P10_TA(2026)0139Rezerwa stabilności rynkowej dla sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowychPoprawki przyjęte przez Parlament Europejski w dniu 29 kwietnia 2026 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję (UE) 2015/1814 w odniesieniu do rezerwy stabilności rynkowej dla sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych (COM(2025)0738 – C10-0320/2025 – 2025/0380(COD)) Sprawa została odesłana do komisji właściwej w celu przeprowadzenia negocjacji międzyinstytucjonalnych na podstawie art. 60 ust. 4 akapit czwarty Regulaminu (A10-0098/2026).(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)Tekst proponowany przez KomisjęPoprawkaPoprawka 1Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 1 a (nowy)

(1a) 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła cel, którym jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej w Unii, zgodnie z celami porozumienia paryskiego.

Poprawka 2Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 3

(3)Przeprowadzona analiza przewidywanego funkcjonowania rezerwy, z uwzględnieniem najnowszych informacji, wskazuje, że ukierunkowane zmiany niektórych parametrów przyczyniłyby się do zwiększenia przewidywalności rynku i stabilności zmian cen w pierwszych latach funkcjonowania nowego systemu. Aby zmiany nie utrudniały wysiłków Unii na rzecz dekarbonizacji, konieczne są dodatkowe działania państw członkowskich. Według Europejskiego Banku Centralnego zielone inwestycje w Unii utrzymują się poniżej poziomów wymaganych do osiągnięcia celu dekarbonizacji na 2030 r. W związku z tym państwa członkowskie muszą zachować czujność wobec ryzyka luki w zielonym finansowaniu.

Poprawka 3Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 3 a (nowy)

(3a) Wdrożeniu systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych muszą towarzyszyć uzupełniające środki dekarbonizacji, które są najskuteczniejszym narzędziem pomagającym gospodarstwom domowym zredukować zależność od paliw kopalnych i łagodzącym negatywny wpływ ETS2 na konsumentów, biorąc pod uwagę że popyt na paliwa w budynkach i transporcie jest zasadniczo nieelastyczny w krótkiej perspektywie. Państwa członkowskie są zobowiązane do wykorzystania dochodów ze sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji do celów określonych w art. 30d ust. 6 dyrektywy 2003/87/WE, i priorytetowo traktować działania, które mogą przyczynić się do rozwiązania społecznych problemów spowodowanych handlem uprawnieniami do emisji w ramach ETS2. W związku z tym właściwe byłoby, aby państwa członkowskie wykorzystywały dochody ze sprzedaży na aukcji uprawnień uwolnionych z rezerwy do uzupełnienia swoich planów społeczno-klimatycznych. Równie ważne jest, aby Komisja uzupełniła swoją analizę ostatecznych zaktualizowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu identyfikacją – dla każdego państwa członkowskiego – sektorowych środków dekarbonizacji i lepszych metod wykorzystania dochodów z ETS, które mogłyby pomóc w zmniejszeniu zapotrzebowania na uprawnienia z ETS2. Ważne jest również wzmocnienie instrumentu przedpłaty EBI i rozważenie dodatkowych środków, które zwiększą budżet Społecznego Funduszu Klimatycznego, aby zapewnić na czas wsparcie finansowe gospodarstwom domowym na poziomie odzwierciedlającym zmiany cen ETS2. Komisja musi wziąć pod uwagę konieczność przedłużenia okresu obowiązywania Społecznego Funduszu Klimatycznego.

Poprawka 4Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 4

(4)Aby zwiększyć długoterminową przewidywalność rynku, uprawnienia umieszczone w rezerwie dla sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych, które to uprawnienia nie zostały uwolnione, powinny zachować ważność do 31 grudnia 2033 r. i częściowo do 31 grudnia 2035 r. W ciągu czterech lat od uruchomienia ETS2 Komisja powinna przeprowadzić ocenę skutków, w tym ocenę skutków dystrybucyjnych, oraz oszacować środowiskowe, społeczne i gospodarcze skutki pozostałych uprawnień znajdujących się w rezerwie.

Poprawka 5Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 6.

(6)W celu dalszej poprawy zdolności reagowania mechanizmu na nieuzasadnione wahania cen i zwiększenia przewidywalności rynku należy ostrożnie wzmocnić mechanizm mający na celu zwiększenie stabilności cen w pierwszych trzech latach funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych. Mogłoby to wiązać się z uwolnieniem większej liczby uprawnień na rynku. Jeżeli środek jest stosowany dwukrotnie w tym samym okresie 12 miesięcy, dodatkowe uwolnienie powinno nastąpić dwukrotnie.

(6)W celu dalszej poprawy zdolności reagowania mechanizmu na nieuzasadnione wahania cen i zwiększenia przewidywalności rynku należy ostrożnie wzmocnić mechanizm mający na celu zwiększenie stabilności cen w pierwszych trzech latach funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych. Mogłoby to wiązać się z natychmiastowym uwolnieniem większej liczby uprawnień na rynku. Jeżeli środek jest stosowany dwukrotnie w tym samym okresie 12 miesięcy, dodatkowe uwolnienie powinno nastąpić dwukrotnie.

