Wdrożenie dyrektywy w sprawie PPOM oraz jej wpływ na rybołówstwo i akwakulturę1.podkreśla fakt, że chociaż dyrektywa w sprawie PPOM zapewnia odpowiednie międzysektorowe ramy współpracy, państwa członkowskie wdrożyły ją nierównomiernie;
2.z zadowoleniem przyjmuje fakt, że niektóre państwa członkowskie są na zaawansowanym etapie wdrażania dyrektywy w sprawie PPOM dzięki zintegrowanym strategiom krajowym, specjalnym organom i planom działania dla poszczególnych basenów morskich;
3.zauważa, że plany zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich są prawnie wiążące w niektórych państwach członkowskich, a w innych mają charakter niewiążący i bardziej doradczy; podkreśla, że wdrożenie w państwach członkowskich jest często utrudnione przez segmentację instytucjonalną, fragmentaryczne zarządzanie i nieodpowiednie mechanizmy prawne lub niewystarczające zasoby finansowe i ludzkie przeznaczone na te mechanizmy i dostęp do nich, w szczególności w ramach Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury dla lokalnych grup działania w dziedzinie rybołówstwa i akwakultury;
4.zwraca uwagę na fakt, że planowanie przestrzenne obszarów morskich powinno obejmować określenie problemów i możliwości, gromadzenie danych planistycznych, podejmowanie decyzji i wdrażanie oraz że w ramach takiego planowania należy zwrócić szczególną uwagę na rybołówstwo i akwakulturę;
5.podkreśla, że wdrażanie i skuteczność PPOM różni się znacznie w poszczególnych regionach morskich UE, przy czym niektóre regiony, takie jak Morze Bałtyckie lub Morze Północne, są w dużej mierze objęte planami zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich, a inne, takie jak Morze Śródziemne, są objęte planami w znacznie mniejszym stopniu;
6.z zadowoleniem przyjmuje Inicjatywę na rzecz basenu Morza Północnego, która skupia państwa członkowskie i państwa niebędące członkami UE w celu osiągnięcia większej zgodności i koordynacji planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich;
7.podkreśla fakt, że inicjatywy transgraniczne pozostają ograniczone i że brakuje skutecznej koordynacji, co utrudnia wysiłki na rzecz sprostania wspólnym wyzwaniom we wzajemnie połączonych regionach morskich; ubolewa nad trudnościami we współpracy w zakresie PPOM między państwami członkowskimi a państwami nienależącymi do UE, w szczególności sąsiadującymi państwami nadbrzeżnymi;
8.podkreśla wpływ brexitu na planowanie morskie, w szczególności na rozwój morskich chronionych obszarów i morskiej energii odnawialnej, a także na inne rodzaje działalności, takie jak intensywny transport morski i turystyka przybrzeżna; podkreśla fakt, że zmiany te doprowadziły do wykluczenia unijnej floty rybackiej z wielu obszarów połowowych na wodach brytyjskich oraz do przesunięcia nakładu połowowego i wysokiej presji połowowej w obszarze Morza północnego i kanału La Manche, ze szkodą dla rybołówstwa unijnego; wzywa do systematycznego uwzględniania tych elementów w PPOM na tych obszarach;
9.akcentuje potrzebę koordynacji między państwami członkowskimi oraz ze Zjednoczonym Królestwem w celu osiągnięcia skutecznego i sprawiedliwego zarządzania basenem morskim, a tym samym ograniczenia licznych konfliktów związanych z wykorzystaniem tego obszaru, z uwzględnieniem wymiaru gospodarczego, społecznego i środowiskowego każdego z tych rodzajów działalności; w tym względzie przypomina o obowiązku współpracy transgranicznej wynikającym z Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza, w szczególności na podstawie art. 7 i 8; apeluje w szczególności o rzeczywiste konsultacje ze Zjednoczonym Królestwem i z Wyspami Normandzkimi w sprawie środków zarządzania na morskich obszarach chronionych, uwzględniających skutki społeczno-gospodarcze ponoszone przez unijnych rybaków;
10.podkreśla, że basen Morza Śródziemnego jest szczególnie dotknięty rozprzestrzenianiem się morskich platform energetycznych i innej infrastruktury tego rodzaju, co znacznie zmniejsza przestrzeń dostępną dla rybołówstwa, ogranicza dostęp do tradycyjnych łowisk i przyczynia się do fragmentacji przestrzeni morskiej; zauważa, że chociaż państwa członkowskie są odpowiedzialne za określanie, w jaki sposób wykorzystuje się infrastrukturę na tych obszarach, ich decyzje mają bezpośredni wpływ na wykorzystanie tradycyjnych łowisk, przez co muszą zostać spójnie zintegrowane z procesami PPOM; zauważa, że rozwój turystyki morskiej ma też wpływ na działalność połowową w basenie morskim;
11.podkreśla szczególne cechy Morza Adriatyckiego jako półzamkniętego i wysoce wrażliwego basenu morskiego, narażonego na skumulowaną presję ze strony rybołówstwa, akwakultury, transportu morskiego, turystyki i rozwoju obszarów przybrzeżnych; podkreśla, że presja ta wymaga wzmocnionego podejścia w skali basenu morskiego oraz podejścia transgranicznego w planowaniu przestrzennym obszarów morskich; wzywa Komisję i zainteresowane państwa członkowskie, we współpracy z sąsiadującymi nadbrzeżnymi państwami trzecimi, do wzmocnienia koordynacji, wymiany danych oraz wspólnych mechanizmów zarządzania na Morzu Adriatyckim; podkreśla znaczenie rybołówstwa łodziowego przybrzeżnego dla basenu morskiego oraz znaczenie ich włączenia do PPOM w celu ochrony ich rentowności i dziedzictwa kulturowego;
