P10_TA(2026)0184Praworządność, prawa podstawowe i sprzeniewierzenie środków UE w Słowacji: potrzeba reakcji UERezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 20 maja 2026 r. w sprawie praworządności, praw podstawowych i sprzeniewierzenia środków UE w Słowacji: potrzeba reakcji UE (2026/2607(RSP))Parlament Europejski,

–uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej (TUE), w szczególności jego art. 2 i 4, art. 4 ust. 3, art. 5, 6, 9 i 10, oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 20,

–uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej („Karta”),

–uwzględniając europejską konwencję praw człowieka (EKPC) i jej protokoły oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące Słowacji,

–uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,

–uwzględniając międzynarodowe traktaty ONZ i Rady Europy dotyczące praw człowieka,

–uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii Dz.U. L 305 z 26.11.2019, s. 17, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/1937/oj. („dyrektywa o ochronie sygnalistów”),

–uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2020/2092/oj. (rozporządzenie w sprawie warunkowości),

–uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1060/oj. (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów),

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 kwietnia 2018 r. w sprawie ochrony dziennikarzy śledczych w Europie: przypadek słowackiego dziennikarza Jána Kuciaka i Martiny Kušnírovej Dz.U. C 390 z 18.11.2019, s. 111.,

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie stanu praworządności i zwalczania korupcji w UE, a zwłaszcza na Malcie i na Słowacji Dz.U. C 108 z 26.3.2021, s. 107.,

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 października 2022 r. w sprawie wzrostu liczby zbrodni popełnianych z nienawiści do osób LGBTIQ+ w całej Europie, w świetle niedawnego morderstwa homofobicznego na Słowacji Dz.U. C 149 z 28.4.2023, s. 22.,

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 stycznia 2024 r. w sprawie planowanej likwidacji kluczowych struktur antykorupcyjnych w Słowacji i jej wpływu na praworządność Dz.U. C, C/2024/5712, 17.10.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/5712/oj.,

–uwzględniając sprawozdania z wyjazdów Komisji Kontroli Budżetowej do Słowacji w dniach 26–28 maja 2025 r. oraz grupy monitorującej ds. demokracji, praworządności i praw podstawowych (DRFMG) Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych do Bratysławy w dniach 1–3 czerwca 2025 r.,

–uwzględniając poświęcone Słowacji rozdziały sprawozdań Komisji na temat praworządności,

–uwzględniając sprawozdania, badania i opinie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej,

–uwzględniając platformę Rady Europy propagującą ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy oraz jej raport za 2025 r.,

–uwzględniając deklarację Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie ochrony dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy oraz innych podmiotów medialnych,

–uwzględniając zobowiązania państw członkowskich Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie dotyczące wolności mediów, wolności wypowiedzi i swobodnego przepływu informacji,

–uwzględniając uchwałę Rady Sądownictwa Republiki Słowackiej nr 464/2024 z dnia 20 listopada 2024 r., w której wyrażono obawy co do przestępstwa zdefiniowanego jako nadużycie prawa i zalecono jego uchylenie lub nowelizację w trosce o silniejszą ochronę zasady niezawisłości sędziów,

–uwzględniając oświadczenie Międzynarodowej Komisji Prawników z dnia 14 lutego 2025 r., w którym wyraziła ona zaniepokojenie wyraźną ingerencją władzy wykonawczej w działalność Rady Sądownictwa Republiki Słowackiej i podkreśliła konieczność ochrony niezależności rad sądownictwa przed władzą parlamentarną i wykonawczą,

–uwzględniając wspólny list otwarty z dnia 16 października 2025 r. podpisany przez 56 organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w którym wyrażono głębokie zaniepokojenie niedawną nowelizacją konstytucji Słowacji i wezwano UE do pilnej reakcji,

–uwzględniając pismo Prokuratury Europejskiej (EPPO) do Komisji z dnia 28 listopada 2025 r., w którym wyrażono obawy, że proponowana nowelizacja ustawodawstwa chroniącego sygnalistów w Słowacji może być niezgodna z zasadami praworządności, ograniczać ochronę niektórych kategorii sygnalistów, wprowadzać skutki wsteczne w odniesieniu do toczących się postępowań i negatywnie wpływać na ochronę interesów finansowych UE,

–uwzględniając wysłuchanie publiczne Komisji Kontroli Budżetowej z dnia 27 stycznia 2026 r. w sprawie ochrony interesów finansowych UE w Słowacji,

–uwzględniając wskaźnik postrzegania korupcji za 2025 r., gdzie z wynikiem 48 na 100 Słowacja zajęła 61. miejsce na świecie,

–uwzględniając wskaźnik równouprawnienia płci za 2025 r. opracowany przez Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn, gdzie z wynikiem 57,2 na 100 Słowacja zajęła 20. miejsce w UE, co oznacza, że poczyniono postępy, ale nadal jest to wynik poniżej średniej UE,

–uwzględniając oświadczenia Rady i Komisji z dnia 11 lutego 2026 r. „Praworządność, prawa podstawowe i sprzeniewierzenie środków UE w Słowacji: potrzeba reakcji UE”,

–uwzględniając swoją rezolucję z dnia 29 kwietnia 2026 r. zawierającą uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024, sekcja III – Komisja, agencje wykonawcze oraz dziewiąty, dziesiąty i jedenasty Europejski Fundusz Rozwoju Teksty przyjęte, P10_TA(2026)0125.,

–uwzględniając art. 136 ust. 2 Regulaminu,

A.mając na uwadze, że UE opiera się na takich wartościach jak poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolność, demokracja, równość, praworządność i poszanowanie praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości, co znajduje wyraz w art. 2 TUE, jest odzwierciedlone w Karcie oraz zapisane w międzynarodowych traktatach dotyczących praw człowieka; mając na uwadze, że są to wartości wspólne dla wszystkich państw członkowskich i należy ich przestrzegać, a także czynnie i spójnie promować na szczeblu UE i poszczególnych państw członkowskich we wszystkich strategiach politycznych, zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i międzynarodowym; mając na uwadze, że państwa członkowskie powinny czuwać, aby nie doszło do osłabienia ochrony wartości zapisanych w art. 2 TUE; mając na uwadze, że podważanie tych wartości grozi osłabieniem praw i wolności mieszkańców UE;

B.mając na uwadze, że w art. 6 ust. 3 TUE uznano, że prawa podstawowe, zagwarantowane przez EKPC oraz wynikające ze wspólnych tradycji konstytucyjnych państw członkowskich, są ogólnymi zasadami prawa Unii;

C.mając na uwadze, że funkcjonowanie UE opiera się na wzajemnym zaufaniu między państwami członkowskimi, opartym na założeniu, że stoją one na straży demokracji, praworządności i praw podstawowych zagwarantowanych w EKPC i Karcie;

D.mając na uwadze, że misja informacyjna DRFMG w Słowacji w dniach 1–3 czerwca 2025 r. miała poważne zastrzeżenia do reformy prawa karnego, która osłabia wysiłki antykorupcyjne, skraca terminy przedawnienia oraz wprowadza przyspieszone procedury bez odpowiednich konsultacji; mając na uwadze, że członkowie misji zwrócili również uwagę na zagrożenia, które stwarza zasada oportunizmu, brak pogłębionej strategii antykorupcyjnej, rosnąca presja na sądy, media i społeczeństwo obywatelskie, erozja wolności mediów oraz propozycje podważające zasadę pierwszeństwa prawa UE; mając w szczególności na uwadze, że stwierdzono, że walka z korupcją nie jest już priorytetem rządu, ponieważ wszczyna się mniej postępowań w sprawie korupcji, nie dlatego, że spadł jej poziom, ale ze względu na ograniczenie jej ścigania, oraz że nie będzie nowych postępowań poza dotyczącymi spraw związanych z rządem poprzedniego premiera; mając na uwadze, że ze skutków reformy prawnej skorzystało według doniesień 1324 skazanych, z której to liczby 446 osób zostało zwolnionych wcześniej, w tym wiele osób z koneksjami politycznymi;

E.mając na uwadze, że wizyta Komisji Kontroli Budżetowej w Słowacji w dniach 26–28 maja 2025 r. ujawniła poważne obawy dotyczące funkcjonowania systemów kontroli i audytu, zarządzania funduszami UE oraz klimatu wokół praworządności w szerszym sensie; mając na uwadze, że wizyta odbywała się w napiętej atmosferze politycznej, towarzyszyły jej publiczne ataki na jej uczestników oraz ujawniła poważne obawy dotyczące przejrzystości, z powodu sprzecznych informacji przekazywanych przez władze i interesariuszy oraz wrogiej atmosfery, w której funkcjonują organizacje społeczeństwa obywatelskiego i dziennikarze śledczy; mając na uwadze, że zwrócono również uwagę na zagrożenia związane z zarządzaniem funduszami UE, w tym strukturalne wady mechanizmów nadzoru, niewystarczającą ochronę przed nadużyciami finansowymi oraz ograniczone zdolności prowadzenia postępowań przygotowawczych w następstwie rozwiązania Prokuratury Specjalnej i reformy kodeksu karnego, co doprowadziło do alarmującej sytuacji, ponieważ według wstępnych statystyk w pierwszych miesiącach 2025 r. wystawiono jakoby tylko dwa akty oskarżenia w związku z popełnieniem przestępstw podobnych do tych, które wcześniej badała Prokuratura Specjalna; mając na uwadze, że Prokuratura Specjalna prowadziła wcześniej postępowania w sprawie od 120 do 150 aktów oskarżenia rocznie; mając na uwadze, że podczas misji wyszły również na jaw niedociągnięcia w skutecznym wykorzystywaniu funduszy UE przeznaczonych na potrzeby społeczności znajdujących się w trudnej sytuacji, w szczególności we wdrażaniu funduszy UE przeznaczonych dla społeczności romskich;

F.mając na uwadze, że wprowadzona 26 września 2025 r. nowelizacja konstytucji Słowacji uzupełniła jej art. 7 o dodatkowe przepisy dotyczące tożsamości narodowej, które umożliwiają władzom słowackim, w tym sądom, ocenę, czy i w jakim zakresie prawo UE ma zastosowanie w Słowacji, a dotyczy to także orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE); mając na uwadze, że Komisarz Praw Człowieka Rady Europy, Komisja Wenecka i Komitet Praw Człowieka ONZ mają zastrzeżenia do tej nowelizacji; mając na uwadze, że 21 listopada 2025 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, kierując do Słowacji wezwanie do usunięcia uchybienia w związku z naruszeniem podstawowych zasad prawa UE, w szczególności zasady pierwszeństwa, autonomii, skuteczności i jednolitego stosowania prawa UE;

G.mając na uwadze, że system wymiaru sprawiedliwości wciąż boryka się z problemami, zwłaszcza jeśli chodzi o efektywność, zwłaszcza w sprawach administracyjnych; mając na uwadze, że w sprawozdaniu na temat praworządności z 2025 r. Komisja zaleciła Słowacji wprowadzenie środków mających na celu zapewnienie, aby członkowie Rady Sądownictwa, w szczególności niewybierani przez sędziów, byli objęci odpowiednimi gwarancjami niezależności w kontekście ich odwoływania, z uwzględnieniem norm europejskich dotyczących niezależności rad sądownictwa, oraz zapewnienie wystarczającej ochrony i jej należytego respektowania przy ocenie odpowiedzialności karnej sędziów za „nadużycie prawa” w ich orzeczeniach sądowych;

H.mając na uwadze, że w sprawozdaniu na temat praworządności z 2025 r. Komisja zaleciła Słowacji wprowadzenie rozwiązań, które uregulują lobbing i wzmocnią system ujawniania i weryfikacji informacji majątkowych oraz kontynuowanie wysiłków na rzecz reformy przepisów dotyczących konfliktu interesów oraz zapewnienie skutecznych i niezależnych postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu, aby uzyskać wymierne rezultaty mierzone liczbą spraw, m.in. przez zapobieganie wszelkiej nieupoważnionej ingerencji oraz ograniczenie uprawnień Prokuratora Generalnego do uchylania ostatecznych decyzji w postępowaniu przygotowawczym i sądowym;

I.mając na uwadze, że 8 maja 2025 r., w następstwie zalecenia Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Komisja wydała decyzję wykonawczą w sprawie zmniejszenia wsparcia z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w przypadku konfliktu interesów na podstawie art. 22 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 oraz art. 19 ust. 1 i 2 lit. a) umowy w sprawie finansowania dotyczącej Słowacji (C(2025)0294);

J.mając na uwadze, że 6 czerwca 2025 r. Grupa Państw przeciwko Korupcji (GRECO) wydała raport ad hoc w sprawie Republiki Słowackiej, w którym znalazło się szereg zaleceń dotyczących stosowania przyspieszonej procedury ustawodawczej, skrócenia terminów przedawnienia, zmniejszenia wymiaru kary, reform instytucjonalnych, które mają wpływ na prokuraturę i policję, a także trybu stosowania przestępstwa „nadużycia prawa”; mając na uwadze, że 6 i 7 marca 2026 r. Komisja Wenecka i Dyrekcja Generalna ds. Praw Człowieka i Praworządności Rady Europy wskazały, że przestępstwo nadużycia prawa budzi zastrzeżenia, ponieważ grozi podważeniem niezawisłości sędziów, i przypomniały, że głównym środkiem odwoławczym powinna być zwykła rewizja apelacyjna;

K.mając na uwadze, że w sprawozdaniu na temat praworządności z 2025 r. Komisja zaleciła Słowacji wzmocnienie przepisów i mechanizmów służących przywróceniu i dalszemu zagwarantowaniu niezależnego zarządzania i niezależności redakcyjnej w mediach publicznych, z uwzględnieniem europejskich standardów dotyczących mediów publicznych, oraz poczynienie postępów w ustanawianiu gwarancji legislacyjnych i innego rodzaju gwarancji służących zwiększeniu bezpieczeństwa fizycznego dziennikarzy i poprawie jakości ich środowiska pracy, w tym przez przeprowadzenie nowelizacji ustawy o zniesławieniu, z uwzględnieniem norm europejskich dotyczących ochrony dziennikarzy; mając na uwadze, że w 2025 r. rząd i parlament Słowacji powołały do zarządu Słowackiej Telewizji i Radia (STVR) wyłącznie kandydatów popieranych przez rządzącą koalicję, o czym świadczy wybór dyrektora generalnego i duża presja wywierana na pracowników STVR w odniesieniu do treści redakcyjnych;

L.mając na uwadze, że 11 lutego 2026 r. słowacki Trybunał Konstytucyjny postanowił zwrócić się do TSUE o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (C-107/26) w sprawie zgodności ustawy o Słowackiej Telewizji i Radiu z europejskim aktem o wolności mediów Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1083 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia wspólnych ram dla usług medialnych na rynku wewnętrznym i zmiany dyrektywy 2010/13/UE (europejski akt o wolności mediów), Dz.U. L, 2024/1083, 17.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1083/oj).;

M.mając na uwadze, że w przeszłości publiczne ataki słowackich polityków na dziennikarzy, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i grupy szczególnie wrażliwe przyczyniły się do tego, że wzrosła akceptacja dla mowy nienawiści, tworząc klimat, w którym doszło do brutalnych przestępstw, w tym zabójstwa Jána Kuciaka i Martiny Kušnírovej; mając na uwadze, że zabójstwo Jána Kuciaka i Martiny Kušnírovej to jedna z najtrudniejszych spraw będących przedmiotem śledztwa; mając na uwadze, że sprawa była nadzorowana przez Prokuraturę Specjalną i obecnie podlega Prokuraturze Generalnej;

