Artykuł 1Zmiany w rozporządzeniu (UE) nr 1308/2013W rozporządzeniu (UE) nr 1308/2013 wprowadza się następujące zmiany:▌1) art. 75 ust. 3 lit. j) otrzymuje brzmienie:

„j) miejsca produkcji lub pochodzenia;”;

2)w art. 78 wprowadza się następujące zmiany:a)w ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:(i)lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a) wszystkich sektorów, w których produkowane są jadalne części zwierząt, w szczególności sektorów wołowiny i cielęciny, wieprzowiny, baraniny i koziny oraz mięsa drobiowego.”;

(ii)uchyla się lit. d);b)w ust. 3 dodaje się akapit w brzmieniu:

„W odniesieniu do załącznika VII część Ia pkt 3 Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 227 aktów delegowanych uzupełniających niniejsze rozporządzenie poprzez przyznanie odstępstw zezwalających na stosowanie oznaczeń zastrzeżonych dla produktów uzyskanych z mięsa w odniesieniu do innych produktów, których dokładny charakter jest oczywisty ze względu na ugruntowane długotrwałe stosowanie i nie powoduje ryzyka wprowadzenia konsumentów w błąd.”;

3)w części II tytuł II rozdział I sekcja 1 dodaje się podsekcję w brzmieniu:

„Podsekcja 3a

Stosowanie określeń fakultatywnych w odniesieniu do produktów we wszystkich sektorach wymienionych w art. 1 ust. 2

Artykuł 88a

Określenia fakultatywne dotyczące warunków handlowych

1.Określenia „uczciwy” lub „sprawiedliwy” lub określenia mające znaczenie równoznaczne z tymi określeniami mogą być stosowane ▌ – samodzielnie lub w połączeniu z innymi określeniami – na etykietach, w ramach prezentacji, w materiałach reklamowych lub w dokumentach handlowych dotyczących wprowadzanych do obrotu produktów z sektorów wymienionych w art. 1 ust. 2, pod warunkiem że określenia te są używane do informowania nabywców o istniejących warunkach organizacji produkcji, dystrybucji lub wprowadzania do obrotu, których celem jest zapewnienie co najmniej ▌:a)stabilności, w tym poprzez umowy między producentami a nabywcami, i przejrzystości w relacjach między rolnikami a nabywcami w całym łańcuchu dostaw oraz przejrzystości w informacjach na temat uczestniczących rolników;b)ceny za ich produkty uznawanej przez uczestniczących rolników za sprawiedliwą i opłacalną; orazc)wspólnych inicjatyw służących realizacji co najmniej jednego z celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju, w szczególności przyczyniających się do rozwoju społeczności wiejskich, zwłaszcza poprzez promowanie demokratycznie zarządzanych organizacji zbiorowych zrzeszających rolników.

Do celów akapitu pierwszego lit. b) cena może uwzględniać odpowiednie dostępne dane dotyczące kosztów produkcji.

2.Określenie „krótki łańcuch dostaw” może być stosowane – samodzielnie lub w połączeniu z innymi określeniami – na etykietach, w ramach prezentacji, w materiałach reklamowych lub w dokumentach handlowych dotyczących wprowadzanych do obrotu produktów z sektorów wymienionych w art. 1 ust. 2, pod warunkiem że konsumenci mogą łatwo zidentyfikować gospodarstwa uczestniczących rolników, w których wyprodukowano surowiec, a określenie to jest używane do informowania nabywców o istniejących warunkach organizacji produkcji, dystrybucji lub wprowadzania do obrotu, które zapewniają:a)bezpośrednie powiązanie między rolnikiem a konsumentem końcowym produktu, w stosownych przypadkach z jednym pośrednikiem; lubb)bliskie powiązanie ▌ między rolnikiem a konsumentem końcowym produktu, z ograniczoną liczbą pośredników, oraz bliską odległość geograficzną między rolnikiem, pośrednikami i konsumentem końcowym produktu.

▌

3.Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 227 aktów delegowanych, aby zmienić niniejsze rozporządzenie poprzez dodanie w ust. 1 niniejszego artykułu określeń równoznacznych z określeniami „uczciwy” lub „sprawiedliwy”, jeżeli takie równoznaczne określenia są stosowane na rynku w celu informowania nabywców o warunkach handlowych, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz aby uzupełnić niniejsze rozporządzenie poprzez wprowadzenie dodatkowych przepisów lub doprecyzowanie warunków stosowania ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, z uwzględnieniem wszelkich odpowiednich norm międzynarodowych i powiązanych systemów certyfikacji jakości.

4.Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać przepisy krajowe określające warunki dodatkowe w stosunku do warunków, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c) oraz w ust. 2 lit. a) i b), dotyczące stosowania określeń, o których mowa w tych ustępach. Przepisy takie nie mogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać stosowania określeń, o których mowa w tych ustępach, w odniesieniu do produktów, które są produkowane lub wprowadzane do obrotu zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim na warunkach, o których mowa w tych ustępach.

5.Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.”;

4)art. 148 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 148

Stosunki umowne w sektorze mleka i przetworów mlecznych

1.Dostawy mleka i przetworów mlecznych dokonywane w Unii przez rolników, w tym przez zrzeszenia rolników, lub organizacje producentów lub zrzeszenia organizacji producentów na rzecz przetwórców, nabywców, dystrybutorów lub sprzedawców detalicznych objęte są umową pisemną między tymi stronami.

Obowiązek, o którym mowa w akapicie pierwszym, dotyczy wyłącznie:a) rolników produkujących w swoich gospodarstwach mleko surowe lub przetwarzających mleko surowe wyprodukowane w swoich gospodarstwach na mleko i przetwory mleczne;b) zrzeszeń rolników, organizacji producentów lub zrzeszeń organizacji producentów przetwarzających lub wprowadzających do obrotu produkty, o których mowa w lit. a).

Taka pisemna umowa spełnia warunki określone w ust. 4 i 8.