12.zaznacza, że Morze Bałtyckie charakteryzuje się szczególną specyfiką, w tym ograniczoną przestrzenią morską, wysokim stopniem kumulacji różnych form działalności gospodarczej, takich jak rybołówstwo, transport morski oraz rozwój morskiej energetyki odnawialnej, a także wrażliwością ekosystemu; wzywa w związku z tym do przyjęcia zrównoważonego podejścia do PPOM, dostosowanego do tych warunków regionalnych; wyraża uznanie dla bieżących prac wspólnej grupy roboczej HELCOM-VASAB ds. planowania przestrzennego obszarów morskich, która zapewnia solidne podstawy dla koordynacji na poziomie basenu morskiego w regionie Morza Bałtyckiego;
13.podkreśla, że w procesie wdrażania dyrektywy w sprawie PPOM należy także uwzględnić baseny morskie regionów najbardziej oddalonych, z pełnym uwzględnieniem ich specyfiki, w tym w kontaktach z państwami nienależącymi do UE;
Korzyści płynące z PPOM dla rybołówstwa i akwakultury14.ubolewa, że obecne ramy prawne PPOM nie przyniosły satysfakcjonujących korzyści dla rybołówstwa; zauważa, że PPOM nie przyczyniło się znacząco do poprawy przewidywalności i stabilności działalności połowowej; podkreśla brak minimalnych celów i wymiernych wskaźników środowiskowych, społecznych i ekonomicznych dla rybołówstwa w PPOM, zwłaszcza w odniesieniu do podmiotów prowadzących działalność na małą skalę; podkreśla potrzebę spójnego i skutecznego wdrażania polityki morskiej UE;
15.podkreśla, że w celu wdrożenia ram PPOM ważne jest przeprowadzenie wszechstronnej analizy społeczno-ekonomicznej obejmującej perspektywę małych przedsiębiorstw i społeczności nadbrzeżnych; przypomina o znaczeniu rybołówstwa i akwakultury dla suwerenności żywnościowej i zachowania odpowiedniej wiedzy eksperckiej w UE oraz uznaje, że w interesie publicznym leży większe uwzględnienie ich znaczenia w PPOM;
16.podkreśla, że w ramach PPOM należy w większym stopniu uwzględnić rybołówstwo i akwakulturę oraz podjąć aktywne działania, które pozwolą sprostać wyzwaniom przestrzennym mającym wpływ na rybołówstwo (do takich działań zalicza się uwzględnianie skumulowanych skutków energetyki morskiej, morskich obszarów chronionych, żeglugi oraz stref obronnych, a także zapobieganie stopniowej marginalizacji działalności połowowej); podkreśla, że morskie farmy wiatrowe powinny być w miarę możliwości lokalizowane w strefach mniej odpowiednich do prowadzenia działalności połowowej, aby zminimalizować negatywny wpływ na działalność rybacką;
17.podkreśla zasadniczą rolę rybołówstwa łodziowego, np. dla lokalnego zatrudnienia, spójności społecznej i zachowaniu tradycyjnych umiejętności; wzywa do pełnego uwzględnienia tego segmentu w PPOM, w szczególności jeżeli chodzi o dostęp do przestrzeni, bliskość łowisk i bezpieczeństwo działalności;
18.zauważa, że morskie farmy wiatrowe mogą mieć wpływ na rybołówstwo z powodu zmiany rozmieszczenia i obfitości gatunków morskich poławianych komercyjnie oraz z powodu nakładania ograniczeń dostępu ze względów bezpieczeństwa lub na metody połowów; zauważa, że chociaż zaobserwowano pewne potencjalne korzyści dla rybaków, są one istotne tylko wtedy, gdy rybacy mogą w praktyce i realnie prowadzić działalność na tych obszarach;
19.podkreśla, że chociaż ramy prawne PPOM przynoszą marginalne korzyści dla akwakultury, potrzebne są ulepszenia w zakresie wyznaczania przestrzeni morskiej, dalszego uznawania roli akwakultury w tych ramach, spójności transgranicznej, pewności prawa i harmonogramu oraz wpływu procedur wydawania licencji; zwraca w szczególności uwagę, że trzeba skuteczniej włączyć akwakulturę w PPOM i rozważyć inne działania, takie jak opracowanie wspólnej polityki akwakultury, aby skuteczniej uwzględnić ten sektor kluczowy dla unijnego bezpieczeństwa żywnościowego;
20.podkreśla, że cel, jakim jest minimalizacja konfliktów między różnymi sektorami i użytkownikami morza, nie został w znacznym stopniu osiągnięty, zwłaszcza w odniesieniu do rybołówstwa i akwakultury, w tym hodowli skorupiaków i nowych sektorów, takich jak hodowla wodorostów, którym ograniczono przestrzeń do prowadzenia działalności, co odbiło się na ich konkurencyjności i możliwościach rozwoju działalności;