N.mając na uwadze, że w sprawozdaniu na temat praworządności z 2025 r. Komisja zaleciła Słowacji zapewnienie skutecznych konsultacji publicznych i zaangażowania zainteresowanych stron w proces stanowienia prawa, w tym przez zajęcie się kwestią częstego korzystania z procedury przyspieszonej; mając na uwadze, że w 2025 r. w ramach przyspieszonej procedury ustawodawczej słowacki parlament omówił i uchwalił 20 % ustaw;

O.mając na uwadze, że 12 grudnia 2025 r. słowacki parlament znowelizował przepisy o ochronie sygnalistów w drodze procedury przyspieszonej; mając na uwadze, że 17 grudnia 2025 r. słowacki Trybunał Konstytucyjny zawiesił skutki nowelizacji; mając na uwadze, że 30 stycznia 2026 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, kierując do Słowacji wezwanie do usunięcia uchybienia w związku z naruszeniem unijnych przepisów o ochronie sygnalistów;

P.mając na uwadze, że 16 kwietnia 2025 r. słowacki parlament znowelizował przepisy dotyczące organizacji nienastawionych na zysk; mając na uwadze, że Komisarz Praw Człowieka Rady Europy i Komisja Wenecka wyraziły zastrzeżenia co do zgodności nowelizacji z EKPC; mając na uwadze, że organizacje pozarządowe są celem kampanii oszczerstw, gróźb i zastraszania Civil Liberties Union for Europe (Liberties), Liberties Rule of Law Report 2025: Słowacja; Komisja Europejska, Sprawozdanie na temat praworządności z 2025 r. – rozdział dotyczący Słowacji; informacje przekazane przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Republiki Słowackiej, 2025.; mając na uwadze, że 17 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nowelizacja nie jest zgodna ze słowacką konstytucją ani z EKPC; mając na uwadze, że pomimo tego orzeczenia władze słowackie wprowadziły alternatywne środki, które wzmagają nadzór administracyjny nad organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, i znowelizowały zasady przejrzystości, co sprawia, że presja wywierana na społeczeństwo obywatelskie wciąż rośnie;

Q.mając na uwadze, że eksperci ONZ ds. praw człowieka i Komitet Praw Człowieka ONZ wyrazili zaniepokojenie stygmatyzacją i prześladowaniem organizacji pozarządowych, dziennikarzy i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Słowacji, a także ograniczeniem swobody działalności społeczeństwa obywatelskiego; mając na uwadze, że Komitet wezwał Słowację do rewizji i nowelizacji ustawodawstwa, aby zapewnić pełną ochronę wolności pokojowego zgromadzania się oraz zagwarantować organizacjom pozarządowym odpowiednie ramy prawne; mając na uwadze, że Słowacja jest nadal objęta wzmocnioną procedurą wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z powodu braku zabezpieczeń w odniesieniu do tajnej inwigilacji Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 26 października 2023 r. w sprawie Plechlo/Słowacja (18593/19) oraz z 20 lipca 2021 r. w sprawie Zoltan Varga/Słowacja (58361/12).;

R.mając na uwadze, że 11 grudnia 2025 r. słowacki parlament znowelizował kodeks karny, aby uznać za przestępstwo utrudnianie kampanii wyborczej „przez obce mocarstwo lub zagranicznego agenta”; mając na uwadze, że 27 marca 2026 r. przedstawiono wniosek w sprawie nowelizacji przepisów dotyczących warunków wykonywania prawa głosu i zastąpienia głosowania korespondencyjnego z zagranicy głosowaniem osobistym w przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych;

S.mając na uwadze, że poprawki do konstytucji przyjęte 26 września 2025 r. wprowadziły przepisy dotyczące adopcji, działalności edukacyjnej i konstytucyjnej definicji płci; mając na uwadze, że Komisarz Praw Człowieka Rady Europy i Komisja Wenecka zgłosiły zastrzeżenia do wspomnianych poprawek;

T.mając na uwadze, że w Słowacji występują systemowe niedociągnięcia w skutecznym prowadzeniu postępowań przygotowawczych i ściganiu przemocy domowej, co podkreślono w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 22 stycznia 2026 r. w sprawie J.S./Słowacja (35767/23).;

U.mając na uwadze, że sprawa C-799/23, Komisja/Słowacja, pozostaje w toku przed TSUE; mając na uwadze, że Słowacja jest nadal objęta wzmocnioną procedurą wykonywania wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie dyskryminującego umieszczania romskich dzieci w klasach dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w szkołach podstawowych Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 27 lutego 2025 r. w sprawie Salay/Słowacja (29359/22).; mając na uwadze, że 25 lutego 2025 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wezwał do pilnych działań, aby rozwiązać problem nieodpowiednich warunków mieszkaniowych zmarginalizowanych społeczności romskich; mając na uwadze, że komisarz zalecił, aby zagwarantowano dzieciom romskim dostęp do wysokiej jakości inkluzywnej edukacji oraz zaniechano segregacji, a także zwalczano antycyganizm i dyskryminację, zwłaszcza w policji; mając na uwadze, że Słowacja jest nadal objęta wzmocnioną procedurą wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z powodu sposobu traktowania ludności romskiej przez policję Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 września 2020 r. w sprawie R.R. i R.D./Słowacja (37574/19), z 8 września 2022 r. w sprawie P.H./Słowacja oraz z 24 października 2024 r. w sprawie B.B./Słowacja (48587/21).;

