–wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE),
–wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE),
–wara li kkunsidra l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (il-Karta),
–wara li kkunsidra l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE),
–wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2024/1385 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Mejju 2024 dwar il-ġlieda kontra l-vjolenza kontra n-nisa u l-vjolenza domestika ĠU L, 2024/1385, 24.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1385/oj.,
–wara li kkunsidra d-Direttiva 2012/29/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 li tistabbilixxi standards minimi fir-rigward tad-drittijiet, l-appoġġ u l-protezzjoni tal-vittmi tal-kriminalità, u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2001/220/ĠAI ĠU L 315, 14.11.2012, p. 57, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2012/29/oj. (id-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Vittmi), il-proposta tal-Kummissjoni tat-12 ta’ Lulju 2023 għar-reviżjoni tad-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Vittmi (COM(2023)0424) u l-qbil li ntlaħaq dwar il-ftehim proviżorju li jirriżulta min-negozjati interistituzzjonali,
–wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2003/568/JHA u l-Konvenzjoni dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni li tinvolvi uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej jew uffiċjali tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea u li temenda d-Direttiva (UE) 2017/1371 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill,
–wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2024/1083 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ April 2024 li jistabbilixxi qafas komuni għas-servizzi tal-media fis-suq intern u li jemenda d-Direttiva 2010/13/UE (l-Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Media) ĠU L, 2024/1083, 17.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1083/oj.,
–wara li kkunsidra d-Direttiva (UE) 2024/1069 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ April 2024 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jinvolvu ruħhom f’parteċipazzjoni pubblika minn talbiet manifestament infondati jew proċedimenti tal-qorti abbużivi (“Kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika”) ĠU L, 2024/1069, 16.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1069/oj.(id-Direttiva Anti-SLAPP),
–wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2022/758 tas-27 ta’ April 2022 dwar il-protezzjoni tal-ġurnalisti u tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem li jinvolvu ruħhom fil-parteċipazzjoni pubblika minn proċedimenti tal-qorti manifestament bla bażi jew abbużivi (“Kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika”) ĠU L 138, 17.5.2022, p. 30, ELI: http://data.europa.eu/eli/reco/2022/758/oj.,
–wara li kkunsidra r-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2020 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni ĠU L 433 I, 22.12.2020, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2020/2092/oj. (ir-Regolament dwar il-Kondizzjonalità tal-Istat tad-Dritt),
–wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj.,
–wara li kkunsidra d-Deċiżjoni Qafas 2008/913/ĠAI tal-Kunsill tat-28 ta’ Novembru 2008 dwar il-ġlieda kontra ċerti forom u espressjonijiet ta’ razziżmu u ksenofobija permezz tal-liġi kriminali ĠU L 328, 6.12.2008, p. 55, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_framw/2008/913/oj.,
–wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Lulju 2008 għal direttiva tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali (COM(2008)0426)(id-Direttiva Orizzontali kontra d-Diskriminazzjoni), kif ikkonfermata mill-ġdid mill-Kummissjoni f’Lulju 2025 wara t-tħabbira preċedenti tagħha li se tirtirha, u wara li nnota l-istat pendenti tagħha fil-Kunsill,
–wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE tad-29 ta’ Ġunju 2000 li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini tar-razza jew l-etniċità ĠU L 180, 19.7.2000, p. 22, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2000/43/oj. (id-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali),
–wara li kkunsidra l-istrateġija tal-UE dwar l-ugwaljanza tal-LGBTIQ 2020-2025 (COM(2020)0698), l-istrateġija dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri 2020-2025 (COM(2020)0152), l-istrateġija għad-drittijiet tal-persuni b’diżabilità 2021-2030 (COM(2021)0101), il-pjan ta’ azzjoni tal-UE għall-ġlieda kontra r-razziżmu 2020-2025 (COM(2020)0565), il-Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni 2020-2030 (COM(2020)0620), u t-tħabbira mill-Kummissjoni li taġġornahom u ssaħħaħhom,
–wara li kkunsidra l-istrateġija l-ġdida dwar l-ugwaljanza tal-LGBTIQ 2026-2030,
–wara li kkunsidra l-istrateġija tal-UE biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (COM(2020)0711) u r-rapporti annwali tal-Kummissjoni, b’mod partikolari r-Rapport Annwali tal-2024 dwar l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE – Finanzjament għall-promozzjoni, il-protezzjoni u l-infurzar tad-drittijiet fundamentali (COM(2024)0456),
–wara li kkunsidra l-Istrateġija tal-UE dwar il-Ġlieda kontra l-Antisemitiżmu u t-Trawwim tal-Ħajja Lhudija (2021–2030) (COM(2021)0615),
–wara li kkunsidra l-istrateġija l-ġdida tal-UE kontra r-razziżmu 2026-2030,
–wara li kkunsidra l-komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni tal-24 ta’ Lulju 2024 bit-titolu “Rapport tal-2024 dwar l-Istat tad-Dritt – Is-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fl-Unjoni Ewropea” (COM(2024)0800) u tat-8 ta’ Lulju 2025 bit-titolu “Rapport tal-2025 dwar l-Istat tad-Dritt – Is-sitwazzjoni tal-istat tad-dritt fl-Unjoni Ewropea” (COM(2025)0900), u s-27 Kapitolu tal-Pajjiżi annessi magħhom,
–wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-7 ta’ Marzu 2025 bit-titolu “Pjan Direzzjonali għad-Drittijiet tan-Nisa” (COM(2025)0097), li tiddeskrivi viżjoni fit-tul biex tinkiseb l-ugwaljanza bejn il-ġeneri,
–wara li kkunsidra t-trattati dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-istrumenti dwar il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali tan-NU, b’mod partikolari d-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi, il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar l-Eliminazzjoni tal-Forom Kollha ta’ Diskriminazzjoni Razzjali, il-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta’ Kull Forma ta’ Diskriminazzjoni kontra n-Nisa, ir-rakkomandazzjonijiet u r-rapporti tar-Rieżami Perjodiku Universali tan-NU, u l-ġurisprudenza tal-korpi tat-trattati tan-NU u l-proċeduri speċjali tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem, inkluż il-mandat tar-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar il-libertà ta’ reliġjon jew ta’ twemmin (A/HRC/RES/49/5),
–wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni Rec(2006)2 tal-Kumitat tal-Ministri lill-istati membri tal-Kunsill tal-Ewropa dwar ir-Regoli Ewropej dwar il-Ħabsijiet tal-11 ta’ Jannar 2006,
–wara li kkunsidra l-34 Rapport Ġenerali tal-Kumitat Ewropew għall-Prevenzjoni tat-Tortura u t-Trattament u Pieni Inumani jew Degradanti tal-Kunsill tal-Ewropa ta’ April 2025,
–wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità (CRPD), li ġiet ratifikata mill-UE fit-23 ta’ Diċembru 2010 u li għaliha l-Istati Membri kollha huma partijiet, il-Protokoll Fakultattiv għas-CRPD, li ġie ratifikat minn 22 Stat Membru, kif ukoll il-Kummenti Ġenerali dwar is-CRPD u l-osservazzjonijiet tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità,
–wara li kkunsidra l-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs),
