1.z zadowoleniem przyjmuje stałe postępy Czarnogóry w zakresie reform związanych z UE, poparte szerokim zaangażowaniem politycznym i ambicją zakończenia negocjacji do końca 2026 r.; z zadowoleniem przyjmuje tymczasowe zamknięcie kolejnych sześciu rozdziałów negocjacyjnych w 2025 r. i czterech w 2026 r., co daje łącznie 16 rozdziałów; ponownie wyraża pełne poparcie dla przyszłego członkostwa tego kraju w UE; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w Radzie grupy roboczej ad hoc ds. opracowania traktatu akcesyjnego z Czarnogórą jako ważny i terminowy krok w kierunku przyspieszenia ostatniego etapu procesu przystąpienia Czarnogóry do UE i potwierdzenia zaangażowania UE na rzecz rozszerzenia;

2.potwierdza, że Czarnogóra pozostaje liderem procesu przystąpienia do UE, oraz podkreśla, że tempo i kolejność rozszerzenia muszą nadal zależeć od zasady indywidualnych osiągnięć; podkreśla, że postępy na drodze do członkostwa należy oceniać wyłącznie pod kątem obiektywnego spełnienia ustalonych kryteriów odniesienia; apeluje, aby trwałym wysiłkom na rzecz reform towarzyszyła równie wiarygodna, przewidywalna i terminowa perspektywa wejścia do UE; podkreśla, że integralność polityki rozszerzenia opiera się na spójności, sprawiedliwości i równym traktowaniu, tak by odzwierciedlać wykazany poziom gotowości każdego kraju kandydującego;

3.z zadowoleniem przyjmuje szerokie i konsekwentne poparcie społeczne obywateli Czarnogóry dla europejskiej drogi, którą podąża to państwo – zdecydowana większość obywateli wyraża zaufanie do przyszłości Czarnogóry w UE;

4.zachęca wszystkie podmioty polityczne do utrzymania koncentracji, utrzymania tempa pomyślnego zakończenia negocjacji akcesyjnych i wzmożenia wysiłków na rzecz przeprowadzenia niezbędnych reform; podkreśla potrzebę stabilności politycznej i konstruktywnej współpracy międzypartyjnej w tym zakresie; podkreśla, że rzeczywiste postępy zależą od skutecznego wdrożenia przyjętych reform oraz od trwałych i wymiernych wyników w dziedzinie praworządności, w tym od wydawania prawomocnych wyroków w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu i przestępczości zorganizowanej; zachęca Czarnogórę do dalszych postępów we wdrażaniu końcowych kryteriów odniesienia, w szczególności w przypadku rozdziałów 23 i 24;

5.wzywa wszystkie władze państwowe do działania w duchu odpowiedzialności instytucjonalnej, tak aby różnice polityczne nie opóźniały przyjęcia i wdrożenia reform związanych z UE; podkreśla, że ochrona strategicznego celu, jakim jest członkostwo w UE, musi pozostać wspólnym priorytetem krajowym nadrzędnym wobec kwestii partyjnych; wzywa parlament i rząd Czarnogóry, aby nie dopuściły do tego, by polityka tożsamości odwracała uwagę od programu unijnego lub utrudniała stosunki z sąsiadami Czarnogóry, dzięki czemu Czarnogóra będzie nadal zdecydowanie zmierzać do członkostwa w UE;

6.zachęca Czarnogórę, jako najbardziej zaawansowany kraj kandydujący, do dalszego odgrywania konstruktywnej i stabilizującej roli w regionie oraz do wykazania w drodze przywództwa, że suwerenność, tożsamość obywatelska i integracja europejska wzajemnie się wzmacniają;

7.z zadowoleniem przyjmuje stałe i pełne dostosowywanie się Czarnogóry do wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, w tym do unijnych środków ograniczających, w szczególności tych dotyczących rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie, a także pryncypialne stanowisko Czarnogóry w Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz udział w unijnych misjach i operacjach zarządzania kryzysowego, a także w misjach NATO i innych międzynarodowych misjach wielostronnych, w tym w siłach morskich UE ATALANTA, misji pomocy wojskowej UE dla Ukrainy (EUMAM Ukraine) i siłach pokojowych w Kosowie; pochwala decyzję parlamentu Czarnogóry o zatwierdzeniu udziału tego kraju w misji EUMAM Ukraine; potwierdza, że konsekwentne dostosowywanie się Czarnogóry do wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, w tym do środków ograniczających wobec Rosji, jest kluczowym wskaźnikiem jej orientacji strategicznej; podkreśla, że musi to pozostać niezachwiane; podkreśla, że niezachwiane zaangażowanie przedstawicieli politycznych Czarnogóry na rzecz niezależnej państwowości oraz strategicznej orientacji europejskiej kraju pozostaje kluczowym kryterium politycznym obok kryteriów odniesienia dotyczących reform technicznych;

8.z zadowoleniem przyjmuje dialog UE–Czarnogóra na temat bezpieczeństwa i obrony, w tym zorganizowaną wymianę informacji na temat współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, odporności na pojawiające się zagrożenia oraz współpracy w zakresie wsparcia dla Ukrainy;