21.podkreśla, że charakter konfliktu o wykorzystanie przestrzeni morskiej różni się w zależności od rodzaju działalności w zakresie rybołówstwa i akwakultury i że te rodzaje działalności mogą również konkurować ze sobą o przestrzeń morską; podkreśla, że główne konflikty wpływające na rybołówstwo to utrata łowisk z powodu wyłączenia stref morskich, ograniczenia dostępu, konkurencja o dostęp, fragmentacja przestrzenna i pogarszający się stan ekosystemów morskich, natomiast główne konflikty wpływające na akwakulturę to nakładanie się stref, kwestie środowiskowe (takie jak zanieczyszczenie i eutrofizacja) oraz konkurencja w zakresie połowów;
22.przypomina, że rybołówstwo i akwakultura są zależne od geograficznego rozmieszczenia zasobów morskich oraz zdrowego stanu ekosystemów morskich, a także że są one silnie powiązane z rolno-spożywczym łańcuchem wartości produktów rybołówstwa oraz zatrudnieniem w regionach przybrzeżnych, przez co działalności tej nie można przenieść;
23.podkreśla, że w rybołówstwie nie korzysta się z obszarów priorytetowych lub specjalnych i często połowy muszą być prowadzone na nieprzydzielonej przestrzeni morskiej i są coraz bardziej marginalizowane w porównaniu z innymi rodzajami działalności; zauważa, że chociaż akwakultura, w tym hodowla wodorostów, jest zasadniczo bardziej odpowiednia dla obszarów zastrzeżonych, podejścia różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich i niekiedy w obrębie tego samego państwa, a procedury wydawania licencji są często uciążliwe;
24.podkreśla fakt, że chociaż niektóre państwa członkowskie ustanowiły strefy wielorakiego zastosowania, stosują one głównie podejście oparte na projektach; podkreśla, że podejście oparte na wielorakim zastosowaniu okazuje się bardzo trudne do wdrożenia w przypadku niektórych rodzajów działalności, w szczególności gdy łączy się rybołówstwo, ochronę różnorodności biologicznej i energię z morskich źródeł odnawialnych; zauważa, że podejście oparte na wielorakim zastosowaniu budzi również obawy związane z ubezpieczeniem i bezpieczeństwem rybaków i pracowników sektora akwakultury; podkreśla, że chociaż strefy wielorakiego zastosowania mogą mieć potencjał w zakresie przeciwdziałania skumulowanym skutkom działalności człowieka, potrzebne są dalsze badania w celu oceny ich wykonalności i wpływu; zwraca uwagę, że wyznaczenie takich stref powinno opierać się na ocenie skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych poszczególnych podejmowanych w nich działań, którą to ocenę należy przeprowadzić przy odpowiednim zaangażowaniu w cały proces podmiotów ze wszystkich właściwych sektorów, a także innych odpowiednich zainteresowanych stron;
25.z zadowoleniem przyjmuje udane przykłady kolokacji działalności, takie jak stała lub pływająca infrastruktura morskiej energii wiatrowej, która może być również wykorzystywana do rozwoju akwakultury, hodowli skorupiaków i alg oraz do ochrony siedlisk fauny i flory morskiej lub do działań regeneracyjnych oraz działalności połowowej takiej jak rybołówstwo pasywne i o niewielkim wpływie na środowisko; podkreśla w związku z tym, że należy zwiększyć wymianę dobrych praktyk i prowadzić większą liczbę badań, zwłaszcza w odniesieniu do wpływu na środowisko i potencjału gospodarczego;
26.wzywa państwa członkowskie do uwzględniania wpływu pozyskiwania energii z morskich źródeł odnawialnych na ekosystem morski i rybołówstwo przy określaniu swojego koszyka energetycznego;
27.podkreśla, że koordynacja lądowo-morska pozostaje krytyczną słabością we wdrażaniu PPOM, w szczególności w odniesieniu do braku uwzględnienia wpływu zanieczyszczeń lądowych na ekosystemy morskie przy podejmowaniu działań na rzecz ochrony różnorodności biologicznej;
28.zwraca uwagę na znaczenie rybołówstwa i infrastruktury portowej oraz powiązanych obiektów, a także na potrzebę zapewnienia spójności PPOM w odniesieniu do tego rodzaju inwestycji w infrastrukturę, zgodnie ze strategią portową UE, przy jednoczesnym uwzględnieniu zależności całej działalności morskiej od skutecznej koordynacji lądu i morza;
Zalecenia34.podkreśla, że potrzeba bardziej całościowego podejścia i lepszej koordynacji odpowiednich przepisów UE, w szczególności dyrektywy w sprawie PPOM, rozporządzenia w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa i dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej, co zapewni spójne i skuteczne wdrażanie PPOM, w tym podejścia ekosystemowego z myślą o przyczynieniu się do osiągnięcia dobrego stanu środowiska; podkreśla również, że PPOM musi być w pełni zgodne ze wspólną polityką rybołówstwa jako wyłącznymi ramami prawnymi UE dotyczącymi zarządzania rybołówstwem i w związku z tym nie powinno być wykorzystywane do pośredniego wprowadzania środków zarządzania rybołówstwem, zwłaszcza jeżeli jest to niezgodne z celem dotyczącym wzmocnienia roli działalności połowowej w PPOM;