–wara li kkunsidra r-rakkomandazzjonijiet u r-rapporti tal-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem, tal-Kummissarju Għoli għall-Minoranzi Nazzjonali, tar-Rappreżentant għal-Libertà tal-Media u ta’ korpi oħra tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE),
–wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (KEDB),
–wara li kkunsidra s-sentenzi u l-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (QEDB), inkluża l-ġurisprudenza dwar iż-żamma taħt arrest, bħal Letellier vs Franza (1991), Ilijkov vs Il-Bulgarija (2001) u Buzadji vs Il-Moldova (2016), u r-rapporti annwali tal-Kumitat tal-Ministri dwar is-superviżjoni tal-eżekuzzjoni tagħhom,
–wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti kontra l-Korruzzjoni (UNCAC),
–wara li kkunsidra r-rakkomandazzjonijiet, l-opinjonijiet, ir-rapporti u r-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tal-Ewropa, b’mod partikolari tal-Kummissjoni ta’ Venezja, tal-Kummissjoni Ewropea kontra r-Razziżmu u l-Intolleranza (ECRI), tal-Grupp ta’ Esperti dwar l-Azzjoni kontra l-Vjolenza fuq in-Nisa u l-Vjolenza Domestika (GREVIO), tal-Grupp ta’ Stati kontra l-Korruzzjoni (GRECO), tal-Kumitat ta’ Tmexxija dwar il-Ġlieda kontra d-Diskriminazzjoni, id-Diversità u l-Inklużjoni, tal-Assemblea Parlamentari, tal-Kumitat Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u ta’ korpi oħra tal-Kunsill tal-Ewropa
–wara li kkunsidra d-dikjarazzjonijiet, ir-rakkomandazzjonijiet, ir-rapporti u ż-żjarat fil-pajjiżi tal-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa, inkluż ir-rapport tiegħu tal-4 ta’ Settembru 2025 bit-titolu “Externalised asylum and migration policies and human rights law” (Politiki esternalizzati dwar l-ażil u l-migrazzjoni u l-liġi dwar id-drittijiet tal-bniedem),
–wara li kkunsidra l-Pjattaforma għas-Sikurezza tal-Ġurnalisti tal-Kunsill tal-Ewropa,
–wara li kkunsidra l-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa u l-vjolenza domestika (il-Konvenzjoni ta’ Istanbul), li ġiet irratifikata mill-Unjoni Ewropea fit-28 ta’ Ġunju 2023,
–wara li kkunsidra l-Karta Soċjali Ewropea tal-Kunsill tal-Ewropa,
–wara li kkunsidra l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u l-Pjan ta’ Azzjoni tiegħu,
–wara li kkunsidra d-Deċiżjoni (UE) 2022/480 tiegħu tal-10 ta’ Marzu 2022 dwar it-twaqqif ta’ kumitat ta’ inkjesta biex jinvestiga l-użu tal-Pegasus u ta’ software ta’ spjunaġġ għas-sorveljanza ekwivalenti, u d-definizzjoni tas-suġġett tal-inkjesta, kif ukoll ir-responsabbiltajiet, il-kompożizzjoni numerika u l-mandat tal-kumitat ĠU L 98, 25.3.2022, p. 72, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2022/480/oj., ir-riżoluzzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li adotta abbażi tal-ħidma tal-Kumitat dwar l-użu tal-Pegasus u ta’ software ta’ spjunaġġ għas-sorveljanza ekwivalenti (PEGA), u b’mod partikolari r-rakkomandazzjoni tiegħu tal-15 ta’ Ġunju 2023 lill-Kunsill u lill-Kummissjoni wara l-investigazzjoni ta’ allegati kontravenzjonijiet u amministrazzjoni ħażina fl-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fir-rigward tal-użu tal-Pegasus u ta’ software ta’ spjunaġġ għas-sorveljanza ekwivalenti ĠU C, C/2024/494, 23.1.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/494/oj.,
–wara li kkunsidra r-rapporti, l-opinjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (EDPS),
–wara li kkunsidra r-rapporti, l-istħarriġ u l-opinjonijiet tal-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali (FRA), b’mod partikolari r-Rapport tagħha għall-2024 dwar id-Drittijiet Fundamentali u r-Rapport tagħha għall-2025 dwar id-Drittijiet Fundamentali,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali fl-UE,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tiegħu dwar ir-rapporti tal-Kummissjoni dwar l-Istat tad-Dritt,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tiegħu dwar Stati Membri speċifiċi,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta’ Frar 2024 dwar l-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-UE dwar l-Ugwaljanza tal-LGBTIQ 2020-2025 ĠU C, C/2024/6340, 7.11.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/6340/oj.,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-13 ta’ Diċembru 2022 lejn drittijiet ugwali għall-persuni b’diżabbiltà ĠU C 177, 17.5.2023, p. 13.,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta’ Novembru 2022 dwar il-ġustizzja razzjali, in-nondiskriminazzjoni u l-ġlieda kontra r-razziżmu fl-UE ĠU C 161, 5.5.2023, p. 10.,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-8 ta’ Marzu 2022 dwar l-ispazju jiċkien tas-soċjetà ċivili fl-Ewropa ĠU C 347, 9.9.2022, p. 2.,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-14 ta’ Diċembru 2021 b’rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar il-ġlieda kontra l-vjolenza abbażi tal-ġeneru: il-vjolenza ċibernetika ĠU C 251, 30.6.2022, p. 2.,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta’ Settembru 2021 b’rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar l-identifikazzjoni tal-vjolenza abbażi tal-ġeneru bħala qasam ġdid ta’ kriminalità elenkat fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE ĠU C 117, 11.3.2022, p. 88., u r-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta’ Jannar 2024 dwar l-estensjoni tal-lista ta’ reati fl-UE għad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda ĠU C, C/2024/5733, 17.10.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/5733/oj.,
–wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-7 ta’ Ottubru 2020 dwar l-istabbiliment ta’ Mekkaniżmu tal-UE dwar id-Demokrazija, l-Istat tad-Dritt u d-Drittijiet Fundamentali ĠU C 395, 29.9.2021, p. 2.,
–wara li kkunsidra l-Artikolu 55 tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu,
–wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għal-Libertajiet Ċivili, il-Ġustizzja u l-Intern (A10-0042/2026),
A.billi qed jiġi osservat rigress demokratiku f’diversi Stati Membri, filwaqt li oħrajn qed jesperjenzaw ukoll sfidi li jaffettwaw l-istandards demokratiċi; billi d-deterjorament tal-istat tad-dritt, in-nuqqas ta’ indipendenza ġudizzjarja, in-nuqqas ta’ sforzi kontra l-korruzzjoni u għall-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali, id-dgħufija tas-sistemi ta’ kontrokontrolli demokratiċi, kif ukoll l-istrumentalizzazzjoni tan-normi kostituzzjonali huma xi karatteristiċi inkwetanti ta’ din ix-xejra;
B.billi l-Unjoni hija bbażata fuq il-valuri komuni, minquxa fl-Artikolu 2 tat-TUE, tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi; billi dawn huma valuri li huma inkorporati fil-Karta u fit-trattati internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem; billi l-Karta hija parti mil-liġi primarja tal-UE; billi r-rispett għal dawn il-valuri huwa obbligu kontinwu għall-Istati Membri kollha wara l-adeżjoni mal-UE, u prekundizzjoni biex wieħed igawdi d-drittijiet u l-benefiċċji kollha tat-Trattat li jirriżultaw mis-sħubija fl-UE;
C.billi d-demokrazija, l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali huma valuri li jsaħħu lil xulxin u li, meta jiġu mminati, huma ta’ theddida sistemika għad-drittijiet u l-libertajiet tal-persuni kollha li jgħixu fl-UE; billi s-sett ta’ għodod li għandha l-Unjoni dwar l-istat tad-dritt jikkostitwixxi sett importanti ta’ strumenti għar-rispett tal-valuri tal-Unjoni fl-Artikolu 2 tat-TUE; billi l-implimentazzjoni sħiħa u konsistenti tagħhom, flimkien ma’ monitoraġġ regolari u azzjonijiet ta’ segwitu, tibqa’ meħtieġa biex jiġu indirizzati u pprevenuti b’mod effettiv l-isfidi sistemiċi għall-istat tad-dritt madwar l-UE;