V.mając na uwadze, że w opracowanym w 2025 r. sprawozdaniu Unii Wolności Obywatelskich dla Europy poświęconym praworządności https://www.liberties.eu/f/vdxw3e. podkreślono, iż w Słowacji utrzymują się zastrzeżenia co do niezależności sądów, rozwiązań antykorupcyjnych, wolności mediów, stosowania przyspieszonych procedur ustawodawczych, przestrzeni działania dla społeczeństwa obywatelskiego i praw podstawowych, zwłaszcza jeśli chodzi o mniejszości i grupy szczególnie narażone na zagrożenia;

W.mając na uwadze, że 11 grudnia 2025 r. parlament słowacki znowelizował kodeks karny, by uznać za przestępstwo „kwestionowanie dekretów przyjętych po drugiej wojnie światowej”; mając na uwadze, że te niedawno przyjęte przepisy mogą wywołać efekt mrożący w odniesieniu do wolności słowa i wolności akademickiej, chronionych na mocy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; mając na uwadze, że dalsza konfiskata gruntów na podstawie wspomnianych dekretów, zastosowana przede wszystkim wobec obywateli należących do węgierskiej mniejszości narodowej, to de facto system grabieży gruntów, który pozbawił setki właścicieli cennych działek i budzi zastrzeżenia co do pewności prawa i poszanowania praworządności; mając na uwadze, że 2 lutego 2022 r. Komitet Doradczy ds. Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych zwrócił się do władz słowackich o nawiązanie dialogu z przedstawicielami zainteresowanych mniejszości narodowych na temat możliwych negatywnych skutków dekretu z 1945 r. o konfiskacie mienia dla obecnych stosunków między grupami etnicznymi;

1.wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu pogarszania się stanu demokracji, praworządności i poszanowania praw podstawowych w Słowacji; podkreśla, że możliwe do zweryfikowania przestrzeganie przez państwa członkowskie praworządności i Karty należy uznawać za niezbędny warunek otrzymania funduszy UE; zaznacza, że wszystkie programy i inwestycje finansowane z budżetu UE muszą służyć interesowi publicznemu; podkreśla, że systemowe niedociągnięcia w dziedzinie praworządności, a zwłaszcza niezawisłości sądownictwa oraz systemów audytu i kontroli zagrażają ochronie interesów finansowych UE;

2.wzywa Komisję, by oceniła, czy istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Słowację wartości, o których mowa w art. 2 TUE; wzywa ponadto Komisję, by w rocznym sprawozdaniu na temat praworządności w pełni wykorzystała wszystkie dostępne instrumenty do rozwiązania problemów dotyczących demokracji, praworządności i praw podstawowych, począwszy od narzędzi zapobiegawczych i narzędzi współpracy, z myślą o zapewnieniu zgodności z wartościami zapisanymi w art. 2 TUE; podkreśla jednak, że jeżeli zastrzeżenia będą się utrzymywać i będą należycie uzasadnione, Komisja powinna bez wahania wykorzystać wszystkie dostępne jej środki egzekwowania, by chronić budżet UE i egzekwować wartości zapisane w art. 2 TUE, w tym sięgnąć po postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, zwłaszcza zaś postępowania przyspieszone, wnieść do TSU o środki tymczasowe oraz podejmować działania w związku z niewykonaniem wyroków TSUE, a także prowadzić bardziej szczegółowe audyty, zawieszać płatności, systematycznie stosować korekty finansowe i procedury odzyskiwania środków;

3.ubolewa, że Słowacja przyjęła szereg zmian w kodeksie karnym i kodeksie postępowania karnego, m.in. obniżyła kary za korupcję i przestępstwa finansowe, skróciła terminy przedawnienia oraz rozwiązała wyspecjalizowane jednostki antykorupcyjne, Krajową Agencję ds. Przestępczości i Prokuraturę Specjalną, co spowodowało opóźnienia w dochodzeniach przekazanych innym organom i znaczny spadek liczby spraw dotyczących korupcji, a ponadto utrudnia ściganie przestępstw dotyczących funduszy UE; wyraża zaniepokojenie tym, że na mocy art. 363 słowackiego kodeksu postępowania karnego prokuratorowi generalnemu Słowacji przyznano szerokie uprawnienia dyskrecjonalne, które mogą pozwalać na przerwanie lub opóźnienie postępowania karnego z przyczyn formalnych bez wystarczających zabezpieczeń, co zagraża skutecznemu prowadzeniu postępowań przygotowawczych i ściganiu przestępstw, a zwłaszcza przestępstw związanych z korupcją; wyraża zaniepokojenie doniesieniami o nękaniu byłych śledczych antykorupcyjnych i prowadzeniu dochodzeń w ich sprawie oraz uważa, że działania te osłabiają zwalczanie korupcji oraz mogą zagrażać ochronie interesów finansowych UE i wywoływać efekt mrożący w odniesieniu do niezależnych dochodzeń; wyraża też zaniepokojenie wykryciem konfliktów interesów we wdrażaniu Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności;

4.wyraża głębokie zaniepokojenie zmianami konstytucyjnymi w Słowacji, zwłaszcza tymi, które ograniczają prawa podstawowe, praworządność i nadrzędność prawa UE; zauważa z niepokojem, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego przestrzegają, iż zmiany te mogą naruszać prawa podstawowe; podkreśla, że przepisy konstytucyjne muszą być wystarczająco precyzyjne, by nie były interpretowane arbitralnie, oraz muszą być w pełni zgodne z zobowiązaniami wynikającymi z prawa UE, w tym z Karty, a także z międzynarodowymi standardami praw człowieka; przypomina, że należy w pełni przestrzegać pierwszeństwa prawa UE i wiążącego charakteru zobowiązań międzynarodowych, a żaden przepis konstytucyjny nie może uzasadniać niestosowania się do wyroków TSUE lub Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; wzywa władze słowackie do zapewnienia pełnej zgodności konstytucji z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka oraz do uwzględnienia zaleceń Komisji Weneckiej i międzynarodowych organów ds. praw człowieka, zwłaszcza jeśli chodzi o pierwszeństwo prawa UE, prawo do życia prywatnego i rodzinnego, niedyskryminację ze względu na płeć i orientację seksualną oraz prawo do edukacji;

5.wzywa Komisję, by oceniła zgodność niedawnych zmian legislacyjnych z prawem UE oraz by zastosowała rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów w razie niezgodności z określonymi w nim horyzontalnymi warunkami podstawowymi;

6.podkreśla, że rozporządzenie w sprawie warunkowości nie ogranicza się do środków stosowanych w ostateczności, ale pozwala też podjąć wczesne działania w postaci częściowego zawieszenia wypłat w razie stwierdzenia naruszeń praworządności stwarzających poważne ryzyko dla należytego zarządzania finansami w budżecie UE; ponawia apel, wystosowany w związku z absolutorium budżetowym dla Komisji za 2024 r., o rozpoczęcie pierwszego etapu procedury określonej w art. 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunkowości;

7.wyraża głębokie zaniepokojenie próbą likwidacji Urzędu Ochrony Sygnalistów, gdyż spowodowałoby ono znaczne obniżenie poziomu ochrony sygnalistów, w tym większe narażenie ich na działania odwetowe i ograniczony dostęp do gwarancji prawnych; odrzuca przepisy o „mechanizmie przeglądu”, który pozwala organom lub pracodawcom cofnąć ochronę sygnalistów bez nadzoru sądowego, co zagraża zapisanemu w Karcie prawu podstawowemu do skutecznego środka prawnego; podkreśla, że ograniczenie ochrony sygnalistów jest niezgodne z unijną dyrektywą o ochronie sygnalistów i podważa praworządność; z zadowoleniem przyjmuje decyzję parlamentu słowackiego z 17 marca 2026 r. o uchyleniu kontrowersyjnej ustawy i utrzymaniu Urzędu Ochrony Sygnalistów; wzywa Komisję, by ściśle monitorowała uchylanie przepisów o likwidacji Urzędu Ochrony Sygnalistów w Słowacji, w celu zagwarantowania, że uchylenie to w pełni przywróci poprzedni poziom ochrony i będzie zgodne z prawem UE, oraz by oceniła zakres i skuteczność uchylenia, zanim rozważy dalsze działania; wzywa władze słowackie do zapewnienia zgodności z prawem i normami UE w dziedzinie ochrony sygnalistów;

8.wzywa Komisję do zintensyfikowania ukierunkowanych kontroli i inspekcji na miejscu w Słowacji, w tym przez zacieśnioną systematyczną współpracę z OLAF-em i EPPO, by zrekompensować osłabienie krajowych zdolności egzekwowania prawa i zapewnić skuteczność działań następczych wynikających z toczących się dochodzeń; podkreśla, że takie kontrole muszą dotyczyć systematycznie wszystkich odpowiednich strumieni finansowania UE, w tym wieloletnich ram finansowych i funduszy z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności;

9.potwierdza, że w celu usunięcia stwierdzonych niedociągnięć jest gotowy do współpracy w duchu lojalnej współpracy z władzami słowackimi, a także ze społeczeństwem obywatelskim i niezależnymi instytucjami; podkreśla, że prowadzona przezeń kontrola i odbywane delegacje mają wspierać umacnianie instytucji demokratycznych i praworządności oraz właściwe wykorzystanie funduszy UE; apeluje do władz słowackich, by w tym procesie konstruktywnie i proaktywnie współpracowały z instytucjami UE;

10.wzywa władze słowackie do pełnego wdrożenia zaleceń Komisji, GRECO i Komisji Weneckiej dotyczących sądownictwa i walki z korupcją, zwłaszcza jeśli chodzi o skreślenie przestępstwa nadużycia prawa oraz zapewnienie niezawisłości i bezstronności Rady Sądownictwa de iure i de facto, funkcjonowanie wyspecjalizowanych podmiotów antykorupcyjnych, materialne i procesowe prawo karne oraz niezależność prokuratorów;

11.zdecydowanie potępia zamknięcie Prokuratury Specjalnej w świetle jej oczywistego wpływu na postępowania przygotowawcze oraz ściganie korupcji, którego nie mogą zrekompensować działania EPPO, zwłaszcza wobec doniesień o „dzieleniu” spraw o oszukańcze działania tak, by rzekoma wartość sprawy nie przekraczała progu pozwalającego na włączenie EPPO; podkreśla, że należy pilnie ponownie ocenić ostatnio wprowadzone zmiany; wzywa władze słowackie do zapewnienia pełnej, terminowej i proaktywnej współpracy z EPPO i OLAF-em;

12.ponownie wyraża zaniepokojenie tym, jak funkcjonuje słowacka rolnicza agencja płatnicza i jak zarządza się finansami ze wspólnej polityki rolnej, w tym zaniepokojenie niedociągnięciami strukturalnymi, które potwierdziła Najwyższa Izba Kontroli Republiki Słowackiej, niedostatecznymi mechanizmami kontroli, niewystarczającymi działaniami naprawczymi i zwiększonymi wypłatami, którym towarzyszy słabość kontroli; uważa, że niedociągnięcia te potwierdzają poważne i systemowe niedostatki w systemie zarządzania wydatkami rolnymi w Słowacji i kontroli tych wydatków;

13.wyraża zaniepokojenie z powodu zarzutów niewłaściwego wykorzystania i nieprawidłowości w realizacji finansowanych przez UE projektów rozwoju obszarów wiejskich i turystyki w Słowacji, w tym sprawami dotyczącymi finansowanych przez UE projektów budowy pensjonatów, gdzie miało dojść do niewłaściwego wykorzystania funduszy rolnych i funduszy rozwoju obszarów wiejskich na budowę lub remont luksusowych nieruchomości prywatnych o ograniczonej wartości dodanej dla UE lub bez wyraźnej wartości dodanej dla UE; podkreśla, że jeśli takie praktyki się potwierdzą, będzie to poważne naruszenie zasad należytego zarządzania finansami, przejrzystości i równego traktowania oraz podważy zaufanie publiczne do budżetu UE;

14.przypomina, że na państwach członkowskich spoczywa obowiązek zapewnienia skutecznego, przejrzystego i odpowiedzialnego zarządzania funduszami UE; wzywa władze słowackie do natychmiastowych i skutecznych działań naprawczych mających zapewniać obywatelom konkretne korzyści, w tym do poprawy systemów kontroli wewnętrznej, zapewnienia właściwego wykrywania konfliktów interesów i zarządzania nimi oraz do lepszego odzyskiwania nieprawidłowo wypłaconych funduszy, w pełnej współpracy z Komisją;

15.wyraża głębokie zaniepokojenie pogorszeniem się stanu wolności i pluralizmu mediów w Słowacji, w tym politycznym ingerowaniem w media publiczne, naciskami na dziennikarzy w postaci atmosfery wrogości, kampanii oszczerstw i dezinformacji, stosowaniem strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (SLAPP), w tym przez wysokich rangą polityków, oraz ryzykiem koncentracji własności mediów w rękach ludzi powiązanych z kręgami politycznymi, czemu towarzyszą zwolnienia wśród kierownictwa najważniejszych instytucji kulturalnych, co może wywoływać efekt mrożący dla wolności prasy i dyskursu publicznego; podkreśla, że osłabienie środowiska medialnego znacznie ogranicza kontrolę demokratyczną i ułatwia korupcję przy wydatkowaniu funduszy UE; apeluje do władz słowackich, by w pełni wykonały zalecenia Komisji dotyczące mediów, a zwłaszcza przepisów o mediach publicznych, zgodnie z europejskim aktem o wolności mediów oraz przy zapewnieniu niezależności redakcyjnej i ochrony dziennikarzy; wzywa Słowację, by rzeczywiście i w pełni przestrzegała europejskiego aktu o wolności mediów, oraz wzywa Komisję do ścisłego i proaktywnego monitorowania jego wdrażania; przypomina, że władze słowackie muszą przestrzegać wolności wypowiedzi i wolności sztuki w funkcjonowaniu i finansowaniu instytucji kulturalnych oraz powstrzymać się od nadużywania powództw ograniczających debatę publiczną; składa hołd zamordowanemu Jánowi Kuciakowi i jego cennej pracy dziennikarza śledczego; apeluje do władz słowackich o zapewnienie wymierzenia sprawiedliwości w tej sprawie;

16.ubolewa, że wielokrotnie i bez uzasadnienia zastosowano przyspieszone procedury ustawodawcze, by przeprowadzić głębokie reformy; podkreśla, że takie procedury nie mogą stać się normą i mogą być uzasadnione tylko szczególnymi okolicznościami, ponieważ podważają one kontrolę publiczną, przejrzystość i niewykluczające stanowienie prawa oraz ograniczają konstruktywne konsultacje i debatę parlamentarną; wzywa władze słowackie, by w pełni wdrożyły zalecenia Komisji i GRECO dotyczące mechanizmów kontroli i równowagi, zwłaszcza jeśli chodzi o autentyczne konsultacje publiczne i udział zainteresowanych stron w procesie stanowienia prawa, w tym by rozwiązały problem częstego stosowania procedur przyspieszonych; ponownie wyraża zaniepokojenie problemem dostępu dziennikarzy i organizacji społeczeństwa obywatelskiego do informacji, w tym do sprawozdań Najwyższej Izby Kontroli i sekcji kontroli w Biurze Rządowym;

17.zdecydowanie potępia rosnące naciski na organizacje społeczeństwa obywatelskiego, organizacje strażnicze i pracowników wymiaru sprawiedliwości, w tym obciążenia administracyjne i próby delegitymizacji ich pracy; uważa, że takie działania podważają rozliczalność i realną ochronę praw podstawowych; wzywa władze słowackie, by położyły kres stygmatyzacji i prześladowaniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz by zapewniły pełną zgodność przepisów wpływających na społeczeństwo obywatelskie, w tym przepisów o finansowaniu i sprawozdawczości, z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, zwłaszcza jeśli chodzi o prawo do życia prywatnego, wolność wypowiedzi, zgromadzeń i zrzeszania się;

18.wzywa władze słowackie do zapewnienia pełnej zgodności ordynacji wyborczej, w tym przepisów o głosowaniu korespondencyjnym, oraz sankcji karnych za łamanie tej ordynacji z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, zwłaszcza jeśli chodzi o prawo do głosowania i kandydowania w wyborach oraz o wolność wypowiedzi i zrzeszania się; przypomina, że ograniczenia dotyczące głosowania korespondencyjnego powinny być należycie uzasadnione i proporcjonalne, zwłaszcza gdy nie wykazano systemowych niedociągnięć dotyczących uczciwości takiego głosowania, oraz podkreśla, że należy zapewnić równy dostęp do udziału w wyborach obywatelom słowackim mieszkającym za granicą;

19.apeluje do władz słowackich o zapewnienie skutecznego zapobiegania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej de iure i de facto oraz o zwalczanie tych zjawisk, zgodnie z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka; ponownie podkreśla, że należy bezzwłocznie ratyfikować Konwencję Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej oraz dostosować prawną definicję zgwałcenia do międzynarodowych standardów praw człowieka;

20.w związku z regresem spowodowanym w Słowacji kilkoma inicjatywami ustawodawczymi, zwłaszcza od 2023 r., wzywa władze słowackie do zapewnienia pełnej zgodności z ich zobowiązaniami do zagwarantowania rzeczywistego, terminowego i niedyskryminacyjnego dostępu do usług i praw w dziedzinie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, w tym dostępu do bezpiecznej i legalnej aborcji; przypomina, że zobowiązania te wynikają z międzynarodowych standardów praw człowieka i są nieodłącznym elementem ochrony praw podstawowych, w tym prawa do życia prywatnego i rodzinnego, zdrowia i niedyskryminacji;

21.apeluje do władz słowackich o zapewnienie realnej ochrony praw osób LGBTIQ+ de iure i de facto, zgodnie z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka;

22.wzywa władze słowackie do zapewnienia realnej ochrony praw Romów de iure i de facto, zgodnie z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, zwłaszcza jeśli chodzi o zaprzestanie segregacji w edukacji, dostęp do opieki zdrowotnej i działania policyjne; ponownie wyraża zaniepokojenie tym, jak wykorzystywane są fundusze UE przeznaczone dla społeczności romskich w Słowacji;

23.wyraża szczególne zaniepokojenie o poszanowanie praw mniejszości w Słowacji w świetle dyskursu politycznego, inicjatyw ustawodawczych i praktyk administracyjnych, które mogą prowadzić do dyskryminacji, stygmatyzacji lub wykluczenia, a także w związku z konfiskowaniem mienia z mocą wsteczną uzasadnianym zbiorową odpowiedzialnością obywateli UE o różnym pochodzeniu etnicznym; uważa, że zaszłości historyczne należy rozwiązywać w drodze dialogu, a nie kryminalizacji; podkreśla, że ochrona praw mniejszości to zasadniczy element praworządności i demokratycznych rządów; wzywa władze słowackie do zapewnienia realnej ochrony de iure i de facto osób należących do mniejszości, zgodnie z prawem UE i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, zwłaszcza jeśli chodzi o wolność słowa i prawo własności;

24.wyraża głębokie zaniepokojenie praktykami administracyjnymi i sądowymi dotyczącymi Słowackiego Funduszu Gruntowego i przedsiębiorstwa Słowackie Lasy Państwowe, prowadzącymi do konfiskaty gruntów i lasów bez rekompensaty na podstawie powojennych dekretów; wzywa władze słowackie do uchylenia zmiany kodeksu karnego, zawieszenia wszystkich postępowań sądowych i zakończenia trwającej konfiskaty gruntów;

25.apeluje do władz słowackich o zbadanie utrzymujących się systemowych niedociągnięć w rozpatrywaniu skarg na złe traktowanie przez policję, w tym braku bezstronnych i skutecznych dochodzeń w sprawie wiarygodnych zarzutów złego traktowania; apeluje o lepsze zabezpieczenia przed złym traktowaniem przez organy ścigania, w tym o gwarancje niezależności instytucjonalnej, skuteczne mechanizmy nadzoru i odpowiednie gwarancje proceduralne, by zapewnić rozliczalność i zaufanie publiczne do organów ścigania;

26.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania tej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych.