PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:Rozdział IPRZEPISY OGÓLNE

Artykuł 1Przedmiot1.Niniejsze rozporządzenie ustanawia wspólny system skutecznych powrotów obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium państw członkowskich, zgodnie z prawami podstawowymi uznanymi ▌w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej („Karta”) i ogólnymi zasadami prawa Unii oraz zgodnie z mającymi zastosowanie zobowiązaniami międzynarodowymi, w tym w zakresie ▌praw człowieka.2.Celem niniejszego rozporządzenia jest umożliwienie państwom członkowskim podejmowania wszelkich koniecznych środków w celu zapewnienia skutecznych powrotów z uwzględnieniem kompleksowego podejścia określonego w art. 3, art. 4 lit. h) i art. 5 lit. e) rozporządzenia (UE) 2024/1351.

Artykuł 2Zakres zastosowania1.Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium państw członkowskich.2.Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do osób korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii, zdefiniowanych w art. 2 pkt 5 rozporządzenia (UE) 2016/399.3. Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla przepisów rozporządzeń (UE) 2024/1351, 2024/1348 i 2024/1349.4. Bez uszczerbku dla ust. 5 niniejszego artykułu niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do obywateli państw trzecich:a) którym odmówiono wjazdu na granicach zewnętrznych zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2016/399 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (wersja ujednolicona)(Dz.U. L 77 z 23.3.2016, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/399/oj). lub zgodnie z równoważnym prawem krajowym w przypadku państw członkowskich niezwiązanych tym rozporządzeniem;b) którzy zostali zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem lądowej, morskiej lub powietrznej zewnętrznej granicy państwa członkowskiego i którzy nie otrzymali następnie zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim;c) którzy zgodnie z prawem krajowym podlegają procedurze powrotu w ramach sankcji prawa karnego lub na skutek takiej sankcji;d) którzy podlegają procedurze ekstradycji.5. Państwo członkowskie może podjąć decyzję o zastosowaniu niniejszego rozporządzenia do jednej lub większej liczby kategorii obywateli państw trzecich, o których mowa w ust. 4 lit. a), b) i c). W takich przypadkach niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do tych kategorii obywateli państw trzecich od dnia, w którym państwo członkowskie powiadomi o swojej decyzji pozostałe państwa członkowskie i Komisję.6. Jeżeli państwo członkowskie podejmie decyzję o zastosowaniu niniejszego rozporządzenia do obywateli państw trzecich podlegających procedurze powrotu w ramach sankcji prawa karnego, art. 7, 9 i 10 nie mają zastosowania.7. W odniesieniu do obywateli państw trzecich wyłączonych zgodnie z ust. 4 lit. a) i b) z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie zapewniają, aby sposób ich traktowania i poziom ich ochrony były nie mniej korzystne niż te określone w art. 12 ust. 4 i 5, art. 14 ust. 2, art. 14 ust. 6 lit. c) i e), art. 34 ust. 1–6 i art. 35 i zgodne z zasadą non-refoulement.2b. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla krajowego prawa karnego państw członkowskich, w szczególności przepisów ustanawiających skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, w tym karę pozbawienia wolności, w związku z nielegalnym pobytem, pod warunkiem że postępowanie karne i stosowanie takich sankcji nie zagraża wykonaniu skutecznych powrotów.▌

Artykuł 4DefinicjeDo celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:1)„obywatel państwa trzeciego” oznacza osobę, która nie jest obywatelem Unii w rozumieniu art. 20 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i która nie jest osobą korzystającą z prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii, zdefiniowaną w art. 2 pkt 5 rozporządzenia (UE) 2016/399;2)„nielegalny pobyt” oznacza obecność na terytorium państwa członkowskiego obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia warunków wjazdu do państwa członkowskiego określonych w art. 6 rozporządzenia (UE) 2016/399 lub równoważnych warunków wjazdu, pobytu lub zamieszkania zgodnie z prawem krajowym w przypadku państw członkowskich niezwiązanych tym rozporządzeniem, lecz uczestniczących w stosowaniu niniejszego rozporządzenia, lub przestał spełniać te warunki;3)„kraj powrotu” oznacza jedno z następujących:a)państwo trzecie będące państwem pochodzenia obywatela państwa trzeciego;b)państwo trzecie będące państwem formalnego miejsca zwykłego pobytu obywatela państwa trzeciego;c)państwo trzecie tranzytu w drodze do Unii zgodnie z umowami lub uzgodnieniami o readmisji zawartymi przez Unię lub państwa członkowskie;d)państwo trzecie, w którym obywatel państwa trzeciego ma prawo do wjazdu i pobytu, inne niż państwo, o którym mowa w lit. a) i b);e)bezpieczny kraj trzeci, w odniesieniu do którego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej obywatela państwa trzeciego został odrzucony jako niedopuszczalny zgodnie z art. 59 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2024/1348 lub, w przypadku państw członkowskich niezwiązanych tym rozporządzeniem, zgodnie z odpowiednimi przepisami, które państwa te mogły wprowadzić do swojego prawa krajowego;f)kraj pierwszego azylu, w odniesieniu do którego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej obywatela państwa trzeciego został odrzucony jako niedopuszczalny na podstawie art. 58 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1348 lub, w przypadku państw członkowskich niezwiązanych tym rozporządzeniem, zgodnie z odpowiednimi przepisami, które państwa te mogły wprowadzić do swojego prawa krajowego;g)państwo trzecie, z którym zawarto umowę lub uzgodnienie, na podstawie których przyjmuje się obywatela państwa trzeciego, zgodnie z art. 17 niniejszego rozporządzenia, inne niż państwo, o którym mowa w lit. a), b) i d);4)„decyzja nakazująca powrót” oznacza decyzję administracyjną lub orzeczenie sądowe, w których stwierdza się lub uznaje, że obywatel państwa trzeciego przebywa w państwie członkowskim nielegalnie, oraz nakłada się lub stwierdza obowiązek opuszczenia terytorium państw członkowskich;4a) „powrót” oznacza działania, w wyniku których nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego:a) powraca dobrowolnie, o czym mowa w pkt 6; lub b) zostaje wydalony przez właściwe organy poza terytorium państw członkowskich i do jednego z państw powrotu określonych w decyzji nakazującej wydalenie lub, w stosownych przypadkach, w decyzji nakazującej powrót;4b) „decyzja nakazująca wydalenie” oznacza decyzję administracyjną lub orzeczenie sądowe, w których stwierdza się lub uznaje, że obywatel państwa trzeciego może zostać wydalony do co najmniej jednego kraju powrotu, o którym mowa w pkt 3;5)„wydalenie” oznacza wykonanie decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie przez właściwe organy poprzez fizyczny przewóz osoby z państw członkowskich do kraju powrotu;6)„dobrowolny powrót” oznacza opuszczenie we własnym zakresie, z pomocą lub bez pomocy i bez uciekania się do wydalenia, terytorium państw członkowskich przez nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego wypełniającego obowiązek wyjazdu w terminie dobrowolnego wyjazdu określonym w decyzji nakazującej powrót lub po jego upływie;7)„ucieczka” oznacza działanie, w wyniku którego obywatel państwa trzeciego przestaje być dostępny dla właściwych organów administracyjnych lub sądowych ▌;8)„zakaz wjazdu” oznacza decyzję administracyjną lub orzeczenie sądowe, które zakazują ▌wjazdu i pobytu na terytorium państw członkowskich;▌11)„operacja powrotowa” oznacza operację zorganizowaną lub koordynowaną przez właściwy organ lub wspieraną przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej („Frontex”), w ramach której odsyłani są obywatele państw trzecich z jednego lub większej liczby państw członkowskich;

Artykuł 5Prawa podstawoweStosując niniejsze rozporządzenie, państwa członkowskie w pełni przestrzegają odpowiednich przepisów prawa Unii, w tym Karty, i odpowiedniego prawa międzynarodowego, a także zobowiązań związanych z dostępem do ochrony międzynarodowej, ▌zasady non-refoulement oraz praw podstawowych.

Rozdział IIPROCEDURA POWROTU▌Sekcja 2Procedura wydawania decyzji nakazującej powrót

Artykuł 7▌Decyzja nakazująca powrót1.Właściwe organy państwa członkowskiego wydają wobec każdego obywatela państwa trzeciego przebywającego nielegalnie na jego terytorium decyzję nakazującą powrót, w której stwierdzają lub nakładają obowiązek opuszczenia terytorium państw członkowskich.1a. W decyzjach nakazujących powrót:a) określa się termin powrotu, który nie może przekroczyć 30 dni, przed upływem którego obywatel państwa trzeciego ma opuścić terytorium państw członkowskich; lub b) stwierdza się, że obywatel państwa trzeciego ma natychmiast opuścić terytorium państw członkowskich. Termin powrotu, o którym mowa w lit. a), może zostać dodatkowo skrócony i doprecyzowany w prawie krajowym.Państwa członkowskie mogą określić w swoim prawie krajowym przypadki, w których obywatelowi państwa trzeciego wyznacza się termin dobrowolnego wyjazdu, lub przypadki, w których nakazuje mu się natychmiastowy wyjazd.1b. Właściwe organy mogą postanowić, że termin wyjazdu, o którym mowa w ust. 1a, będzie dłuższy niż 30 dni, uwzględniając należycie szczególne okoliczności danego przypadku.1c. Właściwe organy mogą przedłużyć termin wyjazdu, o którym mowa w ust. 1a, uwzględniając należycie szczególne okoliczności danego przypadku, w szczególności uczestnictwo w programie wspierającym powrót i reintegrację zgodnie z art. 46 ust. 3 oraz przestrzeganie obowiązku współpracy określonego w art. 21. 1d. Właściwe organy mogą skrócić termin wyjazdu, o którym mowa w ust. 1a, w przypadku nieprzestrzegania obowiązku współpracy określonego w art. 21.1e. Bieg terminu wyjazdu liczy się od daty określonej na mocy prawa krajowego. 2.Decyzję nakazującą powrót wydaje się na piśmie, podając w niej uzasadnienie faktyczne i prawne. Obywatela państwa trzeciego informuje się o dostępnych środkach prawnych i terminach na skorzystanie z tych środków. Obywatela państwa trzeciego powiadamia się o decyzji nakazującej powrót najszybciej jak to możliwe, zgodnie z prawem krajowym danego państwa członkowskiego. Jeżeli miejsce pobytu obywatela państwa trzeciego jest nieznane, decyzję nakazującą powrót doręcza się zgodnie z prawem krajowym.3.Właściwe organy mogą podjąć decyzję o nieprzekazywaniu informacji na temat uzasadnienia faktycznego lub mogą zdecydować się na ich ograniczenie, jeżeli prawo krajowe pozwala na ograniczenie prawa do informacji lub gdy jest to konieczne do ochrony porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego oraz w celu zapobiegania przestępstwom karnym, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania przestępstw karnych. W takich przypadkach obywatela państwa trzeciego informuje się o zasadniczych powodach podjęcia decyzji nakazującej powrót w celu uzyskania dostępu do skutecznego środka prawnego. Obowiązek informowania obywatela państwa trzeciego o zasadniczych powodach nie obejmuje obowiązku ujawniania jakichkolwiek informacji niejawnych.4.Kraj lub kraje powrotu mogą zostać określone w decyzji nakazującej powrót lub zgodnie z art. 12 ust. 2a przed przeprowadzeniem wydalenia. W przypadku gdy obywatel państwa trzeciego postanowi dobrowolnie powrócić do innego kraju powrotu niż kraj lub kraje powrotu określone w decyzji nakazującej powrót, nie jest wymagane wydanie nowej decyzji określającej ten kraj powrotu.4b. Właściwym organom nie uniemożliwia się wydawania decyzji nakazującej powrót w przypadku wystąpienia utrudnienia w wydaleniu. W przypadku gdy kraj powrotu został określony w decyzji nakazującej powrót i stwierdzono ryzyko zawrócenia na granicy (refoulement), wydalenie do tego kraju powrotu zostaje odroczone zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a).5.Obywatelowi państwa trzeciego zapewnia się na żądanie pisemne lub ustne tłumaczenie głównych elementów decyzji nakazujących powrót ▌, w tym tłumaczenie informacji o dostępnych środkach prawnych, na język, który obywatel państwa trzeciego rozumie lub można w uzasadniony sposób przypuszczać, że jest dla niego zrozumiały. W tym celu właściwe organy mogą wykorzystywać w stosownych przypadkach ujednolicone szablony tłumaczeń lub narzędzia do tłumaczenia wspomaganego maszynowo lub tłumaczenia wygenerowanego maszynowo.6.Decyzję nakazującą powrót ▌wydaje się w tym samym akcie lub w odrębnym akcie w tym samym czasie i łącznie z decyzją o zakończeniu legalnego pobytu obywatela państwa trzeciego lub bez zbędnej zwłoki po tym czasie, oraz bez uszczerbku dla zabezpieczeń proceduralnych przewidzianych w rozdziale IV i innych odpowiednich przepisów prawa Unii i prawa międzynarodowego.7.Po wydaniu decyzji nakazującej powrót państwa członkowskie korzystają z formularza („europejski nakaz powrotu”) ustanowionego na podstawie ust. 8. Formularz zawiera główne elementy decyzji nakazującej powrót, a w stosownych przypadkach decyzji nakazującej wydalenie, i udostępnia się go za pośrednictwem systemu informacyjnego Schengen zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1860 ▌.8.Komisja przyjmuje najpóźniej sześć miesięcy po wejściu życie niniejszego rozporządzenia akt wykonawczy w celu ustanowienia formularza europejskiego nakazu powrotu, o którym mowa w ust. 7. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 49 ust. 2.9.Najpóźniej przed przyjęciem aktu wykonawczego, o którym mowa w ust. 8, państwa członkowskie oraz Komisja i odpowiednie agencje UE, takie jak eu-LISA, rozpoczynają wprowadzanie, odpowiednio, niezbędnych rozwiązań prawnych i technicznych, aby udostępniać europejski nakaz powrotu za pośrednictwem systemu informacyjnego Schengen i tym samym ułatwić wypełnianie obowiązku ustanowionego w ust. 7. W stosownych przypadkach Komisja i odpowiednie agencje UE, takie jak eu-LISA, udzielają wsparcia państwom członkowskim.9a. Najpóźniej do dnia rozpoczęcia stosowania, o którym mowa w art. 52 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, Komisja i odpowiednie agencje UE, takie jak eu-LISA, wdrożą środki zapewniające możliwość zautomatyzowanego rozpatrywania europejskiego nakazu powrotu w celu zwiększenia skuteczności stosowania art. 9.9b. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o niezbędnych rozwiązaniach prawnych i technicznych wprowadzonych, aby wypełnić obowiązek, o którym mowa w ust. 7, najpóźniej do dnia rozpoczęcia stosowania, o którym mowa w art. 52 ust. 3 niniejszego rozporządzenia.▌

Artykuł 8Wyjątki od obowiązku wydania decyzji nakazującej powrót1.Właściwe organy państw członkowskich mogą podjąć decyzję o niewydaniu decyzji nakazującej powrót w jednym z następujących przypadków, gdy dany obywatel państwa trzeciego:a)został przekazany do innego państwa członkowskiego zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 23a rozporządzenia (UE) 2016/399;b)został przekazany do innego państwa członkowskiego na mocy dwustronnych umów lub uzgodnień lub na podstawie współpracy między państwami członkowskimi zgodnie z art. 44;c)jest osobą, której nielegalny pobyt wykryto w związku z odprawą graniczną przeprowadzaną przy wyjeździe na granicy zewnętrznej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) 2016/399 lub w związku z równoważną kontrolą przeprowadzaną zgodnie z prawem krajowym w przypadku państw członkowskich niezwiązanych tym rozporządzeniem, aby uniknąć w jak największym stopniu odroczenia wyjazdu danego obywatela państwa trzeciego.2.Decyzji nakazującej powrót nie wydaje się w przypadkach, gdy obywatel państwa trzeciego posiada ważny dokument pobytowy, wizę długoterminową lub inne zezwolenie upoważniające do pobytu wydane przez inne państwo członkowskie ▌.3.W przypadkach, o których mowa w ust. 2, państwo członkowskie wymaga, aby obywatel państwa trzeciego natychmiast udał się na terytorium tego innego państwa członkowskiego. Jeżeli dany obywatel państwa trzeciego nie wypełni tego obowiązku lub gdy natychmiastowy wyjazd danego obywatela państwa trzeciego jest konieczny ze względów porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, państwo członkowskie może zwrócić się o współpracę do innych państw członkowskich zgodnie z art. 44 lub wydać decyzję nakazującą powrót zgodnie z art. 7.4.Decyzji nakazującej powrót nie wydaje się w przypadku zastosowania art. 9.

Artykuł 9Uznawanie i wykonywanie decyzji nakazujących powrót wydanych przez inne państwo członkowskie1.Państwo członkowskie, w którym dany obywatel państwa trzeciego przebywa nielegalnie („wykonujące decyzję państwo członkowskie”), może uznać i wykonać wykonalną decyzję nakazującą powrót oraz, w stosownych przypadkach, decyzję nakazującą wydalenie, wydane wobec tego obywatela państwa trzeciego przez inne państwo członkowskie („wydające decyzję państwo członkowskie”) zgodnie z art. 7 ust. 1 i art. 12 ust. 2. Wykonanie oparte jest na informacjach zawartych w europejskim nakazie powrotu, o którym mowa w art. 7 ust. 7, i przeprowadza się je zgodnie z krajowymi przepisami i procedurami na podstawie art. 12.2.▌Państwa członkowskie nie są zobowiązane do przyjmowania decyzji administracyjnych lub orzeczeń administracyjnych do celu uznania. Uznanie nie musi mieć postaci procedury administracyjnej ▌.▌5.Jeżeli państwo członkowskie nie uzna lub nie wykona decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie zgodnie z ust. 1 ▌, państwo to wydaje decyzję nakazującą powrót z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 7 lub decyzję nakazującą wydalenie zgodnie z art. 12 ust. 2.6.Jeżeli zgodnie z ust. 1 państwo członkowskie uznaje lub wykonuje decyzję nakazującą powrót lub decyzję nakazującą wydalenie, zawiesza ono wydalenie, jeżeli skutki decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie są zawieszone w wydającym decyzję państwie członkowskim, i może wydać decyzję nakazującą powrót z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 7.7.Jeżeli wydające decyzję państwo członkowskie zawiesi lub wycofa decyzję nakazującą powrót lub gdy decyzja nakazująca powrót zostanie unieważniona przez organ administracyjny lub sąd lub trybunał, wykonujące decyzję państwo członkowskie wydaje decyzję nakazującą powrót z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 7.8.Wydające decyzję państwo członkowskie przekazuje wykonującemu decyzję państwu członkowskiemu, na jego wniosek, wszystkie dostępne dane i dokumenty niezbędne do celów powrotu lub wydalenia zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1860 ▌.▌9a. Stosowanie art. 9 pozostaje bez uszczerbku dla stosowania wyjątków określonych w art. 8.11. Przyjmując akt wykonawczy, o którym mowa w art. 7 ust. 8, państwa członkowskie rozpoczynają działania przygotowawcze, które mogłyby ułatwić uznawanie decyzji nakazujących powrót lub decyzji nakazujących wydalenie wydanych przez inne państwo członkowskie, w tym, w stosownych przypadkach, wprowadzają rozwiązania prawne i techniczne w swoich systemach krajowych, zmiany w krajowych systemach informatycznych, odpowiednie szkolenia i działania w ramach projektów pilotażowych.12. W ciągu dwóch lat od dnia rozpoczęcia stosowania, o którym mowa w art. 52 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, Komisja ocenia wdrożenie wzajemnego uznawania na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu, a w szczególności następujące kwestie:a) czy rozwiązania prawne i techniczne, które umożliwiają udostępnienie europejskiego nakazu powrotu za pośrednictwem systemu informacyjnego Schengen zgodnie z art. 7 ust. 7, zostały wprowadzone przez państwa członkowskie i są skuteczne;b) czy państwa członkowskie wprowadziły rozwiązania prawne i techniczne, które zapewniają automatyczne rozpatrywanie europejskiego nakazu powrotu zgodnie z art. 7 ust. 9;c) skuteczność uznawania i wykonywania decyzji nakazujących powrót i decyzji nakazujących wydalenie;d) wynikające z tego obciążenie krajowych systemów sądowniczych i administracyjnych oraze) wyniki odpowiednich szkoleń i działań w ramach projektów pilotażowych.13. Na podstawie oceny, o której mowa w ust. 12, Komisja przedkłada, w stosownych przypadkach, wnioski ustawodawcze, w tym wszelkie ukierunkowane zmiany mające na celu zapewnienie skutecznych powrotów, z myślą o wprowadzeniu obowiązkowego uznawania i wykonywania wykonalnych decyzji nakazujących powrót i decyzji nakazujących wydalenie wydanych przez inne państwo członkowskie. Jeżeli Komisja nie przedłoży wniosku, musi to uzasadnić.

Sekcja 3Zakaz wjazdu

Artykuł 10Wydawanie zakazu wjazdu1.Decyzji nakazującej powrót towarzyszy zakaz wjazdu, gdy:a)obywatel państwa trzeciego podlega wydaleniu zgodnie z art. 12;b)zobowiązanie do opuszczenia terytorium państw członkowskich nie zostało wykonane w terminach określonych zgodnie z art. 7 ust. 1a–1c;c)obywatel państwa trzeciego stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa zgodnie z art. 16.2.W przypadkach innych niż wymienione w ust. 1 właściwe organy mogą dołączyć zakaz wjazdu do decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie, biorąc pod uwagę istotne okoliczności, w szczególności poziom współpracy ze strony obywatela państwa trzeciego.3.Zakaz wjazdu wydaje się w ramach decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie lub oddzielnie na piśmie. Obywatel państwa trzeciego jest powiadamiany o zakazie wjazdu w języku, który jest dla niego zrozumiały lub co do którego można zasadnie przypuszczać, że jest dla niego zrozumiały. W tym celu właściwe organy mogą wykorzystywać – w stosownych przypadkach – ujednolicone szablony tłumaczeń lub narzędzia do tłumaczenia wspomaganego maszynowo lub tłumaczenia wygenerowanego maszynowo. 4.Właściwe organy mogą wydać zakaz wjazdu bez wydawania decyzji nakazującej powrót wobec obywatela państwa trzeciego, który przebywa nielegalnie na terytorium państw członkowskich i którego nielegalny pobyt został wykryty w związku z odprawą graniczną przeprowadzaną przy wyjeździe zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) 2016/399 lub w związku z równoważną kontrolą przeprowadzaną zgodnie z prawem krajowym w przypadku państw członkowskich niezwiązanych tym rozporządzeniem. W takich przypadkach zakaz wjazdu można nałożyć i poinformować o nim po opuszczeniu terytorium państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego, aby uniknąć w jak największym stopniu odroczenia wyjazdu danego obywatela państwa trzeciego.4a. Jeżeli nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego opuści terytorium państw członkowskich przed wydaniem decyzji nakazującej powrót, właściwe organy mogą nałożyć zakaz wjazdu bez wydania decyzji nakazującej powrót.4b. Jeżeli przesłanki do wydania zakazu wjazdu powstały po wydaniu decyzji nakazującej powrót, właściwe organy mogą nałożyć zakaz wjazdu bez wydania nowej decyzji nakazującej powrót.5.Właściwe organy mogą wstrzymać się od wydania zakazu wjazdu w indywidualnych przypadkach ze względów humanitarnych, jeżeli obywatel państwa trzeciego jest ofiarą handlu ludźmi lub jeżeli obywatel państwa trzeciego należycie współpracuje z właściwymi organami, w tym przystąpił do programu powrotów i reintegracji.6.Czas trwania zakazu wjazdu określa się z należytym uwzględnieniem wszystkich istotnych dla danego przypadku okoliczności na okres maksymalnie dziesięciu lat. Bez uszczerbku dla art. 16 ust. 3 lit. a) zakaz wjazdu może zostać wydany na maksymalny okres 20 lat z wszelkich należycie uzasadnionych powodów, jeżeli uznaje się za konieczne uniemożliwienie obywatelowi państwa trzeciego wjazdu na terytorium państw członkowskich. ▌8.Okres obowiązywania zakazu wjazdu rozpoczyna się w dniu, w którym obywatel państwa trzeciego opuścił terytorium państw członkowskich.

Artykuł 11Cofnięcie, zawieszenie lub skrócenie czasu trwania zakazu wjazdu1.Zakaz wjazdu może zostać cofnięty lub zawieszony lub jego czas trwania może zostać skrócony przez państwo członkowskie wydające decyzję w przypadku, gdy obywatel państwa trzeciego wykaże, że powrócił dobrowolnie, bez uszczerbku dla ust. 2 i 3.▌2. Właściwy organ może, jeżeli uzna to za właściwe, cofnąć, zawiesić lub skrócić okres obowiązywania zakazu wjazdu w uzasadnionych indywidualnych przypadkach, w tym ze względów humanitarnych, z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności, bez uszczerbku dla ust. 3.3.Obywatel państwa trzeciego może przedłożyć dobrze uzasadniony wniosek o cofnięcie, zawieszenie lub skrócenie okresu obowiązywania zakazu wjazdu, pod warunkiem że obywatel ten opuścił terytorium, bez uszczerbku dla ust. 4.4. Obywatel państwa trzeciego, któremu wydano zakaz wjazdu na okres przekraczający dziesięć lat zgodnie z art. 10 ust. 6 lub z art. 16 ust. 3 lit. a), może, po upływie dziesięciu lat po opuszczeniu państw członkowskich, zwrócić się do wydającego państwa członkowskiego o weryfikację, czy zakaz wjazdu powinien zostać cofnięty, zawieszony lub skrócony, z należytym uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności, w tym, w stosownych przypadkach, tego, czy ten obywatel państwa trzeciego nadal stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa na mocy art. 16 i czy zakaz wjazdu jest nadal konieczny, by nie dopuścić do wjazdu tego obywatela państwa trzeciego na terytorium państw członkowskich. Wniosek o weryfikację powinien być dobrze uzasadniony.4a. Państwa członkowskie mogą uzależnić cofnięcie zakazu wjazdu od zwrotu kosztów wydalenia obywatela państwa trzeciego.

Sekcja 4Wykonanie decyzji nakazującej powrót

Artykuł 12Wydalenie1.Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki, by wydalić obywatela państwa trzeciego, ▌gdy:-a) obywatel państwa trzeciego nie wywiązał się z obowiązku opuszczenia terytorium zgodnie z art. 7;a)obywatel państwa trzeciego nie współpracuje z organami ▌;▌c)obywatel państwa trzeciego jest objęty zakresem art. 16;d)obywatel państwa trzeciego przenosi się do innego państwa członkowskiego bez zezwolenia, w tym w okresie ustalonym zgodnie z art. 7;da) właściwe organy uznają wydalenie za konieczne i proporcjonalne, zgodnie z prawem krajowym, z powodów innych niż powody wymienione w lit. -a)–d).1a. Żaden z przepisów niniejszego rozporządzenia nie uniemożliwia państwom członkowskim zezwalania na dobrowolny powrót lub ułatwiania dobrowolnego powrotu obywatela państwa trzeciego, który i tak podlega wydaleniu zgodnie z ust. 1, w szczególności jeżeli uznaje się, że prowadzi to do szybszego i skuteczniejszego powrotu.2.Właściwe organy mogą wydać decyzję nakazującą wydalenie każdego obywatela państwa trzeciego, który podlega powrotowi. Jeżeli wydaje się decyzję nakazującą wydalenie, zostaje ona sporządzona na piśmie i może być zawarta w tej samej decyzji co decyzja nakazująca powrót lub może zostać wydana jako odrębna decyzja administracyjna lub orzeczenie sądowe lub może stanowić część innej decyzji administracyjnej lub innego orzeczenia sądowego.2a. Jeżeli kraj powrotu nie został jeszcze określony lub jeżeli jest inny niż kraj określony wcześniej, właściwe władze określają – w decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie – co najmniej jeden kraj powrotu, o którym mowa w art. 4 pkt 3, przed przeprowadzeniem wydalenia.2b. Jeżeli wydana zostaje decyzja nakazująca wydalenie, zawiera ona uzasadnienie faktyczne i prawne. Obywatela państwa trzeciego informuje się o dostępnych środkach prawnych i terminach na skorzystanie z tych środków. Decyzję nakazującą wydalenie doręcza się obywatelowi państwa trzeciego możliwie najszybciej, zgodnie z prawem krajowym danego państwa członkowskiego.2c. Jeżeli wydana zostaje decyzja nakazująca wydalenie, obywatelowi państwa trzeciego zapewnia się, na żądanie, pisemne lub ustne tłumaczenie głównych elementów decyzji nakazujących wydalenie, w tym tłumaczenie informacji o dostępnych środkach prawnych, na język, który obywatel państwa trzeciego rozumie lub można w uzasadniony sposób przypuszczać, że jest dla niego zrozumiały. W tym celu właściwe organy mogą wykorzystywać – w stosownych przypadkach – ujednolicone szablony tłumaczeń lub narzędzia do tłumaczenia wspomaganego maszynowo lub tłumaczenia wygenerowanego maszynowo.3.Jeżeli obywatel państwa trzeciego poinformuje o zaistnieniu przesłanek, że wydalenie naruszy zasadę non-refoulement, lub gdy o takich przesłankach dowiedzą się organy państwa członkowskiego, właściwe organy obejmą obywatela państwa trzeciego odpowiednią procedurą, w tym, w stosownych przypadkach, procedurą azylową zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1348, lub zgodnie z prawem krajowym ocenią, czy wydalenie jest zgodne z zasadą non-refoulement ▌. Dany obywatel państwa trzeciego niezwłocznie przedstawia wszelkie istotne informacje dotyczące jego sytuacji osobistej, aby uzasadnić twierdzenie, że wydalenie naruszałoby zasadę non-refoulement. Właściwe organy mogą posługiwać się wszelkimi wcześniejszymi ocenami ryzyka zawrócenia na granicy lub uwzględniać takie oceny. Kolejną ocenę stwierdzającą, że istnieje ryzyko wydalenia z naruszeniem zasady non-refoulement, przeprowadza się wyłącznie wówczas, gdy zostały należycie wykazane istotne informacje. 3a. Państwa członkowskie mogą zdecydować, że przestrzeganie zasady non-refoulement może być oceniane przez organ inny niż właściwy organ wydający lub wykonujący decyzję nakazującą powrót.4.Zastosowanie środków przymusu w celu zapewnienia wydalenia musi być konieczne i proporcjonalne oraz w żadnym przypadku środki takie nie mogą obejmować użycia siły przekraczającego rozsądne granice. Są one wdrażane zgodnie z prawem krajowym, z poszanowaniem praw podstawowych i należnym szacunkiem dla godności i nietykalności cielesnej danego obywatela państwa trzeciego.5.Jeżeli wydalenie następuje drogą powietrzną, państwa członkowskie uwzględniają wspólne wytyczne w sprawie postanowień dotyczących tajności w odniesieniu do wspólnych wydaleń drogą powietrzną, które to wytyczne określono w załączniku do decyzji Rady 2004/573/WEDecyzja Rady 2004/573/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie organizacji wspólnych lotów w celu wydalenia z terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, obywateli państw trzecich, którzy podlegają indywidualnemu nakazowi wydalenia (Dz.U. L 261 z 6.8.2004, s. 28, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2004/573/oj)..▌

▌Artykuł 14Warunki odroczenia wydalenia1.Wydalenie zgodnie z art. 12 odracza się w następujących okolicznościach:a)jeżeli miałoby ono naruszać zasadę non-refoulement lubb)jeśli obowiązuje zawieszenie decyzji nakazującej powrót zgodnie z art. 28.2.Wydalenie zgodnie z art. 12 można odroczyć ▌, uwzględniając szczególne okoliczności danego przypadku. Jeżeli istnieje ryzyko ucieczki, można zastosować dodatkowe środki zgodnie z ust. 7. 3.Wniosek obywatela państwa trzeciego o odroczenie wydalenia musi zawierać odpowiednie uzasadnienie.4.▌Państwa członkowskie przekazują danemu obywatelowi państwa trzeciego pisemne potwierdzenie odroczenia zgodnie z ust. 1 lub ust. 2 i jego praw w okresie odroczenia. Tłumaczenie potwierdzenia może zostać przekazane obywatelowi państwa trzeciego ustnie w języku, który rozumie lub co do którego można zasadnie przypuszczać, że jest dla niego zrozumiały, w tym z wykorzystaniem usług tłumaczenia ustnego.5.Odroczenie wydalenia ▌ poddaje się przeglądowi w przypadku istotnej zmiany okoliczności.6.W odniesieniu do sytuacji obywatela państwa trzeciego w okresach, na które odroczono wydalenie, uwzględnia się następujące kwestie, w tym wypełnienie przez obywatela państwa trzeciego obowiązków określonych w niniejszym rozporządzeniu:a)podstawowe potrzeby;b)utrzymanie jedności rodziny w odniesieniu do członków rodziny znajdujących się na terytorium państw członkowskich;c)opiekę zdrowotną w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie;d)zapewnienie małoletnim dostępu do podstawowego systemu edukacji w zależności od długości ich pobytu;e)szczególne potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania.7.W przypadku odroczenia wydalenia środki określone w art. 21, 23c i 29 mogą być stosowane po spełnieniu warunków.

Artykuł 15Monitorowanie wydalenia▌ Państwa członkowskie zapewniają niezależny system monitorowania powrotów przymusowych. ▌Państwa członkowskie mogą polegać na istniejących mechanizmach monitorowania, takich jak struktury i wiedza fachowa określone na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1356, stosownie do celów niniejszego artykułu.▌

Artykuł 16Powrót obywateli państw trzecich stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa1.Niniejszy artykuł ma zastosowanie do obywateli państw trzecich, jeżeli:a)stanowią oni zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, w tym gdy są objęci wpisem na podstawie art. 24 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1861Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1861 z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie odpraw granicznych, zmiany konwencji wykonawczej do układu z Schengen oraz zmiany i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 (Dz.U. L 312 z 7.12.2018, s. 14, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1861/oj).;b)istnieją racjonalne przesłanki, by sądzić, że popełnili oni poważne przestępstwo, o którym mowa w art. 2 ust. 2 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSWDecyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi (Dz.U. L 190 z 18.7.2002, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_framw/2002/584/oj)., lub popełnili przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej dwóch lat na mocy prawa krajowego lub popełnili kilka przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej jednego roku na mocy prawa krajowego skazującego państwa członkowskiego;ba) istnieją racjonalne przesłanki wskazujące, że osoba ta jest zamieszana w jedno z przestępstw, o których mowa w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541Dyrektywa (UE) 2017/541 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie zwalczania terroryzmu i zastępująca decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW oraz zmieniająca decyzję Rady 2005/671/WSiSW (Dz.U. L 88 z 31.3.2017, s. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/541/oj).;c)istnieją racjonalne przesłanki wskazujące na zamiar popełnienia przestępstwa zgodnie z lit. b) i ba) niniejszego ustępu na terytorium państwa członkowskiego;ca) istnieją racjonalne przesłanki wskazujące, że stanowią oni inne zagrożenie dla bezpieczeństwa określone w prawie krajowym.2.Obywatele państw trzecich objęci zakresem niniejszego artykułu podlegają wydaleniu zgodnie z art. 12.2a. Ust. 1 lit. b), ba) i c) stosuje się do obywateli państw trzecich, jeżeli istnieją racjonalne przesłanki wskazujące, że osoby te podżegają do popełnienia przestępstw lub czynów, o których mowa w tych ustępach, lub w inny sposób uczestniczą w ich popełnianiu.2b. Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby decyzje nakazujące powrót dotyczące obywateli państw trzecich objętych zakresem stosowania niniejszego artykułu były rozpatrywane i egzekwowane priorytetowo.3.Na zasadzie odstępstwa od odpowiednich przepisów niniejszego rozporządzenia obywatele państw trzecich objęci zakresem niniejszego artykułu mogą:a)podlegać zakazowi wjazdu wydanemu zgodnie z art. 10 na okres przekraczający maksymalny okres, o którym mowa w art. 10 ust. 6, lub zakazowi wjazdu na czas nieokreślony, jeżeli jest to uzasadnione i proporcjonalne do zagrożenia dla bezpieczeństwa stwarzanego przez obywatela państwa trzeciego. W takich przypadkach stosuje się przepisy art. 11 ust. 4;b)zostać umieszczeni w ośrodku detencyjnym zgodnie z art. 29 ust. 3 lit. c);c)zostać umieszczeni w więzieniach i – w miarę możliwości – być przetrzymywani oddzielnie od zwykłych więźniów;d)podlegać detencji na dodatkowe okresy przekraczające maksymalny okres, o którym mowa w art. 32 ust. 3, określone przez sąd lub trybunał z uwzględnieniem okoliczności danego przypadku i podlegające kontroli sądu lub trybunału co najmniej raz na trzy miesiące.4.Jeżeli zagrożeniu dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, jakie stanowią obywatele państw trzecich, o których mowa w ust. 1 lit. a), nie można skutecznie zaradzić na podstawie niniejszego artykułu, państwa członkowskie mogą przewidzieć inne środki w prawie krajowym. Podejmując stosowną decyzję, państwa członkowskie dopilnowują, aby środki te były konieczne i proporcjonalne z uwzględnieniem wagi zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego lub zagrożenia, jakie stanowi dana osoba.4a. Państwa członkowskie mogą opierać się na istniejącej dogłębnej ocenie bezpieczeństwa wszystkich istotnych okoliczności przeprowadzonej przez właściwe organy na poprzednich etapach, w tym w kontekście procedur azylowych, wizowych i kontroli granicznej, w tym kontroli przesiewowej.

Artykuł 17Powrót do państwa trzeciego związanego umową lub uzgodnieniem1.Powroty w rozumieniu art. 4 akapit pierwszy pkt 3 lit. g) nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich wymagają zawarcia umowy lub uzgodnienia z państwem trzecim. Taka umowa lub takie uzgodnienie może zostać zawarte z państwem trzecim wyłącznie wówczas, gdy przestrzegane są międzynarodowe standardy i zasady praw człowieka zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym z zasadą non-refoulement.2.W umowie lub uzgodnieniu, o których mowa w ust. 1, określa się:a)procedury mające zastosowanie do powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich z terytorium państw członkowskich do państwa trzeciego, o którym mowa w ust. 1;b)warunki pobytu obywatela państwa trzeciego w państwie trzecim, o którym mowa w ust. 1, w tym odpowiednie obowiązki i zakres odpowiedzialności stron umowy lub uzgodnienia;▌d)obowiązki państwa trzeciego, o którym mowa w ust. 1 zdanie drugie;▌f)konsekwencje, jakie należy wyciągnąć w przypadku naruszenia umowy lub uzgodnienia lub istotnej zmiany, które mają negatywny wpływ na sytuację w państwie trzecim.2a. Jeżeli w umowie lub uzgodnieniu zgodnie z ust. 1 przewidziano dalszy etap powrotu do kraju powrotu, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a)–d), to oprócz elementów wskazanych w ust. 2 w umowie lub uzgodnieniu określa się:a) konsekwencje w przypadku, gdy dalszy etap powrotu nie jest możliwy;b) odpowiednie obowiązki i zakres odpowiedzialności stron umowy lub uzgodnienia;c) konsekwencje, jakie należy wyciągnąć w przypadku istotnej zmiany mającej negatywny wpływ na sytuację w państwie trzecim, o którym mowa w ust. 1;d) niezależny organ lub mechanizm monitorowania skutecznego stosowania umowy lub uzgodnienia.Umowa lub uzgodnienie, o których mowa w akapicie pierwszym, mogą zawierać warunki detencji w państwie trzecim, o którym mowa w ust. 1.3.Państwa członkowskie przekazują w odpowiednim czasie odnośnym państwom członkowskim informacje o negocjacjach dotyczących umowy lub uzgodnienia, o których mowa w ust. 1, z państwem trzecim, które posiada wspólną granicę z tymi państwami członkowskimi. Państwa członkowskie informują Komisję i pozostałe państwa członkowskie o dwustronnych lub wielostronnych umowach lub uzgodnieniach zawartych zgodnie z ust. 1 przed ich wejściem w życie lub – jeżeli umowa lub uzgodnienie ma być stosowane tymczasowo – przed rozpoczęciem ich tymczasowego stosowania. Komisja i pozostałe państwa członkowskie są również informowane o wszelkich późniejszych zmianach takich umów lub uzgodnień lub o ich zakończeniu.4.Małoletnich bez opieki ▌nie odsyła się do państwa trzeciego, o którym mowa w ust. 1.

Sekcja 5Powrót małoletnich

Artykuł 18Najlepszy interes dzieckaStosując przepisy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, właściwe organy uwzględniają przede wszystkim najlepszy interes dziecka.

Artykuł 19Ocena wieku małoletnich1. W przypadku gdy w wyniku oświadczeń obywatela państwa trzeciego, dostępnej dokumentacji i innych istotnych przesłanek istnieją wątpliwości co do tego, czy obywatel państwa trzeciego jest małoletni, właściwy organ może zlecić przeprowadzenie oceny wieku zgodnie z prawem krajowym lub unijnym. Do takiej oceny wieku można stosować art. 25 rozporządzenia (UE) 2024/1348.2. Właściwy organ może oprzeć się na istniejącej ocenie wieku przeprowadzonej na wcześniejszych etapach procedury powrotu lub w ramach innych odpowiednich postępowań.3. Państwo członkowskie może uznać wyniki oceny wieku przeprowadzonej w innym państwie członkowskim, jeżeli ocenę wieku przeprowadzono zgodnie z prawem Unii.6. Odmowa poddania się ocenie wieku, w tym badaniu lekarskiemu, nie uniemożliwia organowi rozstrzygającemu kontynuowania procedury powrotu. Odmowa taka może być traktowana jedynie jako domniemanie wzruszalne, że osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową nie jest małoletnia.

Artykuł 20Powrót małoletnich bez opieki1.▌Odpowiednie podmioty inne niż organy wykonujące decyzję nakazującą powrót udzielają pomocy małoletniemu bez opieki z uwzględnieniem najlepszego interesu dziecka.2.Wyznacza się przedstawiciela lub osobę delegowaną w celu ochrony najlepszego interesu dziecka do reprezentowania małoletniego bez opieki, oferowania mu pomocy i działania, stosownie do przypadku, w jego imieniu w procesie powrotu. Należy zapewnić, aby wyznaczony przedstawiciel był odpowiednio przeszkolony w zakresie komunikowania się w sposób, który jest przyjazny dziecku i odpowiedni do jego wieku, a także że może komunikować się, w tym z wykorzystaniem usług tłumaczenia ustnego, w języku zrozumiałym dla małoletniego lub w języku, co do którego można zasadnie przypuszczać, że jest dla małoletniego zrozumiały. Osoba ta może być osobą wyznaczoną do działania jako przedstawiciel na podstawie dyrektywy (UE) 2024/1346Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1346 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową (Dz.U. L, 2024/1346, 22.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1346/oj)., jeżeli została wyznaczona zgodnie z art. 27 tej dyrektywy.3.Małoletniego bez opieki przesłuchuje się, bezpośrednio albo z udziałem przedstawiciela lub ▌osoby, o której mowa w ust. 2, również w kontekście ustalenia najlepszego interesu dziecka. Najpóźniej przed wydaleniem małoletniego bez opieki z terytorium danego państwa członkowskiego, organy tego państwa członkowskiego upewniają się, że zostanie on przekazany członkowi swojej rodziny lub wyznaczonemu opiekunowi albo zostanie umieszczony w odpowiednim ośrodku w kraju powrotu.

Rozdział IIIOBOWIĄZKI OBYWATELA PAŃSTWA TRZECIEGO

Artykuł 21Obowiązek współpracy1.Obywatele państw trzecich przestrzegają obowiązku opuszczenia terytorium państw członkowskich oraz mają obowiązek współpracować z właściwymi organami państw członkowskich na wszystkich etapach procedury powrotu.1a. Obywatele państw trzecich bez zbędnej zwłoki przekazują właściwym organom informacje na temat wszelkich istotnych zmian w swojej sytuacji istotnych do celów niniejszego rozporządzenia.2.Bez uszczerbku dla obowiązku opuszczenia terytorium państw członkowskich obywatele państw trzecich:a)pozostają do dyspozycji właściwych organów na terytorium państwa członkowskiego właściwego w zakresie procedury powrotu, której podlegają obywatele państw trzecich, nie uciekają, w tym do innego państwa członkowskiego, oraz stawiają się do odjazdu środka transportu w ramach powrotu, zgodnie z ustaleniami właściwego organu;aa) nie utrudniają powrotu fizycznie ani słownie;b)dostarczają ▌bez zbędnej zwłoki wszelkie posiadane przez siebie lub rzeczywiście możliwe do uzyskania informacje oraz dokumentację fizyczną i cyfrową, w tym kopie i zapisy elektroniczne, istotne dla ustalenia lub weryfikacji tożsamości lub narodowości bądź w inny sposób istotne w ramach procedury powrotu ▌, w szczególności przedstawiając właściwym organom dokument tożsamości lub dokument podróży bądź współpracując przy uzyskaniu dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży;c)nie niszczą, nie przetrzymują ani nie usuwają w inny sposób ▌ dokumentów, informacji oraz dokumentacji, o których mowa w lit. b) niniejszego ustępu, nie używają pseudonimów w celu popełnienia oszustwa, nie dostarczają ustnie ani pisemnie innych fałszywych informacji ani w inny sposób nie wprowadzają organów w błąd ani nie sprzeciwiają się procedurze powrotu ▌;d)udzielają wyjaśnienia w przypadku, gdy nie posiadają dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży;e)dostarczają informacje na temat państw trzecich będących państwami tranzytu, wykorzystanych tras lub innych państw trzecich, z którymi mogą mieć związki ułatwiające potencjalnie powrót;f)dostarczają dane biometryczne zdefiniowane w prawie krajowym i prawie Unii, w tym w art. 2 ust. 1 lit. s) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1358Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1358 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania danych biometrycznych w celu skutecznego stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 i (UE) 2024/1350 i dyrektywy Rady 2001/55/WE oraz w celu identyfikowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców, w sprawie występowania z wnioskami o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, w sprawie zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 i (UE) 2019/818 oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013 (Dz.U. L, 2024/1358, 22.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1358/oj).;fa) przestrzegają wymogów dotyczących podróży stosowanych przez przewoźników oraz warunków wjazdu na terytorium ustanowionych przez organy państw trzecich, w tym wymogów zdrowotnych, o ile wymogi te są co do zasady nakładane na podróżnych międzynarodowych;g)na żądanie właściwych organów podają dokładne dane kontaktowe, w tym aktualne miejsce zamieszkania, adres, numer telefonu, pod którym można się z nimi skontaktować, oraz, jeżeli jest dostępny, adres poczty elektronicznej;h)bez zbędnej zwłoki przekazują informacje na temat wszelkich zmian danych kontaktowych, o których mowa w lit. g);i)stosują się do wszelkich środków nałożonych na mocy art. 23 ust. 1 i art. 23c ust. 1 przez cały czas trwania procedury powrotu;j)dostarczają wszelkie wymagane informacje i oświadczenia w kontekście wniosków złożonych do właściwych organów odpowiednich państw trzecich w celu uzyskania dokumentów podróży i w razie potrzeby współpracują z tymi organami państw trzecich;k)▌stawiają się osobiście lub ▌w drodze wideokonferencji, zgodnie z wymogami właściwych organów, przed właściwymi organami krajowymi lub organami państw trzecich w miejscu wskazanym przez te organy w celu uzyskania dokumentów podróży oraz ustalenia tożsamości lub obywatelstwa;l)jeżeli wymagają tego właściwe organy, korzystają z doradztwa dotyczącego powrotów i reintegracji;la) stosują się do innych właściwych, przewidzianych w prawie krajowym, dodatkowych środków dotyczących powrotów.Obowiązki nałożone na obywatela państwa trzeciego na podstawie niniejszego artykułu pozostają bez uszczerbku dla obowiązków i środków niezwiązanych z powrotem przewidzianych w prawie krajowym.3.Informacje i dokumentacja ▌lub, jeżeli nie są dostępne, ich kopie, o których mowa w ust. 2 lit. b), obejmują w szczególności oświadczenia obywateli państw trzecich i wszelkie posiadane przez nich dokumenty dotyczące:a)danych, takich jak imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, płeć i obywatelstwo lub obywatelstwa lub fakt, że obywatel państwa trzeciego jest bezpaństwowcem;b)członków ich rodziny i innych danych osobowych obywatela państwa trzeciego, jeżeli są one istotne dla przeprowadzenia procedury powrotu ▌lub dla określenia kraju powrotu;c)danych, takich jak rodzaj, numer, termin ważności wszelkich dokumentów tożsamości lub dokumentów podróży obywateli państw trzecich oraz innych dostarczonych przez nich dokumentów, jak również państwo wydające takie dokumenty, które właściwy organ uzna za istotne do celów ich identyfikacji, przeprowadzenia procedury powrotu ▌oraz określenia kraju powrotu;d)wszelkich dokumentów pobytowych lub innych zezwoleń upoważniających obywateli państw trzecich do pobytu wydanych przez inne państwo członkowskie lub państwo trzecie;e)wszelkich decyzji nakazujących powrót, nakazów wydalenia lub zakazów wjazdu wydanych przez inne państwo członkowskie;f)kraju lub krajów oraz miejsca lub miejsc poprzedniego pobytu, tras podróży, krajów tranzytu i dokumentów podróży.4.W przypadku gdy właściwe organy postanowią zachować dowolny dokument, o którym mowa w ust. 2 lit. b), niezbędny do ▌ powrotu, zapewniają, aby obywatel państwa trzeciego niezwłocznie otrzymał kserokopie lub inne odpowiednie dowody zachowania dokumentów. W razie dobrowolnego powrotu ▌właściwe organy zwracają takie dokumenty obywatelowi państwa trzeciego w momencie wyjazdu albo po przybyciu do państwa trzeciego.5.Obywatel państwa trzeciego pozostaje do dyspozycji za pomocą form komunikacji określonych w prawie krajowym. Państwa członkowskie ustanawiają w prawie krajowym metodę komunikacji oraz termin, w którym uznaje się wiadomości za dostarczone obywatelowi państwa trzeciego, albo korzystają z systemów cyfrowych opracowanych lub obsługiwanych przez państwa członkowskie lub Unię do celów takiej komunikacji.▌

Artykuł 21aRyzyko ucieczki1. O ile nie udowodniono inaczej, istnieje ryzyko ucieczki w indywidualnym przypadku, gdy spełnione jest jedno z poniższych kryteriów dotyczących danego nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego:a) obywatel państwa trzeciego wjechał lub przeniósł się bez zezwolenia na terytorium państwa członkowskiego, w tym po tranzycie przez państwo trzecie, lub próbował tego dokonać;b) obywatel państwa trzeciego podlega decyzji nakazującej powrót wydanej przez państwo członkowskie inne niż państwo członkowskie, na którego terytorium dana osoba aktualnie przebywa nielegalnie, w tym po wykryciu takiego faktu na podstawie wpisów wprowadzonych do systemu informacyjnego Schengen zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1860;c) obywatel państwa trzeciego nie stosuje się do co najmniej jednego ze środków nałożonych zgodnie z art. 23 ust. 1 i art. 23b ust. 1 lub wyraża albo wykazuje zamiar niezastosowania się;d) obywatel państwa trzeciego ponownie wjechał na terytorium państw członkowskich, łamiąc obowiązujący zakaz wjazdu.2. W przypadkach nieobjętych ust. 1 ryzyko ucieczki określa się na podstawie oceny okoliczności danego przypadku. Taka ocena obejmuje co najmniej jedno z poniższych kryteriów dotyczących danego nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego:a) brak miejsca pobytu, brak miejsca stałego pobytu lub wiarygodnego adresu;b) niewypełnienie obowiązku opuszczenia terytorium państw członkowskich w terminie wyjazdu ustalonym na podstawie art. 7 ust. 1a lit. a);c) gdy termin wyjazdu jest bliski i występują przesłanki wskazujące, że obywatel państwa trzeciego zamierza naruszyć obowiązek współpracy określony w art. 21 ust. 2 lit. a);d) posługiwanie się fałszywymi lub podrobionymi dokumentami tożsamości lub podróży, dokumentami pobytowymi lub wizami lub dokumentami uzasadniającymi warunki wjazdu, zniszczenie lub innego rodzaju pozbycie się takich dokumentów, używanie pseudonimów z zamiarem oszustwa, dostarczanie innych nieprawdziwych informacji w formie ustnej lub pisemnej lub w inny oparty na oszustwie sprzeciw wobec procedury powrotu lub readmisji;e) niekorzystanie z doradztwa w zakresie powrotu i reintegracji, jeżeli wymagają tego właściwe organy;f) obywatel państwa trzeciego nie posiada więzów społecznych, w szczególności więzów rodzinnych, i nie posiada dostatecznych środków utrzymania;g) nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z art. 21 ust. 2 lit. a)–c), e), fa) oraz i)–k), w tym brak współpracy w uzyskiwaniu dokumentów podróży;h) inne kryteria niż kryteria określone w lit. a)–f), jeżeli przewiduje to prawo krajowe.▌

Rozdział IIIaŚRODKI WSPIERAJĄCE POWROTY ORAZ ŚRODKI BĘDĄCE ALTERNATYWĄ DLA DETENCJI

Artykuł 23Dyspozycyjność podczas procesu powrotu1.Aby przygotować i zapewnić skuteczny powrót lub w większym stopniu zachęcić do przestrzegania obowiązku opuszczenia terytorium i współpracy, państwa członkowskie mogą zastosować wobec obywatela państwa trzeciego co najmniej jeden z poniższych środków:a) obowiązek pozostawania na określonym obszarze geograficznym na terytorium państwa członkowskiego, po którym może się swobodnie przemieszczać;b) obowiązek zamieszkiwania pod określonym adresem lub w miejscu wyznaczonym przez właściwe organy;c) obowiązek zgłaszania się do właściwych organów w określonych terminach osobiście lub w inny sposób, jak określono w prawie krajowym;d) środki inne niż te, o których mowa w lit. a)–c), jeżeli przewidziano je w prawie krajowym. 2.Wszelkie środki na podstawie ust. 1 stosuje się wyłącznie w zakresie uwzględniającym specjalne potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania oraz najlepszy interes dziecka.2a. Środki określone w ust. 1 mogą także zostać nałożone na obywateli państw trzecich, którzy nie mogą zostać wydaleni, z powodu braku współpracy z właściwymi organami.3.Właściwe organy mogą, na wniosek obywatela państwa trzeciego, udzielić zezwolenia na czasowe nieprzestrzeganie środka, o którym mowa w ust. 1.▌4.Obywatela państwa trzeciego informuje się, czy udzielono mu zezwolenia, o którym mowa w ust. 3.5.Obywatel państwa trzeciego nie musi występować o zezwolenie na podstawie ust. 3 na stawienie się przed organami lub sądami, jeżeli w przeciwnym razie naruszałoby to obowiązki określone w ust. 1 oraz jeżeli obecność tej osoby jest konieczna. Obywatel państwa trzeciego z wyprzedzeniem powiadamia właściwe organy o takiej konieczności stawienia się przed organami lub sądami.6.Decyzje podejmowane zgodnie z ust. 1 lit. b) i c) muszą być sporządzane w formie pisemnej, być proporcjonalne i uwzględniać szczególne okoliczności danego obywatela państwa trzeciego.7. Obywatela państwa trzeciego powiadamia się o każdej decyzji o zastosowaniu środków, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz o skutkach nieprzestrzegania tej decyzji, w tym o detencji na podstawie art. 29.

Artykuł 23aCzynności dochodzeniowe1. Bez uszczerbku dla czynności dochodzeniowych podejmowanych zgodnie z prawem krajowym z innych powodów niezwiązanych z powrotami, właściwe organy państw członkowskich mogą, w razie potrzeby i gdy jest to proporcjonalne i należycie uzasadnione z punktu widzenia przygotowywania lub dopilnowania skutecznego powrotu:a)przeszukać obywatela państwa trzeciego oraz – z zastrzeżeniem uzyskania wcześniej nakazu sądowego lub, zgodnie z odpowiednim prawem krajowym, nakazu administracyjnego, jeżeli jest to konieczne, proporcjonalne i należycie uzasadnione pilnością takiego przeszukania – jego miejsce zamieszkania lub inne stosowne pomieszczenia;aa)podjąć kroki administracyjne, aby zapewnić przestrzeganie obowiązku dostarczenia danych biometrycznych zgodnie z prawem krajowym, w tym odcisków palców, co może oznaczać konieczność zastosowania – tylko w ostateczności – środków przymusu, jeżeli obywatel państwa trzeciego nie dostarczy danych biometrycznych wymaganych na podstawie art. 21 ust. 2 lit. f);b) przeszukać i zabezpieczyć rzeczy osobiste, urządzenia elektroniczne i inne istotne obiekty; c) zastosować inne czynności dochodzeniowe, jeżeli przewidziano je w prawie krajowym.2. Wszelkie czynności dochodzeniowe na podstawie ust. 1 lit. a)–c) niniejszego artykułu mogą zostać przeprowadzone bez zgody danego obywatela państwa trzeciego.3. Wszelkie czynności dochodzeniowe podjęte zgodnie z ust. 1 lit. a)–c) niniejszego artykułu odbywają się z poszanowaniem praw podstawowych i podlegają zabezpieczeniom i środkom prawnym przewidzianym w prawie unijnym i krajowym.

Artykuł 23bSkutki niewypełniania obowiązku współpracy 1. W razie niewypełniania obowiązku współpracy określonego w art. 21 ust. 1 oraz wymogów przewidzianych w art. 21 ust. 2 państwa członkowskie nakładają na danego obywatela państwa trzeciego co najmniej jeden ze środków określonych w art. 23 ust. 1 i mogą nałożyć co najmniej jeden z następujących środków, które powinny być skuteczne i proporcjonalne:b) odmowa lub obniżenie niektórych świadczeń i zasiłków, jeżeli są przewidziane w prawie krajowym, chyba że uniemożliwi to zaspokojenie podstawowych potrzeb;c) odmowa lub zmniejszenie zachęt przyznanych w celu wspierania dobrowolnych powrotów, w tym odmowa lub ograniczenie pomocy w programach powrotu i reintegracji zgodnie z art. 46 ust. 3;d) odmowa wydania lub cofnięcie zezwolenia na pracę, jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym;e) przedłużenie okresu obowiązywania zakazu wjazdu do maksymalnego okresu jego obowiązywania zgodnie z art. 10 ust. 6;f) sankcje karne, w tym karę pozbawienia wolności, jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym;g) kary finansowe;h)środki lub konsekwencje inne niż wymienione powyżej, jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym.

Artykuł 23cŚrodki będące alternatywą dla detencji1. Państwa członkowskie mogą nałożyć co najmniej ze środków będących alternatywą dla detencji z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji danego obywatela państwa trzeciego, w tym poziomu ryzyka ucieczki ocenionego zgodnie z art. 21a:a) złożenie odpowiedniej gwarancji finansowej;b) zastosowanie dozoru elektronicznego;c) inne środki niż określone w lit. a) i b), jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym.1a.Środki, o których mowa w akapicie pierwszym, mają przede wszystkim na celu zapewnienie skutecznego i terminowego powrotu obywatela państwa trzeciego.2. W decyzji o zastosowaniu środków, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, podaje się stosowne powody faktyczne i prawne.3. Obywateli państw trzecich powiadamia się pisemnie o każdej decyzji o zastosowaniu środków, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz o skutkach nieprzestrzegania tej decyzji, w tym o detencji na podstawie art. 29.4. Państwa członkowskie dopilnowują, aby decyzje podjęte zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu były weryfikowane przez sąd lub trybunał na wniosek zainteresowanej osoby lub z urzędu.

Rozdział IVZABEZPIECZENIA I ŚRODKI PRAWNESekcja 1Zabezpieczenia proceduralne

Artykuł 24Prawo do informacji1.Właściwe organy dopilnowują, aby informowano obywateli państw trzecich podlegających procedurze powrotu ▌o następujących kwestiach:a)cel ▌procedury ▌;b)▌obowiązki obywateli państw trzecich ▌określone w art. 21 i 23, skutki nieprzestrzegania przepisów zgodnie z art. 23b i art. 29 ust. 3 lit. e), wpis dotyczący powrotu danej osoby w systemie informacyjnym Schengen oraz uznawanie i wykonywanie decyzji nakazującej powrót wydanej przez inne państwo członkowskie zgodnie z art. 9;c)doradztwo i programy w zakresie powrotów i reintegracji zgodnie z art. 46;d)prawa ▌proceduralne ▌zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i prawem krajowym, w szczególności prawo do pomocy prawnej i zastępstwa prawnego zgodnie z art. 25.2.Informacje podaje się bez zbędnej zwłoki w ▌języku zrozumiałym dla obywatela państwa trzeciego lub w języku, co do którego można zasadnie zakładać, że jest dla niego zrozumiały. Informacje te można przekazywać w formie standardowych broszur informacyjnych, na papierze albo w formacie elektronicznym oraz, w stosownych przypadkach, dodatkowo ustnie, z wykorzystaniem tłumaczenia pisemnego lub ustnego. W przypadku małoletnich bez opieki informacje przekazuje się w sposób ▌ odpowiedni do wieku, z udziałem ▌ przedstawiciela lub osoby wyznaczonej do pomocy małoletniemu, o których mowa w art. 20 ust. 2.2a.Jeżeli właściwy organ przystępuje do wydalenia na podstawie decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie, w której ustalono więcej niż jeden kraj powrotu, obywatela państwa trzeciego informuje się o kraju powrotu, do którego zostanie wydalony, z odpowiednim wyprzedzeniem przed wydaleniem.

Artykuł 25Pomoc prawna i zastępstwo prawne1.W przypadku wniesienia zgodnie z art. 27 do sądu lub trybunału odwołania lub środka zaskarżenia państwa członkowskie, na wniosek obywatela państwa trzeciego, zapewniają, by otrzymał on niezbędną nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatne zastępstwo prawne ▌.2.Właściwe organy dbają o to, aby małoletnim bez opieki zapewniano zastępstwo i pomoc w taki sposób, by mogli oni korzystać z praw oraz wypełniać obowiązki wynikające z niniejszego rozporządzenia.▌4.Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne zastępstwo prawne zapewniane są przez doradców prawnych lub inne odpowiednio wykwalifikowane osoby, które są dopuszczone lub upoważnione na podstawie prawa krajowego do udzielania pomocy obywatelowi państwa trzeciego lub reprezentowania go, lub przez organizacje pozarządowe akredytowane na mocy prawa krajowego do świadczenia obywatelom państw trzecich usług prawnych lub zastępstwa prawnego.5.Od zapewnienia nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym państwa członkowskie mogą odstąpić, w przypadku gdy:a)uznaje się, że obywatel państwa trzeciego ma wystarczające środki, aby zapewnić sobie na własny koszt pomoc prawną i zastępstwo prawne;b)uznaje się, że odwołanie nie ma realnych szans powodzenia lub stanowi nadużycie;c)odwołanie lub kontrola sądowa, w tym ponowne rozprawy lub kontrole odwołania, odbywają się w drugiej lub wyższej instancji odwoławczej, jak przewidziano na mocy prawa krajowego;d)obywatel państwa trzeciego otrzymuje już pomoc doradcy prawnego lub jest przez niego reprezentowany.6.Obywatel państwa trzeciego ubiegający się o nieodpłatną pomoc prawną i zastępstwo prawne musi ujawnić swoją sytuację finansową i natychmiast poinformować właściwe organy o wszelkich istotnych zmianach swojej sytuacji finansowej, chyba że prawo krajowe przewiduje nieodpłatną pomoc prawną niezależnie od sytuacji finansowej danej osoby.7.Z wyjątkiem wszelkiej pomocy udzielanej małoletnim bez opieki ▌ państwa członkowskie mogą:a)nakładać ograniczenia pieniężne lub czasowe w zakresie zapewniania nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego zastępstwa prawnego, pod warunkiem że nie są one arbitralne i nie ograniczają w sposób nieuzasadniony dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego zastępstwa prawnego ▌;b)domagać się od obywatela państwa trzeciego całkowitego lub częściowego zwrotu wszelkich poniesionych kosztów, w przypadku gdy w toku procedury sytuacja finansowa obywatela państwa trzeciego poprawi się lub jeżeli decyzja o zapewnieniu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego zastępstwa prawnego została podjęta na podstawie nieprawdziwych informacji przedstawionych przez obywatela państwa trzeciego;c)postanowić, że w odniesieniu do opłat oraz innych kosztów i zwrotów traktowanie obywateli państw trzecich ma być jednakowe, lecz nie korzystniejsze niż traktowanie na ogół przyznawane ich obywatelom w kwestiach związanych z pomocą prawną.8.Państwa członkowskie ustanawiają szczególne przepisy proceduralne regulujące sposób składania i rozpatrywania wniosków o zapewnienie nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego zastępstwa prawnego w odniesieniu do wnoszenia odwołania lub środka zaskarżenia do sądu lub trybunału zgodnie z art. 27 lub stosują istniejące przepisy dotyczące krajowych roszczeń o podobnym charakterze, pod warunkiem że przepisy te nie uniemożliwiają ani nie utrudniają nadmiernie dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej i do nieodpłatnego zastępstwa prawnego.9.W przypadku gdy decyzję o niezapewnieniu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego zastępstwa prawnego podejmuje organ, który nie jest sądem lub trybunałem i który uzasadnia tę decyzję tym, że odwołanie nie ma realnych szans powodzenia lub stanowi nadużycie, osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem lub trybunałem przeciwko tej decyzji. ▌10.Państwa członkowskie mogą zapewnić nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatne zastępstwo prawne w procedurze administracyjnej zgodnie z prawem krajowym.

Sekcja 2Środki prawne

Artykuł 26Prawo do skutecznego środka prawnego1.Danemu obywatelowi państwa trzeciego zapewnia się skuteczny środek prawny do zaskarżenia decyzji, o których mowa w art. 7 ust. 1, art. 10 i art. 12 ust. 2, przed sądem lub trybunałem właściwym zgodnie z prawem krajowym.2.Skuteczny środek prawny przewiduje pełne rozpatrzenie ▌ zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych.3.Jeżeli materiały zawarte w aktach sprawy przedstawionych sądowi lub trybunałowi odpowiedzialnemu za środek prawny przeciwko decyzji nakazującej powrót lub decyzji nakazującej wydalenie, uzupełnione lub wyjaśnione w następstwie przeprowadzonego postępowania kontradyktoryjnego, pozwalają sądzić, że mogła zostać naruszona zasada non-refoulement, weryfikuje się zgodność z wymogami wynikającymi z zasady non-refoulement. 4. Unieważnienie lub cofnięcie innego niż istotny elementu decyzji nakazującej powrót nie skutkuje unieważnieniem ani cofnięciem pozostałej części danej decyzji.

Artykuł 27Odwołanie do właściwego sądu lub trybunału1.Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie określają w swoim prawie krajowym ▌ termin ▌wniesienia odwołania przed sąd lub trybunał pierwszej instancji, który wynosi maksymalnie 14 dni.Państwa członkowskie, które do dnia ... [dzień wejścia w życie niniejszego rozporządzenia] określiły w swoim prawie krajowym terminy wniesienia odwołania, które wynoszą 30 dni lub dłużej, mogą nie stosować akapitu pierwszego. Jeżeli państwa członkowskie zdecydują się go nie stosować, termin, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie przekracza 30 dni.2.Termin, o którym mowa w ust. 1, zaczyna biec w dniu, w którym obywatel państwa trzeciego został powiadomiony o którejkolwiek z decyzji, o których mowa w art. 7 ust. 1, art. 10 i art. 12 ust. 2, lub w dniu, w którym zgodnie z prawem krajowym uznaje się, że został o takiej decyzji powiadomiony.3.W przypadku gdy decyzja nakazująca powrót opiera się na tym samym akcie co decyzja o odmowie lub zakończeniu legalnego pobytu lub została wydana w tym samym akcie co decyzja o odmowie lub zakończeniu legalnego pobytu, termin odwołania się od decyzji nakazującej powrót może być taki sam jak termin przewidziany w prawie krajowym na odwołanie się od decyzji o zakończeniu lub odmowie legalnego pobytu.4.Jeżeli zakaz wjazdu lub decyzja nakazująca wydalenie zostają wydane wraz z decyzją nakazującą powrót, o której mowa w art. 7, można się od nich odwołać łącznie z odwołaniem od tej decyzji nakazującej powrót, do tego samego sądu lub trybunału i w ramach tego samego postępowania ▌ i w tych samych terminach. Jeżeli zakaz wjazdu lub decyzja nakazująca wydalenie zostają wydane oddzielnie od decyzji nakazującej powrót lub stanowią jedyną decyzję podlegającą odwołaniu, można się od niech odwołać oddzielnie. ▌▌

Artykuł 28Skutek zawieszający1.Chociaż niniejsze rozporządzenie nie przewiduje automatycznego skutku zawieszającego odwołania, państwa członkowskie dopilnowują, przy pełnym poszanowaniu art. 47 Karty, aby właściwy sąd lub trybunał pierwszej instancji mogły zawiesić wydalenie przed wykonaniem decyzji wydanych zgodnie z art. 7▌ i art. 12 ust. 2. Wydalenie może zostać zawieszone na wniosek danego obywatela państwa trzeciego na okres przewidziany na wniesienie odwołania zgodnie z art. 27 lub, jeżeli wniesiono odwołanie, do czasu rozpatrzenia takiego odwołania, chyba że prawo krajowe stanowi również, że wykonanie takiej decyzji może zostać zawieszone z urzędu. Pozostaje to bez uszczerbku dla przepisów prawa krajowego, zgodnie z którymi środki prawne wnoszone przed sądem lub trybunałem pierwszej instancji mają automatyczny skutek zawieszający.1a. Przy ocenie wniosku, o którym mowa w ust. 1, sąd lub trybunał może opierać się na materiale zawartym w aktach sprawy mu przedstawionych, w tym na ocenie istotnych okoliczności, którą przeprowadzono na poprzednich etapach procedury powrotu oraz, w stosownych przypadkach, procedury azylowej.▌3.W przypadku wniesienia kolejnego odwołania od pierwszej lub kolejnej decyzji w sprawie odwołania wydalenie nie ulega zawieszeniu, chyba że zgodnie z prawem krajowym takie środki prawne mają skutek zawieszający lub obywatel państwa trzeciego wystąpi z wnioskiem o zawieszenie, a właściwy sąd lub trybunał podejmie decyzję o jego przyznaniu, z należytym uwzględnieniem szczególnych okoliczności danego przypadku.▌

Rozdział V▌ DETENCJA

Artykuł 29Podstawy do zastosowania detencji1.Państwa członkowskie mogą umieścić obywatela państwa trzeciego w ośrodku detencyjnym zgodnie z niniejszym rozporządzeniem na podstawie indywidualnej oceny danego przypadku i wyłącznie w zakresie, w jakim detencja jest proporcjonalna.2.Państwa członkowskie mogą umieścić obywatela państwa trzeciego w ośrodku detencyjnym wyłącznie w celu powrotu, w tym przygotowania powrotu, readmisji lub przeprowadzenia procesu wydalenia.3.Umieszczenie obywatela państwa trzeciego w ośrodku detencyjnym może nastąpić na co najmniej jednej z następujących podstaw:a)ryzyko ucieczki określone zgodnie z art. 21a;b)obywatel państwa trzeciego unika readmisji, przygotowania do powrotu lub ▌ wydalenia lub je utrudnia;c)obywatel państwa trzeciego stwarza ryzyko dla bezpieczeństwa zgodnie z art. 16;d)w celu ustalenia lub weryfikacji jego tożsamości lub obywatelstwa;e)nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z art. 21 ust. 2 lit. a)–c), e), fa) oraz i)–k), w tym brak współpracy w uzyskiwaniu dokumentów podróży;f) inne istotne podstawy związane z powrotem, przewidziane w prawie krajowym, w celu zapewnienia skutecznych procedur powrotu, które są konieczne i proporcjonalne.5.Decyzja o zastosowaniu detencji wydawana jest przez organy administracyjne lub sądowe. Detencję nakazuje się w drodze pisemnej decyzji z podaniem powodów faktycznych i prawnych stanowiących jej podstawę, jak również informacji o dostępnych środkach prawnych. O decyzji powiadamia się obywatela państwa trzeciego ustnie lub pisemnie w języku, który obywatel państwa trzeciego rozumie lub można w uzasadniony sposób przypuszczać, że jest dla niego zrozumiały, w tym z wykorzystaniem usług tłumaczenia ustnego lub pisemnego.6.Podczas umieszczania obywatela państwa trzeciego w ośrodku detencyjnym zgodnie z ust. 2 państwa członkowskie biorą pod uwagę ▌, czy jest on osobą wymagającą szczególnego traktowania.▌

Artykuł 32Okres detencji1.Detencja trwa jak najkrócej i dopóki istnieją podstawy określone w ust. 29 i jest to konieczne do zapewnienia faktycznego i skutecznego powrotu obywatela państwa trzeciego.2.Jeżeli okaże się, że podstawy określone w art. 29 przestały już istnieć, ▌obywatel państwa trzeciego zostaje zwolniony z ośrodka detencyjnego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Takie zwolnienie nie wyklucza zastosowania środków ▌zgodnie z art. 23 i art. 23c.3.Okres detencji w ▌państwie członkowskim nie może przekraczać 12 miesięcy. ▌Jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że procedura powrotu potrwa dłużej ze względu na brak współpracy ze strony danego obywatela państwa trzeciego lub opóźnienia w uzyskiwaniu niezbędnej dokumentacji od państw trzecich albo z powodu innych nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w prawie krajowym, detencję można stosować przez dłuższy okres, który nie może jednak przekroczyć 24 miesięcy w danym państwie członkowskim.Jeżeli obywatel państwa trzeciego przeniósł się do innego państwa członkowskiego, a jego postępowanie stanowi podstawę do zastosowania detencji, o której to podstawie mowa w art. 29 ust. 3, stosuje się nowy okres detencji.3a. Po upływie maksymalnego okresu detencji wynoszącego 24 miesiące, o którym mowa w ust. 3, detencja może być stosowana przez dodatkowe okresy nieprzekraczające 6 miesięcy, zawsze gdy istnieje ryzyko ucieczki i gdy pojawiły się uzasadnione przesłanki wydalenia z powodu co najmniej jednej z następujących zmian okoliczności:a) nowe istotne informacje na temat tożsamości obywatela państwa trzeciego; b) uzyskano dokument podróży lub można zasadnie przypuszczać, że został uzyskany w wyniku zmiany okoliczności; c) poprawiła się współpraca z danym państwem trzecim.Umieszczając obywatela państwa trzeciego w ośrodku detencyjnym zgodnie z niniejszym ustępem, państwo członkowskie traktuje taki przypadek priorytetowo, aby stosować detencję jak najkrócej. 4.Upływ maksymalnych okresów detencji zgodnie z ust. 3 i 3a nie wyklucza zastosowania środków zgodnie z art. 23 i art. 23c.5. Jeżeli obywatel państwa trzeciego współpracuje w sprawie powrotu w trakcie stosowania detencji, dobrowolny powrót danego obywatela państwa trzeciego organizuje się w stosownych przypadkach bez zbędnej zwłoki. Detencja może, w stosownych przypadkach, być stosowana do czasu wyjazdu w celu organizacji skutecznego powrotu w kontekście ust. 3 i 3a.

Artykuł 33Przegląd decyzji o zastosowaniu detencji1.Państwa członkowskie dopilnowują, by detencję poddawano przeglądowi ▌co najmniej raz na sześć miesięcy na wniosek danego obywatela państwa trzeciego albo z urzędu.2.Państwa członkowskie dopilnowują, by detencję zastosowaną wobec małoletnich bez opieki poddawano przeglądowi z urzędu ▌co najmniej raz na trzy miesiące lub na wniosek danego małoletniego bez opieki albo jego przedstawiciela wyznaczonego na podstawie art. 20 ust. 2.3.W przypadku gdy decyzję o zastosowaniu lub przedłużeniu detencji wydały organy administracyjne, państwa członkowskie ▌:a)dopilnowują, aby decyzja o kontroli sądowej zgodności detencji z prawem podejmowana była jak najszybciej w terminie określonym w prawie krajowym po rozpoczęciu detencji ▌; lubb)przyznają danemu obywatelowi państwa trzeciego ▌prawo do wszczęcia postępowania, w ramach którego zgodność detencji z prawem podlega kontroli sądowej, której ▌rozstrzygnięcie następuje jak najszybciej w terminie określonym w prawie krajowym po wszczęciu danego postępowania ▌. W takich przypadkach państwa członkowskie natychmiast po zastosowaniu detencji informują danego obywatela państwa trzeciego o możliwości wszczęcia takiego postępowania.Jeżeli obywatel państwa trzeciego został umieszczony w ośrodku detencyjnym na okres przekraczający maksymalny okres stosowania środka detencyjnego wynoszący 24 miesiące na podstawie art. 32 ust. 3a, a przedłużenie to przekracza 3 miesiące, środek detencyjny podlega kontroli sądu lub trybunału co najmniej raz na trzy miesiące.

Artykuł 34Warunki stosowania detencji1.Detencję ▌ odbywa się co do zasady w specjalnych ośrodkach, w tym w wyspecjalizowanych oddziałach innych ośrodków. Jeżeli państwo członkowskie nie może zapewnić detencji w takich ośrodkach i jest zmuszone do wykorzystania w tym celu zakładu karnego, obywatele państw trzecich przetrzymywani są, w miarę możliwości, oddzielnie od zwykłych więźniów.2.Obywatele państw trzecich umieszczeni w ośrodku detencyjnym mają dostęp do przestrzeni na wolnym powietrzu. Dostęp do przestrzeni na wolnym powietrzu może być ograniczony do wyznaczonego okresu, jeżeli jest to konieczne i proporcjonalne do zapewnienia dobrze funkcjonującego ośrodka detencyjnego. 3.Obywatelom państwa trzeciego umieszczonym w ośrodku detencyjnym należy – na ich wniosek – umożliwić kontakt w odpowiednim czasie z ich pełnomocnikami prawnymi, członkami rodziny i właściwymi organami konsularnymi.4.Szczególną uwagę zwraca się na specjalne potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania umieszczonych w ośrodku detencyjnym ▌. Obywatelom państw trzecich umieszczonym w ośrodku detencyjnym zapewnia się opiekę zdrowotną w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie.5.Przedstawiciele prawni, członkowie rodziny, właściwe organy konsularne oraz odpowiednie i właściwe organizacje i podmioty krajowe, międzynarodowe i pozarządowe mają możliwość wizytowania ośrodków detencyjnych i kontaktowania się z obywatelami państw trzecich oraz odwiedzenia ich w warunkach zapewniających poszanowanie prywatności. Takie wizyty mogą podlegać zezwoleniu i innym odpowiednim warunkom, w tym uprzedniemu wydaniu odpowiedniego poświadczenia bezpieczeństwa wydanego przez właściwy organ zgodnie z prawem krajowym. Państwa członkowskie mogą nałożyć ograniczenia takiego dostępu na mocy prawa krajowego, jeżeli takie ograniczenia są obiektywnie niezbędne ze względów bezpieczeństwa, porządku publicznego lub zarządzania administracyjnego ośrodkiem. 6.Obywatele państw trzecich umieszczeni w ośrodku detencyjnym są informowani ▌ o zasadach pobytu w ośrodku oraz o swoich prawach i obowiązkach ▌ w języku dla nich zrozumiałym lub w języku, co do którego można zasadnie przypuszczać, że jest dla nich zrozumiały. Informacje te obejmują również informację o przysługującym im prawie, zgodnie z prawem krajowym, do kontaktowania się z osobami lub podmiotami, o których mowa w ust. 3 i 5.6a. Wobec obywateli państw trzecich uznanych za stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa zgodnie z art. 16 mogą zostać zastosowane zaostrzone rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa w ośrodkach detencyjnych, w tym bardziej rygorystyczne środki oddzielenia lub zwiększony nadzór, przez okres absolutnie niezbędny do zarządzania ryzykiem i ułatwienia ich powrotu.

Artykuł 35Warunki stosowania detencji wobec małoletnich bez opieki i rodzin z małoletnimi1.Małoletni bez opieki oraz rodziny z małoletnimi umieszczane są w ośrodku detencyjnym wyłącznie w ostateczności i na jak najkrótszy odpowiedni czas z uwzględnieniem najlepszego interesu dziecka.2.▌ Małoletnim bez opieki i rodzinom z małoletnimi zapewnia się w okresie detencji oddzielne zakwaterowanie, gwarantujące im odpowiednią prywatność. Infrastruktura musi być dostosowana do potrzeb małoletnich oraz do ich wieku i ▌ płci ▌, a tamtejszy personel musi być odpowiednio przeszkolony.3.Małoletni przebywający w ośrodku detencyjnym mają możliwość uczestniczenia w wolnym czasie w zajęciach, w tym w grach i zajęciach rekreacyjnych odpowiednich do ich wieku, oraz mają dostęp do edukacji lub zajęć edukacyjnych w formie dostosowanej do okresu detencji.

Rozdział VIREADMISJA

Artykuł 36 ▌Readmisja1.W razie potrzeby po wydaniu ▌ decyzji nakazującej powrót ▌ właściwe organy – w razie potrzeby przy wsparciu Fronteksu – ▌ wszczynają ▌readmisję, w tym, w stosownych przypadkach, w związku z potwierdzeniem obywatelstwa obywatela państwa trzeciego, wydania dokumentu podróży obywatelowi państwa trzeciego oraz organizacji operacji powrotowej.▌ W stosownych przypadkach europejski powrotowy dokument podróży wykorzystuje się zgodnie z mającym zastosowanie instrumentem readmisji i rozporządzeniem (UE) 2016/1953Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1953 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie ustanowienia europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz uchylające zalecenie Rady z dnia 30 listopada 1994 r. (Dz.U. L 311 z 17.11.2016, s. 13, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/1953/oj)..▌7. W ▌ readmisję w państwach trzecich zaangażowani są wyspecjalizowani unijni urzędnicy łącznikowi ds. powrotów finansowani przez Unię. Urzędnicy ci należą do struktury delegatur Unii i ściśle współpracują z Komisją w zakresie realizacji odpowiednich priorytetów polityki Unii.▌

Artykuł 37aWymiar zewnętrzny i współpraca z państwami trzecimiUnia i państwa członkowskie dbają o to, aby wymiar zewnętrzny polityki powrotowej stanowił integralną część kompleksowego podejścia do zarządzania migracją. W przypadku stwierdzenia braku współpracy ze strony państwa trzeciego lub w przypadku gdy co najmniej jedno państwo członkowskie napotyka trudności we współpracy z państwem trzecim w zakresie readmisji, Unia i państwa członkowskie wprowadzają odpowiednie środki, w tym stosowanie warunkowości w odniesieniu do wszystkich odpowiednich polityk i narzędzi, takich jak polityka wizowa, a także handel i rozwój, jak przewidziano w regulujących je aktach ustawodawczych Unii i w odniesieniu do związanych nimi państw członkowskich, w celu wspierania przewidywalnych i skutecznych procedur powrotu z państwami trzecimi oraz zapewnienia skutecznej i trwałej współpracy w zakresie readmisji.

Rozdział VIIUDOSTĘPNIANIE I PRZEKAZYWANIE DANYCH OSOBOWYCH

Artykuł 38Wymiana informacji między państwami członkowskimi1.Państwa członkowskie wykorzystują wszelkie odpowiednie sposoby współpracy i wymiany informacji w celu wykonania niniejszego rozporządzenia.2.Wymiana informacji odbywa się na wniosek państwa członkowskiego i może następować wyłącznie między właściwymi organami państw członkowskich.3.Państwa członkowskie przekazują sobie wzajemnie, na wniosek, dostępne informacje dotyczące osoby objętej zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia do celów przeprowadzenia procedury powrotu ▌ i udzielenia pomocy w powrocie i reintegracji.4.W przypadku gdy informacje, o których mowa w ust. 3, mogą być wymieniane za pośrednictwem systemów informacyjnych UE, o których mowa w art. 4 pkt 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/818Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/818 z dnia 20 maja 2019 r. w sprawie ustanowienia ram interoperacyjności systemów informacyjnych UE w obszarze współpracy policyjnej i sądowej, azylu i migracji oraz zmieniające rozporządzenia (UE) 2018/1726, (UE) 2018/1862 oraz (UE) 2019/816 (Dz.U. L 135 z 22.5.2019, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/818/oj)., lub za pośrednictwem informacji uzupełniających zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1860, informacje takie, co do zasady, wymienia się wyłącznie za pomocą tych środków.5.We wniosku o informacje podaje się podstawy, na których jest oparty.6.Informacje, o których mowa w ust. 3, mogą obejmować w szczególności:a)informacje niezbędne do ustalenia tożsamości obywatela państwa trzeciego oraz, w stosownych przypadkach, tożsamości członków jego rodziny, krewnych i innych osób należących do rodziny ▌;b)informacje dotyczące danych biometrycznych pobranych od obywatela państwa trzeciego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1358 ▌;c)informacje dotyczące obywatelstwa i wszelkich dokumentów podróży obywatela państwa trzeciego ▌;d)informacje dotyczące miejsca zamieszkania obywatela państwa trzeciego, odbyte trasy, języki, którymi dana osoba się posługuje, i dane kontaktowe (adresy poczty elektronicznej i numery telefonów);e)informacje o każdym statusie pobytu lub zezwoleniu na pobyt, w tym o dokumentach pobytu lub wizach – a także o wszelkich dotyczących ich wnioskach lub o przedłużeniach ich ważności – wydanych przez państwo członkowskie lub państwo trzecie;f)informacje związane z operacją powrotową obywatela państwa trzeciego ▌;g)informacje dotyczące reintegracji obywatela państwa trzeciego, w stosownych przypadkach, w tym informacje na temat konieczności zapewnienia szczególnego traktowania;h)podstawy wszelkich decyzji nakazujących powrót podjętych wobec obywatela państwa trzeciego;ha) informacje na temat przestrzegania przez obywatela państwa trzeciego obowiązków wynikających z art. 21 lub stosowania się do środków, o których mowa w art. 23;i)informacje o tym, czy obywatela państwa trzeciego umieszczono w ośrodku detencyjnym, czy też zastosowano wobec niego środki będące alternatywą dla detencji;j)informacje z rejestrów karnych lub związane z zagrożeniem dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, które stwarza obywatel państwa trzeciego;k)informacje na temat konieczności zapewnienia szczególnego traktowania, potrzeb zdrowotnych i medycznych obywatela państwa trzeciego.7.Państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, jest zobowiązane do udzielenia odpowiedzi jak najszybciej, jednak nie później niż w ciągu dwóch tygodni.7a. Brak odpowiedzi, niepełna odpowiedź lub spóźniona odpowiedź ze strony państwa członkowskiego na wniosek złożony na podstawie niniejszego artykułu nie uniemożliwiają ani nie opóźniają wykonania decyzji nakazującej powrót lub nakazu wydalenia wydanych przez inne państwo członkowskie. Państwo członkowskie składające wniosek może działać na podstawie informacji, którymi już dysponują jego właściwe organy, zgodnie z prawem Unii i prawem krajowym.8.Informacje uzyskane w ramach wymiany mogą być wykorzystywane jedynie do celów określonych w ust. 3. W każdym państwie członkowskim takie informacje, w zależności od ich rodzaju i uprawnień organu otrzymującego, mogą być przekazywane wyłącznie organom lub organom sądowym, którym powierzono przeprowadzenie procedury powrotu, ▌ readmisji lub udzielanie pomocy w reintegracji.9. Państwa członkowskie przekazują sobie wzajemnie, na wniosek, oryginały dokumentów podróży obywatela państwa trzeciego, jeżeli dokument podróży jest niezbędny do zapewnienia powrotu.

Artykuł 39Przekazywanie państwom trzecim danych dotyczących obywateli państw trzecich do celów powrotu, readmisji i reintegracji1.Bez uszczerbku dla art. 40 oraz 41, dane, o których mowa w art. 38 ust. 6 lit. a)–h), mogą być przetwarzane i przekazywane przez właściwy organ oraz – w stosownych przypadkach – przez Frontex właściwemu organowi państwa trzeciego lub stronom trzecim właściwym w zakresie udzielania pomocy w reintegracji lub w zakresie innych zadań związanych z przeprowadzeniem powrotu, takim jak linie lotnicze i dostawcy usług medycznych, w przypadku gdy jest to niezbędne do celów powrotu, readmisji lub reintegracji.▌3.Państwa członkowskie i Frontex przekazujące dane osobowe na podstawie ust. 1 ▌ zapewniają, aby takie przekazywanie danych było zgodne odpowiednio z rozdziałem V rozporządzenia (UE) 2016/679 i rozdziałem V rozporządzenia (UE) 2018/1725.4.W przypadku gdy przekazania danych dokonuje się zgodnie z ust. 1 ▌, takie przekazanie jest dokumentowane, a dokumentacja udostępniana jest na żądanie właściwemu organowi nadzorczemu ustanowionemu zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 i art. 52 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725, z podaniem daty i godziny przekazania danych oraz informacji o właściwym organie otrzymującym państwa trzeciego. Dokumentacja ta ogranicza się do informacji absolutnie niezbędnych do wykazania zgodności z podstawą prawną przekazania i nie pociąga za sobą dodatkowych obowiązków sprawozdawczych dla państw członkowskich.

Artykuł 40Przekazywanie państwom trzecim danych dotyczących wyroków skazujących wydanych wobec obywateli państw trzecich do celów powrotu, readmisji i reintegracji1.Dane dotyczące jednego lub większej liczby wyroków skazujących wydanych wobec obywatela państwa trzeciego mogą być przetwarzane i przekazywane w indywidualnych przypadkach przez właściwy organ oraz – w stosownych przypadkach – przez Frontex właściwemu organowi państwa trzeciego lub stronom trzecim właściwym w zakresie udzielania pomocy w reintegracji lub w zakresie innych zadań związanych z przeprowadzeniem powrotu, jeżeli spełnione są następujące warunki:a)obywatel państwa trzeciego, którego dane osobowe są przekazywane, został skazany w ciągu ostatnich 25 lat za przestępstwo terrorystyczne lub w ciągu ostatnich 15 lat za jakiekolwiek inne przestępstwo wymienione w załączniku do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 z dnia 12 września 2018 r. ustanawiające europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS) i zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1077/2011, (UE) nr 515/2014, (UE) 2016/399, (UE) 2016/1624 i (UE) 2017/2226 (Dz.U. L 236 z 19.9.2018, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1240/oj). lub popełnił przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej dwóch lat na mocy prawa krajowego skazującego państwa członkowskiego lub popełnił kilka przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej jednego roku na mocy prawa krajowego skazującego państwa członkowskiego;b)przekazanie danych jest niezbędne do celów powrotu, readmisji lub zapewnienia dostosowanej do potrzeb i niefinansowej pomocy w reintegracji;▌d)▌ właściwy organ sprawdził oraz – w stosownych przypadkach – Frontex upewnił się, że przekazanie danych nie stwarza ryzyka naruszenia zasady non-refoulement;e)▌ właściwy organ sprawdził oraz – w stosownych przypadkach – Frontex upewnił się, że przekazanie danych nie stwarza ryzyka naruszenia art. 50 Karty.▌3. Państwa członkowskie i Frontex przekazujące dane osobowe na podstawie ust. 1 lub 2 zapewniają, aby takie przekazywanie danych było zgodne odpowiednio z rozdziałem V rozporządzenia (UE) 2016/679 i rozdziałem V rozporządzenia (UE) 2018/1725.4.W przypadku gdy przekazania danych dokonuje się zgodnie z ust. 1 ▌, takie przekazanie jest dokumentowane, a dokumentacja udostępniana jest na żądanie właściwemu organowi nadzorczemu ustanowionemu zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 i art. 52 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725, z podaniem daty i godziny przekazania danych oraz informacji o właściwym organie otrzymującym państwa trzeciego, a także uzasadnienia, że przekazanie danych spełnia warunki określone w ust. 1 ▌, oraz przekazanych danych osobowych. Dokumentacja ta ogranicza się do informacji absolutnie niezbędnych do wykazania zgodności z podstawą prawną przekazania i nie pociąga za sobą dodatkowych obowiązków sprawozdawczych dla państw członkowskich.

Artykuł 41Przekazywanie danych dotyczących zdrowia obywateli państw trzecich państwom trzecim w celu przeprowadzenia operacji powrotowej i reintegracji1.Dane dotyczące pomocy medycznej udzielanej obywatelom państw trzecich podczas operacji powrotowej mogą być przetwarzane i przekazywane w indywidualnych przypadkach przez właściwy organ oraz – w stosownych przypadkach – przez Frontex właściwemu organowi państwa trzeciego lub stronom trzecim właściwym w zakresie udzielania pomocy w reintegracji lub w zakresie innych zadań związanych z przeprowadzeniem powrotu, takim jak dostawcy usług medycznych, jeżeli spełnione są następujące warunki:a)przekazanie danych jest niezbędne do celów przeprowadzenia operacji powrotowej;▌c)▌ właściwy organ sprawdził oraz – w stosownych przypadkach – Frontex upewnił się, że przekazanie danych nie stwarza ryzyka naruszenia zasady non-refoulement.2.Dane dotyczące zdrowia obywateli państw trzecich i ich potrzeb medycznych mogą być przetwarzane i przekazywane w indywidualnych przypadkach przez właściwy organ oraz – w stosownych przypadkach – przez Frontex stronie trzeciej właściwej w zakresie udzielania pomocy w reintegracji lub w zakresie innych zadań związanych z przeprowadzeniem powrotu, jeżeli spełnione są następujące warunki:a)przekazanie danych jest niezbędne do celów zapewnienia pomocy w reintegracji, o której mowa w art. 46, dostosowanej do potrzeb medycznych obywatela państwa trzeciego;b)obywatel państwa trzeciego, którego dane osobowe są przekazywane, ▌ wyraził zgodę na takie przekazanie.3.Państwa członkowskie i Frontex przekazujące dane osobowe na podstawie ust. 1 lub 2 zapewniają, aby takie przekazywanie danych było zgodne odpowiednio z rozdziałem V rozporządzenia (UE) 2016/679 i rozdziałem V rozporządzenia (UE) 2018/1725.4.W przypadku gdy przekazania danych dokonuje się zgodnie z ust. 1 lub 2, takie przekazanie jest dokumentowane, a dokumentacja udostępniana jest na żądanie właściwemu organowi nadzorczemu ustanowionemu zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 i art. 52 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725, z podaniem daty i godziny przekazania danych oraz informacji o właściwym organie otrzymującym państwa trzeciego, a także uzasadnienia, że przekazanie danych spełnia warunki określone w ust. 1 lub 2, oraz przekazanych danych osobowych. Dokumentacja ta ogranicza się do informacji absolutnie niezbędnych do wykazania zgodności z podstawą prawną przekazania i nie pociąga za sobą dodatkowych obowiązków sprawozdawczych dla państw członkowskich.

Rozdział VIIIWSPÓLNY SYSTEM POWROTÓW

Artykuł 42Elementy wspólnego systemu powrotów1.Zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wspólny system powrotów składa się z następujących elementów:a)wspólna procedura powrotu obywateli państw trzecich niemających prawa do pobytu na terytorium państw członkowskich;b)system uznawania i wykonywania decyzji nakazujących powrót w państwach członkowskich;▌d)cyfrowe systemy zarządzania powrotami, readmisją i reintegracją obywateli państw trzecich;e)współpraca między państwami członkowskimi;ea) wystarczająca liczba ośrodków detencyjnych określona przez państwo członkowskie z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb;f)wsparcie finansowe ze strony Unii i wsparcie operacyjne ze strony organów i jednostek organizacyjnych Unii ▌ zgodnie z ich odpowiednimi uprawnieniami.1a. Rozwój systemów cyfrowych opiera się w jak największym możliwym stopniu na istniejącej infrastrukturze krajowej i interoperacyjnych systemach unijnych i nie stwarza dodatkowych obciążeń sprawozdawczych ani proceduralnych dla państw członkowskich.2.Unia i państwa członkowskie określają wspólne priorytety w dziedzinie powrotów ▌ i reintegracji oraz zapewniają niezbędne działania następcze, z uwzględnieniem europejskiej strategii zarządzania azylem i migracją przyjętej na podstawie art. 8 rozporządzenia (UE) 2024/1351, wdrożenia powrotowej procedury granicznej na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1349, oceny poziomu współpracy państw trzecich z państwami członkowskimi w zakresie readmisji zgodnie z art. 25a rozporządzenia (WE) nr 810/2009 oraz unijnych instrumentów readmisji i wszelkich innych instrumentów unijnych istotnych dla współpracy w zakresie readmisji.3.Unia i państwa członkowskie zapewniają lojalną współpracę i ścisłą koordynację między właściwymi organami oraz między Unią a państwami członkowskimi, a także synergię między wewnętrznymi i zewnętrznymi elementami ▌.

Artykuł 43Właściwe organy ▌ ▌Każde państwo członkowskie wyznacza, zgodnie z prawem krajowym, właściwe organy odpowiedzialne za wypełnianie obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia.▌

Artykuł 44Współpraca między państwami członkowskimi1.Współpraca i pomoc między właściwymi organami wyznaczonymi zgodnie z art. 43, ma na celu, co do zasady:a)dopuszczenie tranzytu przez terytorium danego państwa w celu udzielenia pomocy w wykonaniu decyzji nakazującej powrót wydanej przez inne państwo członkowskie lub uzyskaniu dokumentów podróży;b)udzielanie pomocy logistycznej ▌ lub innej pomocy materialnej lub rzeczowej w związku z tranzytem przez ich terytorium zgodnie z lit. a);ba) ułatwienie przekazania, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. b);▌d) udzielanie pomocy przy wyjeździe obywatela państwa trzeciego do państwa członkowskiego, w którym ma on prawo do pobytu zgodnie z art. 8 ust. 3.▌2. Współpraca i pomoc między właściwymi organami wyznaczonymi zgodnie z art. 43 może mieć, między innymi, na celu:a) prowadzenie lub wspieranie dialogu merytorycznego i wymiany informacji z władzami państw trzecich w celu ułatwienia readmisji;b) kontaktowanie się z właściwymi organami państw trzecich w celu zweryfikowania tożsamości obywateli państw trzecich i uzyskania ważnego dokumentu podróży;c) organizowanie, w imieniu wnioskującego państwa członkowskiego, praktycznych ustaleń dotyczących wykonania decyzji nakazującej powrót;d) udzielanie pomocy logistycznej lub innej pomocy materialnej lub rzeczowej.

Artykuł 45Wsparcie ze strony Fronteksu1.Państwa członkowskie mogą zwrócić się z wnioskiem o wsparcie ich właściwych organów przez ekspertów oddelegowanych lub wspieranych przez Frontex, w tym urzędników łącznikowych ds. powrotów i innych urzędników łącznikowych, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/1896.2.Państwa członkowskie przekazują Fronteksowi odpowiednie informacje na temat przewidywanych potrzeb w zakresie wsparcia ze strony Fronteksu do celów niezbędnego zaplanowania wsparcia, którego ma udzielić Agencja zgodnie z ▌ rozporządzeniem (UE) 2019/1896.

Artykuł 46Wsparcie na rzecz powrotów i reintegracji1.Państwa członkowskie zapewniają dostępność doradztwa w zakresie powrotów i reintegracji w celu udzielenia obywatelom państw trzecich, w stosownych przypadkach, informacji i wytycznych na temat możliwości powrotu i reintegracji, w tym na temat programów, o których mowa w ust. 3, na jak najwcześniejszym etapie procesu powrotu. Doradztwo w zakresie powrotów i reintegracji można łączyć z innym doradztwem w kontekście innych procedur migracyjnych w danym państwie członkowskim.2.Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje na temat powrotu i reintegracji były ▌ przekazywane najpóźniej w momencie wydania decyzji nakazującej powrót.3.Państwa członkowskie zapewniają dostępność programów powrotów i reintegracji, wspieranych lub finansowanych na poziomie krajowym lub unijnym. Takie programy ▌ obejmują pomoc logistyczną, finansową lub inną pomoc materialną lub rzeczową lub zachęty, w tym pomoc w reintegracji w kraju powrotu, udzielaną obywatelowi państwa trzeciego.4.Pomoc w powrocie i reintegracji nie przysługuje w ramach prawa indywidualnego i nie stanowi warunku wstępnego procedury readmisji.5.Pomoc udzielana w ramach programów na rzecz powrotów i reintegracji odzwierciedla poziom współpracy i przestrzegania przepisów przez obywatela państwa trzeciego i może z czasem zostać ograniczona lub cofnięta. W stosownych przypadkach przy określaniu rodzaju i zakresu pomocy w zakresie powrotów i reintegracji można uwzględnić następujące kryteria:a)współpraca danego obywatela państwa trzeciego w trakcie procedury powrotu i readmisji, jak przewidziano w art. 21;b)czy obywatel państwa trzeciego powraca dobrowolnie lub podlega wydaleniu;c)czy obywatel państwa trzeciego jest obywatelem państwa trzeciego wymienionego w załączniku II do rozporządzenia (UE) 2018/1806 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (wersja ujednolicona) (Dz.U. L 303 z 28.11.2018, s. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1806/oj).;d)czy obywatel państwa trzeciego został skazany za przestępstwo;e)czy obywatel państwa trzeciego ma szczególne potrzeby ze względu na to, że jest osobą wymagającą szczególnego traktowania, małoletnim, małoletnim bez opieki lub członkiem rodziny;f) dodatkowe kryteria przewidziane w prawie krajowym.6.Pomocy, o której mowa w niniejszym artykule, nie przyznaje się obywatelom państw trzecich, którzy już korzystali z innego lub takiego samego wsparcia udzielanego przez państwo członkowskie lub Unię. Unia, państwa członkowskie i Frontex zapewniają spójność i koordynację pomocy w reintegracji.

Rozdział IXPRZEPISY KOŃCOWE

Artykuł 47Sytuacje nadzwyczajne1.W sytuacjach gdy wyjątkowo duża liczba obywateli państw trzecich podlegających zobowiązaniu do powrotu w sposób nieprzewidziany znacząco obciąża ośrodki detencyjne państwa członkowskiego lub jego personel administracyjny lub sądowy, to państwo członkowskie może, na czas trwania tej wyjątkowej sytuacji, postanowić o dopuszczeniu dłuższych terminów ▌ niż terminy przewidziane w art. 27 ust. 1, art. 33 ust. 3 i art. 38 ust. 7, oraz podjąć pilne działania w odniesieniu do warunków pobytu w ośrodku detencyjnym odbiegających od warunków określonych w art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 2. Państwa członkowskie mogą tymczasowo dostosować procedury administracyjne i wymogi w zakresie sprawozdawczości wewnętrznej w celu przyspieszenia operacji powrotowych, pod warunkiem że takie dostosowania są absolutnie niezbędne do zaradzenia wyjątkowej sytuacji.2.Jeżeli państwo członkowskie podejmuje tego typu wyjątkowe środki, niezwłocznie informuje o tym Komisję. Informuje również Komisję, gdy tylko ustaną powody zastosowania tych wyjątkowych środków.3.Przepisy niniejszego artykułu nie mogą być interpretowane jako zezwolenie na odstępstwo od ciążącego na nich ogólnego obowiązku podjęcia wszelkich właściwych środków, ogólnych lub szczególnych, aby zapewnić wypełnienie ich obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 48Dane statystyczne1.Do celów monitorowania współpracy z państwami trzecimi w zakresie readmisji Komisja może co roku zwrócić się o przekazanie Fronteksowi następujących danych dotyczących odpowiednich państw trzecich, w podziale na poszczególne państwa trzecie:a)liczba wniosków o potwierdzenie obywatelstwa oraz liczba otrzymanych pozytywnych i negatywnych odpowiedzi na wnioski o potwierdzenie obywatelstwa;b)liczba wniosków o wydanie dokumentów podróży, w tym liczba wniosków o wydanie dokumentów podróży w przypadkach, w których potwierdzono obywatelstwo, liczba dokumentów podróży wydanych przez organy państw trzecich oraz liczba negatywnych odpowiedzi dotyczących wniosku o wydanie dokumentów podróży.▌2.Frontex udziela Komisji dostępu do danych, o których mowa w ustępie 1. Dane, o których mowa w lit. a) i b), zdezagregowane według ▌państw członkowskich, mogą być przekazywane państwom trzecim do celów monitorowania wdrażania i przestrzegania obowiązków w zakresie readmisji, w tym w ramach unijnych instrumentów readmisji. 3.Na wniosek Komisji państwa członkowskie przekazują informacje konieczne do zakończenia oceny zgodnie z art. 9 ust. 12, w szczególności dane statystyczne dotyczące liczby obywateli państw trzecich objętych decyzjami nakazującymi powrót wydanymi przez inne państwo członkowskie oraz liczby obywateli państw trzecich wydalonych lub odesłanych na podstawie uznanych decyzji nakazujących powrót oraz, w stosownych przypadkach, decyzji nakazujących wydalenie wydanych przez inne państwo członkowskie w określonym przedziale czasowym. ▌4. ▌ Do celów niniejszego artykułu i w miarę możliwości Komisja wykorzystuje informacje udostępnione na podstawie rozporządzenia (WE) nr 862/2007.5. Przedkładając wniosek ustawodawczy na podstawie art. 9 ust. 13, Komisja w razie potrzeby proponuje zmiany do niniejszego artykułu, z uwzględnieniem istotnych zmian legislacyjnych dotyczących cyfryzacji.

Artykuł 49Procedura komitetowa1.Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.2.W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. W przypadku gdy komitet nie wyda żadnej opinii, Komisja nie przyjmuje projektu aktu wykonawczego i stosuje się art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Artykuł 50Sprawozdawczość1.Do dnia … [pięć lat po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia], a następnie co pięć lat Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ze stosowania niniejszego rozporządzenia w państwach członkowskich i w stosownych przypadkach proponuje zmiany.2.Na wniosek Komisji państwa członkowskie przesyłają jej dostępne informacje niezbędne do opracowania przez nią sprawozdania zgodnie z ust. 1 nie później niż dziewięć miesięcy przed upływem terminu. Komisja wykorzystuje, w miarę możliwości, informacje udostępnione na podstawie rozporządzenia (WE) nr 862/2007.

Artykuł 51Uchylenie1.Dyrektywa 2008/115/WE, dyrektywa 2001/40/WE i decyzja Rady 2004/191/WE tracą moc ▌ w odniesieniu do państw członkowskich związanych niniejszym rozporządzeniem z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 52 ust. 3.2.Odesłania do uchylonych dyrektyw odczytuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia zgodnie z tabelą korelacji w załączniku.

Artykuł 52Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania1.Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.2.Art. 1, art. 2 ust. 1–3, art. 4 ust. 3, art. 5, art. 7 ust. 8 i 9, art. 17, 18, 19, 36, 37a, 43, 45, 49, 50 i 51 niniejszego rozporządzenia stosuje się od dnia jego wejścia w życie. 3.Pozostałe przepisy niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie od dnia … [Dziennik Urzędowy: wstawić datę przypadającą 12 miesięcy od daty wejścia w życie] r.4.Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w ▌

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodnicząca Przewodniczący