D.billi l-implimentazzjoni effettiva tas-sentenzi tal-QĠUE u tal-QEDB hija komponent essenzjali biex jiġu salvagwardjati d-drittijiet fundamentali u jiġi rispettat l-istat tad-dritt fl-Unjoni; billi d-dewmien rikorrenti jew in-nuqqasijiet fl-implimentazzjoni ta’ tali sentenzi jirriskjaw li jimminaw il-fiduċja fis-sistema Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem; billi s-sentenza pendenti fil-Kawża C-769/22, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija, tista’ tistabbilixxi l-Artikolu 2 tat-TUE bħala bażi legali awtonoma, u b’hekk issaħħaħ il-proċeduri ta’ ksur f’dan ir-rigward;
E.billi l-progress limitat fil-proċedura li għaddejja bħalissa skont l-Artikolu 7(1) tat-TUE kontra l-Ungerija jissottolinja l-ħtieġa li jiġu aċċellerati u msaħħa l-proċessi eżistenti; billi huwa essenzjali li jinkisbu riżultati konkreti u f’waqthom biex tiġi żgurata l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u l-kredibbiltà tal-impenn tal-Unjoni għall-valuri minquxa fl-Artikolu 2 tat-TUE;
F.billi l-korruzzjoni għadha ta’ tħassib serju, peress li ddgħajjef ir-responsabbiltà demokratika, toħloq theddida serja għall-governanza tajba u tnaqqar il-fiduċja taċ-ċittadini fl-istituzzjonijiet, filwaqt li timmina l-valuri tal-UE minquxa fl-Artikolu 2 tat-TUE, kif enfasizzat b’mod konsistenti fir-rapporti annwali tal-Kummissjoni dwar l-istat tad-dritt;
G.billi l-korruzzjoni spiss tiġi marbuta mal-erożjoni tal-istituzzjonijiet demokratiċi u sfruttata mill-kriminalità organizzata biex tinfiltra l-politika u l-ekonomija, tħarbat il-proċessi demokratiċi, u taħsel flus illeċiti; billi r-restawr tal-fiduċja fil-livelli kollha tas-soċjetà, inklużi fil-ġudikatura u fl-infurzar tal-liġi, jirrikjedi sforzi sostnuti kontra l-korruzzjoni, tmexxija politika etika, sorveljanza indipendenti robusta u impenn qawwi għat-trasparenza, għar-responsabbiltà u għall-protezzjoni tal-valuri demokratiċi ewlenin;
H.billi l-kriminalità organizzata toħloq theddida gravi għad-drittijiet fundamentali u għall-funzjonament tal-istat tad-dritt f’diversi Stati Membri; billi l-esperjenza ta’ ċerti Stati Membri wriet l-effikaċja ta’ mekkaniżmi preventivi speċifiċi maħsuba biex jimpedixxu l-infiltrazzjoni tal-kriminalità organizzata fi proċessi tal-akkwist pubbliku u fil-ġestjoni tal-fondi tal-UE permezz tal-obbligu ta’ verifiki kontra l-mafja qabel ma jingħata aċċess għall-għotjiet u għall-konċessjonijiet pubbliċi; billi l-introduzzjoni ta’ tali mekkaniżmi preventivi madwar l-UE tgħin biex tipproteġi l-integrità tal-fondi tal-UE, biex jiġu mħarsa d-drittijiet fundamentali tal-komunitajiet li jintlaqtu mill-kriminalità organizzata u biex tissaħħaħ l-fiduċja taċ-ċittadini fl-istituzzjonijiet pubbliċi;
I.billi fir-rapport annwali tiegħu, GRECO ssottolinja tħassib f’diversi Stati Membri, b’mod partikolari fir-rigward ta’ nuqqas ta’ trasparencza fil-proċess tat-tfassil tal-liġijiet, qafas robust biex jipprevjeni l-kunflitti ta’ interess, kodiċi ta’ kondotta għall-membri tal-Gvern u għall-uffiċjali pubbliċi, aċċess għall-informazzjoni dwar ir-riformi tal-liġi, kif ukoll it-tisħiħ tal-oqfsa kontra l-korruzzjoni u l-integrità fl-aġenziji tal-infurzar tal-liġi; billi fl-istudju tiegħu dwar l-eżami tal-persuni bl-ogħla karigi eżekuttivi u tal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi, il-GRECO saħaq li n-nuqqas ta’ kontrolli dwar l-integrità tal-ogħla membri tal-eżekuttiv fil-gvernijiet u kwistjonijiet relatati mar-reklutaġġ u l-karriera tal-persunal tal-infurzar tal-liġi, b’mod partikolari għall-ogħla karigi maniġerjali, għadhom problematiċi;
J.billi hemm nuqqas ta’ protezzjoni adegwata għall-informaturi madwar l-UE; billi xi Stati Membri għadhom ma ttrasponewx bis-sħiħ jew b’mod korrett id-Direttiva dwar il-Protezzjoni tal-Informaturi Id-Direttiva (UE) 2019/1937 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2019 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal-Unjoni (ĠU L 305, 26.11.2019, p. 17, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/1937/oj). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?from=EN&uri=CELEX%3A52024DC0269.; billi matul l-2024 u l-2025, il-QĠUE ssanzjonat sitt Stati Membri Iċ-Ċekja, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Lussemburgu, l-Ungerija u l-Polonja; sentenzi tal-QĠUE fil-Kawżi C-147/23, Il-Kummissjoni vs il-Polonja; C-149/23, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja; C-150/23, Il-Kummissjoni vs Il-Lussemburgu; C-152/23, Il-Kummissjoni vs Ir-Repubblika Ċeka; C-154/23, Il-Kummissjoni vs L-Estonja; u C-155/23, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija. talli naqsu milli jittrasponu d-Direttiva dwar il-Protezzjoni tal-Informaturi; billi l-informaturi jaqdu rwol essenzjali biex jiskopru u jirrapportaw għemil ħażin, kif ukoll biex isaħħu r-responsabbiltà demokratika u t-trasparenza, u l-protezzjoni tagħhom għandha tiġi garantita u promossa;
K.billi l-ġurisprudenza tal-QEDB tenfasizza li ż-żamma taħt arrest trid tibqa’ miżura eċċezzjonali, applikata biss meta tkun strettament meħtieġa u ġustifikata minn raġunijiet rilevanti u suffiċjenti; billi l-użu ħażin taż-żamma taħt arrest jimmina d-dritt għal-libertà, il-preżunzjoni tal-innoċenza u l-ġustizzja ġenerali tas-sistemi tal-ġustizzja;
L.billi l-libertà tal-media madwar l-UE għadha mhedda f’diversi Stati Membri, kif muri mill-aħħar Rapport dwar l-Istat tad-Dritt tal-Kummissjoni, li joħroġ rakkomandazzjonijiet lil diversi Stati Membri biex jindirizzaw tħassib relatat mal-indipendenza tal-media, il-pressjoni politika u l-persistenza tal-attakki kontra l-libertà tal-istampa, inklużi s-SLAPPs;
M.billi l-Għodda għall-Monitoraġġ tal-Pluraliżmu tal-Media (MPM) turi deterjorament fil-kundizzjonijiet tax-xogħol għall-ġurnalisti, inklużi l-vjolenza, il-fastidju u l-intimidazzjoni, konċentrazzjoni dejjem tikber tas-sjieda tal-media u l-impatt tal-pjattaformi diġitali u ta’ restrizzjonijiet baġitarji; billi għad huma meħtieġa aktar salvagwardji, inklużi regolaturi indipendenti, trasparenza tas-sjieda tal-media, protezzjoni minn indħil politiku u aċċess imsaħħaħ għall-informazzjoni u għas-sigurtà għall-ġurnalisti;
N.billi l-valutazzjoni annwali tal-2025 tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-libertà tal-istampa fl-Ewropa turi li l-ħtif tal-media, in-nuqqas ta’ indipendenza tal-media tas-servizz pubbliku u l-kampanji ta’ diżinformazzjoni ġġenerati mill-IA huma theddidiet dejjem jikbru madwar l-UE u dan huwa riskju dirett għad-demokrazija https://edoc.coe.int/en/media/12123-europe-press-freedom-report-2024-confronting-political-pressure-disinformation-and-the-erosion-of-media-independence.html#.; billi wieħed mill-pilastri ewlenin f’soċjetà demokratika huwa li tiġi ppreservata l-libertà tal-istampa u li jiġi żguraat l-aċċess tal-pubbliku għal ġurnaliżmu indipendenti u ta’ kwalità għolja; billi s-SLAPPs għadhom theddida għal-libertà tal-media; billi s-salvagwardji previsti fid-Direttiva Anti-SLAPP għandhom jiġu estiżi għal każijiet domestiċi u kriminali; billi l-Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Media daħal fis-seħħ bis-sħiħ fit-8 ta’ Awwissu 2025; billi f’diversi Stati Membri, il-ġurnalisti u l-ħaddiema tal-media ġew soġġetti għal kampanji ta’ malafama politika, denigrazzjoni pubblika u tentattivi orkestrati biex jiskreditaw xogħolhom, ħafna drabi akkumpanjati minn azzjonijiet legali abbużivi u theddid, pressjoni, fastidju u vjolenza, filwaqt li nħoloq klima ta’ biża’ u ta’ awtoċensura li timmina d-dritt tal-pubbliku għall-informazzjoni;
O.billi xi ġurnalisti u ħaddiema tal-media f’diversi pajjiżi qed ibatu minn kundizzjonijiet prekarji, nuqqas ta’ riżorsi u ambjent mhux sikur, inklużi dejjem aktar fastidju u sfidi legali, u jeħtiġilhom ukoll jiffaċċjaw sfidi addizzjonali inklużi l-intimidazzjoni, it-theddid legali, l-indħil politiku, aċċess limitat għal finanzjament affidabbli u tnaqqis fil-pluraliżmu tal-media; billi ħafna jiffaċċjaw theddid, attakki u intimidazzjoni waqt li jkunu qed isiru l-investigazzjonijiet, u xi wħud huma mġiegħla jgħixu taħt il-protezzjoni tal-pulizija minħabba theddid kontinwu għal ħajjithom; billi skont ir-rapport 2024 tal-MPM, il-prekarjetà tax-xogħol ġurnalistiku kellha impatt dirett fuq l-indipendenza u l-kwalità tar-rapportar madwar l-Ewropa; billi l-ġurnalisti u l-professjonisti tal-media jeħtiġilhom igawdu d-drittijiet u jassumu d-dmirijiet mogħtija lilhom permezz tal-funzjoni tagħhom;
P.billi d-diżinformazzjoni spiss tagħmel parti minn firxa usa’ ta’ theddid ibridu li għandu l-għan li jimmina jew jagħmel ħsara lil gvernijiet, pajjiżi jew alleanzi stabbiliti demokratikament; billi t-tixrid ta’ miżinformazzjoni u diżinformazzjoni, inklużi kampanji online sponsorjati u kkoordinati mill-Istat, jikkontribwixxi għall-polarizzazzjoni, inaqqar il-fiduċja fl-istituzzjonijiet demokratiċi, jhedded l-integrità tal-proċessi elettorali u d-dibattitu pubbliku, joħloq theddida għall-prinċipji elettorali ewlenin bħal-libertà tal-votanti li jiffurmaw l-opinjoni tagħhom, it-trasparenza, l-ugwaljanza tal-opportunitajiet u l-ġustizzja, u huwa amplifikat miż-żieda fil-media soċjali u l-pjattaformi diġitali, li jaċċelleraw it-tixrid ta’ kontenut falz u manipulattiv;
Q.billi l-manipulazzjoni algoritmika qed issawwar dejjem aktar l-opinjoni pubblika billi tamplifika narrattivi foloz jew estremisti; billi l-bidliet fil-politiki ta’ moderazzjoni tal-kontenut u fil-prattiki ta’ infurzar fuq ċerti pjattaformi ewlenin approfondew din ix-xejra u qajmu tħassib dwar iż-żieda fit-tixrid ta’ kontenut dannuż u manipulazzjoni online; billi l-Kummissjoni fetħet investigazzjonijiet dwar diversi pjattaformi skont l-Att dwar is-Servizzi Diġitali Ir-Regolament (UE) 2022/2065 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Ottubru 2022 dwar Suq Uniku għas-Servizzi Diġitali u li jemenda d-Direttiva 2000/31/KE (l-Att dwar is-Servizzi Diġitali) (ĠU L 277, 27.10.2022, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2065/oj). minħabba li dawn naqsu milli jrażżnu d-diżinformazzjoni u jipproteġu lill-utenti;
R.billi l-gruppi vulnerabbli huma partikolarment esposti online, u jiffaċċjaw manipulazzjoni mmirata, narrattivi ta’ ħsara u litteriżmu medjatiku limitat; billi ż-żgħażagħ għadhom partikolarment esposti għal preġudizzju u propaganda algoritmiċi mingħajr għodod adegwati ta’ kompetenza diġitali; billi l-pjattaformi diġitali jista’ jkollhom ukoll rwol pożittiv fl-aċċess għall-għarfien, il-parteċipazzjoni ċivika, il-bini tal-komunità, l-innovazzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet fundamentali; billi l-preġudizzju fl-algoritmi u l-mudell ta’ negozju tal-pjattaformi tal-media soċjali, ibbażat fuq reklamar mikroimmirat, jaqdu rwol fit-tixrid u fl-amplifikazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u fl-inċitament għad-diskriminazzjoni, inklużi r-razziżmu, il-misoġinija u l-vjolenza;
S.billi l-inizjattivi li ġejjin tal-UE biex tiġi miġġielda d-diżinformazzjoni, inkluża t-Tarka Ewropea għad-Demokrazija, iridu jkunu kompletament konsistenti mal-istandards internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem;
T.billi t-teknoloġiji ġodda, inklużi s-sistemi tal-IA, joffru opportunitajiet sinifikanti għall-innovazzjoni, it-tkabbir ekonomiku u servizzi pubbliċi mtejba, iżda jirriskjaw ukoll li jiggravaw id-diskriminazzjoni u jamplifikaw l-inugwaljanzi eżistenti u joħolqu forom ġodda ta’ preġudizzju; billi dawn jistgħu jqajmu tħassib fir-rigward tal-privatezza u tad-drittijiet fundamentali u għandhom ikunu soġġetti għal salvagwardji stretti u oqfsa legali ċari;
U.billi t-tfal madwar l-UE qed jiffaċċjaw kriżi tas-saħħa mentali li qed tikber xprunata mill-influwenza mhux kontrollata ta’ tekniki algoritmiċi, bħal disinn li jikkawża dipendenza u li jkun manipulattiv, “disinni qarrieqa” li jġiegħlu lit-tfal iqattgħu aktar ħin quddiem l-iskrin jew il-promozzjoni ta’ kontenut li jagħmel ħsara; billi dan għandu effetti negattivi fuq l-iżvilupp b’saħħtu tat-tfal u fuq il-benesseri mentali u s-sikurezza tagħhom; billi l-oqfsa legali attwali tal-UE li jirregolaw l-ambjent online ma jindirizzawx biżżejjed il-protezzjoni tas-saħħa mentali tat-tfal online;
V.billi l-użu ta’ software ta’ spjunaġġ, ta’ teknoloġiji li jirrikonoxxu l-wiċċ u ta’ teknoloġiji ta’ sorveljanza jirrikjedi salvagwardji stretti, trasparenza u sorveljanza demokratika sabiex jiġu evitati l-abbużi, jiġu protetti d-drittijiet fundamentali u jiġi żgurat rispett sħiħ għall-privatezza; billi qed jintużaw teknoloġiji ġodda biex jinħolqu previżjonijiet, profili u valutazzjonijiet tar-riskju li jaffettwaw ħajjet in-nies u jistgħu jirriproduċu preġudizzji soċjali; billi l-użu ta’ teknoloġiji li jirrikonoxxu l-wiċċ jista’ jkollu effett dissważiv fuq id-dritt għal għaqda paċifika u jista’ jkollu effetti diskriminatorji; billi hemm riskju li l-prattiki ta’ sorveljanza bijometrika tal-massa jimminaw id-drittijiet fundamentali; billi tali prattiki jikkostitwixxu ksur serju tad-drittijiet għall-privatezza u l-libertà tal-espressjoni; billi t-teknoloġiji l-ġodda għandhom jiġu regolati aħjar biex jiġu protetti d-drittijiet fundamentali;
W.billi, fil-każ tal-ġurnalisti, is-sorveljanza mhux biss tipperikola s-sikurezza tagħhom iżda teqred ukoll il-kunfidenzjalità tas-sorsi tagħhom, u b’hekk effettivament twaqqafhom milli jwettqu xogħolhom; billi meta jkun hemm evidenza dejjem akbar u twissija minn kumpaniji dwar operazzjonijiet ta’ sorveljanza, l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jipprovdu informazzjoni dwar il-kamp ta’ applikazzjoni, l-awtorizzazzjoni u l-obbligu ta’ rendikont ta’ dawn l-operazzjonijiet, u ma jħallux lill-vittmi mingħajr ċarezza jew rimedju effettiv;
X.billi kien hemm użu mifrux, inkluż mill-gvernijiet, ta’ teknoloġiji ta’ software ta’ spjunaġġ f’diversi Stati Membri Pereżempju, il-Greċja, Ċipru, l-Italja, l-Ungerija, il-Polonja u Spanja.; billi l-użu ta’ software ta’ spjunaġġ jikkostitwixxi prattika abbużiva u mhux demokratika li timmina l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali fis-soċjetà tagħna, u li għaliha ma hemm l-ebda rimedju effettiv; billi l-avvanzi fit-teknoloġija qed jagħmlu l-infezzjonijiet ta’ software ta’ spjunaġġ aktar diffiċli biex jiġu identifikati u dawn qed jinfirxu b’mod usa’;
Y.billi l-Kumitat ta’ Inkjesta tal-Parlament biex jinvestiga l-użu tal-Pegasus u ta’ software ta’ spjunaġġ għas-sorveljanza ekwivalenti (PEGA) sab li software ta’ spjunaġġ bħall-Pegasus, Predator u Graphite ġew użati illegalment f’diversi Stati Membri kontra ġurnalisti, atturi tas-soċjetà ċivili, avukati, personalitajiet tal-oppożizzjoni u uffiċjali; billi l-Kumitat identifika ksur serju tal-privatezza, tal-protezzjoni tad-data, u tal-libertà tal-espressjoni, u wissa li tali prattiki joħolqu theddida sistemika għad-demokrazija, l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali fl-Unjoni; billi l-implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet tal-PEGA hija essenzjali biex jiġu evitati aktar abbużi;
Z.billi investigazzjonijiet reċenti mill-ġurnalisti żvelaw li ċerti fondi tal-UE setgħu ġew allokati lil kumpaniji li jiżviluppaw jew jikkummerċjalizzaw teknoloġiji ta’ sorveljanza intrużivi, inkluż software ta’ spjunaġġ https://media.business-humanrights.org/media/documents/MEP_letter.pdf.; billi huwa essenzjali li jiġi żgurat li l-ebda fondi tal-UE ma jikkontribwixxu għall-iżvilupp, l-esportazzjoni jew il-varar ta’ software ta’ spjunaġġ jew għodod oħra ta’ sorveljanza li jistgħu jintużaw biex jiksru d-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt;