Po konsultacjach z odpowiednimi przedstawicielami rolników lub organizacjami międzybranżowymi uznanymi zgodnie z art. 163 ust. 1 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, że włączenie wskaźników, indeksów lub metod obliczania ceny końcowej, o których mowa w ust. 4 lit. c) ppkt (i) tiret drugie, nie jest obowiązkowe oraz że dostawa nie jest objęta wymogami określonymi w ust. 4 lit. c) ppkt (iii) niniejszego artykułu dotyczącymi klauzuli przeglądowej, jeżeli skutki w zakresie przewidywalności, przejrzystości i transmisji cen można osiągnąć w inny sposób w odniesieniu do danego mleka lub przetworów mlecznych, lub że obowiązek włączenia elementów, o których mowa w ust. 4 lit. c) ppkt (i) tiret drugie niniejszego artykułu i w ust. 4 lit. c) ppkt (iii) niniejszego artykułu, dotyczących klauzuli przeglądowej nie byłby właściwy lub proporcjonalny w odniesieniu do tych produktów z innych uzasadnionych powodów.

Do celów niniejszego artykułu „nabywca” oznacza przedsiębiorstwo, które przewozi surowe mleko od rolnika lub od innego nabywcy do przetwórcy mleka surowego lub do innego nabywcy, a w każdym takim przypadku ma miejsce przeniesienie prawa własności do mleka surowego.

2.Państwa członkowskie mogą również zdecydować, że:a)dostawa mleka i przetworów mlecznych dokonywana przez podmioty nieobjęte ust. 1 lub na ich rzecz ma być objęta umową pisemną;b)▌obowiązkowe jest złożenie pisemnej oferty zawarcia umowy na dostawę mleka i produktów mlecznych.

W odniesieniu do pisemnych ofert zawarcia umów, o których mowa w akapicie pierwszym lit. b) niniejszego ustępu, dane państwo członkowskie może zdecydować, że ofertę taką składa albo pierwszy podmiot skupujący mleko i produkty mleczne, albo rolnik, w tym zrzeszenie rolników, albo organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów.

Umowa, o której mowa w akapicie pierwszym lit. a) niniejszego ustępu, lub oferta zawarcia umowy, o której mowa w akapicie pierwszym lit. b) niniejszego ustępu, spełnia warunki określone w ust. 4 i 8.

3.Państwa członkowskie zapewniają, aby umawiające się strony miały możliwość skorzystania z mediacji lub porównywalnych mechanizmów, w tym istniejących mechanizmów. Mechanizmy takie są dobrowolne dla umawiających się stron i bezstronne oraz mają zastosowanie w przypadkach, w których nie istnieje akceptowalna dla obu stron umowa, o której mowa w ust. 1 i 2, lub w przypadkach, gdy istnieje umowa, o której mowa w ust. 1 i 2, w celu zmiany takiej umowy. W mechanizmach takich mogą uczestniczyć przedstawiciele organizacji rolników.

Państwa członkowskie informują Komisję o dostępnych na ich terytorium mechanizmach ▌, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu.

4.Umowa lub oferta zawarcia umowy, o których mowa w ust. 1 i 2:a)jest sporządzana przed dostawą;b)jest sporządzana w formie pisemnej, w tym w formie elektronicznej; orazc)zawiera w szczególności następujące elementy:(i)cenę do zapłaty za dostawę, która:–jest niezmienna i określona w umowie. lub–jest obliczana poprzez połączenie różnych określonych w umowie czynników obejmujących: obiektywne wskaźniki, indeksy lub metody obliczania ceny końcowej, które są łatwo dostępne i zrozumiałe oraz odzwierciedlają zmiany warunków rynkowych i zmiany odpowiednich składników kosztów produkcji wpływających na wynagrodzenie rolników, dostarczone ilości oraz jakość lub skład dostarczonego mleka lub przetworów mlecznych; w tym celu państwa członkowskie mogą określić – zgodnie z ▌ obiektywnymi kryteriami opartymi na badaniach produkcji i łańcucha dostaw żywności lub z uwzględnieniem obiektywnych danych ze źródeł takich jak organizacje międzybranżowe, Unijne Obserwatorium Łańcucha Rolno-Spożywczego (AFCO), lub innych dostępnych obiektywnych odnośnych danych – wskaźniki w celu stosowania w umowach, które to wskaźniki mogą być publikowane w internecie; strony umów mają swobodę powoływania się na te wskaźniki lub na inne wskaźniki;(ii)ilość mleka surowego lub jakość i ilość mleka lub przetworów mlecznych, które mają zostać dostarczone, oraz harmonogram takich dostaw;(iii)okres obowiązywania umowy, który może być ograniczony lub nieograniczony, z klauzulą dotyczącą rozwiązania umowy oraz – w przypadku umowy o minimalnym okresie obowiązywania dłuższym niż sześć miesięcy – klauzulę przeglądową, z której skorzystać może rolnik, w tym zrzeszenie rolników, lub organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów;(iv)szczegóły dotyczące terminów i procedur płatności, w tym zastosowania wszelkich obniżek uzgodnionych między stronami;(v)ustalenia dotyczące odbioru lub dostarczenia mleka lub przetworów mlecznych; oraz(vi)postanowienia mające zastosowanie w przypadku zaistnienia siły wyższej.

5.Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i 2 umowa pisemna lub pisemna oferta zawarcia umowy nie są wymagane w następujących przypadkach:a)dane mleko lub przetwory mleczne są dostarczane przez członka organizacji producentów lub spółdzielni do organizacji producentów lub spółdzielni, której jest on członkiem, pod warunkiem że statut tej organizacji producentów lub spółdzielni lub zasady i decyzje przewidziane w tym statucie lub z niego ▌ wynikające zawierają przejrzyste i przyjęte demokratycznie, znane z wyprzedzeniem, zasady dotyczące metod ustalania ceny mleka lub przetworów mlecznych dostarczanych przez tego członka, z uwzględnieniem wpływu na wynagrodzenie rolników oraz terminów i procedur płatności;b)dostawa odbywa się nieodpłatnie lub w ramach zbytu mleka lub przetworów mlecznych, które nie nadają się już do sprzedaży.

6.Państwa członkowskie mogą zdecydować, że umowa pisemna lub pisemna oferta zawarcia umowy nie jest wymagana w co najmniej jednym z następujących przypadków:a) pierwszy podmiot skupujący mleko lub przetwory mleczne jest mikroprzedsiębiorstwem lub małym przedsiębiorstwem w rozumieniu zalecenia 2003/361/WE;b)łączna wartość dostawy lub dostaw uzgodnionych przez strony nie przekracza określanej przez dane państwo członkowskie kwoty maksymalnej, która nie może być wyższa niż 10 000 EUR;c) zawarcie umowy i płatność za mleko lub przetwory mleczne mają miejsce w momencie dostawy;d)dostawa dotyczy mleka lub przetworów mlecznych, które podlegają sezonowym wahaniom podaży lub popytu lub są nietrwałe; lube)dostawa dotyczy mleka lub przetworów mlecznych, które podlegają tradycyjnym lub zwyczajowym praktykom sprzedaży.

▌

7.W przypadku gdy zgodnie z ust. 5 lit. b) lub ust. 6 nie jest wymagana umowa pisemna lub pisemna oferta zawarcia umowy, rolnik, w tym zrzeszenie rolników, lub organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów mogą wymagać, aby dostawa mleka lub przetworów mlecznych do przetwórcy, dystrybutora, sprzedawcy detalicznego lub nabywcy była przedmiotem umowy pisemnej między stronami lub pisemnej oferty zawarcia umowy. Taka umowa lub oferta zawarcia umowy spełnia warunki określone w ust. 4 i ust. 8 akapit pierwszy.

8.Wszystkie elementy umów o dostawę mleka lub przetworów mlecznych zawartych między rolnikami, w tym zrzeszeniami rolników, lub organizacjami producentów lub zrzeszeniami organizacji producentów a nabywcami, przetwórcami, dystrybutorami lub sprzedawcami detalicznymi, w tym ich elementy i części składowe, o których mowa w ust. 4 lit. c), są swobodnie negocjowane między stronami.

Państwa członkowskie mogą ustanowić co najmniej jedno z poniższych:a)w odniesieniu do umów pisemnych, o których mowa w ust. 1:(i)obowiązek uzgodnienia przez strony relacji między daną dostarczoną ilością mleka lub przetworów mlecznych a ceną do zapłaty za tę dostawę;(ii)minimalny okres obowiązywania umowy, który wynosi co najmniej sześć miesięcy i nie może zakłócać właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego;b)w odniesieniu do pisemnych ofert zawarcia umów, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy lit. b) – obowiązek podawania w pisemnej ofercie zawarcia umowy minimalnego okresu obowiązywania umowy określonego w prawie krajowym, który wynosi co najmniej sześć miesięcy i który nie może zakłócać właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Rolnicy, w tym zrzeszenia rolników, lub organizacje producentów lub zrzeszenia organizacji producentów mogą na piśmie zrezygnować z minimalnego okresu obowiązywania umowy określonego przez państwa członkowskie zgodnie z akapitem drugim.

9.Państwa członkowskie mogą wymagać, aby podmiot skupujący mleko lub przetwory mleczne rejestrował umowy pisemne, o których mowa w ust. 1, dotyczące dostawy mleka lub przetworów mlecznych dokonywanej przez rolnika, w tym przez zrzeszenie rolników, lub organizację producentów lub zrzeszenie organizacji producentów na rzecz nabywcy, przetwórcy, dystrybutora lub sprzedawcy detalicznego na ich terytorium.

10.Państwa członkowskie korzystające z możliwości, o których mowa w ust. 1, 2, 6, 8 i 9, powiadamiają Komisję o sposobie korzystania z nich.

11.Komisja może przyjąć akty wykonawcze określające środki niezbędne do jednolitego stosowania ust. 4 i 5 niniejszego artykułu oraz środki dotyczące powiadomień, jakie mają być dokonywane przez państwa członkowskie zgodnie z ust. 10 niniejszego artykułu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 229 ust. 2.”;

5) art. 149 ust. 2 lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c) pod warunkiem że w odniesieniu do danej organizacji producentów spełnione są wszystkie z poniższych warunków:(i)ilość mleka surowego objęta takimi negocjacjami nie przekracza 7 % całkowitej produkcji unijnej;(ii)ilość mleka surowego objęta takimi negocjacjami produkowana w danym państwie członkowskim nie przekracza 36 % całkowitej produkcji krajowej tego państwa członkowskiego; oraz(iii)ilość mleka surowego objęta takimi negocjacjami dostarczana w danym państwie członkowskim nie przekracza 36 % całkowitej produkcji krajowej tego państwa członkowskiego;”;

6)w art. 152 wprowadza się następujące zmiany:a)w ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:(i)lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a) są tworzone przez producentów z określonego sektora wymienionego w art. 1 ust. 2 ▌ i są kontrolowane przez rolników będących ich członkami, którzy wytwarzają płody ziemi lub produkty rolne pochodzące z hodowli, zgodnie z art. 153 ust. 2 lit. c); uznanie może być dokonane w odniesieniu do jednego spośród określonych sektorów wymienionych w art. 1 ust. 2 lub większej ich liczby, pod warunkiem że organizacja producentów spełnia warunki uznania w odniesieniu do wszystkich tych sektorów;

Państwa członkowskie mogą zdecydować, że kontrola ze strony rolników będących członkami, o których mowa w niniejszej literze, może być sprawowana przez zrzeszenia rolników, którzy wytwarzają płody ziemi lub produkty rolne pochodzące z hodowli, pod warunkiem że zrzeszenia te są kontrolowane przez tych rolników;”;

(ii)w lit. b) formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„b) powstały z inicjatywy rolników, którzy wytwarzają płody ziemi lub produkty rolne pochodzące z hodowli i prowadzą co najmniej jeden z następujących rodzajów działalności:”; ▌

(iii)lit. c) ppkt (vi) otrzymuje brzmienie:

„(vi) promowanie i udzielanie pomocy technicznej w zakresie stosowania standardów produkcji, poprawa jakości produktów, rozwój produktów o chronionej nazwie pochodzenia, chronionym oznaczeniu geograficznym lub objętych krajowym znakiem jakości oraz podejmowanie inicjatyw na rzecz krótkich łańcuchów dostaw lub stosowania określeń fakultatywnych, o których mowa w art. 88a;”;

b)ust. 1a akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:

„1a. Na zasadzie odstępstwa od art. 101 ust. 1 TFUE organizacja producentów uznana na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu lub organizacja producentów, w tym spółdzielnia lub inna równoważna forma prawna uznana zgodnie z prawem krajowym, która wystąpiła o uznanie i nie została jeszcze uznana za organizację producentów przez państwo członkowskie, o ile spełnia wymogi określone w ust. 1 niniejszego artykułu i w art. 154 niniejszego rozporządzenia, może planować produkcję produktów rolnych, optymalizować koszty ich produkcji, wprowadzać je do obrotu i negocjować umowy na ich dostawy w imieniu swoich członków w odniesieniu do całości lub części ich łącznej produkcji. Taka organizacja producentów może skorzystać z tego odstępstwa w okresie przewidzianym w art. 154 ust. 4 lit. a) niniejszego rozporządzenia lub, jeżeli do końca tego okresu państwo członkowskie nie podjęło decyzji dotyczącej uznania, w okresie pięciu lat od daty złożenia wniosku, chyba że dane państwo członkowskie podjęło decyzję o odmowie uznania.”;

c)w ust. 1b po akapicie pierwszym dodaje się akapit w brzmieniu:

„Jeżeli zrzeszenie organizacji producentów uznane na podstawie art. 156 ust. 1 nie spełnia warunków określonych w ust. 1a akapit drugi lit. a) i b) niniejszego artykułu, ale warunki te spełniają jego członkowie, może ono również prowadzić działalność, o której mowa w ust. 1a akapit pierwszy niniejszego artykułu, pod warunkiem że:a)jego członkowie zostali uznani zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu;b)jego członkowie nie są członkami innego uznanego zrzeszenia organizacji producentów w odniesieniu do produktów objętych działalnością, o której mowa w ust. 1a akapit pierwszy niniejszego artykułu; oraz

▌c)ilość produktu objętego działalnością, o której mowa w ust. 1a akapit pierwszy niniejszego artykułu, nie przekracza 36 % całkowitej produkcji tego produktu w danym państwie członkowskim.”;

7)w art. 153 wprowadza się następujące zmiany:a) ust. 1 lit. b) otrzymuje brzmienie:

„b) przynależności, z tytułu wytwarzania określonego produktu w danym gospodarstwie, do tylko jednej organizacji producentów; przy czym »określony produkt« odnosi się do produktów, które są wystarczająco odmienne, zwłaszcza pod względem ich właściwości lub zamierzonego ostatecznego wykorzystania;

państwa członkowskie mogą jednak wprowadzić odstępstwo od tego wymogu w należycie uzasadnionych przypadkach, gdy członkowie będący producentami posiadają dwie różne jednostki produkcyjne znajdujące się na różnych obszarach geograficznych.”;

b)ust. 2 lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c) przepisy umożliwiające rolnikom będącym członkami, którzy wytwarzają płody ziemi lub produkty rolne pochodzące z hodowli, demokratyczną kontrolę ich organizacji i jej decyzji, a także sprawozdań finansowych i budżetów;” ▌

c)ust. 2a otrzymuje brzmienie:

„2a. W statucie organizacji producentów można przewidzieć możliwość bezpośredniego kontaktu członków z podmiotami skupującymi, pod warunkiem że taki bezpośredni kontakt nie zagraża realizacji celów organizacji producentów, w tym koncentracji podaży i wprowadzaniu produktów do obrotu przez daną organizację producentów. Uznaje się, że koncentracja podaży i wprowadzanie produktów do obrotu są zapewnione, jeżeli zasadnicze elementy sprzedaży, takie jak cena, jakość i wielkość, są negocjowane i ustalane przez daną organizację producentów. Statut organizacji producentów, który zezwala na bezpośredni kontakt między członkami a podmiotami skupującymi, może uwzględniać wewnętrzne mechanizmy kontroli i zapobiegania, aby uniknąć sytuacji, w której taki kontakt jest szkodliwy dla realizacji celów organizacji producentów, w tym koncentracji podaży.”;

d)uchyla się ust. 3.8)w art. 157 ust. 1 lit. c) dodaje się podpunkt w brzmieniu:

„(xvii) propagowanie stosowania określeń fakultatywnych, o których mowa w art. 88a.”;

9)art. 168 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 168

Stosunki umowne

1.Dostawy produktów rolnych z sektora wymienionego w art. 1 ust. 2, innych niż mleko i przetwory mleczne oraz cukier, dokonywane w Unii przez rolników, w tym przez zrzeszenia rolników, lub przez organizacje producentów lub zrzeszenia organizacji producentów na rzecz przetwórców, dystrybutorów lub sprzedawców detalicznych, objęte są pisemną umową między odpowiednimi stronami.

Obowiązek, o którym mowa w akapicie pierwszym, dotyczy wyłącznie:a) rolników wytwarzających płody ziemi lub produkty rolne pochodzące z hodowli lub przetwarzających takie płody lub produkty wytworzone w swoich gospodarstwach; b) zrzeszeń rolników, organizacji producentów lub zrzeszeń organizacji producentów przetwarzających lub wprowadzających do obrotu produkty, o których mowa w lit. a).

Taka umowa pisemna spełnia warunki określone w ust. 4 i 8.

2.Państwa członkowskie mogą również zdecydować, że:a)dostawa produktów rolnych dokonywana przez podmioty nieobjęte ust. 1 lub na ich rzecz ma być objęta umową pisemną;b)▌obowiązkowe jest złożenie pisemnej oferty zawarcia umowy na dostawę produktów rolnych.

W odniesieniu do pisemnych ofert zawarcia umów, o których mowa w akapicie pierwszym lit. b) niniejszego ustępu, dane państwo członkowskie może zdecydować, że ofertę taką składa albo pierwszy podmiot skupujący produkty rolne, albo rolnik, w tym zrzeszenie rolników, albo organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów.

Umowy, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a) niniejszego ustępu, lub oferty zawarcia umów, o których mowa w akapicie pierwszym lit. b) niniejszego ustępu, spełniają warunki określone w ust. 4 i ust. 8.

Państwa członkowskie informują Komisję o dostępnych na ich terytorium mechanizmach ▌, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu.

4.Umowa lub oferta zawarcia umowy, o których mowa w ust. 1 i 2:a)jest sporządzana przed dostawą;b)jest sporządzana w formie pisemnej, w tym w formie elektronicznej, orazc)zawiera w szczególności następujące elementy:(i)cenę do zapłaty za dostawę, która:–jest niezmienna i określona w umowie, lub–jest obliczana poprzez połączenie różnych określonych w umowie czynników obejmujących: obiektywne wskaźniki, indeksy lub metody obliczania ceny końcowej, które są łatwo dostępne i zrozumiałe oraz odzwierciedlają zmiany warunków rynkowych i zmiany odpowiednich składników kosztów produkcji wpływających na wynagrodzenie rolników, dostarczone ilości oraz jakość lub skład dostarczonych produktów rolnych; w tym celu państwa członkowskie mogą określić – zgodnie z obiektywnymi kryteriami opartymi na badaniach produkcji i łańcucha dostaw żywności, lub z uwzględnieniem obiektywnych danych ze źródeł takich jak organizacje międzybranżowe, Unijne Obserwatorium Łańcucha Rolno-Spożywczego (AFCO), lub innych dostępnych obiektywnych odnośnych danych – wskaźniki w celu stosowania w umowach, które to wskaźniki mogą być publikowane w internecie; strony umów mają swobodę powoływania się na te wskaźniki lub na inne wskaźniki, które uznają za istotne;(ii)ilość i jakość produktów rolnych, które można dostarczyć lub które muszą zostać dostarczone, oraz harmonogram takich dostaw;(iii)okres obowiązywania umowy, który może być ograniczony lub nieograniczony, z klauzulą dotyczącą rozwiązania umowy oraz – w przypadku umów o minimalnym okresie obowiązywania dłuższym niż dwanaście miesięcy – klauzulę przeglądową, z której skorzystać może rolnik, w tym zrzeszenie rolników, lub organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów;(iv)szczegóły dotyczące terminów i procedur płatności, w tym zastosowania wszelkich obniżek uzgodnionych między stronami;(v)ustalenia dotyczące odbioru lub dostawy produktów rolnych; oraz(vi)postanowienia mające zastosowanie w przypadku zaistnienia siły wyższej.

5.Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i 2 umowa pisemna lub pisemna oferta zawarcia umowy nie są wymagane w następujących przypadkach:a)dane produkty rolne są dostarczane przez członka organizacji producentów lub spółdzielni do organizacji producentów lub spółdzielni, której jest on członkiem, pod warunkiem że statut tej organizacji producentów lub spółdzielni lub zasady i decyzje przewidziane w tym statucie lub z niego ▌ wynikające zawierają przejrzyste i przyjęte demokratycznie, znane z wyprzedzeniem, zasady dotyczące metod ustalania ceny dostarczanych przez tego członka produktów, z uwzględnieniem wpływu na wynagrodzenie rolników oraz terminów i procedur płatności;

▌

▌b)dostawa odbywa się nieodpłatnie lub w ramach zbytu produktów, które nie nadają się już do sprzedaży.

▌c) dostawa produktów rolnych i płatność za nie odbywają się jednocześnie lub, z uzasadnionych powodów, w odstępie najwyżej 3 dni roboczych;d)dostawa dotyczy produktów rolnych, które podlegają sezonowym wahaniom podaży lub popytu lub są nietrwałe;e)dostawa dotyczy produktów rolnych, które podlegają tradycyjnym lub zwyczajowym praktykom sprzedaży;f) dostawa dotyczy produktów rolnych, w odniesieniu do których państwo członkowskie uznaje – po konsultacji z odpowiednimi przedstawicielami rolników lub organizacjami międzybranżowymi uznanymi dla odpowiednich sektorów zgodnie z art. 158 ust. 1 – że skutki w zakresie przewidywalności, przejrzystości i transmisji cen, realizowane przez ust. 1 i 4 niniejszego artykułu, zostały osiągnięte w odniesieniu do tych produktów lub że obowiązek stosowania umów pisemnych lub pisemnych ofert zawarcia umów nie byłby właściwy lub proporcjonalny w odniesieniu do tych produktów z innych uzasadnionych powodów.

7.W przypadku gdy zgodnie z ust. 5 lit. ▌b) lub ust. 6 nie jest wymagana umowa pisemna lub pisemna oferta zawarcia umowy, rolnik, w tym zrzeszenie rolników, lub organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów mogą wymagać, aby każda dostawa produktów rolnych do przetwórcy, dystrybutora lub sprzedawcy detalicznego była przedmiotem umowy pisemnej między stronami lub pisemnej oferty zawarcia umowy. Taka umowa lub oferta zawarcia umowy spełnia warunki określone w ust. 4 i ust. 8 akapit pierwszy.

8.Wszystkie elementy umów o dostawę produktów rolnych, zawartych między rolnikami, w tym zrzeszeniami rolników, lub organizacjami producentów lub zrzeszeniami organizacji producentów a przetwórcami, dystrybutorami lub sprzedawcami detalicznymi, w tym te elementy i ich części składowe, o których mowa w ust. 4 lit. c), są swobodnie negocjowane między stronami.

Państwa członkowskie mogą ustanowić co najmniej jedno z poniższych:a)w odniesieniu do umów pisemnych, o których mowa w ust. 1:(i)obowiązek uzgodnienia przez strony relacji między daną dostarczoną ilością produktów rolnych a ceną do zapłaty za tę dostawę;(ii)minimalny okres obowiązywania umowy, który wynosi co najmniej sześć miesięcy i nie może zakłócać właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego;b)w odniesieniu do pisemnych ofert zawarcia umów, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy lit. b) – obowiązek podawania w pisemnej ofercie zawarcia umowy minimalnego okresu obowiązywania umowy, określonego w tym celu w prawie krajowym, który; wynosi co najmniej sześć miesięcy i który nie może zakłócać właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

9.Państwa członkowskie mogą wymagać, aby podmiot skupujący produkty rolne rejestrował umowy pisemne, o których mowa w ust. 1, dotyczące dostawy produktów rolnych dokonywanej przez rolnika, w tym zrzeszenie rolników, lub organizację producentów lub zrzeszenie organizacji producentów na rzecz przetwórcy, dystrybutora lub sprzedawcy detalicznego na ich terytorium.

10.Państwa członkowskie korzystające z możliwości, o których mowa w ust. 2, 6, 8 i 9, powiadamiają Komisję o sposobie korzystania z nich.

11.Komisja może przyjąć akty wykonawcze określające środki niezbędne do jednolitego stosowania ust. 4 i 5 niniejszego artykułu oraz środki dotyczące powiadomień, jakich mają dokonywać państwa członkowskie zgodnie z ust. 10 niniejszego artykułu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 229 ust. 2.”;

▌▌10)w art. 210a wprowadza się następujące zmiany:a)w ust. 3 wprowadza się następujące zmiany:(i)lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a) cele środowiskowe, w tym łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej, zrównoważone wykorzystanie i ochrona krajobrazów, wody i gleby, w tym poprzez systemy nawadniania, przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, w tym ograniczenie marnotrawienia żywności oraz recykling składników odżywczych z nawozu naturalnego w celu produkcji nawozów organicznych lub produkcji energii oraz zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola, a także ochrona i odbudowa różnorodności biologicznej i ekosystemów;”;

(ii) dodaje się litery w brzmieniu:

„d) wspieranie rentowności małych gospodarstw zależnych głównie od pracy rodzinnej, o standardowej produkcji w rozumieniu art. 2 pkt 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1217/2009*, która nie przekracza 100 000 EUR;e)przyciąganie i wspieranie młodych producentów produktów rolnych; lubf)poprawa warunków pracy i bezpieczeństwa w działalności rolnej lub przetwórczej.

▌

_____________

* Rozporządzenie Rady (WE) nr 1217/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające sieć danych dotyczących poziomu zrównoważenia gospodarstw rolnych (Dz.U. L 328 z 15.12.2009, s. 27, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2009/1217/oj).”;

b)ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Od dnia 8 grudnia 2023 r. producenci, o których mowa w ust. 1, mogą zwrócić się do Komisji o opinię na temat zgodności z niniejszym artykułem porozumień, decyzji i uzgodnionych praktyk, o których mowa w ust. 1, pod kątem wdrażania norm zrównoważonego rozwoju mających na celu przyczynienie się do osiągnięcia co najmniej jednego z celów określonych w ust. 3 lit. a), b) i c).

Od dnia … [2 lata od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zmieniającego] producenci, o których mowa w ust. 1, mogą zwrócić się do Komisji o opinię na temat zgodności z niniejszym artykułem porozumień, decyzji i uzgodnionych praktyk, o których mowa w ust. 1, pod kątem wdrażania norm zrównoważonego rozwoju mających na celu przyczynienie się do osiągnięcia co najmniej jednego z celów określonych w ust. 3 lit. d), e) i f).

Komisja przesyła wnioskodawcy swoją opinię w terminie czterech miesięcy od otrzymania kompletnego wniosku.

Jeżeli w dowolnym momencie po wydaniu opinii Komisja uzna, że warunki, o których mowa w ust. 1, 3 i 7 niniejszego artykułu, nie są już spełniane, stwierdza, że w przyszłości do danego porozumienia, decyzji lub uzgodnionej praktyki będzie mieć zastosowanie art. 101 ust. 1 TFUE, i odpowiednio informuje o tym producentów.

Komisja może zmienić treść opinii z własnej inicjatywy lub na wniosek państwa członkowskiego, w szczególności jeśli wnioskodawca przekazał nieprawdziwe informacje lub wykorzystał opinię w sposób niewłaściwy.”;

▌11)art. 222 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. W okresach występowania poważnych zakłóceń równowagi na rynkach Komisja może przyjmować akty wykonawcze stanowiące, że art. 101 ust. 1 TFUE nie ma zastosowania do porozumień i decyzji rolników, zrzeszeń rolników, lub związków takich zrzeszeń, lub uznanych organizacji producentów, zrzeszeń uznanych organizacji producentów i uznanych organizacji międzybranżowych, działających w którymkolwiek z sektorów, o których mowa w art. 1 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, pod warunkiem że takie porozumienia i decyzje nie zakłócają właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, mają na celu wyłącznie ustabilizowanie danego sektora oraz można je zaliczyć do co najmniej jednej z następujących kategorii:a)wycofanie z rynku lub bezpłatna dystrybucja produktów;

▌b)przekształcanie i przetwarzanie;c)przechowywanie przez podmioty prywatne;d)wspólne środki promocji;e)porozumienia dotyczące wymogów jakościowych;f)wspólne zakupy środków produkcji niezbędnych do zwalczania rozprzestrzeniania się w Unii agrofagów oraz chorób zwierząt i roślin lub zakupy środków produkcji niezbędnych do przeciwdziałania skutkom katastrof naturalnych w Unii;g)tymczasowe planowanie produkcji z uwzględnieniem szczególnego charakteru cyklu produkcyjnego.

W przypadku gdy Komisja przyjmuje akty wykonawcze zgodnie z akapitem pierwszym niniejszego ustępu, może podjąć decyzję o udostępnieniu zainteresowanym państwom członkowskim wsparcia Unii z rezerwy rolnej, o której mowa w art. 16 rozporządzenia (UE) 2021/2116. Takie wsparcie finansowe zapewnia środki niezbędne do niezwłocznego wykonania tych porozumień i decyzji przez zainteresowane podmioty gospodarcze.

Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające zakres odstępstwa przewidzianego w akapicie pierwszym niniejszego ustępu oraz – z zastrzeżeniem ust. 3 – okres, w którym odstępstwo ma zastosowanie, a także, w stosownych przypadkach, kwotę rezerwy rolnej przydzielaną danemu państwu członkowskiemu na podstawie akapitu drugiego niniejszego ustępu.

Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 229 ust. 2.”;

12) art. 222a ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Komisja może zdecydować, dla których sektorów rolnych wymienionych w art. 1 ust. 2 mają zostać utworzone unijne centra monitorowania rynków. Komisja może wprowadzić szczególne rozróżnienie w ramach tych centrów monitorowania między produkcją ekologiczną a nieekologiczną.”;

▌13) w załączniku VII dodaje się część w brzmieniu:

„CZĘŚĆ Ia

Oznaczenia mięsa i produktów mięsnych

1.Do celów niniejszej części »mięso« oznacza jadalne części zwierzęcia objęte zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia.

2.Do celów niniejszej części »produkty mięsne« oznaczają produkty uzyskiwane z mięsa, przy czym dopuszcza się dodawanie substancji koniecznych do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia – w całości lub w części – żadnego składnika mięsa. Pozostaje to bez uszczerbku dla stosowania określenia »mięso« w odniesieniu do produktów objętych przepisami prawa Unii dotyczącymi wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury.

3.W odniesieniu do produktów wymienionych w załączniku I do TFUE oraz produktów spożywczych niewymienionych w tym załączniku, z wyjątkiem produktów objętych przepisami prawa Unii dotyczącymi wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury, a także z wyjątkiem innych produktów wymienionych w akcie delegowanym przyjętym na podstawie art. 78 ust. 3 akapit drugi niniejszego rozporządzenia, określenie »mięso« i następujące określenia są zarezerwowane dla produktów mięsnych i produktów o nazwie, w której następujące określenia są stosowane w połączeniu ze słowem lub słowami oznaczającymi gatunek zwierzęcia, z którego pochodzi produkt rolny, na wszystkich etapach wprowadzania do obrotu:a)wołowina;b)cielęcina;c)wieprzowina;d)mięso drobiowe;e)mięso z kurczaka;f)mięso z indyka;g)mięso z kaczki;h)mięso z gęsi;i)jagnięcina;j)baranina;k)mięso owcze;l)kozina;m)podudzie;n)polędwica;o)rostbef;p)łata;q)schab;r)żeberka;s)łopatka;t)goleń;u)mięso siekane;v)skrzydło;w)pierś;x)udo;y)mostek;z)antrykot;aa)stek T-bone;ab)krzyżowa;ac)bekon;ad)stek;ae)wątroba.

4.W szczególności określenia »mięso« ani określeń wymienionych w pkt 3 niniejszej części nie stosuje się w odniesieniu do żywności składającej się, wyekstrahowanej lub produkowanej z kultury komórkowej lub kultury tkankowej pochodzącej od zwierząt, roślin, drobnoustrojów, grzybów lub wodorostów, w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283*.

5.Określenie »mięso« i określenia wymienione w pkt 3 mogą być stosowane w połączeniu ze sobą do oznaczania produktów mięsnych. Mogą być stosowane również w połączeniu ze słowem lub słowami oznaczającymi produkty złożone, których żadna część nie zastępuje ani nie ma w zamierzeniu zastępować żadnego składnika mięsa i w których mięso lub produkt mięsny są częścią zasadniczą – zarówno w kategoriach ilości, jak i charakterystyki produktu.

▌________________

* Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności, zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1852/2001 (Dz.U. L 327 z 11.12.2015, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2015/2283/oj).”;

14)w załączniku X wprowadza się następujące zmiany:a)pkt I ppkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1) Umowy dostawy są sporządzane na piśmie dla określonej ilości buraków przed ich dostawą.

2)Umowy dostawy mogą być wieloletnie. W przypadku umów o minimalnym okresie obowiązywania dłuższym niż dwanaście miesięcy umowa zawiera klauzulę przeglądową, z której skorzystać może rolnik, w tym zrzeszenie rolników, lub organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów.”;

b)w pkt II ppkt 2 dodaje się akapit w brzmieniu:

„Cena jest obliczana poprzez połączenie różnych określonych w umowie czynników obejmujących: obiektywne wskaźniki, indeksy lub metody obliczania ceny końcowej, które są łatwo dostępne i zrozumiałe i odzwierciedlają zmiany warunków rynkowych i zmiany odpowiednich składników kosztów produkcji wpływających na wynagrodzenie rolników; dostarczone ilości oraz jakość lub skład dostarczonych buraków cukrowych. W tym celu państwa członkowskie mogą określić wskaźniki zgodnie z obiektywnymi kryteriami opartymi na badaniach produkcji i łańcucha dostaw żywności lub z uwzględnieniem obiektywnych danych ze źródeł takich jak organizacje międzybranżowe, Unijne Obserwatorium Łańcucha Rolno-Spożywczego, lub innych dostępnych odpowiednich obiektywnych danych. Wskaźniki te mogą być publikowane w internecie w celu stosowania w umowach. Strony umów mają swobodę powoływania się na te wskaźniki lub na inne wskaźniki ▌.”;

c)w pkt III dodaje się akapit w brzmieniu:

„Umowy dostawy zawierają postanowienia mające zastosowanie w przypadku zaistnienia siły wyższej.”;

d)dodaje się punkt w brzmieniu:

„PUNKT IXa

Państwa członkowskie mogą wymagać od przedsiębiorstwa cukrowniczego zarejestrowania umów pisemnych dostawy przed dostawą buraków cukrowych.”.

Artykuł 2Zmiany w rozporządzeniu (UE) 2021/2115W rozporządzeniu (UE) 2021/2115 wprowadza się następujące zmiany:1)w art. 52 wprowadza się następujące zmiany:a) w ust. 3 wprowadza się następujące zmiany:(i)lit. e) otrzymuje brzmienie:

„e) organizacje producentów wprowadzają do obrotu mniej niż 20 % produkcji owoców i warzyw w danym państwie członkowskim; odsetek ten oblicza się dla każdego roku trwania programu operacyjnego jako udział wartości produkcji owoców i warzyw uzyskanej w danym państwie członkowskim i sprzedanej w okresie odpowiadającym okresowi odniesienia określonemu w aktach delegowanych przyjętych na podstawie art. 45 lit. c) (zwanej dalej „wartością produkcji sprzedanej”) przez organizacje producentów uznane na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 w całkowitej wartości produkcji owoców i warzyw uzyskanej w tym państwie członkowskim w tym samym okresie;”;

(ii)▌dodaje się literę w brzmieniu:

„i) organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów realizuje program operacyjny w państwie członkowskim, w którym stopień zorganizowania producentów w sektorze owoców i warzyw był mniejszy niż 10 % przez trzy kolejne lata poprzedzające realizację programu operacyjnego; stopień zorganizowania oblicza się jako udział wartości produkcji owoców i warzyw uzyskanej w danym państwie członkowskim i sprzedanej – w ciągu trzech kolejnych lat poprzedzających realizację programu operacyjnego – przez organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów uznane na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 w całkowitej wartości produkcji owoców i warzyw uzyskanej w tym państwie członkowskim w tym samym okresie.”;

b)dodaje się ustęp w brzmieniu:

„5a. Limit 50 % przewidziany w ust. 1 niniejszego artykułu zwiększa się do 70 % dla wydatków powiązanych z celami, o których mowa w art. 46 lit. a), b) lub c), jeżeli spełnione są następujące warunki:a)wydatki są związane z inwestycjami w rzeczowe aktywa materialne i niematerialne, o których mowa w art. 47 ust. 1 lit. a), dokonywanymi przez młodych rolników lub nowych rolników, którzy przystępują po raz pierwszy do organizacji producentów uznanej na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1308/2013;b)inwestycje, o których mowa w lit. a), są realizowane na terenie gospodarstw takich młodych rolników lub nowych rolników w ramach ich pierwszego programu operacyjnego lub w ciągu trzech lat od dnia, w którym ci młodzi rolnicy lub nowi rolnicy dołączyli do organizacji producentów.”; ▌

c)dodaje się ustęp w brzmieniu:

„7. ▌ Limit 50 % przewidziany w ust. 1 zwiększa się do 70 % rzeczywistych wydatków poniesionych w danym roku na programy operacyjne realizowane przez organizacje producentów lub zrzeszenia organizacji producentów dotknięte w tym roku niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi, klęskami żywiołowymi, chorobami roślin lub inwazjami agrofagów, stwierdzonymi przez państwa członkowskie, pod warunkiem że zwiększenie to jest przyznawane wyłącznie w przypadku, gdy wartość strat przekracza próg co najmniej 30 % średniej rocznej produkcji organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów z poprzednich trzech lat, bądź średniej z trzech lat obliczonej na podstawie pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej. ▌”;

2)w art. 62 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

„4. Limit 50 % przewidziany w ust. 2 zwiększa się do 70 % rzeczywistych wydatków poniesionych w danym roku na programy operacyjne realizowane przez organizacje producentów lub zrzeszenia organizacji producentów i dotknięte w tym roku niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi, klęskami żywiołowymi, chorobami roślin lub inwazjami agrofagów, stwierdzonymi przez państwa członkowskie, pod warunkiem że zwiększenie to jest przyznawane wyłącznie w przypadku, gdy wartość strat przekracza próg co najmniej 30 % średniej rocznej produkcji organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów z poprzednich trzech lat, bądź średniej z trzech lat obliczonej na podstawie pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.”;

3)w art. 65 ust. 1 dodaje się literę w brzmieniu:

„e) 70 % rzeczywiście poniesionych w danym roku wydatków na programy operacyjne realizowane przez organizacje producentów lub zrzeszenia organizacji producentów dotknięte w tym roku niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi, klęskami żywiołowymi, chorobami roślin lub inwazjami agrofagów, stwierdzonymi przez państwa członkowskie, pod warunkiem że zwiększenie to jest przyznawane wyłącznie w przypadku, gdy wartość strat przekracza próg co najmniej 30 % średniej rocznej produkcji organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów z poprzednich trzech lat, bądź średniej z trzech lat obliczonej na podstawie pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.”;

4)w art. 68 dodaje się ustęp w brzmieniu:

„2a. Art. 52 ust. 3 lit. a)–d), f), g) oraz h) i art. 52 ust. 5a i 7 stosuje się odpowiednio.”;

5)art. 88 ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7. Od dnia 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie mogą zmieniać swoje decyzje, o których mowa w ust. 6 niniejszego artykułu, w ramach wniosków o zmianę ich planów strategicznych WPR, złożonych zgodnie z art. 119, i mogą zdecydować o wykorzystaniu do 6 % swoich przydziałów środków na płatności bezpośrednie określonych w załączniku V, po odliczeniu w stosownych przypadkach przydzielonych środków w odniesieniu do bawełny, określonych w załączniku VIII, na rodzaje interwencji w pozostałych sektorach, o których mowa w tytule III rozdział III sekcja 7.

Kwotę odpowiadającą wartości procentowej przydziałów środków państw członkowskich na płatności bezpośrednie, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, wykorzystaną na rodzaje interwencji w innych sektorach za określony rok budżetowy uznaje się za przydziały środków państw członkowskich za rok budżetowy na rodzaje interwencji w innych sektorach.”.