1.podkreśla, że około 6,2 mln osób Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego, 2023. w UE pracuje zawodowo jako opiekunowie, a ponad 53 mln osób Eurofound, „Unpaid care in the EU” [Opieka nieodpłatna w UE]. wykonuje nieformalną, często nieodpłatną pracę opiekuńczą w swoim środowisku społecznym, np. opiekuje się chorymi lub starszymi członkami rodziny lub członkami rodziny z niepełnosprawnościami; zauważa, że opieka nieformalna stanowi od 30 % do 85 % całej pracy opiekuńczej Komisja Europejska, Sprawozdanie na temat opieki długoterminowej, 2021.;

2.podkreśla, że formalna praca opiekuńcza jest często niedoceniana, charakteryzuje się niepewnymi warunkami zatrudnienia oraz obciążeniem fizycznym i emocjonalnym, a wynagrodzenia w sektorze opieki długoterminowej i innych usługach społecznych są o 21 % poniżej średniej Eurofound „Wages in long-term care and other social services 21% below average” [Wynagrodzenia w sektorze opieki długoterminowej i innych usług społecznych 21% poniżej średniej]., przy czym kobiety zarabiają średnio o 20 % mniej niż mężczyźni Światowa Organizacja Zdrowa, „Shining light on women’s contributions: celebrating their role in informal care” [Zwracamy uwagę na wkład kobiet: doceńmy ich rolę w opiece nieformalnej].; podkreśla, że około 60 % nieformalnej pracy opiekuńczej wykonują kobiety Eurofound, 2021.; zauważa, że według szacunków 32 mln kobiet świadczy opiekę nieformalną każdego tygodnia Światowa Organizacja Zdrowa, „Shining light on women’s contributions: celebrating their role in informal care” [Zwracamy uwagę na wkład kobiet: doceńmy ich rolę w opiece nieformalnej]. i wykonuje średnio 17 godzin nieodpłatnej pracy tygodniowo;

3.zauważa, że wartość ekonomiczna nieformalnej pracy domowej i opiekuńczej odpowiada 10–39 % światowego PKB UN Women, „Redistribute unpaid work” [Redystrybucja pracy nieodpłatnej], 2021.;

4.zauważa, że nierówny podział nieformalnej pracy opiekuńczej odzwierciedla nierówny podział pracy zarobkowej; zauważa, że 44 % kobiet w UE jest zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, a w przypadku mężczyzn wskaźnik ten wynosi 58 % Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn, W UE ekwiwalent pełnego czasu pracy (EPC) wynosi 44 % dla kobiet i 59 % dla mężczyzn. *** Wskaźnik zatrudnienia w przeliczeniu na EPC służy do porównawczej oceny liczby godzin pracy z uwzględnieniem faktu, że osoby mogą pracować różną liczbę godzin tygodniowo.;

5.podkreśla, że ten nierówny podział obowiązków opiekuńczych między mężczyznami a kobietami – zwany luką opiekuńczą – wpływa na lukę płacową i emerytalną; zwraca w związku z tym uwagę, że w 2024 r lukę płacową między kobietami a mężczyznami w UE oszacowano na 38 % Parlament Europejski, „Addressing the gender care gap: Potential European added value” [Dążenie do społeczeństwa opiekuńczego: zajęcie się problemem luki opiekuńczej między kobietami a mężczyznami], 2025.].; zauważa, że w 2025 r. luka emerytalna między kobietami a mężczyznami w wieku 65 lat i starszymi wyniosła w UE 25 % Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn, „Gender Equality Index” [Wskaźnik równouprawnienia płci].;

6.podkreśla, że kobiety stanowią 76 % z 49 mln opiekunów formalnych w UE, w tym 93 % pracowników opieki nad dziećmi i asystentów nauczycieli Eurostat, „Childcare workers and teachers’ aides in the EU in 2020” [Pracownicy opieki nad dziećmi i asystenci nauczycieli w UE w 2020 r.]., 86 % pracowników opieki osobistej w sektorze usług zdrowotnych i w gospodarstwach domowych oraz 95 % pracowników domowych Badanie EPC pt. „Gender equality: Who cares? Do you?” [Równość między kobietami a mężczyznami. Kogo ona obchodzi? Czy obchodzi ciebie?], 2022.;

7.zauważa, jak ważne jest dostrzeganie i rozwijanie sektora usług dla osób i gospodarstw domowych jako kluczowego sektora, ponieważ obejmuje on wszystkie prace opiekuńcze wykonywane w gospodarstwach domowych, w tym opiekę bezpośrednią (opiekę nad dziećmi, opiekę długoterminową, opiekę nad osobami starszymi i osobami z niepełnosprawnościami) oraz opiekę pośrednią (gotowanie, prasowanie, sprzątanie, ogrodnictwo, korepetycje); podkreśla potrzebę doceniania i wspierania pracowników sektora usług dla osób i gospodarstw domowych oraz inwestowania w nich; zauważa, że usługi te „wspierają dobrostan osób i rodzin w domu, obejmując opiekę nad dziećmi, opiekę długoterminową nad osobami starszymi i osobami z niepełnosprawnościami, sprzątanie, naprawy domu, opiekę dydaktyczną, ogrodnictwo i wsparcie informatyczne” Europejski Urząd ds. Pracy, 2021.; podkreśla, że w UE jest około 6,8 mln Eurofound, „Undeclared care work in the EU: Policy approaches to a complex socio-economic challenge” [Nierejestrowana praca opiekuńcza w UE: podejścia polityczne do złożonego wyzwania społeczno-gospodarczego], według najnowszych szacunków w całej UE usługi opiekuńcze lub domowe świadczy 6,8 mln pracowników nierejestrowanych, z czego 2,1 mln pracuje w sektorze opieki. pracowników nierejestrowanych albo świadczących opiekę (2,1 mln), albo pracujących bezpośrednio w gospodarstwach domowych (4,7 mln), z czego 90 % to kobiety, przy czym większość z nich jest obywatelkami państw trzecich w średnim wieku, często zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy Eurofound, „Undeclared care work in the EU: Policy approaches to a complex socioeconomic challenge” [Nierejestrowana praca opiekuńcza w UE: Podejścia polityczne do złożonego problemu społeczno-gospodarczego].; przypomina, że według szacunków w sektorze usług dla osób i gospodarstw domowych pracuje 9,2 mln pracowników nierejestrowanych Eurofound, „Undeclared care work in the EU: Policy approaches to a complex socioeconomic challenge” [Nierejestrowana praca opiekuńcza w UE: Podejścia polityczne do złożonego problemu społeczno-gospodarczego]. Strona 7: Według najnowszych szacunków w całej UE usługi opiekuńcze lub domowe świadczy 6,8 mln pracowników nierejestrowanych, z czego 2,1 mln pracuje w sektorze opieki, a 4,7 mln – bezpośrednio w gospodarstwach domowych. Przy przyjęciu szerszej definicji szacuje się, że w sektorze usług dla osób i gospodarstw domowych pracuje 9,2 mln pracowników nierejestrowanych.;

8.odnotowuje, że wyniki badań Eurofound pokazują, iż zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn z upływem czasu nastąpiło zauważalne zwiększenie intensywności opieki długoterminowej – w porównaniu z 2014 r. w 2024 r. wzrósł odsetek osób wykonujących nieodpłatną opiekę w wymiarze ponad 20 godzin tygodniowo; zauważa, że tendencja ta jest szczególnie widoczna w kategorii najwyższej intensywności opieki (ponad 51 godzin tygodniowo), w której odnotowuje się znaczny wzrost dla obu płci; podkreśla, że kobiety konsekwentnie zgłaszają wyższy poziom intensywności opieki w porównaniu z mężczyznami we wszystkich okresach, co odzwierciedla ich nieproporcjonalni wysoki poziom zaangażowania w niepłatną opiekę;

9.zauważa, że nieodpowiednie systemy opieki stanowią jedną z głównych przeszkód w niwelowaniu różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn na rynkach pracy na całym świecie Światowe Forum Ekonomiczne, Global Gender Gap Report [Sprawozdanie na temat nierówności płci na świecie], 2023.; podkreśla, że należy poprawić warunki pracy, tak aby zatrudnienie w pełnym wymiarze godzin można było godzić z obowiązkami opiekuńczymi, przez elastyczne modele czasu pracy lub inne formy organizacji pracy, a także dostępność i przystępność cenową usług opieki wysokiej jakości, oraz że należy wspierać atmosferę pracy sprzyjającą korzystaniu z urlopu ojcowskiego, co przyczynia się do równego podziału obowiązków opiekuńczych między partnerami; zwraca uwagę, że rolę do odegrania w tej dziedzinie mają m.in. pracodawcy;

10.podkreśla potrzebę, by zlikwidować lukę w zatrudnieniu między kobietami a mężczyznami przez rozwiązanie problemu dyskryminacji w zatrudnieniu i tworzenie miejsc pracy przyjaznych rodzinie, by wdrożyć strategie wzmacniające elastyczną organizację pracy i inne środki oraz by zmniejszyć bariery dla ojców w korzystaniu z urlopu rodzicielskiego, ojcowskiego lub opiekuńczego, przy jednoczesnym aktywnym wspieraniu kultury równej reprezentacji kobiet; zaznacza, że musi temu towarzyszyć społeczna i kulturowa destygmatyzacja opieki formalnej, zwłaszcza opieki nad dziećmi;

11.podkreśla, że aby zniwelować lukę opiekuńczą, należy jednocześnie zająć się barierami kulturowymi i tradycyjnymi rolami związanymi z płcią w różnych dziedzinach życia;

12.zauważa, że oczekuje się, iż do 2050 r. wydatki publiczne na opiekę długoterminową wzrosną z 0,8 % PKB w 2022 r. do 1,7 % PKB Dokument roboczy służb Komisji z 7 września 2022 r. towarzyszący wnioskowi Komisji dotyczącemu zalecenia Rady w sprawie dostępu do przystępnej cenowo opieki długoterminowej wysokiej jakości, (SWD(2022)0441).; podkreśla, że należy zagwarantować odpowiednie i trwałe finansowanie Dokument roboczy służb Komisji z 7 września 2022 r. towarzyszący wnioskowi Komisji dotyczącemu zalecenia Rady w sprawie dostępu do przystępnej cenowo opieki długoterminowej wysokiej jakości, (SWD(2022)0441).;

13.podkreśla, że do 2070 r. prawie 30 % ludności UE będzie w wieku co najmniej 65 lat Komisja Europejska, Sprawozdanie na temat starzenia się społeczeństwa 2021., co wraz z innymi czynnikami – takimi jak wyższe średnie trwanie życia i rosnące potrzeby opiekuńcze osób z niepełnosprawnościami – może doprowadzić do zwiększonego zapotrzebowania na usługi opiekuńcze, co będzie znacznie obciążać systemy opieki zdrowotnej i społecznej, przy czym przewiduje się, że liczba osób wymagających opieki długoterminowej wzrośnie z 30,8 mln w 2019 r. do 38,1 mln w 2050 r. Komisja Europejska, Sprawozdanie na temat starzenia się społeczeństwa 2021.; podkreśla, że już obecne potrzeby stanowią wyzwanie – jedna piąta osób wymagających opieki długoterminowej nie ma dostępu do takich usług ze względu na ograniczenia finansowe Parlament Europejski „Addressing the gender care gap: Potential European added value’ [Zajęcie się problemem luki opiekuńczej między kobietami a mężczyznami: potencjalna europejska wartość dodana], s. 6, 2025, „[...] szacuje się, że jedna piąta (19%) osób wymagających długoterminowej opieki nie miała do niej dostępu. Głównym powodem zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet była nieprzystępność cenowa”.;

14.uważa, że społeczeństwo opiekuńcze uznaje zasadniczą rolę opieki, zarówno formalnej, jak i nieformalnej, na każdym etapie życia i bierze ją pod uwagę w swoich strategiach politycznych, uwzględniając wszystkie rodzaje opieki świadczonej w przeważającej mierze przez kobiety, w tym wczesną edukację i opiekę nad dziećmi oraz opiekę długoterminową;

15.podkreśla, że dostęp do opieki jest prawem podstawowym; zaznacza, że inwestycje w wysokiej jakości usługi opieki mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wszystkim równego dostępu do niej; podkreśla, że utrzymywanie się barier w dostępie do opieki jest nierozerwalnie związane z niewystarczającymi inwestycjami w opiekę długoterminową; zwraca uwagę, że kobiety i dziewczęta mieszkające na obszarach wiejskich, oddalonych i najbardziej oddalonych, w tym na obszarach wyspiarskich, są bardziej narażone na ubóstwo związane z opieką i brak dostępu do usług; apeluje o wprowadzenie dostosowanych do potrzeb środków, takich jak mobilne usługi opieki nad dziećmi i osobami starszymi, rozwiązania cyfrowe oraz zachęty dla pracowników opieki, aby pozostali na obszarach wiejskich lub na nie powrócili;

16.uważa, że obowiązki opiekuńcze nie powinny spoczywać w nieproporcjonalnym stopniu na kobietach oraz że państwa członkowskie powinny propagować równy udział mężczyzn i kobiet w opiece nad dziećmi i osobami starszymi, opiece długoterminowej i opiece nad członkami rodziny z niepełnosprawnościami, jak również w innych nieformalnych obowiązkach opiekuńczych;

17.popiera równość płci w zakresie obowiązków opiekuńczych przez promowanie ich równego podziału, zapewnianie dostępu do przystępnych cenowo i dostępnych usług opieki wysokiej jakości, gwarantowanie urlopu rodzicielskiego i równych wynagrodzeń, oferowanie elastycznych warunków pracy, zapewnianie sprawiedliwych warunków pracy, w tym wsparcia w miejscu pracy, odpowiednich systemów rekrutacji i rozwiązań wspierających opiekę świadczoną w domu;

18.apeluje o organizację kampanii uświadamiających skierowanych do mężczyzn, zachęcających ich do równego udziału w obowiązkach opiekuńczych, co umożliwi większy udział kobiet w rynku pracy, przy czym należy wziąć pod uwagę wpływ mediów społecznościowych, intensyfikując walkę ze stereotypami płci, w tym za pomocą inicjatyw edukacyjnych i innych środków, takich jak promowanie kultury pracy, która ceni równy podział obowiązków opiekuńczych oraz mu sprzyja; apeluje o ogólnounijne kampanie uświadamiające, które dowartościują pracę opiekuńczą i podważają tradycyjne stereotypy płci;

19.podkreśla w związku z tym, że konieczne są rozwiązania, które zaspakajałyby potrzeby rodziców w dziedzinie opieki nad dziećmi podczas wakacji i w godzinach pracy; podkreśla, że ważne jest rozwijanie przystępnej cenowo, dostępnej i wysokiej jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, aby ułatwić powrót do pracy rodzicom, zwłaszcza kobietom; podkreśla, że luka w opiece nad dziećmi – sytuacja, gdy rodzina wykorzystała urlop wychowawczy, ale nie ma jeszcze w pełni dostępu do usług opieki nad dziećmi Europejskie Obserwatorium Polityki Rodzinnej, „Childcare Gap In the European Union: A 2025 Overview” [Różnice w opiece nad dziećmi w Unii Europejskiej: sytuacja w 2025 r.]. – pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań dla rodziców w całej Europie; zwraca uwagę, że rodziny muszą radzić sobie z trudnościami związanymi z opieką nad dziećmi bez odpowiedniego wsparcia i często stają przed trudnymi decyzjami dotyczącymi pracy, finansów i obowiązków związanych z opieką;

20.dostrzega znaczenie i wartość społeczną opieki międzypokoleniowej, takiej jak opieka świadczona przez dziadków, którzy regularnie zajmują się swoimi wnukami, co umożliwia rodzicom, w szczególności matkom, podejmowanie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy;

21.podkreśla znaczenie właściwego wdrożenia skutecznych środków i strategii politycznych, w tym dyrektywy w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, tak aby zapewnić rzeczywistą równowagę między życiem zawodowym a prywatnym; wzywa Komisję do uważnego monitorowania wdrażania tej dyrektywy i podkreśla, że należy zlikwidować lukę płacową i emerytalną między kobietami a mężczyznami w drodze egzekwowania istniejących ram prawnych i zapewniania ich skuteczności;

22.wzywa państwa członkowskie do wykroczenia poza minimalny okres pięciu dni urlopu opiekuńczego rocznie przewidziany w dyrektywie w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz do zapewnienia odpowiedniego wynagrodzenia za taki urlop, tak aby mogli z niego realnie korzystać wszyscy opiekunowie;

23.podkreśla, że ukierunkowane środki ułatwiające elastyczną i przyjazną rodzinie organizację pracy – w tym telepraca, elastyczne godziny pracy, urlop opiekuńczy i możliwość pracy w niepełnym wymiarze godzin – a także zachęty i konkretne środki w ramach polityki urlopów rodzicielskich mają kluczowe znaczenie, by kobiety i mężczyźni mogli lepiej godzić życie zawodowe i prywatne; podkreśla znaczenie sprawiedliwego podziału urlopu rodzicielskiego między rodziców oraz jego wpływ na budowanie społeczeństwa równego pod względem płci;

24.podkreśla, że pracownicy opiekuńczy zapewniają niezbędne wsparcie; podkreśla, że wszelkie wsparcie skierowane do opiekunów musi uznawać ich prawa i uwzględniać wsparcie psychologiczne, usługi wytchnieniowe, świadczenia zdrowotne, elastyczną organizację pracy (urlopy, godziny pracy, telepraca) bez utraty wynagrodzenia lub uprawnień, tak aby zapewnić równowagę między obowiązkami opiekuńczymi a zatrudnieniem; wzywa Komisję i państwa członkowskie do promowania podejścia uwzględniającego traumę i wspierającego zdrowie psychiczne w świadczeniu opieki, przy jednoczesnym uznaniu ryzyka psychospołecznego, na jakie narażeni są zarówno pracownicy opiekuńczy, jak i osoby korzystające z opieki; podkreśla, że środkom tym muszą towarzyszyć sprawiedliwe wynagrodzenia i ochrona socjalna dla pracowników opiekuńczych, aby zagwarantować wysokiej jakości zatrudnienie i dostosowane wsparcie dla opiekunów, których karierę zakłóciły przez obowiązki związane ze zdrowiem, co będzie wspierać ich reintegrację, niezależność finansową i dobrostan;

25.uważa za ważne, by wszystkie te środki miały na celu wsparcie rodzin i opiekunów, promocję zatrudnienia kobiet oraz zniwelowanie luki opiekuńczej w kontekście płci, wraz ze środkami przewidzianymi w europejskiej strategii w dziedzinie opieki; podkreśla, że szczególne uznanie należy się rodzicom dzieci z niepełnosprawnościami, którzy borykają się z dodatkowymi przeszkodami w uczestnictwie w rynku pracy i uzyskaniu niezależności finansowej ze względu na obowiązki związane z opieką długoterminową; podkreśla, że to samo dotyczy opiekunów krewnych z niepełnosprawnościami i chorobami przewlekłymi; podkreśla, że opieka nad przewlekle chorym krewnym może być długotrwałym, intensywnym i trudnym emocjonalnie doświadczeniem, co stanowi znaczne obciążenie dla opiekunów nieformalnych; podkreśla, że w takich przypadkach konieczne jest wsparcie ze strony pracowników służby zdrowia; zwraca uwagę na znaczenie opracowania polityki, która jednocześnie wzmacnia sektor opieki, zapewnia dostęp do wysokiej jakości usług opieki środowiskowej oraz promuje równość wynagrodzeń jako element (re)integracji opiekunów nieformalnych – zwłaszcza kobiet – na rynku pracy;

26.uważa, że w kontekście wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034 szczególną uwagę należy zwrócić na sektor opieki; podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniego finansowania w tej dziedzinie, aby wspierać wdrażanie europejskiej strategii w dziedzinie opieki i Europejskiego filaru praw socjalnych;

27.podkreśla, że społeczeństwo opiekuńcze integruje różne modele opieki, takie jak te oferowane przez dostawców publicznych lub prywatnych, samozatrudnionych pracowników opiekuńczych lub pracowników opiekuńczych zatrudnionych bezpośrednio w gospodarstwie domowym, i propaguje deinstytucjonalizację opieki za pośrednictwem usług opieki domowej i środowiskowej; kładzie nacisk na środowiskowe i międzypokoleniowe podejście do opieki, które propaguje solidarność, zmniejsza izolację społeczną i wzmacnia odporność psychiczną rodzin i społeczności lokalnych; podkreśla również znaczenie utrzymania prawa do wyboru modelu opieki, aby zachować godność zarówno opiekunów, jak i osób potrzebujących opieki, a także ich autonomię, niezależność, dobrostan i integrację ze społeczeństwem, z uwzględnieniem potrzeb i aspiracji osób korzystających z opieki oraz z zapewnieniem ochrony przed przemocą ze względu na płeć w placówkach opiekuńczych, w tym odpowiedniego i zindywidualizowanego wsparcia dla opiekunów nieformalnych; uznaje, że sektor formalnej opieki długoterminowej nadal opiera się głównie na opiece rezydencjalnej, podczas gdy opieka domowa i środowiskowa lepiej wspiera prawo osób wymagających opieki do samodzielnego życia; zauważa, że trzeba pilnie nadać priorytet podejściu ukierunkowanemu na człowieka i opartemu na prawach, które umożliwia otrzymywanie opieki w domu i pełne uczestnictwo w życiu społecznym;

28.podkreśla, że ukierunkowane programy zdobywania, podnoszenia i zmiany kwalifikacji oraz wsparcia w (re)integracji na rynku pracy bez jakichkolwiek form dyskryminacji dla kobiet, które miały przerwy w życiu zawodowym z powodu obowiązków opiekuńczych i domowych, mają zasadnicze znaczenie dla wspierania ich ustawicznego doskonalenia zawodowego i równych szans na rynku pracy; podkreśla ponadto, że kobiety te posiadają cenne umiejętności przekrojowe potrzebne do dalszej pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej w tym sektorze; apeluje o opracowanie konkretnych programów i metod wsparcia mających na celu waloryzację tych umiejętności poprzez szkolenia, systemy certyfikacji lub wsparcie dla tworzenia przedsiębiorstw, ułatwiając w ten sposób ich reintegrację na rynku pracy jako osób z cennym doświadczeniem życiowym, np. przedsiębiorców i twórców miejsc pracy; podkreśla, że szkolenia te muszą być dostępne, odpowiednio finansowane i powiązane z możliwościami zatrudnienia wysokiej jakości;

29.uważa, że gospodarka opiekuńcza obejmuje pracę opiekuńczą zapewnianą przez sektor publiczny i prywatny, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa, społeczeństwo obywatelskie i wszelkie inne rodzaje organizacji, gospodarkę społeczną i solidarną oraz gospodarstwa domowe, w tym osoby świadczące usługi opiekuńcze i osoby korzystające z tych usług, a także pracodawców i instytucje oferujące usługi opiekuńcze Międzynarodowa Organizacja Pracy, https://www.ilo.org/topics-and-sectors/care-economy.; zaznacza, że gospodarka usług opiekuńczych musi być uznana za dobro publiczne i filar pozytywnej konwergencji społecznej, wspierany przez stabilne inwestycje i tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy;

30.podkreśla potrzebę wzmocnienia usług opieki długoterminowej, w szczególności opieki domowej i środowiskowej, oraz rozwoju zautomatyzowanych technologii cyfrowego monitorowania stanu zdrowia;

31.dostrzega, że kobiety-przedsiębiorcy w sektorze opieki napotykają systemowe bariery w dostępie do kredytów i inwestycji; wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania specjalnych programów wsparcia dla kobiet-przedsiębiorców w sektorze opieki, w tym specjalnych funduszy gwarancyjnych i programów mentorskich skierowanych do kobiet oraz preferencyjnych kryteriów w UE; apeluje o zaproszenia do składania wniosków dla przedsiębiorstw kierowanych przez kobiety, wprowadzających innowacje w gospodarce opiekuńczej;

32.podkreśla, że w gospodarce usług opiekuńczych pracę opiekuńczą uznaje się za podstawę odporności Europy, ponieważ stanowi ona 11 % PKB UE i daje pracę ponad 6 mln osób, z których większość to kobiety Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego, „Care workers skills opportunities and challenges” [Pracownicy opieki: umiejętności, możliwości i wyzwania] (aktualizacja z 2023 r.), https://www.cedefop.europa.eu/en/data-insights/care-workers-skills-opportunities-and-challenges-2023-update., przy czym przewiduje się utworzenie 8 mln nowych miejsc pracy Plan działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych, 2021 r., oraz docenia się nieoceniony wkład gospodarczy opiekunów nieformalnych; zauważa, że koszty ekonomiczne związane z luką opiekuńczą mogą sięgać szacunkowo 147–220 mld EUR rocznie, podczas gdy badania pokazują, że inwestycje w formalny sektor opieki mogą przynosić pozytywne zyski ekonomiczne w wysokości co najmniej 4 EUR za każde 1 EUR zainwestowane w opiekę nad dziećmi lub opiekę długoterminową Międzynarodowa Organizacja Pracy, https://www.ilo.org/topics-and-sectors/care-economy.;

33.podkreśla potencjał sektora opieki profesjonalnej w zakresie zatrudnienia i wzrostu gospodarczego oraz fakt, że inwestycje w opiekę pozwalają opiekunom nieformalnym na lepszą integrację na rynku pracy;

34.zachęca państwa członkowskie do opracowania lokalnych i regionalnych strategii w zakresie opieki oraz ukierunkowanych środków na rzecz wysokiej jakości i trwałych miejsc pracy na obszarach wiejskich i oddalonych oraz w regionach najbardziej oddalonych, tak aby wzmocnić spójność terytorialną i zmniejszyć nierówności na rynku pracy; uważa, że w szczególności na tych obszarach unijne instrumenty finansowania można by wykorzystać do wspierania tworzenia nowych, wysokiej jakości miejsc pracy w sektorze opieki, a tym samym przeciwdziałać zjawisku wyludniania się niektórych obszarów i niedoborom siły roboczej; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia wsparcia dla nienastawionych na zysk przedsiębiorstw i organizacji gospodarki społecznej; zachęca państwa członkowskie do ułatwiania dostępu do finansowania i zwiększania widoczności podmiotów gospodarki społecznej, jak podkreślono w planie działania na rzecz gospodarki społecznej z 2021 r.;

35.podkreśla znaczenie przedsiębiorstw gospodarki społecznej i spółdzielni w świadczeniu usług opiekuńczych na obszarach oraz dla grup społecznych, które są niedostatecznie obsługiwane przez tradycyjnych dostawców publicznych lub prywatnych, zwłaszcza gdy motywacja zysku jest niewielka;

36.zauważa, że sporządzanie budżetu powinno zapewnić odpowiednie inwestycje w opiekę i monitorowanie związanych z płcią skutków wprowadzanych środków lub ich braku;

37.podkreśla potrzebę zapewnienia udziału pracowników opiekuńczych i ich przedstawicieli we wszystkich etapach kształtowania polityki, w tym w opracowywaniu, wdrażaniu i ocenie polityki, która ich dotyczy;

38.uważa, że inwestycje są konieczne, aby zapewnić zarówno opiekunom formalnym, jak i, w stosownych przypadkach, nieformalnym szkolenia, w tym ukierunkowane podnoszenie kwalifikacji, zwłaszcza w zakresie umiejętności cyfrowych, interpersonalnych i związanych ze zdrowiem, w tym na temat ryzyka nadużyć fizycznych i psychicznych w placówkach opieki i ochrony zdrowia, a także aby zapewnić wysokiej jakości opiekę ukierunkowaną na człowieka; kładzie nacisk na zasadniczą rolę podnoszenia i zmiany kwalifikacji w zarządzaniu rozwojem zawodowym przez całe życie, gdyż zawody medyczne zmieniają się wraz z ewolucją praktyk, technologii czy nawet organizacji opieki; uważa, że zdobywanie doświadczenia powinno być bardziej doceniane za sprawą lepszego uznawania uzyskanych kwalifikacji i wiedzy specjalistycznej oraz większych możliwości dalszego kształcenia; uważa ponadto, że należy propagować certyfikację kompetencji, aby wyjść naprzeciw zmieniającym się potrzebom, w szczególności w odniesieniu do uznawania dyplomów kształcenia i szkolenia zawodowego, co zapewniłoby miejsca pracy o długoterminowych perspektywach sprzyjające włączeniu społecznemu i wzrostowi gospodarczemu; apeluje o ustanowienie ogólnounijnych minimalnych standardów programów szkoleniowych w zakresie opieki oraz zapewnienie uznawania kwalifikacji, przenoszenia praw i ścieżki kariery dla pracowników;

39.zauważa, że różne sektory gospodarki Europy borykają się również z niedoborem wykwalifikowanej siły roboczej, spotęgowanym przez malejącą liczbę ludności aktywnej zawodowo Mario Draghi, Przyszłość europejskiej konkurencyjności, 2024 r.; zauważa ponadto, że niektóre niedobory mogą wynikać z niewystarczającego wykorzystania istniejących talentów, o czym świadczą głębokie nierówności płci w niektórych zawodach, lub ze szczególnych wyzwań związanych z warunkami pracy, takich jak niskie wynagrodzenie lub brak atrakcyjności;

40.podkreśla, że trzeba wspierać rozwój usług online i szkoleń podnoszących kompetencje cyfrowe opiekunów i osób objętych ich opieką, poprzez poprawę dostępu do internetu i połączeń internetowych w celu podniesienia jakości opieki i wykorzystania technologii do jej wspierania;

41.podkreśla, że nieodpłatna praca opiekuńcza ma wpływ społeczny i gospodarczy; podkreśla, że nieodpłatna praca opiekuńcza odgrywa kluczową rolę w europejskich społeczeństwach i gospodarkach, ponieważ wpływa na uczestnictwo w rynku pracy, zwłaszcza kobiet, przyczynia się do utrzymujących się różnic w zatrudnieniu i wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn oraz nakłada znaczne obciążenie na systemy opieki społecznej, zdrowotnej i długoterminowej we wszystkich państwach członkowskich; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do poświęcenia szczególnej uwagi opiekunom w programach wczesnego wykrywania i profilaktyki; zwraca uwagę na wyzwania, w tym o charakterze społeczno-gospodarczym, przed którymi stoją opiekunowie nieformalni, głównie kobiety, którzy świadczą nieodpłatną pracę opiekuńczą i borykają się z przeciążeniem pracą i opieką, są objęci ograniczoną ochroną socjalną, przy niewystarczającej infrastrukturze opieki formalnej i niewystarczającym wsparciu dla zdrowia psychicznego, a ich wkład wymaga uznania i ukierunkowanego wsparcia; zauważa, że opiekunowie nieformalni mogą doświadczać samotności, ubóstwa, trudności w dostępie do zatrudnienia lub problemów ze zdrowiem fizycznym i psychicznym; podkreśla w szczególności, że do problemów ze zdrowiem psychicznym związanych ze świadczeniem długoterminowej opieki zaliczają się lęki i depresja, które pojawiają się o 20 % częściej wśród opiekunów nieformalnych niż wśród osób, które nie świadczą opieki, oraz że 66 % opiekunów formalnych jest narażonych na zagrożenia dla zdrowia psychicznego; zwraca uwagę, że jest to znacząca różnica w porównaniu z ogółem pracowników, wśród których 43 % zgłasza podobne problemy; zauważa, że obowiązki związane z opieką nieformalną mogą ograniczać zdolność opiekunów do poddawania się profilaktycznym badaniom zdrowotnym i mogą prowadzić do utraty dochodów oraz przyczyniać się do ubóstwa kobiet; podkreśla, że te szkodliwe skutki są ściśle powiązane z intensywnością sprawowanej opieki;

42. potępia fakt, że wielu pracowników opiekuńczych i domowych znajduje się w bardzo niepewnej sytuacji i doświadcza dyskryminacji krzyżowej ze względu na rasę lub pochodzenie etniczne, płeć, status społeczno-ekonomiczny i narodowość, a w wielu przypadkach są to kobiety, które nie mają oficjalnej umowy o pracę, przez co są bardziej narażone na wyzysk i często nie mają dostępu do swoich praw, w szczególności do godnej pracy i ochrony socjalnej;

43.apeluje o ukierunkowane wsparcie finansowe i inicjatywy zapewniające opiekunom nieformalnym usługi pomocy psychologicznej i pomocy w zakresie zdrowia psychicznego, w tym opiekę wytchnieniową w celu zapewnienia im czasowego odciążenia, oraz o środki na rzecz zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, wraz z wymianą najlepszych praktyk w tym zakresie we wszystkich państwach członkowskich;

44.podkreśla, że odpowiednie i ukierunkowane wsparcie dla opiekunów nieformalnych powinno obejmować uznanie roli i praw opiekunów, usługi wsparcia, takie jak opieka wytchnieniowa, doradztwo i wzajemne wsparcie, pomoc finansową i rekompensatę w celu zmniejszenia ryzyka ubóstwa, elastyczną organizację pracy (urlopy, godziny pracy, telepraca) umożliwiającą pogodzenie opieki z zatrudnieniem, szkolenia i informacje rozwijające umiejętności opiekunów oraz znaczący udział w opracowywaniu polityki;

45.podkreśla, że konieczne są duże wysiłki na rzecz wzmocnienia statusu zawodowego pracowników opiekuńczych oraz zaradzenia niedoborom siły roboczej w sektorze opieki, w tym przez dostosowane rozwiązania zachęcające do pracy rejestrowanej, sprawiedliwe płace, ścieżki rozwoju kariery oraz lepsze i godne warunki pracy; podkreśla, że dokonanie inwestycji w usługi opieki formalnej może znacząco odciążyć opiekunów nieformalnych i zapobiec niektórym szkodliwym skutkom dla równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz perspektyw zawodowych, przyczyniając się tym samym do równouprawnienia płci;

46.podkreśla znaczenie zapewnienia dostępu do odpowiedniego i ukierunkowanego wsparcia psychospołecznego i edukacyjnego dla młodych opiekunów nieformalnych Parlament Europejski, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej, szczegółowa analiza: „The situation of young carers in Europe” [Sytuacja młodych opiekunów w Europie], 2024 r. „Młodzi opiekunowie to dzieci poniżej 18 roku życia, które regularnie sprawują opiekę nad rodzicem, rodzeństwem lub innym członkiem gospodarstwa domowego z niepełnosprawnością lub niesamodzielnym w inny sposób”., którzy stanowią 4–10 % dzieci w UE i których obowiązki opiekuńcze mają wpływ na ich edukację, zdrowie psychiczne, rozwój społeczny Parlament Europejski, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej, szczegółowa analiza: „The situation of young carers in Europe” [Sytuacja młodych opiekunów w Europie], 2024 r. oraz przyszłą karierę; domaga się stworzenia specjalnych programów UE mających na celu wsparcie młodych opiekunów, aby uniknąć przedwczesnego kończenia przez nich nauki lub rezygnacji z pracy;