9.z zadowoleniem przyjmuje decyzję parlamentu Czarnogóry o wysłaniu członków sił zbrojnych do udziału w misji EUMAM Ukraine, która wskazuje na wyraźne i niezachwiane dostosowanie do priorytetów bezpieczeństwa UE i NATO; przypomina, że Czarnogóra jest kluczowym sojusznikiem UE w regionie; z zadowoleniem przyjmuje decyzję rządu Czarnogóry o wypełnieniu zobowiązania do przeznaczania na obronę 2 % wydatków;

10.jest nadal poważnie zaniepokojony utrzymującymi się i nasilającymi się szkodliwymi obcymi ingerencjami, działaniami destabilizacyjnymi, zagrożeniami hybrydowymi i kampaniami dezinformacyjnymi prowadzonymi przez podmioty z krajów trzecich w Czarnogórze, mającymi na celu osłabienie instytucji demokratycznych i spójności społecznej tego państwa oraz jego strategicznego ukierunkowania na członkostwo w UE i NATO; podkreśla, że taka ingerencja stanowi bezpośrednie wyzwanie dla praworządności, demokratycznych rządów i suwerenności narodowej; zwraca uwagę w szczególności na wrogie wpływy Chin, Rosji i Serbii;

11.z poważnym zaniepokojeniem odnotowuje doniesienia, że zwolennicy prezydenta Serbii Vučicia udali się do Tivatu 3 czerwca 2026 r., aby zdestabilizować Czarnogórę i zakłócić szczyt UE-Bałkany Zachodnie; zauważa ponadto, że niektóre z uczestniczących osób zostały wcześniej zidentyfikowane podczas mobilizacji prorządowej, były zaangażowane w wysiłki na rzecz stłumienia protestów studenckich w Serbii i miały na swoim koncie przestępstwa z użyciem przemocy lub wykroczenia; zdecydowanie potępia działania struktur powiązanych z serbską partią rządzącą mające na celu destabilizację Czarnogóry i osłabienie jej postępów na drodze do przystąpienia do UE;

12.apeluje o opracowanie dostosowanego do potrzeb wsparcia ze strony UE i NATO oraz o ich ściślejszą współpracę z Czarnogórą w celu ustanowienia bardziej zdecydowanych środków przeciwdziałania takim zagrożeniom hybrydowym, zagranicznym manipulacjom informacjami i ukrytemu finansowaniu politycznemu oraz w celu zwiększenia odporności społecznej i instytucjonalnej, w tym wzmocnienia cyberbezpieczeństwa, poprawy umiejętności korzystania z mediów na wszystkich poziomach kształcenia, zapewnienia odpowiedniego szkolenia nauczycieli i nowoczesnych materiałów dydaktycznych, wzmocnienia komunikacji strategicznej, poprawy zdolności do przeciwdziałania dezinformacji i zwiększenia przejrzystości własności mediów; zachęca Komisję do dopilnowania, aby Czarnogóra mogła w pełni korzystać z europejskiej tarczy demokracji; wzywa do wzmocnienia mechanizmów weryfikacji i uczciwości w czarnogórskich służbach bezpieczeństwa i wywiadu;

13.wyraża zaniepokojenie polityczną instrumentalizacją instytucji religijnych przez podmioty zewnętrzne; podkreśla, że organizacje religijne muszą działać w sposób przejrzysty i niezależny od obcych wpływów politycznych, z pełnym poszanowaniem ram konstytucyjnych i świeckich Czarnogóry;

14.wzywa UE i Czarnogórę do dalszego prowadzenia i znacznego wzmacniania ukierunkowanej komunikacji strategicznej na temat korzyści płynących z rozszerzenia i członkostwa w UE poprzez przyjęcie bardziej proaktywnego i dostosowanego do warunków lokalnych podejścia w ścisłej współpracy z instytucjami krajowymi i społeczeństwem obywatelskim; z zaniepokojeniem zauważa, że według ostatniego specjalnego badania Eurobarometr tylko 39 % obywateli Czarnogóry uważa się za dobrze lub bardzo dobrze poinformowanych na temat UE;

15.z zadowoleniem przyjmuje aktywne zaangażowanie parlamentu Czarnogóry w prace Parlamentarnego Komitetu Stabilizacji i Stowarzyszenia UE–Czarnogóra;

16.z zadowoleniem przyjmuje zorganizowanie forum obywatelskiego pt. „Obywatele w sercu rozszerzenia Unii Europejskiej”, które odbyło się w dniach 20–21 września 2025 r. w Podgoricy;

17.z zadowoleniem przyjmuje wybór miasta Nikšić na Europejską Stolicę Kultury 2030, a Podgoricy – na Europejską Stolicę Młodzieży 2028, co podkreśla ich rolę we wspieraniu zaangażowania młodzieży, innowacji, wymiany kulturalnej i bliższych więzi między Czarnogórą a UE;

18.podkreśla znaczenie parlamentu Czarnogóry w procesie akcesyjnym i zaznacza jego kluczową rolę w zapewnianiu demokratycznej rozliczalności, nadzoru parlamentarnego i przejrzystości procesu legislacyjnego; zachęca do konstruktywnego dialogu i współpracy ponad politycznymi podziałami w celu przyjęcia wysokiej jakości przepisów, które rozwiązują problemy strukturalne lub znacząco przyczyniają się do ich rozwiązania oraz umożliwiają Czarnogórze poczynienie postępów na drodze do przystąpienia do UE; podkreśla, że ścisła współpraca między rządem a parlamentem Czarnogóry ma kluczowe znaczenie dla terminowego i skutecznego wdrożenia reform; podkreśla, że przyspieszenie procesu legislacyjnego nie powinno ograniczać konstruktywnej debaty parlamentarnej ani roli opozycji, i apeluje o zachowanie odpowiedniej równowagi między tempem reform a jakością kontroli ustawodawczej;