Poprawka 6Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 6 a (nowy)

(6a) Zbyt wysoki poziom cen uprawnień w systemie handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych może nadal mieć nieproporcjonalny wpływ na gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji, a nadmierne wahania cen mogą występować częściej niż dwa razy do roku. W kontekście przeglądu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/87/WE konieczne jest rozważenie dodatkowych osłon socjalnych, a Komisja może rozważyć silniejsze instrumenty ograniczania cen, aby zagwarantować stabilność cen w perspektywie długoterminowej. W związku z tym Komisja mogłaby rozważyć listę propozycji, takich jak wzmocnienie i przedłużenie na okres po 31 grudnia 2029 r. mechanizmu nadmiernego wzrostu cen w wysokości 45 EUR ustalonego w cenach z 2026 r. oraz odpowiednie dostosowanie rezerwy stabilności rynkowej, w tym częstotliwości i wolumenu uwolnień uprawnień oraz wolumenu rezerwy, w razie potrzeby, oceniając wykonalność zezwolenia państwom członkowskim na tymczasowe niestosowanie systemu do budynków mieszkalnych w drodze odstępstwa, pod warunkiem że wykażą one, że są w stanie osiągnąć cele w zakresie wspólnego wysiłku redukcyjnego poprzez wprowadzenie innych środków, oraz pod warunkiem że dokonały transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 do prawa krajowego, i zadbały o wykorzystanie dochodów z handlu uprawnieniami do emisji na wsparcie bezpośrednie, takie jak dywidendy klimatyczne, bez konieczności udowodnienia pozytywnego wpływu na środowisko lub wprowadzenia innych środków w celu zminimalizowania kosztów przenoszonych na gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji. Propozycje należy poddać należytej ocenie pod kątem ich skutków społecznych i środowiskowych do 1 marca 2027 r., a jednocześnie zadbać, aby nie szkodziły osiągnięciu unijnych celów klimatycznych określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119.

Poprawka 7Wniosek dotyczący decyzjiMotyw 6 b (nowy)

(6b) W następstwie zmiany rezerwy stabilności rynkowej przewidzianej w niniejszej decyzji zmieniającej Komisja powinna przeprowadzić ocenę skutków systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych, aby ocenić jego skutki społeczne i wpływ na osiągnięcie celów klimatycznych, a także ocenę skutków dystrybucyjnych liczby gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji, którym w tym terminie udostępniono wsparcie ze Społecznego Funduszu Klimatycznego i instrumentu przedpłatowego EBI, w tym, w miarę możliwości, w podziale na typy obszarów geograficznych, dystrybucję dochodów i płeć, przy czym należy również rozważyć dodatkowe środki w trosce zarówno o integralność środowiskową, jak i sprawiedliwość społeczną ETS2.

Poprawka 8Wniosek dotyczący decyzjiArtykuł 1 – akapit 1 – punkt 1Decyzja (UE) 2015/1814Art. 1a – akapit 3

1)w ust. 3 skreśla się zdanie drugie;

1)w ust. 3 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„Od dnia 1 stycznia 2034 r. 50 % nieuwolnionych z rezerwy uprawnień, o których mowa w tym akapicie, traci ważność. Od dnia 1 stycznia 2036 r. pozostałe uprawnienia, o których mowa w tym akapicie, tracą ważność.”;

Poprawka 9Wniosek dotyczący decyzjiArtykuł 1 – akapit 1 – punkt 4 a (nowy)Decyzja (UE) 2015/1814Art. 1a – akapit 7

4a) w ust. 7 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

Liczba, która ma zostać uwolniona z rezerwy, jest rozdzielana równomiernie przez okres trzech miesięcy, rozpoczynający się nie później niż dwa miesiące od daty spełnienia warunków opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodnie z art. 30h ust. 8 dyrektywy 2003/87/WE.

Liczba, która ma zostać uwolniona z rezerwy, jest rozdzielana równomiernie przez okres trzech miesięcy, rozpoczynający się nie później niż 30 dni od daty spełnienia warunków opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodnie z art. 30h ust. 8 dyrektywy 2003/87/WE.

Poprawka 10Wniosek dotyczący decyzjiArtykuł 1 a (nowy)Decyzja (UE) 2015/1814Artykuł 3 – akapit 1 a (nowy)

Artykuł 1a

w art. 3 decyzji (UE) 2015/1814dodaje się akapit w brzmieniu:

„W ciągu czterech lat od rozpoczęcia funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego, sektora transportu drogowego i sektorów dodatkowych określonego w rozdziale IVa dyrektywy 2003/87/WE Komisja przeprowadza ocenę skutków, w tym ocenę skutków dystrybucyjnych, oraz ocenę środowiskowych, społecznych i gospodarczych skutków pozostałych uprawnień znajdujących się w rezerwie na mocy art. 1a niniejszej decyzji, a także określa stosowność częściowego lub całkowitego unieważnienia tych uprawnień. W stosownych przypadkach ocenie może towarzyszyć wniosek ustawodawczy.”.