AA.billi skont il-Kummissjoni ta’ Venezja, it-teknoloġiji tas-software ta’ spjunaġġ jistgħu jinbidlu f’arma ta’ sorveljanza li tista’ tintuża biex tnaqqas id-drittijiet fundamentali, tiċċensura u tikkriminalizza l-kritika u d-dissens, u tagħti fastidju, jew saħansitra trażżan, lil ġurnalisti, attivisti tad-drittijiet tal-bniedem, avversarji politiċi u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, kif muri mill-bosta allegazzjonijiet u rivelazzjonijiet;
AB.billi bosta każijiet ta’ użu sproporzjonat tal-forza kontra dimostranti qed ikomplu jiġu rrapportati madwar l-UE, inklużi l-vjolenza u l-użu ta’ armi anqas letali biex jikkontrollaw jew iferrxu l-folol https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/07/europe-sweeping-pattern-of-systematic-attacks-and-restrictions-undermine-peaceful-protest/?utm.;
AC.billi hemm evidenza li xi fondi tal-UE, inklużi ċerti fondi tal-UE għall-Affarijiet Interni, intużaw b’mod li jwassal għal ksur tad-drittijiet fundamentali, inkluża d-diskriminazzjoni; billi l-fondi tal-UE għandhom jintużaw b’mod li jippromwovi u jirrispetta d-drittijiet fundamentali u ma jirriżultax f’xi ksur bħal dan; billi l-konformità mal-valuri tal-Unjoni stabbiliti fl-Artikolu 2 tat-TUE, inkluż ir-rispett għall-istat tad-dritt, id-demokrazija u d-drittijiet fundamentali, hija prerekwiżit ewlieni biex jiġu aċċessati u implimentati l-fondi tal-UE, kif rifless fir-Regolament dwar il-Kundizzjonalità tal-Istat tad-Dritt; billi l-Istati Membri u l-Kummissjoni jeħtiġilhom jiżguraw ir-rispett tad-drittijiet fundamentali u l-konformità mal-Karta biex jaċċessaw u jimplimentaw il-Fondi tal-UE; billi aktar trasparenza u responsabbiltà u sorveljanza effettiva fl-allokazzjoni u fl-użu tal-fondi tal-UE u l-valutazzjoni tal-programmi rilevanti huma fundamentali biex tiġi żgurata l-konformità mal-kundizzjonijiet abilitanti orizzontali;
AD.billi ġew irrapportati b’mod wiesa’ ksur tad-drittijiet fundamentali fil-fruntieri, inklużi trattament ħażin, push-backs kif ukoll vjolenza verbali u fiżika; billi tali prattiki seħħew f’diversi Stati Membri f’dawn l-aħħar snin; billi dawn jinkludu każijiet ta’ migranti li jiġu ttrattati ħażin mill-gwardji tal-fruntiera jew minn uffiċjali oħra; billi dawn il-prattiki jiksru d-drittijiet fundamentali, id-dritt tal-UE u d-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem u tar-rifuġjati, inklużi l-prinċipju ta’ non-refoulement u l-projbizzjoni ta’ tkeċċijiet kollettivi; billi l-Istati Membri u l-UE għandhom ir-responsabbiltà li jwettqu investigazzjonijiet bir-reqqa u effettivi dwar ksur tad-drittijiet fundamentali u tad-drittijiet tal-bniedem fil-fruntieri; billi l-ksur tad-drittijiet fundamentali spiss ma jiġix irrapportat;
AE.billi skont ir-rapport bit-titolu “Externalised asylum and migration policies and human rights law” (Politiki esternalizzati dwar l-ażil u l-migrazzjoni u d-dritt dwar id-drittijiet tal-bniedem) tal-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa, il-politiki ta’ esternalizzazzjoni jistgħu jinvolvu r-responsabbiltà tal-Istati Membri, b’mod partikolari fir-rigward tal-prinċipju ta’ non-refoulement, id-dritt għall-ħajja, il-libertà mit-tortura u t-trattament inuman jew degradanti, il-projbizzjoni ta’ tkeċċija kollettiva u detenzjoni arbitrarja, kif ukoll id-dritt ta’ aċċess għal rimedji effettivi, kif garantit mit-Trattati tal-UE u tan-NU, il-Karta u l-KEDB; billi r-rapport jidentifika l-ipproċessar estern tat-talbiet għall-ażil, il-proċeduri ta’ ritorn estern u l-esternalizzazzjoni tal-kontrolli fil-fruntieri, li wħud minnhom għandhom storja dokumentata ta’ ksur serju kontra persuni li jkunu qed jiċċaqilqu, bħala wieħed mill-oqsma ewlenin li fihom ir-riskji huma partikolarment akuti;
AF.billi l-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa jirrakkomanda li jsiru valutazzjonijiet tar-riskju komprensivi dwar id-drittijiet tal-bniedem qabel involviment f’kooperazzjoni esterna, li tagħmel rieżami tal-impatt tad-drittijiet tal-bniedem fuq l-attivitajiet li għaddejjin, li jiġu definiti prinċipji ċari u mhux negozjabbli li jeskludu kwalunkwe kooperazzjoni li x’aktarx tpoġġi lin-nies f’riskju ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali, li jiġu żgurati prekundizzjonijiet u salvagwardji adegwati tad-drittijiet tal-bniedem, u li jissaħħu t-trasparenza, il-monitoraġġ u r-responsabbiltà; billi t-tqassim tar-responsabbiltajiet bejn l-Istati Membri u l-korpi jew l-aġenziji tal-UE qatt ma għandu jirriżulta f’lakuni fir-responsabbiltà https://rm.coe.int/report-on-externalisation-of-migration-by-michael-o-flaherty-council-o/488028300a.;
AG.billi skont il-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet tat-Tfal, id-detenzjoni tat-tfal minħabba biss l-istat migratorju tagħhom jew tal-ġenituri tagħhom tikkostitwixxi ksur tad-drittijiet tat-tfal u tmur kontra l-prinċipju li jrid jiġi żgurat dak li hu fl-aħjar interessi tat-tfal; billi r-riżoluzzjoni tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa bit-titolu “L-Intelliġenza Artifiċjali u l-Migrazzjoni” (L-IA u l-Migrazzjoni) tisħaq fuq il-fatt li l-persuni li jfittxu ażil għandu jkollhom id-dritt li jikkontestaw evidenza ġġenerata mill-IA, bħal sommarji ħżiena ta’ intervisti jew analiżijiet preġudikati, li l-għajnuna legali għandha tiġi estiża biex tappoġġja tali kontestazzjonijiet, li riparazzjonijiet iridu jkunu disponibbli fejn il-ħsara tirriżulta minn żbalji algoritmiċi, u li l-innovazzjoni teknoloġika ma tridx issir għad-detriment tad-drittijiet fundamentali https://pace.coe.int/en/files/35698/html?utm.;
AH.billi r-reazzjonijiet ta’ ċerti Stati Membri għall-migrazzjoni irregolari jirriskjaw li jimminaw id-drittijiet fundamentali u jistgħu jipperpetwaw narrattivi razzjalizzati; billi l-UE u l-Istati Membri għandhom jiżguraw li jipproteġu l-ħajjiet tar-rifuġjati u tal-migranti u jieħdu passi kredibbli biex jerfgħu r-responsabbiltà għal xi ksur;
AI.billi t-tentattivi biex tiġi sospiża r-reġistrazzjoni tal-applikazzjonijiet għall-ażil huma kwistjonijiet ta’ tħassib serju; billi d-drittijiet tal-bniedem tal-persuni kkonċernati jridu jiġu rispettati, u l-ħtiġijiet ta’ protezzjoni tagħhom iridu jiġu vvalutati, u dawk li jikkwalifikaw għal protezzjoni internazzjonali jeħtiġilhom jingħataw aċċess għal miżuri ta’ protezzjoni sinifikanti; billi l-qafas leġiżlattiv il-ġdid fl-ambitu tal-Patt tal-UE dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil jistabbilixxi regoli riveduti għall-proċeduri tal-ażil, il-ġestjoni tal-fruntieri u s-solidarjetà; billi l-applikazzjoni effettiva tiegħu tirrikjedi rispett sħiħ għad-drittijiet fundamentali u għall-konformità mal-obbligi tal-UE u dawk internazzjonali; billi diversi Stati Membri qed ikomplu jiffaċċjaw pressjoni operazzjonali sinifikanti fil-fruntieri esterni tagħhom; billi dawn l-isfidi jirrikjedu rispons Ewropew koordinat, inklużi proċeduri simplifikati u effettivi, f’konformità sħiħa mal-qafas legali tal-UE u dak internazzjonali applikabbli; billi l-ħtieġa li jiġi evitat l-abbuż tas-sistema Ewropea tal-ażil mill-persuni li jiffaċilitaw id-dħul klandestin ta’ presuni u l-ħtieġa li jiġu miġġielda l-forom kollha ta’ kriminalità organizzata tranżnazzjonali hija essenzjali għall-ġestjoni effettiva tal-migrazzjoni;
AJ.billi n-nisa u l-bniet jiffaċċjaw dejjem aktar vjolenza online pervażiva, diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda b’konsegwenzi partikolari u estremi fuq il-ħajja tagħhom ta’ kuljum, fuq il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ħajja pubblika, u, bħala riżultat, għal rappreżentanza ugwali; billi l-Pjan Direzzjonali tal-UE għad-Drittijiet tan-Nisa u d-dikjarazzjoni tal-prinċipji għal soċjetà b’ugwaljanza bejn il-ġeneri huma inizjattivi milqugħa, għalkemm ma għandhom l-ebda setgħa ta’ infurzar; billi huma meħtieġa sforzi urġenti biex tiġi difiża u promossa l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, u għalhekk l-Unjoni tal-Ugwaljanza;