47.zauważa, że choć znaczna część pracy opiekuńczej jest wykonywana przez obywateli UE, pewna jej część jest także wykonywana przez kobiety pochodzące z państw trzecich; podkreśla, że chociaż wysiłki powinny koncentrować się na przyciąganiu i zatrzymywaniu pracowników opiekuńczych z Unii, rekrutacja pracowników z państw trzecich musi opierać się na potrzebach rynku pracy, poprzez dobrze zarządzaną legalną migrację, i powinna obejmować kompleksowe szkolenie zawodowe; podkreśla, że rekrutacja pracowników z państw trzecich musi odbywać się wyłącznie za pośrednictwem przejrzystych i opartych na prawach legalnych kanałów migracji; wzywa do znacznych inwestycji w rozwój umiejętności i szkolenia zawodowe, aby wspierać upodmiotowienie i integrację legalnych pracowników z państw trzecich; zdecydowanie potępia wszelkie formy pracy nierejestrowanej, wyzysku i niepewnego zatrudnienia oraz podkreśla niezbędny wkład pracowników opiekuńczych zarówno z Unii, jak i z państw trzecich w spójność społeczną i dobrostan w UE;

48.uznaje, że dostęp do wysokiej jakości opieki zdrowotnej, w tym do praw w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia wszystkim dobrej jakości życia;

49.wzywa Komisję, aby wraz z odpowiednimi agencjami dostarczyła dokładnych, dostępnych i porównywalnych danych dotyczących luki opiekuńczej w kontekście płci, w tym pozyskanych z badań budżetu czasu, aby umożliwić państwom członkowskim wymianę najlepszych praktyk i skuteczne wyeliminowanie tej luki;

50.wzywa do systematycznego gromadzenia segregowanych według kryterium płci, dokładnych, wysokiej jakości danych porównawczych dotyczących obowiązków opiekuńczych w dziedzinie opieki długoterminowej i opieki nad dziećmi, zarobków, w tym wynagrodzeń i płac https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary%3AWages_and_salaries_-_EBS., emerytur, czasu pracy, ochrony socjalnej, statusu umownego pracowników opiekuńczych w UE, a także sytuacji obywateli państw trzecich i dzieci świadczących opiekę oraz, w miarę możliwości, danych dotyczących usług dla osób i gospodarstw domowych oraz opieki nieformalnej w celu monitorowania zakresu opieki sprawowanej przez członków rodziny nad ich bliskimi oraz tego, czy i w jaki sposób obowiązki opiekuńcze wpływają na ich życie zawodowe;

51.wzywa Komisję i państwa członkowskie do gromadzenia danych dotyczących sytuacji młodych opiekunów oraz do opracowania ogólnounijnych wytycznych i wymiany najlepszych praktyk, aby pomóc państwom członkowskim w identyfikowaniu i wspieraniu młodych opiekunów w szkołach, w tym poprzez wzmocnienie systemów opieki zdrowotnej; wzywa Komisję do nawiązania zorganizowanego dialogu na temat opieki oraz do ustanowienia corocznej platformy na temat opieki, która zgromadziłaby wszystkie zainteresowane strony, takie jak przedstawiciele środowisk akademickich i państw członkowskich, stowarzyszenia osób korzystających z opieki, opiekunowie nieformalni, społeczni, komercyjni, publiczni i niekomercyjni dostawcy usług opiekuńczych oraz związki zawodowe, w celu oceny postępów, wymiany innowacyjnych praktyk służących lepszej realizacji celów strategii UE w dziedzinie opieki oraz opracowania dalszych działań związanych z jej obecnym wdrażaniem;

52.apeluje o sporządzanie budżetu z uwzględnieniem aspektu płci, aby zagwarantować, że wydatki na usługi opiekuńcze bezpośrednio przyczyniają się do zmniejszenia nierówności, z którymi borykają się kobiety i dziewczęta;

53.podkreśla, że rolą opiekunów powinno być przede wszystkim zapewnienie opieki i w związku z tym uważa za konieczne wyeliminowanie zbędnej biurokracji i, w miarę możliwości, unikanie nakładania na opiekunów zadań administracyjnych, którymi mogą zająć się asystenci ds. administracji lub odpowiednie narzędzia cyfrowe;

54.podkreśla, że podczas przygotowywania zapowiadanego ładu w zakresie opieki trzeba konsultować się ze wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami na szczeblu unijnym, krajowym i lokalnym, w tym z przedstawicielami nieformalnych opiekunów i organizacjami pacjentów, by uniknąć hermetycznej polityki i uwzględnić różnorodność sytuacji i potrzeb;

55.wzywa państwa członkowskie do inwestowania w gospodarkę usług opiekuńczych oraz do wdrożenia zaleceń Rady https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32022H1215(01). w sprawie rewizji celów barcelońskich dotyczących wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz dostępu do przystępnej cenowo i wysokiej jakości opieki długoterminowej w ramach unijnej strategii w dziedzinie opieki, a także do uwzględnienia w sprawozdaniach z wdrażania informacji o dobrych praktykach, lukach i postępach, opracowania strategii zachęcających mężczyzn do większego udziału w sektorze opieki, oraz do rozwiązania problemu nierejestrowanej pracy opiekuńczej, zidentyfikowania głównych czynników napędzających to zjawisko i zaproponowania dostosowanych do potrzeb rozwiązań; wzywa Komisję do dopilnowania, aby europejska gwarancja dla dzieci miała jasne cele i priorytety oraz znaczny budżet, a także zachęca Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia przystępnych cenowo, wysokiej jakości i dostępnych usług wczesnej opieki nad dziećmi i opieki nad osobami starszymi;

56.podkreśla, że strategia w dziedzinie opieki powinna być dostosowana do strategii UE na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami, ponieważ obie te strategie dotyczą podobnych wyzwań;

57.podkreśla, że opieka nad osobami z niepełnosprawnościami powinna priorytetowo traktować autonomię, ponieważ osoby te powinny mieć możliwość decydowania o tym, gdzie i z kim mieszkają, a także godność i włączenie społeczne, zgodnie z podejściem opartym na prawach człowieka i ukierunkowanym na człowieka, odzwierciedlającym zachodzące obecnie zmiany w świadczeniu opieki; podkreśla, że można to osiągnąć poprzez poprawę warunków opieki, na przykład poprzez zapewnienie wysokiej jakości opieki domowej lub innych form opieki rezydencjalnej odpowiadających ich potrzebom, w tym umożliwiających samodzielne życie w warunkach dostępności, oraz poprzez włączenie osób z niepełnosprawnościami w opracowywanie systemów opieki, przy jednoczesnym wspieraniu ich kształcenia i szkolenia, w tym za pomocą rozwiązań cyfrowych, tworząc w ten sposób inkluzywną siłę roboczą i gwarantując im dostęp do zatrudnienia;

58.podkreśla, że zaledwie połowa z 42,8 mln osób z niepełnosprawnościami w wieku produkcyjnym w UE jest zatrudniona, a jedynie 21 % kobiet z niepełnosprawnościami pracuje w pełnym wymiarze godzin Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn, Europejski wskaźnik równouprawnienia płci, 2024 r.; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie do zachęcania opiekunów do tego, by wspierali integrację osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy, oraz szkolenia ich w tym zakresie;

59.podkreśla, że należy zwrócić szczególną uwagę na opiekunów nieformalnych, rodziny i rodziców, przede wszystkim matki sprawujące opiekę długoterminową nad dziećmi z niepełnosprawnościami i zapewnić im odpowiednie wsparcie, zarówno finansowe, jak i w zakresie zabezpieczenia społecznego, oraz dostęp do usług wytchnieniowych i doradztwa;

60.podkreśla w tym względzie, że zgodnie z obowiązkiem wynikającym z Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych UE musi systematycznie włączać prawa osób z niepełnosprawnościami do głównego nurtu wszystkich programów w wieloletnich ramach finansowych po 2027 r. poprzez opracowanie metodyki śledzenia wydatków, które przynoszą korzyści osobom z niepełnosprawnościami, w tym kobietom i dziewczętom, oraz poprzez sprawdzenie, czy wszystkie programy i projekty finansowane przez UE gwarantują równość szans i dostęp do finansowania unijnego dla osób z niepełnosprawnościami;

61.apeluje o pełne wdrożenie i dalsze uważne monitorowanie, egzekwowanie oraz ocenę dyrektywy w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym; podkreśla potrzebę rozszerzenia i dalszego rozwoju w kierunku odpowiedniej rekompensaty urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego i opiekuńczego oraz ułatwienia korzystania z urlopu rodzicielskiego, a także monitorowania korzystania z takiego urlopu przez mężczyzn; wzywa państwa członkowskie do podniesienia statusu opiekunów nieformalnych za pomocą odpowiedniego wynagrodzenia i rekompensaty oraz dostępu do usług wytchnieniowych, aby lepiej wspierać obecnych opiekunów nieformalnych i pomóc w osiągnięciu pierwotnego celu dyrektywy polegającego na zachęcaniu większej liczby mężczyzn do angażowania się w opiekę; wzywa Komisję do zachęcania obojga rodziców do korzystania z urlopu rodzicielskiego, a ponadto apeluje o elastyczną organizację pracy dla rodziców; wzywa Komisję do zaproponowania wytycznych dotyczących jakości na szczeblu UE i wymiany najlepszych praktyk w zakresie usług opieki długoterminowej, w tym odpowiedniego poziomu zatrudnienia, specjalistycznych programów szkoleniowych i mechanizmów zapewniania jakości; apeluje o zapewnienie pracownikom, w szczególności kobietom, korzystającym z urlopu w celu sprawowania opieki nad członkami rodziny skutecznej ochrony przed zwolnieniem lub jakimkolwiek dyskryminującym traktowaniem związanym z ich obowiązkami opiekuńczymi;

62.wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia odpowiednio płatnego, niepodlegającego przenoszeniu urlopu rodzicielskiego dla każdego z rodziców, aby zapobiec nieproporcjonalnemu obciążeniu kobiet obowiązkami opiekuńczymi; podkreśla, że zwiększenie wykorzystania urlopów przez mężczyzn ma kluczowe znaczenie dla zmiany norm i zapewnienia równego udziału kobiet w rynku pracy oraz złagodzenia negatywnego wpływu międzypokoleniowego na dziewczęta;

63.apeluje do Komisji, by przedstawiła dyrektywę w sprawie prawa do bycia offline w celu ochrony wszystkich pracowników, a w szczególności rodziców i opiekunów;

64.apeluje o zapewnienie ochrony opiekunom nieformalnym, którymi są głównie kobiety, w tym przerywającym pracę, aby zapewnić opiekę członkowi rodziny lub innej osobie wymagającej opieki; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby promowały, uznawały i wspierały rolę nieformalnych opiekunów przez uznanie ich istotnego wkładu w spójność społeczną i stabilność systemów opieki w całej Europie; domaga się w związku z tym zapewnienia im dostępu do systemów zabezpieczenia społecznego w celu złagodzenia negatywnego wpływu sprawowania opieki, zwłaszcza na karierę zawodową kobiet i ich niezależność ekonomiczną, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że kobiety nie zostaną wyparte z formalnego rynku pracy;

65.wzywa Komisję, by w następnej europejskiej strategii w dziedzinie opieki przedstawiła kompleksowe ramy uwzględniające aspekt płci w celu identyfikacji i uznania różnych form opieki nieformalnej w całej Europie; podkreśla, że opiekunom trzeba zagwarantować wsparcie, elastyczną organizację pracy, urlop opiekuńczy oraz dostęp do odpowiednich uzupełniających usług opiekuńczych, a także doradztwo i wzajemne wsparcie; podkreśla znaczenie zadbania o to, by opiekunowie nieformalni mieli dostęp do czasu osobistego, oraz wspierania ich rozwoju osobistego;

66.wzywa Komisję i państwa członkowskie do uznania roli osób wykonujących nieodpłatną opiekę poprzez zapewnienie im dostępu do ochrony socjalnej, uprawnień emerytalno-rentowych, usług wytchnieniowych i wsparcia finansowego; podkreśla, że trzeba stopniowo zmniejszać ilość nieodpłatnej pracy opiekuńczej wykonywanej przez kobiety i dziewczęta i szukać rozwiązań, które pozwolą na lepsze rozłożenie obciążeń, np. za pomocą inwestycji w przystępne cenowo usługi opieki nad dziećmi, osobami starszymi i osobami z niepełnosprawnościami oraz przez zachęcanie mężczyzn do równego udziału w pracy opiekuńczej;

67.zwraca uwagę, że zapewnienie powszechnych wysokiej jakości usług opieki nad dziećmi ograniczyłoby zjawisko nieodpłatnej pracy opiekuńczej;

68.wzywa państwa członkowskie do dzielenia się dobrymi praktykami dotyczącymi minimalnych okresów odpoczynku dla nieformalnych opiekunów, aby zapewnić im dobrostan fizyczny i psychiczny oraz umożliwić ich dalsze uczestnictwo w rynku pracy; apeluje o podjęcie konkretnych działań wspierających, takich jak kampanie podnoszące świadomość, dobrowolne ścieżki uznawania umiejętności oraz ukierunkowane szkolenia;

69.wzywa Komisję i państwa członkowskie, by uznały rolę młodych opiekunów, których potrzeby są często pomijane, oraz opracowały ukierunkowane środki wsparcia, w tym elastyczne rozwiązania edukacyjne, usługi doradcze i usługi wytchnieniowe, aby zapobiec negatywnym skutkom dla ich zdrowia, edukacji i możliwości zatrudnienia w przyszłości;

70.zachęca Komisję i państwa członkowskie, aby zadbały o to, by okresy nieformalnej opieki były sprawiedliwie uwzględniane w systemach emerytalnych i zabezpieczenia społecznego oraz w powiązanych przyszłych inicjatywach UE; ponadto zachęca państwa członkowskie, aby poszukiwały sprawiedliwych i zrównoważonych rozwiązań chroniących te osoby – głównie kobiety – które poświęcają znaczną część swojego życia zawodowego na opiekę nad osobami na ich utrzymaniu;

71.wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby poprawiły warunki pracy w sektorze opieki formalnej przez zapewnienie sprawiedliwego i równego wynagrodzenia, z uwzględnieniem wymagań fizycznych i psychicznych związanych z opieką, a także dostępu do kształcenia ustawicznego i bezpiecznego środowiska pracy, w tym przez środki mające na celu zapobieganie wypaleniu zawodowemu i wszelkim formom przemocy i nękania w pracy, a jednocześnie propagowały atrakcyjność zawodów opiekuńczych przez długoterminowe perspektywy zatrudnienia, wzmacniały dialog społeczny i zachęcały większą liczbę mężczyzn do podjęcia pracy w sektorze opieki oraz pozostania w nim; podkreśla, że poprawa wynagrodzeń i warunków pracy w sektorze opieki zwiększy atrakcyjność miejsc pracy i zniechęci do pracy nierejestrowanej; przypomina o potrzebie właściwego transponowania i wdrożenia przez państwa członkowskie dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń, w celu ustanowienia struktur wynagrodzeń odzwierciedlających umiejętności, zakres odpowiedzialności i wartość społeczną tych stanowisk, a także jasnych ścieżek awansu kobiet na stanowiska kierownicze i decyzyjne w sektorze opieki;

72.wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby dalej inwestowały w wysokiej jakości szkolenie zawodowe oraz usprawniły uznawanie umiejętności nabytych w wyniku sprawowania nieformalnej i formalnej opieki przez włączenie ich do polityki uczenia się przez całe życie i podnoszenia kwalifikacji, a także rozważyły wprowadzenie procesu certyfikacji kompetencji lub innych mechanizmów transgranicznego uznawania kwalifikacji; zachęca do stosowania cyfrowych narzędzi medycznych, aby podnieść umiejętności cyfrowe pracowników opieki, takie jak udzielanie wsparcia zdalnie, w tym poprzez teleopiekę lub konsultacje wideo; podkreśla, że umiejętności nie nabywa się wyłącznie w toku edukacji formalnej oraz że ramy polityczne muszą uwzględniać i uznawać alternatywne ścieżki rozwoju umiejętności; apeluje do państw członkowskich, aby ułatwiały działania na rzecz stopniowej i elastycznej (re)integracji na rynku pracy pracowników po dłuższej przerwie w karierze zawodowej, podczas której opiekowali się członkami rodziny, w tym np. przez podnoszenie lub zmianę kwalifikacji;

73.zwraca uwagę na możliwości zatrudnienia, jakie przedsiębiorczość może stworzyć w sektorze opieki, i podkreśla, jak ważne jest wspieranie kobiet w przejściu od roli nieformalnych opiekunek do przedsiębiorczyń w tym sektorze; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia dostosowanych do potrzeb ścieżek szkoleniowych w zakresie przedsiębiorczości, uproszczonych procedur administracyjnych dotyczących zakładania małych i średnich przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety oraz kobiet samozatrudnionych w tym sektorze oraz ułatwionego dostępu do specjalnych mikrokredytów, w uznaniu dla ekonomicznej i społecznej wartości takich zmian zawodu;

74.wzywa Komisję do wykorzystania unii umiejętności w celu pobudzenia edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie w sektorach, w których występują niedobory na rynku pracy w całej UE, na przykład w sektorze opieki, do zapewnienia wszystkim zawodowym pracownikom opiekuńczym możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji oraz uznania dyplomów kształcenia i szkolenia zawodowego;

75.apeluje o utworzenie europejskiego statutu opiekunów, aby uwzględnić szczególne potrzeby opiekunów formalnych, takie jak uznawanie umiejętności nabytych w trakcie pracy opiekuńczej, a tym samym włączyć pracowników opiekuńczych, dostawców usług dla osób i gospodarstw domowych, osoby korzystające z opieki będące pracodawcami i systemy opieki instytucjonalnej do wspólnych ram i definicji UE, co zagwarantowałoby minimalne standardy uznawania i ochrony opiekunów we wszystkich państwach członkowskich i zmniejszyłoby nierówności między nimi;

76. wzywa Komisję i państwa członkowskie do dostosowania europejskiej strategii zdrowia do strategii UE w dziedzinie opieki oraz do wspierania synergii między Programem działań Unii w dziedzinie zdrowia a innymi możliwościami finansowania sektora opieki, aby połączyć systemy opieki zdrowotnej i opieki społecznej i zapewnić płynne wsparcie, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych wśród osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji;

77.apeluje o opracowanie europejskiego planu działania, który przyczyni się do zniwelowania luki opiekuńczej oraz do wsparcia opiekunów, zarówno formalnych, jak i nieformalnych; apeluje w związku z tym o wsparcie dla osób samotnie wychowujących dzieci i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym osób doświadczających dyskryminacji krzyżowej i mających złożone potrzeby w zakresie opieki lub wymagających opieki o dużej intensywności, ze szczególnym uwzględnieniem zakresu ochrony socjalnej, przystępnej cenowo, dostępnej i wysokiej jakości opieki nad dziećmi, lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, przystępnych cenowo i wysokiej jakości usług opieki długoterminowej, lepszych warunków pracy w sektorze opieki i promowania równości; apeluje zatem, aby w ramach tego planu skoncentrowano się na dostępie do zatrudnienia i szkoleń, w tym z zakresu umiejętności cyfrowych, ochrony socjalnej, infrastruktury opiekuńczej i usług długoterminowych, opieki nad dziećmi, usług dla osób i gospodarstw domowych, wsparcia psychospołecznego i większej elastyczności pracy;

78. zauważa, że odpowiedni dostęp do usług w zakresie zdrowia reprodukcyjnego i aborcji może pomóc rodzicom w uniknięciu stresu związanego z nieplanowaną ciążą i przyczynić się do planowania rodziny; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia przystępnego cenowo dostępu do takich usług;

79.wzywa państwa członkowskie do pełnego wykorzystania funduszy UE, takich jak Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Program działań Unii w dziedzinie zdrowia, Europejski Fundusz Społeczny Plus i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, w celu opracowania dostępnych, przystępnych cenowo i wysokiej jakości usług oraz placówek opieki dla wszystkich grup wiekowych – od wczesnego dzieciństwa po opiekę długoterminową dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami; akcentuje potrzebę uwzględnienia terminu „wsparcie” obok terminu „opieka”, aby w pełni oddać różnorodność usług i perspektywę opartą na prawach, które nimi kierują;

80.z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji dotyczącą kompleksowego europejskiego paktu na rzecz opieki, który ma zostać opublikowany w 2027 r., co przekształci europejską strategię w dziedzinie opieki w bardziej ambitne i spójne ramy;

81.wzywa Komisję do zaspokojenia potrzeb opiekunów formalnych i nieformalnych poprzez promowanie przystępnej cenowo i wysokiej jakości opieki nad dziećmi, pozaszkolnych programów edukacyjnych i usług opieki długoterminowej; podkreśla, że Komisja powinna uwzględnić zalecenia zawarte w przedmiotowym sprawozdaniu, między innymi, aby ułatwić uznawanie umiejętności i kwalifikacji, wspierać rozwój umiejętności, rozwój kariery i inwestycje w opiekę oraz poprawić warunki pracy i życia poprzez wykorzystanie funduszy UE do promowania sprawiedliwego zatrudnienia i wysokiej jakości opieki;

82. podkreśla, że większe inwestycje w opiekę zdrowotną i społeczną, w tym w wynagrodzenia i szkolenia pracowników, mają zasadnicze znaczenie dla poprawy rekrutacji i utrzymania pracowników w celu zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy, które zwiększają atrakcyjność pracy w sektorze opieki;

83.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.