19.z zadowoleniem przyjmuje zmiany wprowadzone do czarnogórskiego prawa wyborczego, w szczególności dotyczące nadzoru nad finansami kampanii i mediami, uczciwości wyborów, parytetów płci na listach wyborczych oraz jednego dnia wyborów lokalnych; wzywa Czarnogórę do pełnego dostosowania się do standardów UE oraz do pełnego wdrożenia wszystkich zaleceń wydanych przez Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Grupę Państw Przeciwko Korupcji, w szczególności dotyczących przejrzystości wydatków partii politycznych, w tym wykorzystania funduszy przeznaczonych dla organizacji kobiecych w partiach politycznych, internetowej reklamy politycznej, w tym ujawniania sponsorów i kryteriów targetowania, a także zapobiegania nadużywaniu zasobów państwowych, aktualizacji rejestru wyborców i zajęcia się kwestią rejestracji pobytu; przypomina, że należy tego dokonać w drodze przejrzystego i pluralistycznego procesu konsultacji z wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami; wzywa władze Czarnogóry, aby w okresie poprzedzającym wybory systematycznie chroniły środowisko informacji wyborczej przez ustanowienie kanałów szybkiej współpracy między administracją wyborczą, organem regulacyjnym ds. mediów i właściwymi organami w celu wykrywania skoordynowanej dezinformacji i nielegalnej ingerencji oraz reagowania na nie, przy pełnym poszanowaniu wolności wypowiedzi;

20.z zadowoleniem przyjmuje włączenie Czarnogóry do sprawozdania Komisji na temat praworządności z 2025 r.;

21.apeluje o szybsze obsadzanie stanowisk sędziowskich przy wykorzystaniu przejrzystych procedur opartych na osiągnięciach, wolnych od wpływów politycznych oraz opartych na wiedzy fachowej i uczciwości, a także wolnych od opóźnień w czasie rozpatrywania spraw, w tym stanowisk w Trybunale Konstytucyjnym oraz w radach sędziowskich i prokuratorskich, w pełnej zgodności z wymogami dotyczącymi końcowych kryteriów odniesienia; podkreśla kluczową rolę w pełni funkcjonującego Sądu Konstytucyjnego dla stabilności porządku prawnego i ram wyborczych; jest poważnie zaniepokojony ciągłymi opóźnieniami w mianowaniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego, co grozi osłabieniem pełnego funkcjonowania jednej z kluczowych instytucji ochrony praworządności i integracji z UE;

22.wzywa Czarnogórę, by dalej dostosowywała swoje ramy prawne do dorobku prawnego UE i norm europejskich dotyczących niezależności sądów, rozliczalności, bezstronności, uczciwości i profesjonalizmu oraz by wdrożyła zaległe zalecenia; apeluje o zwiększenie skuteczności systemu wymiaru sprawiedliwości, w tym o zmniejszenie zaległości, zwłaszcza w sprawach dotyczących korupcji i przestępczości zorganizowanej, co ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia zaufania publicznego i spełnienia warunków członkostwa w UE; przypomina, że końcowe kryteria odniesienia wymagają wykazania rezultatów w praktyce, w tym poprawy warunków pracy, wystarczającej liczby pracowników i skutecznego zarządzania sprawami, ponieważ utrzymujące się niedociągnięcia strukturalne nadal wpływają na skuteczność wymiaru sprawiedliwości; z zadowoleniem przyjmuje środki mające na celu zwiększenie atrakcyjności kariery sędziowskiej; wzywa do przyjęcia czarnogórskiej ustawy o wynagrodzeniach i innych prawach związanych z wykonywaniem funkcji sędziego i sędziego konstytucyjnego, aby zapewnić odpowiednie, stabilne i przewidywalne wynagrodzenia i warunki pracy sędziów i prokuratorów, które są podstawowymi gwarancjami ich niezależności i właściwego funkcjonowania systemu wymiaru sprawiedliwości;

23.zauważa, że eksperci społeczeństwa obywatelskiego wyrazili poważne obawy co do treści rządowego projektu zmian w Radzie Prokuratorów, ponieważ nie wzmacniają one w znaczący sposób jej niezależności, a nawet mogą utrudniać zagwarantowanie prawdziwie niezależnego członkostwa w Radzie Prokuratorów; z zaniepokojeniem odnotowuje przyjęcie zmian do ustawy o sprawach wewnętrznych i ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Narodowego pomimo ostrej krytyki ze strony opozycji i społeczeństwa obywatelskiego; apeluje o przejrzyste procedury oraz rzeczywistą współpracę i konsultacje, w szczególności w sprawie wszystkich przepisów dotyczących procesu integracji z UE, z wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym opozycją, ekspertami prawnymi i Komisją;

24.zdecydowanie potępia częste naciski polityczne i publiczne na sędziów i prokuratorów oraz wzywa właściwe instytucje do szybkiej i skutecznej reakcji w celu ochrony ich niezależności i uczciwości;

25.apeluje o dalszą poprawę wyników w zakresie dochodzeń i ścigania w sprawach dotyczących korupcji na wysokim szczeblu, w tym konfiskaty mienia; wzywa Czarnogórę, by aktywniej prowadziła dochodzenia i ścigała sprawy dotyczące korupcji na wysokim szczeblu, a także by wzmocniła zdolności i wyniki organów sądowych i antykorupcyjnych; zauważa, że Agencja ds. Zapobiegania Korupcji nadal działa w warunkach luk w kierownictwie, ograniczonego personelu i niewystarczającej niezależności finansowej, co hamuje jej ogólny wpływ; apeluje o wprowadzenie środków w celu zapewnienia pełnej niezależności operacyjnej, finansowej i funkcjonalnej tej agencji zgodnie ze standardami europejskimi; apeluje o dalsze dostosowywanie przepisów do dorobku prawnego UE i norm UE w walce z korupcją oraz wzywa Czarnogórę do wdrożenia wszystkich zaległych zaleceń w tej dziedzinie;

26.apeluje o kompleksową politykę uczciwości w celu ochrony organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości przed korupcją i przestępczością zorganizowaną; apeluje o wzmocnienie mechanizmów odpowiedzialności dyscyplinarnej i etycznej oraz zwiększenie ich skuteczności, zwłaszcza w przypadkach niezadeklarowania aktywów, w celu zapewnienia znaczącej i skutecznej rozliczalności w praktyce; z zadowoleniem przyjmuje postępy w takich obszarach, jak przepisy dotyczące lobbingu, ochrona sygnalistów i przejrzystość zamówień publicznych, co pokazuje, że ukierunkowane i odpowiednio wdrożone reformy mogą przynieść wymierne rezultaty;

27.wzywa Czarnogórę do zwiększenia skuteczności ścigania i postępowań sądowych w sprawach dotyczących poważnej i zorganizowanej przestępczości, w celu osiągnięcia rzetelnych rezultatów w zakresie prawomocnych wyroków skazujących i konfiskaty mienia; zauważa, że w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy Czarnogóra poczyniła znaczne postępy w usprawnianiu swoich ram przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, a także we wdrażaniu sankcji UE;

28.z zadowoleniem przyjmuje obecną współpracę Czarnogóry z Fronteksem, Europolem, Eurojustem i Agencją Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania w zwalczaniu przestępczości transgranicznej, w tym handlu bronią, narkotykami i ludźmi, a także w zwalczaniu terroryzmu i ekstremizmu; podkreśla konieczność wzmocnienia współpracy w walce z przestępczością narkotykową;

29.ponownie wzywa Czarnogórę, by w pełni dostosowała swoją politykę wizową do polityki UE, zwłaszcza w odniesieniu do krajów stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa; odnotowuje decyzję rządu Czarnogóry o usunięciu kilku krajów z wykazu państw zwolnionych z obowiązku wizowego w 2025 r.; przypomina, że jest to wymóg dotyczący końcowego kryterium odniesienia dla rozdziału 24;

30.podkreśla znaczenie przejrzystej i odpowiedzialnej administracji publicznej, większych zdolności administracyjnych oraz profesjonalnej służby cywilnej opartej na osiągnięciach; zauważa z zaniepokojeniem, że dalsze zatrudnianie na dużą skalę w administracji publicznej, bez przejrzystych kryteriów i jasnej oceny potrzeb, podważa zasady rekrutacji i profesjonalizacji oparte na osiągnięciach; apeluje o dalsze odpolitycznianie mianowania wysokich rangą urzędników służby cywilnej oraz o wprowadzenie jasnych mechanizmów oceny opartych na wynikach oraz ciągłości wiedzy fachowej;

31.ubolewa, że mniejszości narodowe, wrażliwe grupy społeczne, w tym Romowie i Egipcjanie, osoby z niepełnosprawnościami i osoby LGBTIQ+, wciąż są w Czarnogórze narażone na dyskryminację, mowę nienawiści, zwłaszcza w internecie, i przestępstwa z nienawiści; z zadowoleniem przyjmuje niedawne przyjęcie ustawy o ochronie równości i o zakazie dyskryminacji; apeluje o bardziej zdecydowane stosowanie zasady równego traktowania społeczności etnicznych oraz zapewnienie wszystkim grupom etnicznym, religijnym i społecznym równych praw i szans oraz możliwości pełnego i skutecznego uczestniczenia w życiu społecznym, politycznym i gospodarczym; uznaje, że ochrona praw mniejszości ma zasadnicze znaczenie dla wspierania spójności społecznej, demokratycznych rządów i poszanowania wartości europejskich; wzywa Czarnogórę do przyjęcia i egzekwowania kompleksowych przepisów i strategii politycznych, które będą zapobiegały dyskryminacji i promowały inkluzywność;

32.wzywa Czarnogórę do pełnego wdrożenia ustawy o zarejestrowanych związkach partnerskich;

33.wzywa Czarnogórę do wdrożenia strategii deinstytucjonalizacji na rzecz osób z niepełnosprawnościami, a także silnego systemu ochrony dzieci opartego na opiece środowiskowej;

34.uznaje wieloetniczny charakter społeczeństwa Czarnogóry i wzywa do większego poszanowania wszystkich języków, tradycji i dziedzictwa kulturowego społeczności lokalnych i mniejszości narodowych; wzywa Czarnogórę, by zwiększyła starania na rzecz niedyskryminacyjnego posługiwania się językami mniejszości w szkolnictwie i specjalnej przestrzeni medialnej w mediach państwowych i lokalnych; wzywa do poszanowania wieloetnicznej tożsamości Zatoki Kotorskiej, w szczególności przez uznanie dziedzictwa kulturowego społeczności chorwackiej; wyraża głębokie zaniepokojenie prowadzonymi na masową skalę pracami budowlanymi na obszarze UNESCO w Zatoce Kotorskiej, które mają wpływ na zachowanie dziedzictwa i ochronę obszaru przyrodniczego, oraz wzywa do sfinalizowania ochrony prawnej parku Miločer;

35.zwraca uwagę na potrzebę delikatnego i pluralistycznego prowadzenia dyskusji związanych z tożsamością w celu zapobiegania polaryzacji i budowania szerokiego konsensusu w kwestiach o kluczowym znaczeniu dla tożsamości, niezależności i suwerenności europejskiej drogi Czarnogóry; ponownie wyraża zaniepokojenie próbami zmiany ustawy o obywatelstwie Czarnogóry w parlamencie tego kraju w celu umożliwienia nabywania podwójnego obywatelstwa, co może mieć poważne i długoterminowe konsekwencje dla procesu decyzyjnego i tożsamości tego kraju; zachęca władze do kontynuowania konsultacji i koordynacji z UE w sprawie wszelkich ewentualnych zmian w prawodawstwie, aby zapewnić jego pełną zgodność z dorobkiem prawnym UE i normami międzynarodowymi oraz poszanowanie praw podstawowych;

36.zdecydowanie potępia wszelkie nawoływanie do nienawiści, w tym w internecie, i przestępstwa z nienawiści; z zadowoleniem przyjmuje wzrost liczby postępowań karnych za rasizm i nawoływanie do nienawiści, ale wyraża zaniepokojenie niewystarczającymi działaniami przeciwko wystąpieniom, publicznym oświadczeniom lub aktom symbolicznym, w których gloryfikuje się zbrodniarzy wojennych lub rewiduje fakty historyczne; zachęca Czarnogórę, by nasiliła instytucjonalną reakcję na nawoływanie do nienawiści, zapewniła skuteczność dochodzenia i ścigania oraz w pełni dostosowała się do dorobku prawnego UE;

37.wzywa Czarnogórę do zapewnienia skutecznego stosowania ram dotyczących praw podstawowych, w tym zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości i ochrony osób wymagających szczególnego traktowania, oraz do wdrożenia wszystkich zaleceń międzynarodowych organów monitorujących;

38.podkreśla potrzebę przeciwdziałania dyskryminacji kobiet, w szczególności należących do mniejszości; wyraża zaniepokojenie z powodu dziecięcych małżeństw, które w nieproporcjonalnym stopniu dotykają dziewczęta ze społeczności romskich i egipskich w Czarnogórze; ubolewa nad powszechnym charakterem przemocy ze względu na płeć i obwiniania ofiar, a także nawoływania do nienawiści ze względu na płeć i dezinformacji – w tym w internecie – zwłaszcza wobec kobiet w życiu publicznym i politycznym; wzywa Czarnogórę do odpowiedniego finansowania, koordynowania i wdrażania ram działań na rzecz równości płci oraz do przyznania na nie odpowiednich zasobów; wzywa odpowiednie władze do zachowania większej czujności i ustanowienia systemów wsparcia dla ofiar przemocy ze względu na płeć i przemocy domowej; apeluje o lepsze gromadzenie danych na temat przemocy domowej i przemocy ze względu na płeć, a także na temat dochodów i wynagrodzeń, zdrowia i zabezpieczenia społecznego; wzywa władze Czarnogóry do zapewnienia większego udziału kobiet w życiu politycznym:

39.odnotowuje czarnogórską politykę zerowej tolerancji wobec przemocy pod adresem dziennikarzy oraz potępia zastraszanie i wszelkie przypadki poważnych ataków słownych ze strony urzędników publicznych i partii politycznych na media i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności kobiety pracujące w mediach i obrończynie praw człowieka; wyraża zaniepokojenie wykorzystywaniem nieformalnych wezwań i przesłuchań przeciwko dziennikarzom, felietonistom i podmiotom społeczeństwa obywatelskiego w związku z krytykowaniem urzędników publicznych; apeluje o szybkie i skuteczne egzekwowanie prawa oraz o skuteczną ochronę sądową, priorytetowe traktowanie prowadzenia dochodzeń oraz pełne i skuteczne monitorowanie nierozstrzygniętych spraw, takich jak zabójstwo Duško Jovanovića, a także o nakładanie odstraszających sankcji; zauważa, że w czarnogórskim systemie prawnym brakuje konkretnej definicji strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej lub przyspieszonej procedury ich identyfikacji i oddalania, oraz wzywa do ustanowienia takich mechanizmów;

40.podkreśla kluczową rolę wolnych i pluralistycznych mediów jako fundamentu demokratycznego społeczeństwa; przypomina, że zapewnienie niezależności nadawcy publicznego i organu regulacyjnego ds. mediów pozostaje kryterium odniesienia określonym w rozdziale 23; podkreśla, jak ważne jest zapewnienie pełnej przejrzystości własności mediów i przejrzystości finansowania, w tym w odniesieniu do mediów internetowych; z zadowoleniem przyjmuje niedawne mianowanie członków Rady Agencji ds. Audiowizualnych Usług Medialnych i podkreśla, że musi ona działać niezależnie, bez ingerencji politycznej; wyraża zaniepokojenie ciągłymi naciskami politycznymi na nadawcę publicznego i wzywa władze do poszanowania postępowań sądowych, przywrócenia legalności, a także do zagwarantowania instytucjonalnej i redakcyjnej niezależności nadawcy; wzywa Czarnogórę, aby dostosowała przepisy dotyczące mediów do europejskiego aktu o wolności mediów Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1083 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia wspólnych ram dla usług medialnych na rynku wewnętrznym i zmiany dyrektywy 2010/13/UE (europejski akt o wolności mediów), Dz.U. L, 2024/1083, 17.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1083/oj). oraz aby zwiększyła odporność na obce wpływy i dezinformację; apeluje o pełną przejrzystość struktur własności mediów i zagranicznych źródeł finansowania, zwłaszcza gdy są one powiązane z podmiotami politycznymi lub zagranicznymi interesami państwowymi, tak by zapobiec ukrytemu wpływowi zewnętrznemu na dyskurs publiczny Czarnogóry;

41.z zadowoleniem odnotowuje dynamiczne i konstruktywne społeczeństwo obywatelskie Czarnogóry, które w procesie reform odgrywa istotną i pozytywną rolę; apeluje o znaczące zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w kształtowanie polityki, w tym przez zapewnienie bardziej systematycznego zaangażowania i terminowego dostępu do odpowiednich informacji; wzywa władze do dopilnowania, aby prawodawstwo związane z przystąpieniem do UE nie obchodziło wymogów konsultacji publicznych i ustalonych standardów partycypacyjnego sprawowania rządów; wzywa do wznowienia, po długiej przerwie, prac Rady Współpracy między rządem a organizacjami pozarządowymi w celu budowania relacji opartych na współpracy i rzeczywistego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w przejrzysty proces legislacyjny już na wczesnym etapie;

42.wzywa Czarnogórę do pełnego wdrożenia wszystkich zaleceń Europejskiego Komitetu do spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu; z zaniepokojeniem odnotowuje rosnącą liczbę skarg dotyczących tortur i wymuszania zeznań, zaległości w rozpatrywaniu spraw oraz ograniczonego stosowania gwarancji, takich jak audiowizualny zapis przesłuchań; ubolewa nad niespójnymi zawieszeniami i działaniami dyscyplinarnymi, a także łagodnymi sankcjami w przypadkach złego traktowania przez policję oraz wzywa do szybkich, skutecznych i bezstronnych dochodzeń;

43.z zadowoleniem przyjmuje zorganizowanie przez Czarnogórę 5 czerwca 2026 r. w Tivacie szczytu UE–Bałkany Zachodnie, który stanowi ważną platformę służącą zacieśnieniu współpracy regionalnej, realizacji programu akcesyjnego, zwiększeniu integracji gospodarczej i sprostaniu wspólnym wyzwaniom;

44.podkreśla kluczową rolę stosunków dobrosąsiedzkich i współpracy regionalnej w procesie rozszerzenia; przypomina, że stosunki dobrosąsiedzkie są jednym z kluczowych kryteriów oceny postępów w procesie akcesyjnym Czarnogóry zgodnie z ramami negocjacyjnymi UE; apeluje o konstruktywne rozwiązania – w duchu wzajemnego szacunku – nierozstrzygniętych kwestii dwustronnych, przy czym priorytetem powinny być interesy obywateli; przypomina, że należy unikać wykorzystywania nierozwiązanych sporów dwustronnych i regionalnych do blokowania procesu akcesyjnego krajów kandydujących; z zadowoleniem przyjmuje dwustronne konsultacje między Chorwacją a Czarnogórą jako konstruktywny mechanizm rozwiązywania nierozstrzygniętych kwestii i wzmacniania zaufania;

45.wyraża uznanie dla Czarnogóry za stałe postępy w rozpatrywaniu na szczeblu krajowym spraw dotyczących zbrodni wojennych; zauważa jednak, że od czerwca 2024 r. Prokuratura Specjalna nie wszczęła żadnych nowych dochodzeń ani nie wniosła aktów oskarżenia w sprawach dotyczących zbrodni wojennych oraz że nie poczyniono żadnych postępów w zakresie odpowiedzialności za wydawanie rozkazów; podkreśla potrzebę wzmożenia wysiłków i dalszego osiągania wiarygodnych i trwałych wyników w zakresie skutecznych dochodzeń, ścigania i osądzania spraw dotyczących zbrodni wojennych, w tym spraw dotyczących osób na wysokim szczeblu, zgodnie z prawem międzynarodowym i standardami międzynarodowymi; podkreśla w tym kontekście znaczenie dostępu do archiwów;

46.zachęca Czarnogórę, by dalej stosowała proaktywne podejście do zapewnienia ofiarom dostępu do wymiaru sprawiedliwości i skutecznych odszkodowań, w tym wsparcia instytucjonalnego, a także do zapewnienia odpowiedniego i sprawiedliwego odszkodowania wszystkim osobom, które były jeńcami wojennymi w obozach w Czarnogórze w latach 90. XX wieku; z zadowoleniem przyjmuje współpracę regionalną w tych kwestiach i wzywa do pełnej współpracy w regionie i z państwami członkowskimi UE, w tym do wymiany dowodów i wyjaśnienia losu osób zaginionych; z zadowoleniem przyjmuje aresztowanie w Czarnogórze, na wniosek Chorwacji, osoby skazanej zaocznie za zbrodnie wojenne przeciwko jeńcom wojennym oraz pochwala współpracę między właściwymi organami obu państw w tej sprawie;

47.ponownie wyraża zaniepokojenie przejawami rewizjonizmu politycznego ze strony niektórych podmiotów politycznych, które podważają rozliczalność i pogłębiają podziały społeczne; zdecydowanie potępia wszelką gloryfikację zbrodniarzy wojennych i publiczne negowanie zbrodni wojennych;

48.wyraża zaniepokojenie koncepcjami i narracjami politycznymi w regionie opowiadającymi się za transgranicznym zjednoczeniem lub koordynacją opartą na tożsamości etnicznej, w tym koncepcją „serbskiego świata”, które kwestionują suwerenność i integralność terytorialną państw sąsiadujących; wzywa wszystkie podmioty regionalne do poszanowania niepodległości Czarnogóry i do powstrzymania się od ingerencji w jej sprawy wewnętrzne; podkreśla, że takie narracje są niezgodne z zasadami stosunków dobrosąsiedzkich i procesu przystąpienia do UE; podkreśla, że przyszłość Bałkanów Zachodnich leży w integracji z UE, a nie w konkurujących geopolitycznych sferach wpływów;

49.ponawia swój apel o otwarcie archiwów dotyczących republik byłej Jugosławii oraz o udostępnienie akt byłych jugosłowiańskich tajnych służb i służby kontrwywiadowczej Jugosłowiańskiej Armii Ludowej, aby umożliwić dokładne zbadanie zbrodni z czasów komunistycznych i zajęcie się nimi;

50.wzywa do rozwiązania nierozstrzygniętych kwestii dotyczących nieruchomości; podkreśla, że rozwiązanie nierozstrzygniętych kwestii dotyczących praw własności, w tym zwrotu mienia, ma zasadnicze znaczenie dla wypełnienia przez Czarnogórę zobowiązań wynikających z rozdziału 23 i pozostaje kluczowym punktem odniesienia dla zakończenia negocjacji w sprawie praw podstawowych;

51.z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Czarnogóry w realizację unijnego planu wzrostu gospodarczego dla Bałkanów Zachodnich; pochwala postępy w realizacji programu reform, w ramach którego wypłacono już 18 mln EUR, i zachęca do jego dalszego wdrażania; podkreśla znaczenie wymiernych i trwałych wyników we wdrażaniu reform, zwłaszcza w dziedzinie praworządności i zarządzania finansami publicznymi;

52.w dalszym ciągu zachęca Czarnogórę do pełnego i skutecznego wykorzystania wszystkich przyznanych jej funduszy UE, w tym poprzez poprawę zdolności administracyjnych, przyspieszenie programowania i kontraktowania oraz poprawę koordynacji; podkreśla znaczenie szerokiego i znaczącego zaangażowania zainteresowanych stron, w tym władz lokalnych, stowarzyszeń przedsiębiorców, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, na wszystkich etapach, w tym w opracowywanie środków reformatorskich, realizację projektów i monitorowanie wyników; przypomina o warunkowości wsparcia finansowego UE, zgodnie z którą finansowanie zależy od poczynienia wymiernych postępów w zakresie reform i poszanowania praworządności;

53.z zadowoleniem przyjmuje operacyjny udział Czarnogóry w jednolitym obszarze płatności w euro (SEPA), stanowiący kluczowy krok w kierunku głębszej integracji finansowej z UE i obniżenia kosztów transakcji dla obywateli i przedsiębiorstw; odnotowuje wstępne ustalenia wskazujące na znaczne oszczędności w kosztach transakcji od czasu uruchomienia SEPA w październiku 2025 r.;

54.z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozpoczęcia negocjacji z partnerami z Bałkanów Zachodnich, w tym z Czarnogórą, w celu rozszerzenia unijnego systemu znoszącego opłaty roamingowe, co umożliwi obywatelom i przedsiębiorstwom korzystanie z niezakłóconej łączności mobilnej po stawkach krajowych w całej UE i na Bałkanach Zachodnich, wspierając kontakty międzyludzkie, zacieśniając więzi gospodarcze, wspierając wymianę edukacyjną i ułatwiając turystykę; podkreśla, że inicjatywa ta stanowi konkretny krok w kierunku głębszej integracji przedakcesyjnej, wspiera transgraniczne więzi społeczne i gospodarcze oraz przynosi wymierne korzyści obywatelom na długo przed pełnym członkostwem w UE; z zadowoleniem przyjmuje upoważnienie Rady do rozpoczęcia negocjacji w sprawie rozszerzenia unijnego systemu znoszącego opłaty roamingowe na partnerów z Bałkanów Zachodnich i wzywa do terminowego zawarcia umów dwustronnych z tymi partnerami;

55.odnotowuje wzrost gospodarczy Czarnogóry i apeluje do niej o dalszą dyscyplinę budżetową, reformy strukturalne, lepsze zarządzanie oraz wprowadzenie środków w celu pobudzenia konkurencyjności, wzrostu sektora prywatnego i inwestycji zagranicznych oraz rozwoju społecznego i gospodarczego; zachęca Czarnogórę do dostosowania polityki celnej, społecznej i podatkowej do standardów UE, w tym przejrzystości i skutecznej wymiany informacji podatkowych, aby poczynić postępy w ramach rozdziału 16; wzywa Czarnogórę do dostosowania się do unijnych ram monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych, zwłaszcza w sektorach strategicznych, takich jak energetyka, telekomunikacja, infrastruktura krytyczna i media, aby zapobiegać strategicznym zależnościom oraz chronić infrastrukturę krytyczną i kluczowe sektory gospodarki; z zadowoleniem przyjmuje pierwszą konferencję inwestycyjną UE–Czarnogóra będącą wyraźnym sygnałem zacieśnienia więzi gospodarczych;

56.wzywa Czarnogórę do przyspieszenia cyfryzacji usług publicznych i poprawy szkolenia zawodowego związanego z biznesem; podkreśla, że należy zapewnić ochronę danych osobowych i wrażliwych obywateli we wszystkich systemach; z zadowoleniem przyjmuje apele o włączenie wszystkich krajów Bałkanów Zachodnich do jednolitego rynku cyfrowego UE przed przystąpieniem do UE;

57.wzywa Czarnogórę, by nasiliła walkę z korupcją w zamówieniach publicznych poprzez wzmocnienie ram prawnych i poprawę wykrywania nieprawidłowości, a także zadbała o to, aby wszystkie umowy międzyrządowe były w pełni zgodne z przepisami i zasadami UE;

58.wzywa Czarnogórę do wzmożenia wysiłków na rzecz zrównoważonej i ekologicznej transformacji oraz do ostatecznego przyjęcia i wdrożenia krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu; podkreśla znaczenie bezpieczeństwa energetycznego, dywersyfikacji dostaw, zmniejszenia strategicznych zależności od podmiotów zewnętrznych oraz i pełnej integracji z regionalnym i europejskim rynkiem energii; apeluje o pełne dostosowanie do pakietu dotyczącego integracji energii elektrycznej oraz o bardziej zdecydowane środki w zakresie efektywności energetycznej; apeluje o dostosowanie do unijnych standardów bezpieczeństwa dostaw i przejrzystych procedur udzielania zamówień;

59.wzywa Czarnogórę do zwiększenia wysiłków na rzecz spełnienia końcowych kryteriów odniesienia dla rozdziału 27 oraz do przyspieszenia dostosowania do dorobku prawnego UE w dziedzinie środowiska i skutecznego wdrożenia go we wszystkich odpowiednich sektorach, w tym w odniesieniu do jakości powietrza, wody, ochrony przyrody, gospodarowania odpadami, zanieczyszczeń przemysłowych i zmiany klimatu, a także do przyjęcia strategii i planów działania w zakresie jakości powietrza i ochrony przyrody oraz lokalnych planów gospodarowania odpadami; wyraża zadowolenie z przystąpienia Czarnogóry do unijnego programu LIFE; wzywa wszystkie strony do osiągnięcia porozumienia w sprawie oczyszczalni ścieków w gminie Zeta w sposób uwzględniający zarówno potrzebę budowy oczyszczalni, jak i obawy miejscowej ludności;

60.wzywa Czarnogórę do ochrony obszarów o wysokiej wartości pod względem różnorodności biologicznej, w tym obszarów sieci Emerald i obszarów objętych przyszłą siecią Natura 2000, zapewniając ich ochronę prawną i dostosowanie do odpowiednich dyrektyw UE; wzywa Czarnogórę, by znacznie przyspieszyła tworzenie i wdrożenie sieci Natura 2000 w pełnej zgodności z dorobkiem prawnym UE oraz by dopilnowała, aby określanie i wyznaczanie obszarów chronionych oraz zarządzanie nimi opierały się na kryteriach naukowych i przejrzystych procesach konsultacji publicznych; wzywa do bardziej zdecydowanego egzekwowania przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt;

61.wzywa Czarnogórę do zwiększenia zdolności administracyjnych i kontrolnych na szczeblu krajowym i lokalnym oraz do poprawy koordynacji międzyinstytucjonalnej i podejmowania decyzji w sprawie projektów infrastrukturalnych, w tym do ustanowienia skutecznej koordynacji między strategicznymi ocenami oddziaływania na środowisko, ocenami oddziaływania na środowisko i odpowiednimi procedurami oceny; zachęca Czarnogórę, by przestawiła swoją politykę transportową na zrównoważoną i inteligentną mobilność;

62.podkreśla znaczenie transportu regionalnego i połączeń energetycznych jako kluczowego elementu rozwoju gospodarczego i stabilności na Bałkanach Zachodnich oraz apeluje o realizację projektów pogłębiających integrację z państwami członkowskimi UE; jest zaniepokojony niedawnymi blokadami na przejściach granicznych do strefy Schengen przez zawodowych kierowców z krajów Bałkanów Zachodnich w związku z wdrażaniem unijnego systemu wjazdu/wyjazdu od października 2025 r.; podkreśla, że przedłużające się zakłócenia mogą negatywnie wpłynąć na łańcuchy dostaw, przepływy handlowe i stosunki gospodarcze między UE a Czarnogórą; wzywa Komisję, aby w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi oceniła możliwe pragmatyczne i prawnie uzasadnione rozwiązania, które równoważą realia operacyjne w sektorze transportu z potrzebą zachowania integralności dorobku Schengen, zapewniając odpowiednie zabezpieczenia i zapobiegając wszelkim nadużyciom;

63.zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawicielce Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz rządom i parlamentom państw członkowskich, a także do przetłumaczenia jej na język czarnogórski i przekazania prezydentowi, rządowi i parlamentowi Czarnogóry.