35.uważa, że plany zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich powinny lepiej odzwierciedlać potrzeby przestrzenne, środowiskowe i społeczno-gospodarcze, a także specyfikę poszczególnych basenów morskich, w tym połączonych wyłącznych stref ekonomicznych; podkreśla, że państwa członkowskie powinny wzmocnić koordynację między organami odpowiedzialnymi za użytkowanie gruntów a organami morskimi przy opracowywaniu i wdrażaniu planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich oraz przy włączaniu do planów ocen wpływu działalności lądowej na wody przybrzeżne; uważa, że państwa członkowskie powinny uwzględniać specyfikę regionalną, w tym specyfikę regionów wyspiarskich i regionów najbardziej oddalonych, oraz szanować tradycje administracyjne w każdym państwie członkowskim;
36.podkreśla potrzebę, aby państwa członkowskie wzmocniły koordynację zarówno między państwami członkowskimi, jak i w ich obrębie, w szczególności między organami krajowymi i regionalnymi, a także koordynację międzysektorową między organami odpowiedzialnymi m. in. za politykę w zakresie środowiska, rybołówstwa, energii i transportu, przy opracowywaniu i wdrażaniu planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich w celu zapewnienia spójnego i zintegrowanego podejścia ekosystemowego;
37.apeluje o wdrożenie oddolnego, zrównoważonego, opartego na wielorakim zastosowaniu podejścia do PPOM, które miałoby na celu unikanie negatywnego wpływu na zasoby morskie i różnorodność biologiczną, a przez to na rybołówstwo i akwakulturę, oraz które zapewniłoby, aby działalność ta nie została wykluczona z przestrzeni morskiej; uważa, że rozwój niektórych rodzajów działalności związanych z niebieską gospodarką nie może odbywać się kosztem zrównoważonej i odpornej produkcji żywności pochodzenia morskiego, suwerenności żywnościowej i ochrony różnorodności biologicznej mórz; uważa zatem, że należy lepiej zakorzenić strategiczne znaczenie bezpieczeństwa żywnościowego w zbliżającym się przeglądzie dyrektywy w sprawie PPOM; w związku z tym wzywa do uznania rybołówstwa i akwakultury za strategiczne sektory o istotnym znaczeniu publicznym, które wnoszą istotny wkład w suwerenność żywnościową i bezpieczeństwo żywnościowe UE oraz w strategiczną autonomię i zatrudnienie na obszarach przybrzeżnych, a także do priorytetowego potraktowania tych sektorów w PPOM, zwłaszcza w odniesieniu do segmentów, których nie można przenieść;
38.apeluje o oparte na dowodach podejście do stref wielorakiego zastosowania, uwzględniające fakt, że współistnienie rybołówstwa i energetyki morskiej pozostaje w praktyce ograniczone i nie powinno służyć do uzasadniania wykluczenia rybołówstwa z przestrzeni morskiej; podkreśla, że podejście oparte na wielorakim zastosowaniu powinno być realizowane w oparciu o kryteria techniczne i naukowe i odzwierciedlać rzeczywistość funkcjonowania rybołówstwa i akwakultury; podkreśla, że wyznaczenie stref wielorakiego zastosowania powinno opierać się na ocenie skumulowanego wpływu różnych rodzajów działalności prowadzonych w tych strefach oraz na rygorystycznej analizie żeglowności i bezpieczeństwa; wzywa wszystkie właściwe sektory do bezpośredniego i właściwego zaangażowania się w cały ten proces;
39.uważa, że w PPOM należy stosować podejście dynamiczne i adaptacyjne, uwzględniające zmiany w środowisku morskim i zasobach morskich, z wykorzystaniem regularnie aktualizowanych danych i wskaźników naukowych oraz społeczno-gospodarczych, w szczególności przy wyznaczaniu obszarów, które mogłyby wykluczać działalność połowową, takich jak morskie farmy wiatrowe, oraz przy wyznaczaniu niektórych morskich obszarów chronionych; podkreśla, że w planowaniu przestrzennym należy uwzględnić fakt, iż rybołówstwo jest działalnością dynamiczną: floty przemieszczają się w zależności od sezonowej dostępności zasobów i przemieszczania się stad; niektóre narzędzia połowowe wymagają ponadto dużej przestrzeni manewrowej;
40.zwraca się o wprowadzenie mechanizmów zarządzania, które zapewnią bezpośredni i ustrukturyzowany udział właściwych zainteresowanych stron, takich jak rybacy (w tym rybacy zajmujący się rybołówstwem łodziowym) i regionalne organizacje ds. rybołówstwa (RFMO), w stosownych przypadkach, w procesach decyzyjnych, monitorowaniu i przeglądzie planów;
41.podkreśla potrzebę zwiększenia wsparcia oraz systematycznego uwzględniania rybołówstwa w ramach PPOM; popiera ustanowienie wyraźnego podziału przestrzennego oraz stref priorytetowych dla rybołówstwa (z uwzględnieniem przemieszczania się i rozwoju zasobów rybnych), uznanie tradycyjnych obszarów połowowych i obszarów akwakultury, potrzebę zachowania i ochrony środowiska oraz poprawę stanu zasobów rybnych; podkreśla, że strefy przestrzenne powinny być dostosowane do różnych segmentów floty i basenów morskich oraz opierać się na solidnych ocenach i wskaźnikach naukowych i społeczno-gospodarczych, w celu zapewnienia większej przejrzystości i przewidywalności w sektorze rybołówstwa; apeluje o obowiązkową ocenę skumulowanego wpływu społeczno-gospodarczego przemieszczania się rybołówstwa, w tym skutków dla konkurencyjności floty UE, jej rentowności, bezpieczeństwa na morzu i odnowy pokoleń;
42.podkreśla w szczególności potrzebę zwiększenia obszarów zastrzeżonych dla przybrzeżnego rybołówstwa łodziowego o niskim oddziaływaniu w strefie do 12 mil morskich, w oparciu o systemy współzarządzania;
43.podkreśla potrzebę wzmocnienia badań nad mapowaniem i modelowaniem obszarów połowowych oraz zasobów rybnych; uważa, że wyznaczanie stref priorytetowych dla rybołówstwa i planowanie działalności połowowej powinny mieć charakter dynamiczny, tak aby można je było dostosowywać do zjawisk zmian i migracji stad ryb mających wpływ na historyczne obszary występowania;
44.wzywa Komisję, aby zaproponowała mechanizm środków kompensacyjnych lub systemów ubezpieczeniowych dla sektora rybołówstwa w przypadku, gdy jego działalność zostanie wyparta przez alternatywne formy wykorzystania morza, w tym środki dotyczące rekompensaty finansowej, oraz aby nadała pierwszeństwo nowym, zgodnym formom wykorzystania oraz wspierała zmiany tras połowowych lub inwestycji technologicznych;
45.podkreśla potencjalne negatywne skutki daleko idących ograniczeń działalności morskiej takiej jak rybołówstwo dla społeczności nadbrzeżnych, zwłaszcza w regionach wyspiarskich i najbardziej oddalonych; domaga się, aby opracowywaniu, wdrażaniu i przeglądowi planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich systematycznie towarzyszyły oceny skutków społecznych i terytorialnych, w szczególności w odniesieniu do zatrudnienia, warunków pracy, bezpieczeństwa rybaków i zrównoważonego rozwoju społeczności nadbrzeżnych, oraz by w ramach tych działań oceniano skuteczność biologiczną i społeczno-gospodarczą ograniczeń dotyczących rybołówstwa i środków dotyczących tego sektora;
46.wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby uznały rybołówstwo za strategiczny i priorytetowy sektor w przestrzeni morskiej, kluczowy dla suwerenności i bezpieczeństwa żywnościowego UE, zatrudnienia na obszarach przybrzeżnych oraz autonomii strategicznej, oraz aby status ten został wyraźnie odzwierciedlony w planach zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich oraz w planowanej zmianie dyrektywy w sprawie planowania przestrzennego obszarów morskich;
47.wzywa w tym kontekście do zróżnicowanego podejścia do zarządzania rybołówstwem łodziowym, obejmującego zapewnienie preferencyjnego dostępu w strefie do 12 mil morskich dla rybołówstwa łodziowego, działalności o niskim oddziaływaniu oraz projektów ochrony;
48.wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby w dalszym ciągu włączały akwakulturę i hodowlę skorupiaków oraz połowy ręczne, w tym zbieranie skorupiaków, do PPOM oraz by uznały usługi ekosystemowe zapewniane przez akwakulturę o niskim poziomie troficznym i niskiej emisji dwutlenku węgla; wzywa Komisję, aby rozważyła dalsze działania, takie jak opracowanie ewentualnej wspólnej polityki akwakultury jako narzędzia ułatwiającego tę integrację; wzywa do wyznaczenia w PPOM specjalnych obszarów morskich dla stref zrównoważonego rozwoju akwakultury, takich jak akwakultura o niskiej emisji dwutlenku węgla i o niskim poziomie troficznym; wzywa do ułatwienia procedur udzielania zezwoleń i do zmniejszenia barier regulacyjnych utrudniających rozwój tej działalności; podkreśla, że procedury wydawania zezwoleń należy przyspieszyć i oprzeć na jasnych wymogach środowiskowych w celu maksymalizacji korzyści społeczno-gospodarczych; apeluje o wprowadzenie zachęt wspierających zrównoważony rozwój akwakultury, zwłaszcza o niskim poziomie troficznym, w tym dywersyfikacji w kierunku gatunków niewymagających paszy, takich jak wodorosty morskie;
49.podkreśla potrzebę przejrzystego zarządzania PPOM z udziałem wielu zainteresowanych stron; wzywa państwa członkowskie, aby zapewniły wczesny, systematyczny, znaczący i stały udział odpowiednich zainteresowanych stron, w tym rad doradczych i rybaków oraz hodowców z sektora akwakultury i hodowców skorupiaków, na wszystkich etapach planowania przestrzennego obszarów morskich, w tym w procesach, wdrażaniu, ostatecznych wynikach i przeglądzie, oraz by uwzględniły w procesie decyzyjnym przejrzyste informacje zwrotne na temat sposobu wykorzystania wkładu zainteresowanych stron; wzywa do sprawiedliwego traktowania wszystkich zainteresowanych stron oraz społeczności nadbrzeżnych i wyspiarskich, niezależnie od ich środków finansowych, administracyjnych lub organizacyjnych, dzięki przejrzystym formom konsultacji;
50.uważa, że modelem zarządzania i podejmowania decyzji w PPOM powinno być współzarządzanie; podkreśla korzyści płynące z tego modelu, który pozwala na bezpośrednie zaangażowanie zainteresowanych stron, lepsze zarządzanie zasobami rybnymi, wymianę najlepszych praktyk i podejście dostosowane do lokalnych realiów, w szczególności gdy opiera się na istniejących i sprawdzonych strukturach i na praktycznej wiedzy lokalnych społeczności rybackich i innych struktur, takich jak RFMO; podkreśla, że współzarządzanie może również przyczynić się do wspierania wymiany pokoleniowej w sektorze oraz wzmocnienia odporności gospodarczej flot łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego;
51.zwraca uwagę na korzyści dla wdrażania PPOM na szczeblu lokalnym płynące ze struktur oddolnych, takich jak rozwój lokalny kierowany przez społeczność i lokalne grupy działania, władze lokalne i regionalne, organizacje rybaków i zbieraczy, organizacje kobiet zajmujących się rybołówstwem oraz inne organizacje na szczeblu lokalnym i regionalnym;
52.wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby wspierały budowanie zdolności zainteresowanych stron, w szczególności rybaków zajmujących się rybołówstwem łodziowym, w tym rybaków łowiących z brzegu, takich jak zbieracze skorupiaków, oraz ich organizacji, a także społeczności nadbrzeżnych i wyspiarskich, także w regionach najbardziej oddalonych, dzięki czemu będą one lepiej przygotowane do aktywnego i skutecznego udziału w konsultacjach publicznych i procesach decyzyjnych związanych z PPOM; podkreśla w tym kontekście znaczenie wspierania wymiany pokoleniowej i wzywa państwa członkowskie, aby decyzje w zakresie planowania przestrzennego nie stwarzały dodatkowych barier dla młodych osób rozpoczynających działalność w sektorze rybołówstwa;
53.podkreśla, że przy wyznaczaniu obszarów na potrzeby energii z morskich źródeł odnawialnych lub ochrony ekosystemów morskich należy uwzględniać wpływ na rybołówstwo i akwakulturę, w tym historyczne i tradycyjne łowiska; podkreśla, że należy systematycznie prowadzić oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko i skumulowanych skutków społeczno-ekonomicznych przed wyznaczeniem stref oraz dopilnować, aby zainteresowane podmioty, w szczególności rybacy w przypadku projektów morskich farm wiatrowych, byli informowani z wyprzedzeniem i obowiązkowo zaangażowani w konsultacje przed podjęciem decyzji; apeluje w związku z tym o przeprowadzanie ocen skutków dla stanu zasobów rybnych oraz o ilościowe określenie kluczowych skutków społecznych i gospodarczych dla rybołówstwa wynikających z działalności morskich farm wiatrowych;
54.podkreśla, że środki ochrony ekosystemów morskich muszą opierać się na rzetelnych ocenach naukowych i społeczno-gospodarczych oraz być dostosowane do potrzeb ochrony na każdym obszarze; podkreśla, że tworzenie różnych kategorii morskich obszarów chronionych i zarządzanie nimi, jeżeli jest to zgodne z celami ochrony i najlepszymi dostępnymi opiniami naukowymi, powinno umożliwiać współistnienie ze zrównoważonym rybołówstwem, w tym przez stosowanie odpowiednich, zróżnicowanych środków zarządzania i unikanie automatycznego wykluczenia; podkreśla też potencjał „innych skutecznych obszarowych środków ochrony”;
55.apeluje do Komisji i państw członkowskich, aby systematycznie i w oparciu o badania naukowe oceniały możliwości wspólnego wykorzystania stref morskich, w tym chronionych obszarów morskich lub morskiej energii odnawialnej, oraz by unikały traktowania różnych stref morskich jako wzajemnie wykluczających się; podkreśla, że aktywny udział wszystkich zainteresowanych stron, a zwłaszcza rybaków w projektowaniu morskich obszarów chronionych, zarządzaniu nimi i ich ocenie przyczynia się do większej skuteczności działań na rzecz ochrony środowiska, większej akceptacji środków ochronnych oraz lepszego włączenia tych obszarów w PPOM; podkreśla, że należy w pełni uwzględnić zmianę klimatu i przesunięcia w rozmieszczeniu zasobów ryb dla zapewnienia elastycznego podejścia do podziału na strefy, który odzwierciedla dynamiczny charakter rybołówstwa;
56.wzywa Komisję, aby wspierała bardziej transgraniczne i oparte na basenach morskich podejście do PPOM przez propagowanie istniejących inicjatyw takich jak Inicjatywa na rzecz basenu Morza Północnego; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby wraz z sąsiadującymi państwami nadbrzeżnymi zaangażowały się w regionalne platformy wspólnego zarządzania, wzorując się na Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (znanej również jako komisja helsińska lub HELCOM), mające na celu między innymi wyznaczenie wspólnych korytarzy dla działalności połowowej;
57.wzywa państwa członkowskie, aby uzupełniły plany krajowe planami koncentrującymi się w większym stopniu na basenach morskich oraz by opracowały, w stosownych przypadkach, strategię planowania makroregionalnego, w tym wspólne plany zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich; wzywa państwa członkowskie i państwa niebędące członkami UE, zwłaszcza sąsiednie państwa nadbrzeżne, aby pogłębiły współpracę w zakresie planowania przestrzennego obszarów morskich, w szczególności w odniesieniu do basenów przylegających do Zjednoczonego Królestwa, takich jak Morze Śródziemne lub Morze Bałtyckie; popiera bardziej zdecydowane oparte na basenach morskich podejście do planowania przestrzennego obszarów morskich, tak, aby rybołówstwo było w pełni uwzględnione w planowaniu transgranicznym i nie było narażone na niekorzystne skutki wynikające z rozproszonych decyzji krajowych;
