(4a)Europejski Trybunał Obrachunkowy wielokrotnie – a ostatni raz w swoim sprawozdaniu specjalnym 8/2025 dotyczącym oszustw związanych z VAT w imporcie – stwierdzał niedociągnięcia w dostępności i interoperacyjności systemów informacyjnych związanych z VAT we wszystkich państwach członkowskich i organach Unii, uznając te niedociągnięcia za poważną przeszkodę w skutecznym ściganiu sprawców transgranicznych oszustw związanych z VAT. We wspomnianym sprawozdaniu trybunał stwierdził ponadto znaczne rozbieżności w poziomach sankcji administracyjnych stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do oszustw związanych z VAT w imporcie, które to rozbieżności stwarzają warunki umożliwiające podmiotom gospodarczym korzystanie z jurysdykcji o najniższych karach. Dostęp do danych dotyczących VAT przyznany Prokuraturze Europejskiej i OLAF-owi na mocy niniejszego rozporządzenia zwiększa zdolności w zakresie wykrywania i ścigania, ale nie stanowi odstraszającego środka zaradczego w przypadku rozbieżności w zakresie kar. W tym kontekście – i zgodnie ze zobowiązaniem Komisji do przeglądu struktury zwalczania nadużyć finansowych w ramach środków przewidzianych w WRF na okres po 2027 r. – należy rozważyć opcję podjęcia dalszych działań w celu wyeliminowania tych rozbieżności, takich jak wniosek ustawodawczy oparty na odpowiedniej podstawie prawnej, mający na celu osiągnięcie minimalnego poziomu harmonizacji lub spójności kar administracyjnych mających zastosowanie do najpoważniejszych naruszeń przepisów dotyczących VAT i naruszeń przepisów prawa celnego, z uwzględnieniem potrzeby skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. Takiemu wnioskowi powinna towarzyszyć kompleksowa ocena skutków i powinien on być zgodny z zasadami pomocniczości i proporcjonalności określonymi w art. 5 TUE.

(4b) W białej księdze Komisji z lipca 2025 r. w sprawie przeglądu unijnej architektury zwalczania nadużyć finansowych stwierdzono, że fragmentacja przepływów informacji między Eurofisc, Prokuraturą Europejską, OLAF-em, Europolem i Eurojustem stanowi systemowe zaburzenie strukturalne, które osłabia skuteczność reakcji Unii na transgraniczne oszustwa związane z VAT. Niniejsze rozporządzenie stanowi legislacyjne wdrożenie filaru wymiany danych w zmienionej strukturze zwalczania nadużyć finansowych i należy je odczytywać w powiązaniu z dalszymi środkami zapowiedzianymi w tej białej księdze, takimi jak zwiększenie zdolności operacyjnej Eurofisc, harmonizacja warunków i zasad odpowiedzialności mających zastosowanie do przedstawicieli podatkowych wyznaczonych przez podatników spoza UE w ramach IOSS oraz innych procedur rozliczania VAT w imporcie, a także rozszerzenie ram zarządzania danymi CESOP w celu zapewnienia spójności z dostępem do danych celnych ustanowionym w niniejszym rozporządzeniu.

(4c) Informacje przechowywane przez organy celne w związku z procedurami przywozowymi, które obejmują odroczenie obowiązków dotyczących VAT lub zwolnienie z VAT, są z natury informacjami związanymi z VAT do celów art. 113 TFUE. Rozszerzenie zakresu art. 17 ust. 1 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 904/2010 na wszystkie procedury przywozowe obejmujące zwolnienia z VAT lub odroczenia VAT, w tym na procedury w ramach punktu kompleksowej obsługi importu ustanowionego dyrektywą 2006/112/WE, oraz dodanie deklarowanej wartości celnej i kraju pochodzenia jako obowiązkowych elementów danych jest konieczne, aby umożliwić właściwym organom, w tym Prokuraturze Europejskiej i OLAF-owi, porównywanie zgłoszeń przywozowych z deklaracjami VAT i wykrywanie rozbieżności wskazujących na nadużycia finansowe. Takie rozszerzenie powinno pozostawać bez uszczerbku dla materialnych przepisów celnych regulujących te procedury przywozowe, które nadal podlegają rozporządzeniu (UE) nr 952/2013.