AK.billi l-influwenza globali dejjem tikber wasslet għal komunitajiet online u influwenzaturi rġiel li jippromwovu n-narrattiva falza li l-femminiżmu u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri jagħmlu ħsara lill-irġiel, filwaqt li jxerrdu kontenut misoġinistiku, jinnormalizzaw il-vjolenza kontra n-nisa u l-bniet, u jinkroċjaw dejjem aktar ma’ movimenti estremisti u radikali;
AL.billi l-oppożizzjoni għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri eskalat fl-aħħar snin; billi l-livell ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru, b’mod partikolari kontra n-nisa u l-bniet, kif ukoll il-persuni LGBTIQ+, inklużi l-vjolenza sesswali u l-istupru, għadu għoli madwar l-Unjoni, b’mod partikolari għal dawk li jesperjenzaw forom multipli u intersezzjonali ta’ diskriminazzjoni; billi l-vjolenza ċibernetika abbażi tal-ġeneru tirrappreżenta kontinwazzjoni tal-vjolenza abbażi tal-ġeneru offline fl-ambjent online; billi l-vjolenza ċibernetika abbażi tal-ġeneru spiss twassal għal awtoċensura u jista’ jkollha konsegwenzi serji għall-ħajja personali u professjonali tal-vittmi; billi r-reazzjonijiet mis-sistema tal-ġustizzja kriminali għadhom ma jindirizzawx dan il-fenomenu b’mod suffiċjenti; billi t-taħriġ tal-uffiċjali tal-pulizija fil-ħiliet personali meħtieġa biex jisimgħu, jifhmu u jirrispettaw lill-vittmi kollha ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru huwa essenzjali biex jiġi miġġieled in-nuqqas ta’ rapportar u l-vittimizzazzjoni mill-ġdid; billi huwa indispensabbli li jiġu żgurati mekkaniżmi ta’ rapportar aċċessibbli u rimedji effettivi bil-għan li jinħoloq ambjent aktar sikur għall-vittmi kollha ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru;
AM.billi ċ-ċaħda ta’ aċċess għal abort sikur u legali tesponi lin-nisa għal riskji serji u għalhekk hija forma ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru, peress li tiċħad ukoll l-awtonomija tan-nisa u l-libertà tal-għażla riproduttiva; billi s-servizzi tal-kura tas-saħħa sesswali u riproduttiva huma servizzi tal-kura tas-saħħa essenzjali; billi aktar minn 20 miljun mara fl-UE għad ma għandhomx aċċess għal abort sikur u legali u għal servizzi ta’ saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati (SRHR), u dan ipoġġi lin-nisa u l-bniet f’riskju ta’ ħsara fiżika u ta’ pressjoni ekonomika u mentali żejda; billi ċ-ċaħda ta’ tali servizzi essenzjali tal-kura tas-saħħa bħas-servizzi tas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati f’xi Stati Membri tinkludi wkoll nisa u bniet li huma vittmi ta’ vjolenza sesswali, u dan ixekkel il-proċess tal-irkupru tagħhom mir-reat inkwistjoni; billi l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “Il-Vuċi Tiegħi, L-Għażla Tiegħi” tistieden lill-UE tiżgura aċċess għal abort sikur u legali għal kulħadd filwaqt li tirrispetta d-diviżjoni tal-kompetenzi skont it-Trattati; billi l-QEDB iddeċidiet li liġijiet restrittivi dwar l-abort u n-nuqqas ta’ implimentazzjoni konsistenti fil-prattika jiksru d-dritt tan-nisa għall-awtonomija u għall-integrità fiżika;
AN.billi d-diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess, il-ġeneru u raġunijiet oħra hija pprojbita skont l-Artikolu 21 tal-Karta;
AO.billi l-Istati Membri, bħala partijiet għall-Konvenzjoni dwar l-Eliminazzjoni ta’ Kull Forma ta’ Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (CEDAW), huma marbuta bl-impenji tagħha, inkluż l-Artikolu 12 dwar l-eliminazzjoni tad-diskriminazzjoni kontra n-nisa fil-qasam tal-kura tas-saħħa, bil-għan li jiġi żgurat li l-irġiel u n-nisa jkollhom aċċess ugwali għas-servizzi tal-kura tas-saħħa, inklużi dawk relatati mal-ippjanar tal-familja;
AP.billi ċ-ċaħda ta’ aċċess għal abort sikur u legali fil-liġi u fil-prattika tiddiskrimina kontra n-nisa abbażi tas-sess billi tipprojbixxi tip ta’ kura tas-saħħa meħtieġ biss min-nisa; billi ma teżisti l-ebda restrizzjoni simili fuq is-servizzi tas-saħħa li huma meħtieġa biss mill-irġiel Il-Kumitat għall-Eliminazzjoni tad-Diskriminazzjoni kontra n-Nisa tan-NU, Inkjesta rigward il-Polonja mwettqa fl-ambitu tal-Artikolu 8 tal-Protokoll Fakultattivimwettqa skont l-Artikolu 8 tal-Protokoll Fakultattiv għall-Konvenzjoni: rapport tal-Kumitat.;
AQ.billi l-finanzjament annwali totali kontra l-ġeneru fl-Ewropa żdied minn USD 220 miljun fl-2019 għal USD 271 miljun fl-2023, u dan jirrappreżenta żieda ta’ 23 %; billi porzjon sinifikanti tal-finanzjament li jixpruna t-tkabbir tal-movimenti kontra l-ġeneru madwar l-UE ġej minn atturi barranin;
AR.billi rapporti tal-media juru li fil-passat ingħata finanzjament tal-UE lil organizzazzjonijiet li jqarrqu bin-nisa dwar is-saħħa sesswali u riproduttiva tagħhom; billi l-finanzjament kollu tal-UE jrid jallinja mal-valuri komuni tal-Unjoni kif imnaqqxa fl-Artikolu 2 tat-TUE u l-Karta, biex jiġi żgurat li l-appoġġ finanzjarju jsaħħaħ il-valuri demokratiċi tal-UE;
AS.Billi qed inkunu xhieda ta’ attakk bla preċedent u intensifikat fuq l-ispazju ċiviku madwar l-UE, inkluż permezz ta’ restrizzjonijiet legali u finanzjarji, sospensjonijiet ta’ finanzjament, kampanji ta’ malafama, intimidazzjoni u kriminalizzazzjoni, u fuq id-dritt għal għaqda paċifika; billi d-dritt għal għaqda paċifika huwa kruċjali f’soċjetà demokratika;
AT.billi l-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU ssottolinja li x-xejra globali ta’ rigress fid-demokrazija u fl-istat tad-dritt kif ukoll is-sekuritizzazzjoni tal-aġendi ggravaw u approfondew ir-restrizzjonijiet fuq id-dritt għal għaqda paċifika https://digitallibrary.un.org/record/4086729?ln=en&v=pdf.; billi l-attakki fuq l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (OSĊ) u fuq id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem (DDB) bħal dawk li jaħdmu biex jipproteġu u jippromwovu d-drittijiet tal-bniedem u dawk ambjentali, inklużi l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, il-migrazzjoni, id-demokrazija, u l-konsulenza, żdiedu u jibqgħu kwistjoni ta’ tħassib serju; billi l-OSĊ u d-DDB involuti fil-protezzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet fundamentali jaqdu rwol vitali biex jissalvagwardjaw il-valuri tal-Unjoni; billi l-kapaċità tagħhom li joperaw liberament u b’mod indipendenti għandha tiġi żgurata u appoġġjata fl-Istati Membri kollha;
AU.billi individwi f’sitwazzjonijiet vulnerabbli, bħat-tfal, in-nisa, il-komunitajiet razzjalizzati u etniċi, il-persuni LGBTIQ+, il-migranti u l-persuni li jfittxu l-ażil, il-persuni b’diżabbiltà u l-anzjani huma miri rikorrenti ta’ diskors ta’ mibegħda u narrattivi derogatorji; billi f’diversi Stati Membri, in-narrattivi kontra l-LGBTI+ qed jinfirxu minn politiċi u organi tax-xandir, ġiet ippreżentata leġiżlazzjoni kontra l-LGBTI u f’xi każijiet saħansitra ġiet adottata; billi tali sitwazzjonijiet imorru kontra l-istandards internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem u jimminaw id-dritt ta’ dawn il-gruppi li jiġu trattati bħala ċittadini ugwali;
AV.billi l-aċċess għall-finanzjament huwa kruċjali biex is-soċjetà ċivili tirnexxi u twettaq ir-rwol ta’ sorveljanza tagħha; billi soċjetà ċivili vibranti u spazju ċiviku attiv huma pilastri essenzjali tad-demokrazija; billi l-OSĊ għandhom ukoll rwol kruċjali, b’mod partikolari għall-komunitajiet emarġinati, inkluż fil-forniment ta’ servizzi soċjali; billi fil-linji gwida politiċi tagħha l-Kummissjoni impenjat ruħha li żżid l-involviment tagħha mas-OSĊ li għandhom għarfien espert u rwol importanti x’jaqdu biex jiddefendu kwistjonijiet soċjetali speċifiċi u biex jirrispettaw id-drittijiet fundamentali;
AW.billi l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huma sħab mill-qrib tal-Istati Membri fl-isforzi tagħhom biex jipproteġu u jippromwovu d-drittijiet fundamentali; billi l-għajnuna umanitarja għadha qed tiġi kriminalizzata b’mod arbitrarju; billi r-restrizzjonijiet u l-ostakli li jaffettwaw l-attivitajiet ta’ tiftix u salvataġġ (mill-Istati Membri) qed jikkontribwixxu għal telf kontinwu ta’ ħajjiet; billi l-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa stieden lill-Istati Membri tal-UE jtemmu r-repressjoni tagħhom tad-DDB li jassistu lir-rifuġjati, lill-persuni li jfittxu ażil u lill-migranti, u joqogħdu lura milli jużaw retorika derogatorja, xewwiexa jew stigmatizzanti dwarhom u dwar ir-rwol tagħhom https://rm.coe.int/recommendation-protecting-the-defenders-ending-repression-of-human-rig/1680ae9b1c.;
AX.billi l-Istrateġija tal-UE tas-soċjetà ċivili li jmiss għandu jkollha l-għan li tiżgura li l-politiki tal-UE jkunu mfassla u implimentati f’konformità mal-valuri mnaqqxa fl-Artikolu 2 tat-TUE u l-Karta; billi l-istrateġija għandha tinkludi inizjattivi ambizzjużi u parametri referenzjarji biex jitkejjel il-progress; billi l-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li toħloq pjattaforma tas-soċjetà ċivili li tista’ tiċċentralizza u tarmonizza l-involviment attwali tal-atturi tas-soċjetà ċivili fit-tfassil tal-politika tal-UE: billi l-pjattaforma għandha tiġi ddisinjata b’mod konġunt u implimentata mas-soċjetà ċivili organizzata;
AY.billi l-finanzjament fit-tul xieraq, prevedibbli u sostenibbli tal-UE għas-soċjetà ċivili għandu jkompli jiġi żgurat fil-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) li jmiss, b’kunsiderazzjoni xierqa għat-trasparenza finanzjarja, għal ġestjoni soda u għal obbligi kuntrattwali ċari, kif għandu jkun il-każ għall-fondi u l-programmi kollha; billi l-finanzjament għall-organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem għadu limitat, frammentat u inkonsistenti; billi t-tnaqqis għaldan il-finanzjament, inkluż l-iffriżar tal-fondi tal-Aġenzija tal-Istati Uniti għall-Iżvilupp Internazzjonali (USAID), qed ikollu impatt sinifikanti fuq is-soċjetà ċivili madwar l-UE, peress li qed idgħajjef serjament il-kapaċità tas-soċjetà ċivili li tiddefendi l-vittmi tad-diskriminazzjoni, tippromwovi l-ugwaljanza, tiżgura l-obbligu ta’ rendikont u tissalvagwardja l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali;
AZ.billi f’ċerti każijiet, il-fondi tal-UE appoġġjaw inizjattivi li jikkontribwixxu għas-segregazzjoni jew għal prattiki diskriminatorji, u b’hekk jimminaw l-objettivi tal-ugwaljanza; billi l-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU appella biex jiġi żgurat li l-finanzjament għall-atturi tas-soċjetà ċivili jkun konformi mal-obbligi u l-impenji internazzjonali tal-Istati Membri fejn jidħlu d-drittijiet tal-bniedem u ma jintużax ħażin biex ifixkel il-ħidma jew jipperikola s-sikurezza tal-atturi tas-soċjetà ċivili https://digitallibrary.un.org/record/4086729?ln=en&v=pdf.;
BA.billi t-tentattivi li qed jintensifikaw fl-UE biex ireġġgħu lura jew inaqqsu d-drittijiet fundamentali tan-nisa u l-persuni LGBTIQ+ huma ta’ tħassib serju; billi dawn it-tentattivi jiffukaw l-aktar fuq il-qasam tal-kura tas-saħħa u d-drittijiet riproduttivi, l-identità tal-ġeneru u r-rikonoxximent legali tal-ġeneru jew l-aċċess għal edukazzjoni komprensiva dwar is-sesswalità; billi l-attakki fuq dawn l-oqsma mhux biss huma ta’ ħsara għall-aktar membri vulnerabbli tas-soċjetà iżda huma wkoll inkompatibbli mal-valuri tal-UE u mal-qafas internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem u għalhekk jikkostitwixxu ksur tad-dritt tal-UE;
BB.billi bħalissa, hemm lakuni fil-leġiżlazzjoni tal-UE kontra d-diskriminazzjoni, fejn xi raġunijiet ta’ diskriminazzjoni huma koperti biss fil-qasam tal-impjiegi u x-xogħol; billi dan wassal għal taħlita ta’ protezzjoni u l-ħolqien ta’ “ġerarkija ta’ raġunijiet” artifiċjali; billi t-Trattati u l-Karta jagħtu lill-UE mandat u responsabbiltà għall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni fir-rigward tar-raġunijiet protetti kollha;
BC.billi l-Istati Membri kollha huma marbuta li jaġixxu fl-aħjar interessi tat-tfal, inkluż billi jissalvagwardjaw id-dritt fundamentali tat-tfal kollha għall-ħajja tal-familja u jipprojbixxu d-diskriminazzjoni tat-tfal abbażi tal-istat ċivili jew tal-orjentazzjoni sesswali tal-ġenituri tagħhom, jew tal-mod kif huma tnisslu; billi madwar żewġ miljun tifel u tifla xorta jistgħu jiffaċċjaw sitwazzjoni fejn il-ġenituri tagħhom ma jkunux rikonoxxuti bħala tali fi Stat Membru ieħor; billi, fl-2022, il-Kummissjoni pproponiet regolament tal-Kunsill dwar il-ġuriżdizzjoni, id-dritt applikabbli, ir-rikonoxximent ta’ deċiżjonijiet u l-aċċettazzjoni ta’ strumenti awtentiċi fi kwistjonijiet tal-istat ta’ ġenitur u dwar il-ħolqien ta’ Ċertifikat Ewropew tal-Istat ta’ Ġenitur (COM(2022)0695) (Regolament dwar l-istat ta’ ġenitur), li qed jistenna d-deċiżjoni finali tal-Kunsill;
BD.billi tqajjem tħassib dwar il-fatt li d-diskriminazzjoni u r-razziżmu għadhom mifruxa madwar l-UE, inkluż fil-liġijiet u l-politiki, kif ukoll fl-istituzzjonijiet pubbliċi bħall-infurzar tal-liġi u s-sistema tal-ġustizzja; billi l-prattiki diskriminatorji tal-infurzar tal-liġi għadhom ta’ tħassib serju; billi l-gruppi razzjalizzati huma mmirati b’mod sproporzjonat minn proċeduri ta’ waqfien u ta’ tiftix, użu eċċessiv tal-forza u fastidju; billi l-mekkaniżmi ta’ sorveljanza u obbligu ta’ rendikont għadhom dgħajfa u huma mxekkla minn nuqqas ta’ investigazzjonijiet indipendenti; billi, fl-istess ħin, il-vjolenza kontra l-uffiċjali pubbliċi trid tiġi indirizzata b’mod effettiv;
BE.billi, minkejja r-rikonoxximent formali tar-razziżmu strutturali fil-livell tal-UE, dan ikompli jimmanifesta ruħu f’oqsma ewlenin tal-ħajja fl-Istati Membri; billi s-segregazzjoni, inkluż fl-edukazzjoni, u l-każijiet ripetuti ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda jaffettwaw b’mod sproporzjonat lill-komunitajiet razzjalizzati u gruppi emarġinati oħra, bħall-persuni LGBTIQ+; billi dawn l-ostakli strutturali u l-ksur tad-drittijiet fundamentali jfixklu l-aċċess ugwali għad-drittijiet, l-opportunitajiet u l-ġustizzja madwar l-Unjoni; billi dan għandu impatt negattiv fuq il-fiduċja pubblika fl-istituzzjonijiet u fuq il-koeżjoni soċjali;
BF.billi l-Olokawst u l-inġustizzji storiċi, inkluż il-kolonjaliżmu u l-iskjavitù, illum qed ikomplu jsawru r-razziżmu strutturali fl-Ewropa; billi r-rikonoxximent, it-tifkira u l-edukazzjoni dwarhom huma essenzjali għall-ġlieda kontra r-razziżmu u l-promozzjoni tal-ugwaljanza u d-drittijiet fundamentali;
BG.billi d-diskriminazzjoni intersezzjonali għadha fil-biċċa l-kbira mhux indirizzata fil-politika u fil-prattika; billi l-impatt iggravat tar-razziżmu u l-ġeneru, id-diżabbiltà, l-orjentazzjoni sesswali, l-identità tal-ġeneru, l-espressjoni tal-ġeneru u l-karatteristiċi tas-sess, l-istatus soċjoekonomiku, l-isfond migratorju u raġunijiet oħra għadu qed jiġi injorat, u b’hekk ħafna vittmi jibqgħu mingħajr protezzjoni, appoġġ jew aċċess adegwati għal rimedji effettivi;
BH.billi l-istħarriġ reċenti mwettaq mill-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali (FRA) fost il-persuni suwed, il-Lhud, il-Musulmani u l-persuni LGBTIQ+ fl-UE juri li dawn il-gruppi għadhom jesperjenzaw każijiet mifruxa ta’ mibegħda, u diskriminazzjoni fl-UE, u dan jirrifletti diskriminazzjoni razzjali sistemika; billi l-biżgħat, l-ideat żbaljati u l-“alterizzazzjoni” jqanqlu d-diskriminazzjoni u l-intolleranza Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, Rapport dwar id-Drittijiet Fundamentali għall-2025.; billi l-ECRI qajmet tħassib dwar diskors ksenofobiku, omofobiku u transfobiku, inkluż minn politiċi u minn uffiċjali pubbliċi; billi kull persuna fl-UE għandha l-istess dritt li ssir membru sħiħ u attiv tas-soċjetà u li tiġi ttrattata b’mod ugwali;
BI.billi r-riformi leġiżlattivi u istituzzjonali reċenti f’xi Stati Membri jqajmu dubji serji rigward il-konformità mad-dritt fundamentali għal proċess ġust u għal tribunal indipendenti u imparzjali, kif garantit mill-Artikolu 47 tal-Karta; billi l-indipendenza ġudizzjarja hija komponent indispensabbli tal-istat tad-dritt u prerekwiżit għall-protezzjoni effettiva tad-drittijiet fundamentali l-oħra kollha; billi l-Kummissjoni Internazzjonali ta’ Ġuristi (QIĠ) enfasizzat li l-kunsilli ġudizzjarji jeħtiġilhom jibqgħu indipendenti mill-influwenza parlamentari u eżekuttiva;
BJ.billi l-liġi Ungeriża dwar il-protezzjoni tal-identità lokali, li daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2025, tagħti lill-awtoritajiet muniċipali s-setgħa li jirrestrinġu r-residenza abbażi ta’ kriterji arbitrarji bħal-livell ta’ edukazzjoni, il-profiċjenza fil-lingwa u prova ta’ impjieg; billi hemm riskju li tali miżuri jistituzzjonalizzaw is-segregazzjoni razzjali fl-akkomodazzjoni u jaffettwaw b’mod sproporzjonat lill-komunità Rom, u b’hekk iqajmu tħassib serju dwar il-konformità mad-dritt tal-UE u d-drittijiet fundamentali;
BK.billi l-komunità Rom għadha tiffaċċja diskriminazzjoni sistemika, segregazzjoni, esklużjoni soċjali u vjolenza mill-pulizija https://www.coe.int/en/web/commissioner/-/the-unheard-12-million.; billi r-rapporti tal-FRA jiżvelaw nuqqasijiet sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-qafas strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni, u jenfasizzaw il-probabbiltà baxxa li jintlaħqu l-miri tagħha għall-2030 EU Agency for Fundamental Rights, Rights of Roma and Travellers in 13 European countries – Perspectives from the Roma Survey 2024. (L-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali, id-Drittijiet tar-Rom u l-Vjaġġaturi fi 13-il pajjiż Ewropew – Perspettivi mill-Istħarriġ dwar ir-Rom 2024); billi l-iżgumbramenti furzati kontra l-persuni Rom dan l-aħħar irriżultaw fl-ispostament ta’ mijiet ta’ individwi, inklużi tfal, anzjani u persuni b’diżabbiltà; billi l-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Kunsill tal-Ewropa appella għall-implimentazzjoni tas-sentenzi tal-QEDB relatati mad-drittijiet tal-persuni Rom https://www.coe.int/en/web/commissioner/-/greece-should-ensure-that-roma-have-access-to-adequate-housing-and-are-not-subject-to-discriminatory-treatment-or-violence-by-law-enforcement-authorities. ;
BL.billi l-persuni b’diżabbiltà li jgħixu fl-UE għadhom jiffaċċjaw il-fastidju u forom multipli u intersezzjonali ta’ diskriminazzjoni fl-oqsma kollha ta’ ħajjithom, inklużi ċ-ċaħda ta’ akkomodazzjoni raġonevoli, żvantaġġi soċjoekonomiċi, iżolament soċjali, vjolenza abbażi tal-ġeneru bħall-isterilizzazzjoni furzata, nuqqas ta’ aċċess għas-servizzi komunitarji, akkomodazzjoni ta’ kwalità baxxa, istituzzjonalizzazzjoni, kura tas-saħħa inadegwata, u ċaħda tal-opportunità li jikkontribwixxu u jinvolvu ruħhom b’mod attiv fis-soċjetà;
BM.billi l-UE u l-Istati Membri li għadhom ma rratifikawx il-Protokoll Fakultattiv għas-CRPD għandhom jagħmlu dan mingħajr aktar dewmien;
BN.billi l-ECRI stiednet lill-gvernijiet jippromwovu b’mod attiv l-inklużjoni tal-migranti u jiġġieldu kwalunkwe diskriminazzjoni kontrihom https://www.coe.int/en/web/european-commission-against-racism-and-intolerance/-/ecri-s-recommendations-on-integration-and-inclusion-of-migrants-new-factsheet.; billi r-razziżmu u d-diskriminazzjoni razzjali għadhom jippersistu, inkluż fil-qasam tal-migrazzjoni u l-ażil; billi l-migranti razzjalizzati huma esposti b’mod sproporzjonat għal ksur tad-drittijiet fil-fruntieri tal-Unjoni u fis-sistemi tal-ażil u tal-akkoljenza; billi hemm nuqqas ta’ salvagwardji espliċiti kontra r-razziżmu;
BO.billi s-sitwazzjoni tal-persuni intersesswali fl-UE għadha fil-parti l-kbira mhux magħrufa mill-pubbliku fl-UE; billi f’April 2024, diversi stati membri tal-Kunsill tal-Ewropa sponsorjaw l-ewwel Riżoluzzjoni tal-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU dwar il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni, il-vjolenza u l-prattiki dannużi kontra l-persuni intersesswali;
BP.billi d-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali ġiet applikata b’mod insuffiċjenti mill-biċċa l-kbira tal-Istati Membri; billi d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/913/ĠAI dwar ir-razziżmu u l-ksenofobija ma ġietx trasposta b’mod sħiħ jew korrett minn xi Stati Membri; billi huma meħtieġa sforzi aktar b’saħħithom biex jiġi miġġieled ir-razziżmu strutturali, inkluż l-impatt tan-narrattivi vjolenti tal-estremisti tal-lemin fid-dibattitu soċjali https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:52024DC0419., u biex jiġi żgurat li l-Istati Membri jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni tal-UE kontra d-diskriminazzjoni;
BQ.billi l-aċċess għall-ġustizzja mill-vittmi ta’ reati ta’ mibegħda razzisti u forom oħra ta’ reati ta’ mibegħda u diskriminazzjoni għadu limitat ħafna f’diversi Stati Membri minħabba servizzi ta’ appoġġ inadegwati, ostakli għar-rikonoxximent ta’ motivazzjoni razzista u ta’ mibegħda u infurzar dgħajjef tal-leġiżlazzjoni kontra d-diskriminazzjoni; billi, bħala konsegwenza, komunitajiet razzjalizzati u gruppi emarġinati oħra jkomplu jiffaċċjaw ksur tad-drittijiet mingħajr aċċess għal rimedji effettivi;
BR.billi diversi Stati Membri konsistentement injoraw is-sentenzi tal-QEDB;
BS.billi l-Artikolu 151 tat-TFUE jirreferi għad-drittijiet soċjali fundamentali bħal dawk stabbiliti fil-Karta Soċjali Ewropea; billi l-inugwaljanzi soċjoekonomiċi, inklużi l-faqar u l-esklużjoni soċjali, qed jiżdiedu madwar l-UE u dan huwa ta’ tħassib kbir; billi dawn għadhom razzjalizzati ħafna, b’disparitajiet persistenti u strutturali fl-aċċess għall-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, l-akkomodazzjoni, l-impjiegi u l-akkumulazzjoni tal-ġid, u jkomplu jeskludu lill-gruppi razzjalizzati minn parteċipazzjoni ugwali fis-soċjetà u jipperpetwaw iċ-ċikli interġenerazzjonali ta’ faqar u emarġinazzjoni; billi l-inugwaljanza fl-akkomodazzjoni u l-għadd ta’ persuni bla dar żdiedu b’rata allarmanti f’diversi Stati Membri https://pace.coe.int/en/files/3%204542/html.;
BT.billi l-Kummissjoni għandha teżamina liema passi huma meħtieġa għall-adeżjoni tal-UE mal-Karta Soċjali Ewropea;
BU.billi kien hemm proposti lill-Kunsill tal-Ewropa u lill-istati membri tiegħu biex jadottaw protokoll għall-KEDB, inkluż id-dritt għal ambjent nadif, san u sostenibbli;
BV.billi fis-sentenza tagħha KlimaSeniorinnen vs L-Iżvizzera, l-KEDB irrikonoxxiet li n-nuqqas tal-Istati li jieħdu miżuri adegwati kontra t-tibdil fil-klima jista’ jikkostitwixxi ksur tad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja skont l-Artikolu 8 tal-KEDB; billi d-deċiżjoni tissottolinja l-ħtieġa urġenti li jiġi pprovdut dritt infurzabbli għal ambjent nadif, san u sostenibbli fil-qafas tal-QEDB, biex b’hekk jiġu żgurati l-konsistenza, il-prevedibbiltà u l-protezzjoni għall-pubbliku;
BW.billi xi Stati Membri ppubblikaw ittra dwar l-interpretazzjoni tad-drittijiet fundamentali fil-qafas tal-KEDB;
BX.billi l-istandards Ewropej tad-drittijiet tal-bniedem huma d-drittijiet, il-prinċipji u l-obbligi stabbiliti fit-Trattati, fil-konvenzjonijiet u fid-dritt tal-UE, u dan jirrifletti fehim kondiviż tal-livelli minimi ta’ protezzjoni; billi l-istandards internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem huma n-normi minimi għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem li ġew approvati formalment mill-komunità internazzjonali permezz ta’ trattati universali, id-dritt internazzjonali konswetudinarju u prinċipji aċċettati b’mod universali; billi dawn l-istandards jorbtu jew jiggwidaw lill-Istati fit-trattament tagħhom tal-individwi;