58.apeluje o zacieśnienie współpracy w zakresie planowania przestrzennego obszarów morskich między UE, jej państwami członkowskimi i państwami nienależącymi do UE; podkreśla, że należy ulepszyć koordynację między państwami nadbrzeżnymi w kanale La Manche; podkreśla w szczególności, że w przypadku regionów nad kanałem La Manche należy usprawnić współpracę ze Zjednoczonym Królestwem i Wyspami Normandzkimi, zwłaszcza w odniesieniu do wyznaczania chronionych obszarów morskich; uważa, że współpraca w tym zakresie musi obejmować obowiązkowe i przejrzyste procesy konsultacji z zainteresowanymi stronami; apeluje do UE, Zjednoczonego Królestwa i innych właściwych stron o ustanowienie regionalnego planu zarządzania dla kanału La Manche i Morza Północnego, aby zapewnić zrównoważone korzystanie z zasobów oraz wieloletnie zarządzanie rybołówstwem;
59.podkreśla, że współpraca taka z państwami nienależącymi do UE powinna gwarantować równe warunki działania i zapobiegać skutkom przeniesienia nakładu połowowego, które szkodzą flotom i społecznościom rybackim Unii; w związku z tym wzywa Komisję, aby opracowała ustrukturyzowane podejście do dialogu i współpracy z sąsiadującymi państwami przybrzeżnymi w celu propagowania porównywalnych standardów środowiskowych, zarządczych i społecznych oraz by była gotowa do podjęcia środków koniecznych do ochrony interesów UE;
60.apeluje, aby do PPOM włączyć działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i środki dostosowawcze oraz inne odpowiednie działania środowiskowe w celu rozwiązania problemów wpływających na rybołówstwo i akwakulturę, takich jak erozja obszarów przybrzeżnych, wzrost temperatur wody, gatunki inwazyjne, zakwaszenie oceanów, zanieczyszczenie pochodzące ze źródeł zarówno lądowych, jak i morskich oraz oddziaływanie skumulowane; podkreśla, że rozwiązania te muszą być proporcjonalne, dostosowane do lokalnych warunków i poddane wcześniejszej ocenie pod kątem opłacalności, tak by uniknąć jednolitych podejść, które nie uwzględniają realiów poszczególnych basenów morskich; podkreśla, że rybacy mogą odgrywać kluczową rolę w monitorowaniu, wczesnym wykrywaniu i działaniach na rzecz ochrony, pod warunkiem że zostaną właściwie włączeni i przeszkoleni oraz objęci wsparciem;
61.podkreśla skutki erozji wybrzeża i cofania się linii brzegowej dla wybrzeży, w szczególności na obszarach, na których prowadzona jest i rozwijana działalność w zakresie akwakultury; apeluje w tym kontekście o opracowanie unijnego planu na rzecz odporności wybrzeży, obejmującego zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną, działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i dostosowania się do niej, powiązania między lądem a morzem, zanieczyszczenia morskie i lądowe, środki adaptacyjne na obszarach przybrzeżnych oraz ukierunkowane wsparcie dla akwakultury; uważa, że państwa członkowskie odgrywają ważną rolę w tym zakresie i że skutki te należy uwzględnić w planach państw członkowskich dotyczących zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich;
62.wyraża głębokie zaniepokojenie reformą poszczególnych funduszy strukturalnych i nowymi wieloletnimi ramami finansowymi zaproponowanymi przez Komisję, w których znacznie ogranicza się środki przeznaczone na rybołówstwo, co utrudni poprawę wdrażania dyrektywy w sprawie PPOM;
63.podkreśla, że należy przeznaczyć znaczne zasoby na gromadzenie danych i badania naukowe, a także na usprawnienie wymiany danych i koordynacji między państwami członkowskimi; uważa, że bardziej znormalizowane i zharmonizowane dane i metodologie pomogą zapewnić miejsce rybołówstwa i akwakultury w PPOM; podkreśla w związku z tym, że należy opracować i zaktualizować dane naukowe dotyczące wpływu zmiany klimatu na morskie zasoby wodne, w szczególności pod względem zmian w rozmieszczeniu geograficznym stad ryb i tarlisk lub przemieszczania się stad ryb;
64.apeluje o usprawnienie i zharmonizowane gromadzenie danych oraz systematyczne mapowanie działalności połowowej jako warunku wstępnego sprawiedliwego i opartego na dowodach PPOM; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby wykorzystywały najlepsze dostępne i aktualne dane i informacje;
65.uważa, że przyszła europejska inicjatywa w zakresie obserwacji oceanów („Ocean Eye”) powinna wzmocnić i zharmonizować gromadzenie danych morskich, co przyczyni się do usprawnienia PPOM; apeluje ponadto, aby wykorzystać potencjał europejskiego cyfrowego bliźniaka oceanu do lepszego zrozumienia i przewidywania skutków zmiany klimatu dla stanu mórz i zasobów morskich oraz do opracowywania odpowiednich strategii planowania przestrzennego obszarów morskich;