(4d)W kontekście zobowiązania Komisji do przeglądu struktury zwalczania nadużyć finansowych państwa członkowskie nieuczestniczące w Prokuraturze Europejskiej powinny być zobowiązane do wyznaczenia właściwego organu krajowego odpowiedzialnego za pełnienie równoważnych funkcji do celów współpracy z Eurofisc i OLAF-em w zakresie transgranicznych oszustw związanych z VAT, aby możliwości egzekwowania przepisów stworzone w niniejszym rozporządzeniu mogły być skutecznie wykorzystywane we wszystkich państwach członkowskich i aby uniknąć utrzymujących się asymetrii na jednolitym rynku oraz w unijnym krajobrazie zwalczania nadużyć finansowych. Te państwa członkowskie powinny powiadomić Komisję o wyznaczonym organie w terminie sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i co roku powinny składać Komisji sprawozdanie w sprawie wykorzystania otrzymanych informacji, w tym liczby wszczętych postępowań przygotowawczych i ich wyników.

(5a)Utrzymujące się przeszkody w skutecznej współpracy między organami Unii, takie jak niekompatybilność systemów informatycznych, rozdrobnienie kanałów komunikacyjnych oraz ograniczona interoperacyjność systemów zarządzania sprawami, są powodem nieefektywności, opóźnień i zwiększonych obciążeń administracyjnych. Konieczne jest zatem zwiększenie interoperacyjności oraz rozwój wspólnej infrastruktury cyfrowej, aby zapewnić płynną i bezpieczną wymianę informacji.

(8a) Mimo że art. 13 rozporządzenia (UE) nr 904/2010 nakłada już na właściwe organy ds. VAT państw członkowskich obowiązek spontanicznej wymiany informacji, które mogą być przydatne do zwalczania oszustw związanych z VAT, obowiązek ten ma zastosowanie do organów ds. VAT i nie obejmuje właściwych organów celnych państw członkowskich, które nie są właściwymi organami ds. VAT w rozumieniu tego rozporządzenia. Ponadto ani istniejący mechanizm przewidziany w art. 13 rozporządzenia (UE) nr 904/2010, ani sieć Eurofisc nie przewiduje bezpośredniego, spontanicznego przekazywania Prokuraturze Europejskiej i OLAF-owi informacji dotyczących nadużyć finansowych związanych z cłami. Oszustwa związane z VAT w kontekście procedur przywozowych charakteryzują się systematycznymi rozbieżnościami między informacjami zgłoszonymi organom celnym w miejscu przywozu a deklaracjami VAT składanymi następnie w państwie członkowskim przeznaczenia. Organy celne często jako pierwsze wykrywają takie nieprawidłowości w wyniku analizy zarządzania ryzykiem. Aby zlikwidować tę lukę i zadbać o to, by informacje źródłowe z zakresu ceł uzyskane przez organy celne były niezwłocznie przekazywane organom odpowiedzialnym za prowadzenie dochodzeń i postępowań oraz wnoszenie i popieranie oskarżeń w sprawie transgranicznych oszustw związanych z VAT, a także biorąc pod uwagę, że skuteczne wykonywanie praw dostępu przewidzianych w art. 49a i 49b niniejszego rozporządzenia zależy od tego, czy Prokuratura Europejska i OLAF zostaną poinformowane o potencjalnych przypadkach nadużyć finansowych, konieczne jest zobowiązanie właściwych organów celnych do przekazywania tych informacji z własnej inicjatywy. Dane te powinny być przekazywane Eurofisc, Prokuraturze Europejskiej i OLAF-owi w każdym przypadku, gdy dane, o których mowa w art. 17 ust. 1 lit. f), wskazują na wzorce typowe dla oszustw związanych z VAT. Środek ten ma kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony interesów finansowych Unii i jest spójny ze zobowiązaniem Komisji do przeglądu ogólnej struktury zwalczania nadużyć finansowych jako istotnego elementu pakietu WRF na okres po 2027 r. W ostatnich latach Parlament Europejski wielokrotnie wzywał w swoich rezolucjach w sprawie ochrony interesów finansowych Unii do lepszej koordynacji na szczeblu krajowym między organami celnymi a organami ds. VAT, w szczególności za pomocą krajowych strategii zwalczania nadużyć finansowych. Taki mechanizm spontanicznego przekazywania danych działa wyłącznie w ramach współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT na podstawie rozporządzenia (UE) nr 904/2010 i pozostaje bez uszczerbku dla materialnych procedur celnych ustanowionych rozporządzeniem (UE) nr 952/2013 ani powiązanych przepisów dotyczących zarządzania danymi.

(8b) Skuteczność mechanizmu spontanicznego przekazywania danych przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu zależy od odpowiedniej koordynacji na szczeblu krajowym między właściwymi organami celnymi a właściwymi organami ds. VAT w państwach członkowskich. W wielu państwach członkowskich organy te są odrębnymi jednostkami administracyjnymi o własnych łańcuchach nadzoru i systemach informacyjnych. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić, aby ich właściwe organy celne i organy ds. VAT ustanowiły mechanizmy regularnej koordynacji, w tym za pośrednictwem ram Eurofisc, w celu ułatwienia identyfikacji rozbieżności wskazujących na oszustwa związane z VAT oraz terminowego przekazywania odpowiednich danych celnych do Eurofisc, Prokuratury Europejskiej i OLAF-u. Taka koordynacja jest środkiem proceduralnym i organizacyjnym i nie nakłada na organy krajowe dodatkowych obowiązków w zakresie technologii informacyjnej.

(10a)Dostęp Prokuratury Europejskiej i OLAF-u do VIES, systemu Surveillance i CESOP, a także do wszelkich innych systemów i baz danych powinien dotyczyć następujących głównych kategorii danych: informacje na temat numerów identyfikacyjnych VAT i wewnątrzwspólnotowych transakcji VAT, istotne informacje na temat przywozu zwolnionego z VAT w odniesieniu do przywozu podlegającego punktowi kompleksowej obsługi importu (IOSS) i przywozu objętego procedurą celną 42/63 oraz zagregowane informacje o płatnościach. Taki dostęp należy przyznać Prokuraturze Europejskiej i OLAF-owi wyłącznie do celów wykonywania ich obowiązków wynikających z art. 4 rozporządzenia (UE) 2017/1939 i art. 1 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013. Należy powierzyć Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów wykonawczych określających dokładne kategorie danych dostępnych dla Prokuratury Europejskiej i OLAF-u do celów wykonywania ich obowiązków na mocy tych artykułów. Projekty tych aktów wykonawczych należy przedkładać Parlamentowi Europejskiemu tytułem informacji, aby umożliwić mu wykonywanie jego praw.

-1) dodaje się artykuł w brzmieniu:

-1a)dodaje się artykuł w brzmieniu:

-1b) art. 17 ust. 1 lit. f) otrzymuje brzmienie:

f)informacje gromadzone przez organy celne państw członkowskich dotyczące wszystkich przywozów towarów, w odniesieniu do których przy przywozie wnioskuje się o zwolnienie z VAT, odroczenie VAT lub zastosowanie procedury szczególnej, w tym na podstawie art. 143 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2006/112/WE (procedura celna 42/63), w ramach procedury punktu kompleksowej obsługi importu ustanowionej w art. 369l-369x tej dyrektywy oraz wszelkich innych procedur przywozowych, w których obowiązek rozliczania się z VAT zostaje odroczony do wykonania w państwie członkowskim przeznaczenia, ograniczone do następujących danych:

1a.Dostęp, o którym mowa w ust. 1, przyznaje się wyłącznie w kontekście trwających postępowań przygotowawczych w sprawie podejrzeń o popełnienie przestępstwa lub ścigania sprawców takich przestępstw, objętych zakresem art. 4 rozporządzenia (UE) 2017/1939, oraz jest zaprojektowany i wykorzystywany tak, aby zapobiegać nieukierunkowanemu wyszukiwaniu lub dostępowi niepowiązanemu z konkretną sprawą. Aby przestrzegać zasad ochrony danych, architektura systemu i jego protokoły operacyjne muszą wyraźnie zakazywać wszelkich form spekulacyjnej eksploracji danych, masowej ekstrakcji danych, wyszukiwania ogólnego lub zautomatyzowanego profilowania niepowiązanego z konkretnym dochodzeniem.

1b.Scentralizowany dostęp, o którym mowa w ust. 1, podlega odpowiednim środkom technicznym i organizacyjnym zapewniającym, aby każdy dostęp można było przypisać konkretnemu postępowaniu przygotowawczemu lub ściganiu oraz zidentyfikowanemu upoważnionemu użytkownikowi. Dostęp taki rejestruje się w sposób umożliwiający skuteczną kontrolę ex post.

3a.Prokuratura Europejska publikuje co roku statystyki dotyczące korzystania ze scentralizowanego dostępu przyznanego na podstawie niniejszego rozporządzenia, w tym liczbę zgłoszonych zapytań, liczbę postępowań przygotowawczych, w których taki dostęp przyczynił się do postępów w sprawie, oraz liczbę przypadków, w których dane, do których uzyskano dostęp, uznano za nieistotne i usunięto. Statystyki te uwzględnia się w sprawozdaniach rocznych Prokuratury Europejskiej i przedkłada Parlamentowi Europejskiemu. Zgodnie z odpowiednimi przepisami regulującymi postępowania przygotowawcze takie dane są odpowiednio utajniane w celu zapewnienia poufności i właściwego prowadzenia postępowań.

5a. Wszyscy użytkownicy są związani zasadami poufności określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Procedury wymiany informacji oraz dostęp do danych muszą być zgodne z rozporządzeniami Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 oraz (UE) 2018/1725, a także respektować Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej.

5b. Systemy umożliwiające scentralizowany dostęp, o którym mowa w ust. 1, powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby zapewnić pełną interoperacyjność z systemami wykorzystywanymi przez odpowiednie organy unijne, co ma na celu ułatwienie sprawnej i bezpiecznej wymiany informacji oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych.

5c. Komisja ocenia, w ścisłej współpracy z Prokuraturą Europejską, zapotrzebowanie na dodatkowe środki unijne przeznaczone na wsparcie rozwoju interoperacyjnych systemów informatycznych, narzędzi cyfrowych oraz wyspecjalizowanego personelu.

5d.W przypadku gdy Prokuratura Europejska otrzymuje dane osobowe w wyniku spontanicznego przekazania danych przez organy celne na podstawie art. 13a, zastosowanie mają następujące zasady:

2a.Scentralizowany dostęp, o którym mowa w ust. 1, projektuje się i wykorzystuje w taki sposób, aby OLAF miał ukierunkowany dostęp do potrzebnych mu informacji na potrzeby danego dochodzenia oraz aby nie było możliwe przeprowadzanie nieukierunkowanych wyszukiwań ani uzyskanie dostępu w innych celach niż wszczęcie lub prowadzenie dochodzeń zgodnie z zadaniami OLAF, o których mowa w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013. Dostęp ten nie może umożliwiać masowego pobierania danych, ogólnego monitorowania ani automatycznego profilowania niezwiązanego z konkretnym postępowaniem administracyjnym.

2b.Scentralizowany dostęp, o którym mowa w ust. 1, podlega odpowiednim środkom technicznym i organizacyjnym zapewniającym, aby każdy dostęp można było przypisać konkretnemu dochodzeniu oraz zidentyfikowanemu upoważnionemu użytkownikowi. Dostęp taki rejestruje się w sposób umożliwiający skuteczną kontrolę ex post.

3a.OLAF publikuje co roku statystyki dotyczące korzystania ze scentralizowanego dostępu przyznanego na podstawie niniejszego rozporządzenia, w tym liczbę zgłoszonych zapytań, liczbę dochodzeń, w których taki dostęp przyczynił się do postępów w sprawie, oraz liczbę przypadków, w których dane, do których uzyskano dostęp, uznano za nieistotne i usunięto. Statystyki te umieszcza się w sprawozdaniach rocznych OLAF-u i przedkłada Parlamentowi Europejskiemu. Zgodnie z odpowiednimi przepisami regulującymi prowadzenie dochodzeń takie dane są odpowiednio utajniane w celu zapewnienia poufności i właściwego prowadzenia dochodzeń.

5a. Wszyscy użytkownicy są związani zasadami poufności określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Procedury wymiany informacji oraz dostęp do danych muszą być zgodne z rozporządzeniami Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 oraz (UE) 2018/1725, a także respektować Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej.

5b. Systemy umożliwiające scentralizowany dostęp, o którym mowa w ust. 1, powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby zapewnić pełną interoperacyjność z systemami wykorzystywanymi przez odpowiednie organy unijne, co ma na celu ułatwienie sprawnej i bezpiecznej wymiany informacji oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych.

5c. Komisja ocenia, w ścisłej współpracy z OLAF-em, zapotrzebowanie na dodatkowe środki unijne przeznaczone na wsparcie rozwoju interoperacyjnych systemów informatycznych, narzędzi cyfrowych oraz wyspecjalizowanego personelu.

5d.W przypadku gdy OLAF otrzymuje dane osobowe w wyniku spontanicznego przekazania danych przez organy celne na podstawie art. 13a, zastosowanie mają następujące zasady:

5a)art. 59 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Co trzy lata począwszy od [dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zmieniającego] i na podstawie sprawozdań przedstawionych przez Prokuraturę Europejską, OLAF i Eurofisc, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdanie ze stosowania niniejszego rozporządzenia. W sprawozdaniu tym ocenia się w szczególności: