii UE na rzecz zrównoważonej turystyki i uznaje jej potencjał w zakresie zapewnienia państwom członkowskim, regionom i zainteresowanym stronom z branży kompleksowych ram kształtowania bardziej zrównoważonego, innowacyjnego, wyważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu modelu turystyki; uważa, że strategia powinna na nowo zdefiniować rolę turystyki tak, aby uwzględnić nie tylko jej bezpośredni wpływ gospodarczy, lecz także uznać jej wkład we wspólny dobrobyt, spójność społeczną i zrównoważony rozwój regionalny; apeluje, aby wraz z tą strategią opracowano plan wdrażania, w którym ocenia się potrzeby każdego regionu turystycznego i kierunku turystycznego oraz różne poziomy łączności, przy czym priorytetowo należy traktować infrastrukturę turystyczną w kierunkach turystycznych znajdujących się w trudnej sytuacji; podkreśla, że plan ten powinien być wspierany przez odpowiedni program finansowania, jasny harmonogram i solidny proces oceny, aby zapewnić spójną i sprawiedliwą transformację w Europie;

29.podkreśla, że aby odnieść sukces w coraz bardziej konkurencyjnym kontekście turystyki światowej, Europa potrzebuje ściślejszej koordynacji i inwestycji na szczeblu UE, by poprawić swoją widoczność na arenie międzynarodowej; apeluje, aby w ramach strategii UE na rzecz zrównoważonej turystyki zostały opracowane spójne ramy „Kierunek Europa”, które uzupełnią strategie krajowe i regionalne, będą zwiększały atrakcyjność Europy na świecie i tworzyły jednolity wizerunek kontynentu wysokiej jakości, doceniając jednocześnie lokalną doskonałość i wspierając przejście Europy kierunku stania się globalnym wzorcowym kierunkiem turystycznym do 2030 r.;

30.wzywa do utworzenia w ramach Komisji specjalnej Dyrekcji Generalnej ds. Zrównoważonej Turystyki;

31.podkreśla, że przekrojowy charakter tego sektora musi być odpowiednio odzwierciedlony we wszystkich odpowiednich strategiach politycznych UE poprzez dostosowanie prawodawstwa w dziedzinie transportu, środowiska, rozwoju regionalnego i rozwoju obszarów wiejskich, cyfryzacji, konkurencyjności, zatrudnienia, edukacji i dostępu do przystępnych cenowo mieszkań, a także poprzez wykorzystywanie wiedzy fachowej z wszystkich tych dziedzin;

32.podkreśla znaczenie ustrukturyzowanych modeli wielopoziomowego zarządzania, które systematycznie angażują władze lokalne i regionalne, organizacje zarządzające obszarami turystycznymi i prywatne zainteresowane strony, zapewniając w ten sposób spójne i sprzyjające włączeniu społecznemu strategie turystyczne; wskazuje na strategiczną przewagę organizacji zarządzających obszarami turystycznymi polegającą na wykorzystaniu swojej obecności na szczeblu lokalnym, co pozwala im zwiększyć zasięg swoich działań i budować partnerstwa ze wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami w ekosystemie turystycznym, w tym MŚP; podkreśla, że wiele małych i wiejskich kierunków turystycznych nie dysponuje odpowiednim zapleczem administracyjnym ani analitycznym, by opracowywać i wdrażać strategie zrównoważonego rozwoju turystyki, i mogłoby skorzystać z ukierunkowanego wsparcia UE w celu wzmocnienia swoich zdolności w zakresie zarządzania kierunkami turystycznymi; wzywa ponadto państwa członkowskie, aby wzmocniły rolę organizacji zarządzających obszarami turystycznymi poprzez wsparcie finansowe, zdolności techniczne, koordynację ich działalności i podnoszenie kwalifikacji pracowników, co jest niezbędne do skutecznego zarządzania kierunkami turystycznymi;

33.zwraca uwagę, że należy wzmocnić ustrukturyzowane, wielopoziomowe modele zarządzania turystyką poprzez opracowanie i regularne aktualizowanie planów zarządzania obszarami turystycznymi, koordynowanych przez organizacje zarządzające obszarami turystycznymi we współpracy z regionalnymi i lokalnymi organami publicznymi, zainteresowanymi stronami z branży turystycznej i mieszkańcami, aby zapewnić spójne i integracyjne podejście i umożliwić organizacjom zarządzającym obszarami turystycznymi koordynację i promowanie różnorodnych lokalnych produktów turystycznych; podkreśla, że plany zarządzania obszarami turystycznymi powinny opierać się na jasnych wskaźnikach zrównoważonego rozwoju oraz, w stosownych przypadkach, na ocenach zdolności, co zapewni planowanie oparte na dowodach i długoterminową konkurencyjność;

34.uznaje, że przyjęcie szerszej perspektywy regionalnej w dziedzinie turystyki może poprawić spójność planowania transportu i turystyki, zmniejszyć fragmentację polityki i promować większą równość, integrację i współpracę między regionami o różnym poziomie intensywności turystyki; podkreśla ważną rolę władz lokalnych i regionalnych w kształtowaniu strategii zrównoważonej turystyki, tworzeniu tematycznych szlaków kulturowych, promowaniu tożsamości lokalnej, zachowaniu dziedzictwa kulturowego i niematerialnego oraz wspieraniu inicjatyw turystycznych podejmowanych przez społeczność; podkreśla jednocześnie znaczenie włączenia turystyki do regionalnych strategii reindustrializacji i inteligentnej specjalizacji, tak aby turystyka wspierała i uzupełniała zróżnicowaną bazę produkcyjną, a nie ją zastępowała;

35.podkreśla szczególną wrażliwość kierunków turystycznych o dużym natężeniu ruchu turystycznego, w których coraz bardziej dotkliwa staje się alienacja miejscowej ludności, przeciążenie infrastruktury, rosnący wpływ na środowisko oraz zagrożenia dla lokalnej kultury i dziedzictwa; zachęca do zwiększenia widoczności mniej odwiedzanych regionów oraz do rozwoju regionalnych centrów ruchu turystycznego opartych na dziedzictwie kulturowym, gastronomii, przyrodzie i lokalnej działalności kulturalnej w celu wzmocnienia lokalnej doskonałości i promowania modelu zrównoważonego wzrostu, który wykracza poza silnie nasycony segment turystyki plażowej; wzywa ponadto Komisję i państwa członkowskie do finansowania inicjatyw mających na celu rewitalizację historycznych wsi i promowanie tradycyjnych produktów lokalnych, w tym rozbudowa zielonych szlaków i innych ścieżek przyrodniczych, a także stworzenie oznakowania wyróżniającego obszary przyrodnicze wyjątkowe dla agroturystyki i turystki przyrodniczej, na wzór „błękitnej flagi” przyznawanej plażom;

36.zauważa, że podróże na krótkich dystansach o niskim i zerowym poziomie emisji przyczyniają się do spójności regionalnej dzięki zachowaniu wartości na szczeblu lokalnym oraz wzmocnieniu turystyki kierowanej przez MŚP i opartej na społeczności w regionach śródlądowych i rolniczych; podkreśla wkład turystyki bliskości w zmniejszenie zatorów w przeludnionych kierunkach turystycznych oraz utrzymanie całorocznej działalności gospodarczej, stabilności pracy i odporności demograficznej w regionach słabo zaludnionych; podkreśla potrzebę wzmocnienia krótkich tras podróży turystycznych, które łączą odwiedzających z mikroprzedsiębiorcami, takimi jak mikrobrowary, drobni producenci wina, rzemieślnicy i stowarzyszenia kulturalne; zachęca w związku z tym do utworzenia i uznania na szczeblu UE lokalnych sieci tematycznych w celu promowania dziedzictwa lokalnego i regionalnego oraz wzmocnienia turystyki kulturalnej i regeneratywnej; zwraca uwagę na znaczenie interaktywnych narzędzi cyfrowych i tematycznych platform cyfrowych, interaktywnych map tematycznych i kalendarzy wydarzeń dla ułatwiania widoczności i prezentowania lokalnej doskonałości;

37.podkreśla pozytywną rolę funduszy spójności i rozwoju w odniesieniu do inwestycji w sektorze turystyki, kultury i w sektorze rolno-spożywczym; zwraca uwagę, że regiony korzystające z tych funduszy powinny być wspierane we wdrażaniu metod turystyki łączących planowanie i wdrażanie; wzywa UE do zapewnienia większego wsparcia dla inicjatyw w zakresie agroturystyki, a także inicjatyw „od pola do stołu” i „od gospodarstwa do stołu”, które tworzą prawdziwe łańcuchy wartości i zapewniają turystom autentyczne doświadczenia; podkreśla, że modele te wzmacniają gospodarkę obszarów wiejskich, wspierają lokalnych producentów, dywersyfikują ofertę turystyczną i przyczyniają się do rozwoju wysokiej jakości, zrównoważonej turystyki w całej UE;

38.uznaje potencjał sportu, turystyki aktywnej i na świeżym powietrzu w przyczynianiu się do rozwoju regionalnego, promowaniu zdrowego stylu życia i łagodzeniu sezonowości oraz wzywa do bardziej systematycznego włączania infrastruktury sportowej do ram turystyki; podkreśla jednocześnie możliwości, jakie daje turystyka zdrowotna, uzdrowiskowa i medyczna, zwłaszcza w starzejącym się społeczeństwie, oraz wzywa do opracowania standardów jakości i do promowania współpracy transgranicznej w tym rozwijającym się segmencie; podkreśla w tym kontekście potrzebę podnoszenia świadomości na temat włączenia społecznego i dostępności w turystyce, zwiększenia zakresu i widoczności dostępnych usług oraz opracowania ofert turystycznych, które będą przynosiły korzyści zarówno mieszkańcom, jak i odwiedzającym, w szczególności osobom starszym i osobom z niepełnosprawnościami;

39.przypomina, że sektor hotelarsko-gastronomiczny jest głównym filarem europejskiego ekosystemu turystycznego i tkanki kulturowej Europy, zakorzenionym w bliskich powiązaniach z lokalnymi MŚP, instytucjami kulturalnymi i regionalnymi rynkami pracy, i podkreśla zasadniczą rolę europejskich restauracji, kawiarni i barów – głównie mikroprzedsiębiorstw i przedsiębiorstw rodzinnych – w tworzeniu miejsc pracy na wszystkich poziomach umiejętności oraz w zachowaniu tożsamości lokalnej i dziedzictwa kulturowego; wzywa do opracowania strategii politycznych wspierających przedsiębiorstwa branży hotelarsko-gastronomicznej, tak aby mogły one oferować wysokiej jakości doświadczenia, wzmacniać dynamikę kulturową, poprawiać jakość zatrudnienia w tym sektorze i tworzyć trwałą, długoterminową wartość dla europejskich kierunków turystycznych;

40.z zadowoleniem przyjmuje rozporządzenie w sprawie krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1028 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie gromadzenia i udostępniania danych dotyczących usług krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych i zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1724 (Dz.U. L, 2024/1028, 29.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1028/oj)., mające zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich od 20 maja 2026 r., jako pozytywny krok w kierunku skuteczniejszego zarządzania kierunkami turystycznymi; jest jednak zaniepokojony nieuregulowaną ekspansją najmu krótkoterminowego i jego wpływem na mieszkalnictwo, w szczególności na przystępność cenową mieszkań dla lokalnych mieszkańców i pracowników o krytycznym znaczeniu, spójność społeczną, łącznie z wypychaniem mieszkańców i społeczności z ich od dawna zajmowanego miejsca w życiu lokalnym i sprawowaniu władzy na poziomie lokalnym, a także na usługi komunalne oraz niezbędne usługi publiczne, które mają bezpośredni wpływ na życie lokalnych społeczności; przypomina, że w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych C-724/18 i C-727/18 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) z dnia 22 września 2020 r. w sprawie Cali Apartments SCI i HX przeciwko Procureur général près la cour d'appel de Paris i Ville de Paris, sprawy połączone C-724/18 i C-727/18, ECLI:EU:C:2020:743. stwierdzono, że uregulowanie najmu krótkoterminowego na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym może być uzasadnione uzasadnionym interesem publicznym, pod warunkiem że przyjęte środki są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne; w związku z tym wzywa Komisję, by niezwłocznie zaproponowała przepisy w celu stworzenia spójnych, opartych na danych i zrównoważonych ram UE dotyczących najmu krótkoterminowego, określających normy świadczenia usług i jasne kategorie podmiotów wynajmujących oraz umożliwiających państwom członkowskim, w tym władzom regionalnym i lokalnym, stosowanie proporcjonalnych i opartych na dowodach środków, takich jak limity dotyczące liczby noclegów w roku, systemy zezwoleń, kompensacje i podział na strefy, i przypomina, że polityka mieszkaniowa pozostaje przede wszystkim w gestii państw członkowskich;

41.przypomina, że turystyka powinna być postrzegana jako strategiczna szansa oparta na zrównoważonej współegzystencji odwiedzających i mieszkańców; uważa, że najem krótkoterminowy, pierwotnie oparty na koncepcji osobistego kontaktu między gospodarzem a gościem, może sprzyjać zaangażowaniu lokalnych mieszkańców w sektor turystyki i zapewnić turystom bardziej autentyczne doświadczenie; zauważa, że zezwolenie na wykorzystywanie mieszkań do celów turystycznych może zapewnić rodzinom dodatkowe dochody i pomóc w finansowaniu energooszczędnych prac renowacyjnych; podkreśla jednak, że to, co powstało jako model gospodarki współpracy, w coraz większym stopniu przekształca się w skomercjalizowany sektor, obecnie w dużej mierze zdominowany przez komercyjne podmioty wynajmujące, które zarządzają wieloma nieruchomościami i często działają bez obowiązków porównywalnych do tych, które mają tradycyjne podmioty oferujące zakwaterowanie; wzywa do wyraźnego rozróżnienia między komercyjnym a niekomercyjnym najmem krótkoterminowym; podkreśla, że wszelkie środki regulacyjne powinny pozostać proporcjonalne, dostosowane do warunków lokalnych i uwzględniać lokalne społeczności i gospodarki oparte na turystyce, a jednocześnie pozostawiać państwom członkowskim, regionom i władzom lokalnym elastyczność w opracowywaniu i wdrażaniu środków dostosowanych do swoich szczególnych warunków lokalnych i rynków mieszkaniowych;

42.podkreśla potrzebę solidnych mechanizmów egzekwowania, w celu dopilnowania, aby na platformach cyfrowych znajdowały się wyłącznie oferty zgodnego z przepisami najmu krótkoterminowego – biorąc pod uwagę centralną rolę platform cyfrowych na rynku najmu krótkoterminowego, oraz aby nielegalne oferty najmu krótkoterminowego zidentyfikowane przez władze były niezwłocznie usuwane; podkreśla ponadto, że zasadnicze znaczenie ma ustanowienie w odniesieniu do platform jasnych obowiązków w zakresie należytej staranności, w tym weryfikacji numerów identyfikacyjnych, wraz ze wzmocnionymi mechanizmami kontroli zapobiegającymi nieuczciwej lub nieważnej rejestracji, a także skutecznymi mechanizmami zgłaszania, działania i usuwania, aby zagwarantować szybkie usuwanie nieważnych ofert najmu krótkoterminowego; podkreśla, że nowe ramy regulacyjne powinny również zapewniać solidne mechanizmy wspierające egzekwowanie i przestrzeganie krajowych lub lokalnych przepisów mających na celu zarządzanie ofertą najmu krótkoterminowego, w tym skuteczne wdrożenie limitów dotyczących liczby noclegów w roku, lub innych środków, takich jak wymogi dotyczące ograniczania hałasu;

43.zwraca w związku z tym uwagę, że w kierunkach turystycznych o pewnych ograniczeniach strukturalnych i geograficznych, takich jak wyspy, regiony najbardziej oddalone i niektóre obszary przybrzeżne, presja rynkowa związana z turystyką w połączeniu z niewystarczającą ofertą przystępnych cenowo mieszkań publicznych jeszcze bardziej pogłębia kryzys mieszkaniowy; wzywa do dostosowania środków polityki spójności do tych szczególnych warunków zgodnie z art. 174 i 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

44.zwraca uwagę na obecne ograniczenia oznakowania ekologicznego UE; stwierdza, że należy przyjąć jednolite podejście do oznakowania dotyczącego zrównoważonego rozwoju w europejskim sektorze turystyki, umożliwiające stworzenie jednego przejrzystego systemu, który promuje zrównoważony rozwój, wzajemne uczenie się i budowanie zdolności, zwiększa zaufanie konsumentów i poprawia globalną konkurencyjność, wydajność i widoczność europejskich przedsiębiorstw i kierunków turystycznych, czyniąc Europę przykładem zrównoważonej turystyki na całym świecie; podkreśla, że harmonizacja nie oznacza stosowania jednego certyfikatu, lecz stosowanie wspólnej metodyki przeglądu i ustanawiania jasnych norm lub kryteriów; podkreśla znaczenie akredytowanej, niezależnej certyfikacji zewnętrznej w celu dopilnowania, aby twierdzenia dotyczące zrównoważonego rozwoju były uzasadnione zgodnie z ramami regulacyjnymi UE, w tym z dyrektywą w sprawie wzmocnienia pozycji konsumentów Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2005/29/WE i 2011/83/UE w odniesieniu do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami oraz lepsze informowanie (Dz.U. L, 2024/825, 6.3.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/825/oj).; zdecydowanie wzywa do rozszerzenia zakresu na dodatkowe segmenty łańcucha wartości w turystyce, w tym przedsiębiorstwa organizujące rejsy wycieczkowe, biura podróży, usługi związane z organizowaniem spotkań, programów motywacyjnych, konferencji i wystaw, atrakcje turystyczne, usługi gastronomiczne i kierunki turystyczne, a także turystykę przyjazną społeczności, która angażuje lokalnych mieszkańców, aby wspierać zrównoważoną transformację w oparciu o dokładne oceny skutków i konsultacje z zainteresowanymi stronami; podkreśla jednocześnie, że ogólnounijne oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru powinno pozostać dobrowolne, proporcjonalne, opłacalne, proste w stosowaniu dla MŚP oraz powinno być wspierane szkoleniami i zachętami finansowymi, aby zapobiec nadmiernym obciążeniom administracyjnym dla małych przedsiębiorstw turystycznych;

45.wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania przejścia turystyki na model gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez promowanie działań, które poprawiają efektywność gospodarowania wodą, energią i odpadami, ograniczają nadmierną konsumpcję, zapobiegają degradacji siedlisk, chronią różnorodność biologiczną i minimalizują ślad środowiskowy działalności turystycznej w obszarach turystycznych w oparciu o decyzje podejmowane na podstawie danych; jednocześnie wzywa Komisję do zwiększenia wsparcia dla innowacji w celu ograniczenia marnotrawienia żywności i uwzględnienia go w odpowiednich programach; wzywa ponadto do promowania krótkich łańcuchów dostaw w sektorze hotelarsko-gastronomicznym poprzez ułatwianie dostępu do rynku mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, w tym małym gospodarstwom rolnym i rzemieślnikom;

46.uznaje, że sektor turystyki podejmuje istotne kroki w celu zmniejszenia swojego wpływu na środowisko, w tym poprzez stopniowe wycofywanie jednorazowych butelek z wodą, poprawę energooszczędnego oświetlenia i systemów oszczędzania wody, wydłużenie żywotności mebli, ich naprawę i ponowne wykorzystanie oraz ograniczenie marnotrawienia żywności, przy czym wszystkie te działania są wspierane przez solidne ramy prawne przewidziane w niedawno przyjętych przepisach UE, takich jak dyrektywa w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE (Dz.U. L, 2025/40, 22.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj). oraz rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, których wdrażanie jest nadal w toku; wzywa Komisję do przeprowadzenia badania, aby zidentyfikować i ocenić luki w dyrektywie w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w odniesieniu do sektora turystyczno-hotelarskiego, oraz do zaproponowania środków mających na celu zaradzenie tym niedociągnięciom, w tym poprzez zapewnienie wsparcia i zachęt dla branży, by w miarę możliwości przyspieszyć proces stopniowego wycofywania produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w unijnym sektorze turystyczno-hotelarskim, w oparciu o realistyczny harmonogram transformacji oraz ocenę skutków, dane naukowe i konsultacje z zainteresowanymi stronami, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby nie nakładać nieproporcjonalnych kosztów na małe podmioty;

47.wzywa Komisję i państwa członkowskie do przejścia od reaktywnego do proaktywnego zarządzania rozwojem turystyki, wspieranego przez zwiększoną wymianę danych, oraz do gromadzenia, analizowania i wykorzystywania danych do zarządzania obszarami turystycznymi i sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, oraz podkreśla, że takie przejście pomogłoby zapewnić zrównoważoną turystykę wysokiej jakości; podkreśla, że skoordynowana wymiana danych na wszystkich szczeblach umożliwia monitorowanie w czasie rzeczywistym i inteligentne prognozowanie, dzięki czemu ośrodki turystyczne mogą zarządzać przepływem odwiedzających do obiektów kulturalnych i przyrodniczych, zapobiegać nadmiernemu zatłoczeniu, zarządzać zasobami, wspierać wysiłki na rzecz zmniejszenia sezonowości i elastycznie dostosowywać się do zmian; podkreśla, że szybki rozwój generatywnej AI może faworyzować duże i zawansowane technologicznie podmioty na rynku turystycznym, co pogłębi istniejące nierówności i wykluczy wiele kierunków turystycznych i MŚP, jeżeli wsparcie i rozwój zdolności nie będą postępować w tym samym tempie; w związku z tym wzywa Komisję do zapewnienia ukierunkowanego finansowania i wytycznych dotyczących instrumentów finansowych dla MŚP, aby sprzyjać wdrażaniu danych, cyfryzacji i sztucznej inteligencji w sektorze turystyki;

48.apeluje o systemowe podejście do turystyki, w którym fragmentaryczna logika rynku i produktów zostaje zastąpiona zintegrowanymi modelami zarządzania; popiera opracowanie kompleksowych wskaźników, opartych na uznanych na szczeblu międzynarodowym metodach obliczeniowych, obejmujących m.in. tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, warunki zatrudnienia, dobrostan społeczności lokalnych, efektywne gospodarowanie zasobami, degradację środowiska i emisje dwutlenku węgla, w celu promowania przejrzystego kształtowania polityki, kierowania odpowiedzialnymi inwestycjami i umożliwienia porównywalności danych między różnymi kierunkami turystycznymi; z zadowoleniem przyjmuje opracowanie uznanego na całym świecie i zharmonizowanego zestawu wskaźników zrównoważonej turystyki na poziomie kierunków turystycznych, i zwraca uwagę, że Centrum Kompetencji UE prowadzi działania pilotażowe nad metodyką służącą wsparciu zarządzania danymi w inteligentnych kierunkach turystycznych (D3HUB), przy udziale 40 europejskich organizacji zarządzania turystyką w regionach i wykorzystaniu europejskiego systemu wskaźników turystycznych; nalega, aby podejście na szczeblu UE do wskaźników zrównoważonej turystyki było w pełni zgodne z istniejącymi ramami, takimi jak ramy statystyczne do pomiaru zrównoważonego charakteru turystyki lub ramy metodologiczne rachunków satelitarnych turystyki, co umożliwi skuteczną normalizację i analizę porównawczą oraz zapewni uproszczone procesy sprawozdawczości, zmniejszając wymogi administracyjne dla przedsiębiorstw turystycznych;

49.podkreśla, że wielopoziomowe zarządzanie oparte na danych ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju i skutecznego radzenia sobie z nieprzewidywalnymi kryzysami, takimi jak pandemie i inne kryzysy związane ze zdrowiem, wstrząsy geopolityczne, ekstremalne zjawiska klimatyczne i przyrodnicze, zakłócenia spowodowane przez człowieka lub zakłócenia technologiczne oraz pogorszenie koniunktury gospodarczej, a także narastające kryzysy strukturalne, takie jak negatywne trendy demograficzne, wyludnienie i niedobór mieszkań; podkreśla potrzebę uwzględnienia transportu towarowego i logistyki w narzędziach gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej ze względu na ich kluczowe znaczenie dla zapewnienia ciągłości usług turystycznych i łańcuchów dostaw; z niepokojem odnotowuje, że niechęć zainteresowanych stron do udostępniania danych – wynikająca z obaw dotyczących technologii, suwerenności danych, zaufania, ryzyka prawnego i kosztów – spowalnia wdrażanie wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących turystyki; zwraca uwagę, że unijna tablica wskaźników dotyczących turystyki i D3HUB są dobrymi przykładami tego, w jaki sposób informacje gromadzone na szczeblu UE mogą ukierunkowywać działania lokalne i wspierać łańcuchy dostaw w turystyce w czasach niepewności; zwraca uwagę, że mechanizmy te zapewniają organizacjom zarządzającym obszarami turystycznymi i MŚP uproszczony dostęp do interoperacyjnych danych w celu wsparcia podejmowania decyzji opartych na dowodach, a tym samym wzmocnienia i zapewnienia odporności w całym łańcuchu wartości; podkreśla ponadto wkład D3HUB we wspieranie kierunków turystycznych w strategicznym wykorzystywaniu danych, podkreśla, że inicjatywa ta ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia zarządzania opartego na danych i przygotowania sektora do transformacji cyfrowej, i wzywa Komisję do zapewnienia1 jej kontynuacji po 2026 r. zgodnie ze strategicznymi celami UE;

50.wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania scentralizowanej platformy opartej na weryfikowalnych danych w celu mapowania głównych wydarzeń w całej UE, które mogą powodować lokalne zakłócenia, zwłaszcza w regionach znajdujących się w trudnej sytuacji, oraz do ustanowienia specjalnego europejskiego mechanizmu zarządzania kryzysowego dla turystyki w celu zwiększenia gotowości, zapobiegania kryzysom i budowania odporności na przyszłe kryzysy; wzywa ponadto Komisję do zintegrowania mechanizmu z zaawansowanymi narzędziami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej i środkami szybkiego reagowania, w tym systemami wczesnego ostrzegania, planowaniem awaryjnym, strategiczną infrastrukturą transportową i korytarzami transportowymi oraz ukierunkowanym wsparciem za pomocą elastycznych procedur, aby zwiększyć odporność i bezpieczeństwo turystyki;

51.zauważa, że technologia i świadomość ekologiczna powodują, że odchodzi się od biernego zwiedzania na rzecz celowych, spersonalizowanych i odpowiedzialnych doświadczeń; podkreśla, że systemy rekomendacji w zakresie planowania podróży mogą przyczynić się do rozwoju lokalnej „powolnej” turystyki, takiej jak turystyka rowerowa i piesza, która przynosi korzyści lokalnym MŚP, społecznościom, lokalnym producentom, w tym producentom uznanym za sprawą oznaczeń geograficznych, a także kulturom i produktom; podkreśla jednak, że aby wykorzystać ten potencjał, branża musi ująć w łańcuchu wartości w sektorze turystyki nie tylko duże przedsiębiorstwa, lecz także lokalne grupy i obywateli, na przykład poprzez zapewnienie wsparcia eksperckiego w korzystaniu z narzędzi cyfrowych, ustanowienie wielostronnych rad pełniących funkcje konsultacyjne i doradcze w kwestii zezwoleń, zdolności obsługi, ograniczeń i planowania oraz dywersyfikację oferty w celu zmniejszenia zależności rynkowych i sezonowych; wzywa państwa członkowskie, aby promowały inicjatywy edukacyjne w szkołach oraz szersze kampanie informacyjne w celu podnoszenia świadomości na temat zrównoważonych praktyk turystycznych;

52.podkreśla, że wykwalifikowana i ceniona siła robocza wysokiej jakości jest podstawą europejskiej gospodarki turystycznej; zauważa, że problemy strukturalne, takie jak niskie płace w niektórych sektorach turystyki, zatrudnienie nieformalne, praca w niepełnym wymiarze godzin i praca nierejestrowana, sezonowość, ograniczone możliwości szkolenia, a czasami złe warunki pracy, nadal utrwalają niedobory siły roboczej i kwalifikacji w turystyce, dodatkowo spotęgowane utrzymującymi się różnicami w traktowaniu kobiet i mężczyzn, ponieważ kobiety stanowią większość siły roboczej w turystyce i dominują w zawodach nisko płatnych, pracochłonnych i tymczasowych; przyznaje, że w kilku państwach członkowskich poczyniono postępy w zakresie poprawy warunków pracy, organizacji czasu pracy i wynagrodzenia, w tym poprzez umowy zbiorowe zaktualizowane po pandemii COVID-19; wzywa jednak do dalszych postępów w kierunku rynku pracy w turystyce opartego na miejscach pracy wysokiej jakości, godziwym wynagrodzeniu, niezawodnej ochronie socjalnej i całorocznym zatrudnieniu, w tym poza sezonem; jednocześnie podkreśla znaczenie płatnych szkoleń w godzinach pracy oraz na istotność rozszerzenia takiej możliwości na pracowników sezonowych poza sezonem;

53.zwraca uwagę na stale rosnące zapotrzebowanie na elastyczną i odporną na kryzysy siłę roboczą posiadającą umiejętności cyfrowe i ekologiczne w celu wdrażania innowacyjnych rozwiązań, które równoważą wzrost gospodarczy z zarządzaniem środowiskiem; podkreśla, że transformacja cyfrowa i ekologiczna oferuje możliwość tworzenia lepszych, bezpieczniejszych i bardziej odpornych miejsc pracy w całym łańcuchu wartości w turystyce, i zachęca do pełnego wykorzystania tej możliwości, w tym poprzez współpracę z władzami regionalnymi i lokalnymi przy przygotowywaniu specjalistycznych programów szkoleniowych dla pracowników sektora turystyki;

54.apeluje o spójny ogólnounijny plan działania na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji pracowników sektora turystyki, zgodnie z paktem na rzecz umiejętności, w celu rozwiązania problemu niedoboru siły roboczej, poprawy warunków pracy, przezwyciężenia barier dla mobilności, reagowania na zmieniające się zapotrzebowanie na umiejętności oraz wzmocnienia długoterminowej atrakcyjności i konkurencyjności sektora, zapewnienia trwałej wartości dla europejskich kierunków turystycznych i promowania europejskiego stylu życia; proponuje, by wprowadzić kartę umiejętności w turystyce, opracowaną w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi i uznawaną we wszystkich państwach członkowskich i sektorach branży turystycznej, w której udokumentowane zostaną akredytowane szkolenia, umiejętności, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe; sugeruje prowadzenie i współfinansowanie takich szkoleń za pośrednictwem programów UE, w tym Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, programu Erasmus+, Programu na rzecz jednolitego rynku i programu „Cyfrowa Europa”;

55.podkreśla, że podnoszenie i zmiana kwalifikacji muszą iść w parze z docenianiem każdej funkcji – od kontaktów międzyludzkich, które są niezbędne do świadczenia wysokiej jakości usług dostosowanych kulturowo, po funkcje wymagające wysiłku fizycznego leżące u podstaw wielu usług turystycznych – aby zagwarantować, że żaden z tych aspektów nie zostanie utracony w miarę przechodzenia branży na bardziej cyfrowe modele; zauważa, że zarówno umiejętności miękkie, jak i praca fizyczna są nadal niedoceniane pod względem gospodarczym i politycznym, ponieważ często nie są oficjalnie uznawane, nie przewiduje się dla nich szkoleń lub nie są opłacane w stopniu porównywalnym ze stanowiskami technicznymi lub kierowniczymi; wzywa do odpowiedniego uznawania, doceniania i nagradzania tych umiejętności i funkcji, ponieważ ma to zasadnicze znaczenie dla podnoszenia jakości miejsc pracy, promowania równości płci i zapewnienia pełnego uznania i pielęgnowania ludzkiego wymiaru turystyki w europejskim modelu turystyki;

56.zachęca do ściślejszej współpracy między przedsiębiorstwami turystycznymi, organizatorami kształcenia i organami publicznymi w celu rozwijania wysokiej jakości programów szkoleniowych i przygotowania zawodowego, a także w celu zaspokojenia przyszłych potrzeb w zakresie umiejętności; podkreśla znaczenie ukierunkowanych inicjatyw, takich jak programy nauczania dostosowane do branży, jasne ścieżki rozwoju zawodowego i programy mentorskie, które zwiększają atrakcyjność kariery w branży turystyczno-hotelarskiej dla młodych ludzi i pozwalają kształcić silniejszą i lepiej wykwalifikowaną siłę roboczą w tym sektorze; zdecydowanie twierdzi, że inicjatywy te muszą przekładać się na zatrudnienie wysokiej jakości, w tym na umowy długoterminowe, rzeczywiste perspektywy kariery i wzrost wynagrodzeń;

57.podkreśla, że kultura, głęboko zakorzeniona w naszym stylu życia, ma zasadnicze znaczenie dla atrakcyjności turystycznej Europy, a także dla naszej tożsamości narodowej i europejskiej; przypomina, że ta tkanka kulturowa obejmuje między innymi trwałe tradycje, dziedzictwo archeologiczne i języki lokalne, których zachowanie odzwierciedla rzeczywiste poszanowanie tożsamości regionalnej i narodowej oraz ciągłość społeczności lokalnych; z zadowoleniem przyjmuje starania podejmowane przez niektóre państwa członkowskie w celu zwrotu dzieł i artefaktów kultury do ich miejsc pochodzenia; podkreśla, że nowe ramy strategiczne „Kompasu kultury dla Europy” są ważnym narzędziem wzmacniania kulturowego wymiaru polityki UE; wzywa Komisję, aby, biorąc pod uwagę zróżnicowaną i bogatą ofertę turystyczną UE, umieściła zachęty UE, takie jak DiscoverEU, Europejskie Stolice Kultury i znak dziedzictwa europejskiego, na pierwszym planie działań promujących „Kierunek Europa” w nowej strategii na rzecz zrównoważonej turystyki;

58.z zadowoleniem przyjmuje nieodzowną rolę pracowników sektora kultury, organizacji lokalnych i wolontariuszy jako strażników europejskiego dziedzictwa kulturowego, których działalność obejmuje zarówno utrzymanie i konserwację obiektów, jak i angażowanie społeczeństwa poprzez działania informacyjne i zwiedzanie z przewodnikiem; podkreśla ich rolę we wzmacnianiu wyjątkowości i atrakcyjności Europy jako globalnego kierunku turystycznego; zauważa, że niepewne warunki pracy i nieodpowiednie wynagrodzenie często nie odzwierciedlają wartości ich wkładu w ochronę i przekazywanie dziedzictwa kulturowego Europy, a sytuację tę może jeszcze pogorszyć rosnąca presja konkurencyjna ze strony usług platformowych, które wpływają na ceny wycieczek kulturalnych i usług przewodników z uwagi na praktykę stosowania napiwków i prowizji;

59.uznaje w tym kontekście znaczący wkład wolontariuszy, którzy poświęcają znaczną część swojego własnego czasu, w tym podczas urlopu wypoczynkowego, na wspieranie ochrony dziedzictwa kulturowego w Europie; wzywa Komisję, aby we współpracy z państwami członkowskimi zaproponowała wytyczne zachęcające obywateli do angażowania się w wolontariat kulturalny i umożliwiające im to zaangażowanie, w tym za pomocą środków wspierających, które ułatwiają uczestnictwo i promują uznawanie wolontariuszy w dziedzinie kultury w całej UE; podkreśla, że promowanie wolontariatu w dziedzinie kultury wzmacnia cele Europejskiego Roku Umiejętności i wzbogaca obecne programy UE, takie jak Erasmus+, poprzez promowanie międzypokoleniowego uczenia się, wymiany umiejętności i głębszego zaangażowania kulturalnego; podkreśla, że celem długoterminowym jest profesjonalizacja, i wzywa do ustanowienia programu „od pasji do profesji”, który pozwoliłby na zapewnianie szkolenia, certyfikacji i sprawiedliwego wynagrodzenia i byłby współfinansowany z programów Erasmus+, Kreatywna Europa i Europejski Fundusz Społeczny Plus, aby pomóc osobom zachowującym naszą tożsamość budować realne kariery zawodowe zgodne z ich wyborem; podkreśla, że system ten powinien pozostać dobrowolny, a urlop kulturalny nigdy nie powinien wiązać się ze zobowiązaniami zawodowymi; zachęca państwa członkowskie do promowania wolontariatu w sposób, który wzbogaca życie kulturalne i uzupełnia, a nie zastępuje, zawodowe zatrudnienie w sektorze kultury;

60.podkreśla znaczenie udostępnienia funduszy UE na dziedzictwo niematerialne w następnych WRF, aby móc bezpośrednio wspierać inicjatywy chroniące i eksponujące tradycje kulturowe – od tradycji morskich i żeglarskich, takich jak żegluga, po lokalne języki i lokalne rzemiosło, łącznie z oznaczeniami geograficznymi – w celu zapewnienia ich międzypokoleniowego przekazywania i wzmocnienia zaangażowania społeczności w zrównoważoną i odpowiedzialną turystykę; podkreśla potrzebę sprawiedliwego doceniania osób inwestujących w dziedzictwo i umiejętności, oraz zwraca uwagę na potrzebę uwzględnienia inicjatyw turystycznych prowadzonych przez ludność rdzenną i społeczności lokalne, które chronią wiedzę przodków, zachowują różnorodność biologiczną i promują autentyczne doświadczenia oparte na szacunku kulturowym oraz mogą stanowić dodatkowe źródło dochodów dla lokalnej ludności; apeluje ponadto o finansowanie unijne w celu wspierania stowarzyszeń producentów ubiegających się o oznaczenia geograficzne na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/2411 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411 z dnia 18 października 2023 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych oraz zmieniające rozporządzenia (UE) 2017/1001 i (UE) 2019/1753 (Dz.U. L, 2023/2411, 27.10.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/2411/oj). jako kluczowego narzędzia wzmacniania regionalnego dziedzictwa rzemieślniczego;

61.podkreśla, że finansowane projekty powinny wspierać transfer wiedzy między różnymi obszarami i sektorami oraz wykorzystywać strategiczny potencjał turystyki, aby chronić dziedzictwo niematerialne, zwiększać korzyści społeczne i gospodarcze dla społeczności lokalnych oraz zapewniać bardziej równomierne rozmieszczenie terytorialne i sprawiedliwszy podział wartości w całym łańcuchu wartości turystyki; zwraca ponadto uwagę, że przy przyznawaniu środków należy priorytetowo traktować projekty zwiększające spójność terytorialną, zwłaszcza w regionach, w których dziedzictwo niematerialne jest najbardziej zagrożone i w których turystyka kulturalna może sprzyjać rozwojowi lokalnemu i pomóc w zatrzymaniu ludności; podkreśla rolę partnerstw publiczno-prywatnych w zwiększaniu zdolności sektora turystyki do ochrony, promowania i wzbogacania dziedzictwa kulturowego oraz wzywa do zacieśnienia współpracy między organami władzy, branżą i podmiotami społecznymi w celu osiągnięcia maksymalnie zrównoważonych rezultatów;

62.wzywa do składania Parlamentowi rocznych sprawozdań z postępów w dążeniu do zrównoważonej turystyki, w oparciu o operacyjne wdrożenie unijnej tablicy wskaźników turystyki i mierzalnych wskaźników dotyczących środowiska, łączności, gotowości infrastrukturalnej, jakości zatrudnienia i dobrostanu społeczności lokalnych, tak aby dane te mogły stanowić podstawę decyzji o finansowaniu i przyszłych reform;

63.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.