66.podkreśla, że należy połączyć PPOM z Europejskim Funduszem Morskim, Rybackim i Akwakultury oraz programem „Horyzont Europa”, także z tytułu przyszłych wieloletnich ram finansowych, w celu wspierania badań i innowacji, w tym w obszarach specjalnie wyznaczonych do zrównoważonego i innowacyjnego wykorzystania; uważa, że Komisja i państwa członkowskie powinny zachęcać do wykorzystywania technologii cyfrowych, takich jak europejskie narzędzia sztucznej inteligencji, na potrzeby PPOM;
67.wzywa Komisję, by ściśle monitorowała wdrożenie dyrektywy w sprawie PPOM; uważa, że następne sprawozdanie z oceny dyrektywy w sprawie PPOM powinno koncentrować się na skutkach przestrzennych dla rybołówstwa i akwakultury, zaangażowaniu zainteresowanych stron i współpracy transgranicznej oraz zawierać zalecenia dotyczące tego, w jaki sposób dyrektywa w sprawie PPOM mogłaby przynieść lepsze wyniki pod względem zrównoważenia środowiskowego, społecznego i gospodarczego; uważa, że PPOM należy oceniać pod kątem sprawiedliwości przestrzennej, rozumianej jako sprawiedliwy podział korzyści i obciążeń między podmioty, terytoria i pokolenia, a nie wyłącznie pod kątem jego skuteczności gospodarczej lub administracyjnej;
68.wzywa Komisję, by skonsolidowała europejską platformę planowania przestrzennego obszarów morskich dzięki dostarczeniu przykładów projektów PPOM, narzędzi mapowania oraz dobrych praktyk; wzywa państwa członkowskie do szerszego wykorzystania tej platformy przy opracowywaniu planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich, tak by zapewnić przejrzystość decyzji politycznych i nie wykluczać prawdziwej koordynacji w rozwiązywaniu konfliktów co do sposobów wykorzystania i sprzecznych interesów;
69.popiera przegląd dyrektywy w sprawie PPOM w ramach aktu o wszechoceanie oczekiwanego pod koniec 2026 r.; zauważa, że dyrektywa w sprawie PPOM jest poddawana przeglądowi równolegle z dyrektywą ramową w sprawie strategii morskiej; uważa, że w ramach tego przeglądu należy ustanowić spójne ramy w celu poprawy koordynacji między obowiązującymi przepisami a ramami regulacyjnymi przez uproszczenie nakładających się przepisów, dostosowanie celów, racjonalizację już wyznaczonych celów i wprowadzenie celów minimalnych do osiągnięcia w planach zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich, poprawę spójności między planowaniem przestrzennym obszarów morskich i lądowych oraz ustanowienie narzędzi wspólnego zarządzania; uważa, że w tym przeglądzie należy w szczególności nadać charakter prawnie wiążący przepisom dotyczącym udziału zainteresowanych stron, zwłaszcza rybaków i społeczności nadbrzeżnych, i przewidzieć bardziej zharmonizowane stosowanie przez wszystkie państwa członkowskie; uważa, że proponowany akt powinien stworzyć synergię między poszczególnymi regulacjami i sektorami w ramach prawdziwie całościowej koordynacji polityki, bez nakładania nowych obowiązków sektorowych; uważa ponadto, że należy wprowadzić minimalne normy dotyczące zabezpieczenia przestrzeni dla rybołówstwa i akwakultury, co przyczyni się do suwerenności żywnościowej i autonomii strategicznej oraz zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności niebieskiej gospodarki;
70.uważa, że przegląd dyrektywy w sprawie PPOM powinien również pogłębić podejście transgraniczne oparte na wielorakim zastosowaniu w celu złagodzenia skumulowanych skutków i zwiększenia zaangażowania zainteresowanych stron; uważa, że ważne jest również wykorzystanie przeglądu do zmniejszenia fragmentacji i niepewności dla floty rybackiej UE;
71.uważa, że akt o wszechoceanie powinien obejmować wszystkie terytoria UE i uwzględniać ich specyfikę, zwłaszcza w przypadku regionów najbardziej oddalonych i wyspiarskich; podkreśla znaczenie zaangażowania Komisji Rybołówstwa Parlamentu w opracowanie przyszłego wniosku, zwłaszcza w odniesieniu do suwerenności żywnościowej, strategicznej roli rybołówstwa i akwakultury oraz skutecznego wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa;
72.uważa, że zbliżający się przegląd dyrektywy w sprawie PPOM powinien być ściśle powiązany z wdrażaniem paktu na rzecz wszechoceanu, z zapewnieniem wystarczających środków finansowych, zwłaszcza w kolejnych wieloletnich ramach finansowych, oraz z konkretnymi działaniami, co zapewni jej skuteczne wdrożenie i pozwoli uniknąć negatywnych skutków dla państw członkowskich i zainteresowanych stron; podkreśla, że takie zasoby muszą być wystarczające, przewidywalne i łatwo dostępne, a przy ich wykorzystaniu należy priorytetowo traktować środki o wymiernych skutkach;
73.wzywa Komisję, by w pełni uwzględniła PPOM przy opracowywaniu wizji rybołówstwa i akwakultury na 2040 r. oraz by powiązała te inicjatywy z wynikiem z oceny wspólnej polityki rybołówstwa;
°
° °
74.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich.