A.mając na uwadze, że w dyrektywie (UE) 2018/2001, chcąc zapewnić rzeczywiste korzyści dla klimatu z zaliczania biopaliw na poczet tego celu, wprowadzono przepisy o przeciwdziałaniu ryzyku pośredniej zmiany użytkowania gruntów (ILUC), pozwalające klasyfikować surowce jako przedstawiające wysokie ryzyko spowodowania ILUC;

B.mając na uwadze, że w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2019/807 określono metodykę wskazywania surowców o wysokim ryzyku spowodowania ILUC, w art. 3 wprowadzono jednoznaczny wymóg, aby ocena bazowała na danych od 2008 r., i ustalono na 10 % próg ekspansji na tereny zasobne w pierwiastek węgla, powyżej którego dany surowiec klasyfikuje się jako cechujący się wysokim ryzykiem spowodowania ILUC; mając na uwadze, że zgodnie z tą metodyką i tym poziomem bazowym w sprawozdaniu Komisji z 2019 r. udział soi w ekspansji na tereny zasobne w pierwiastek węgla wyniósł 8 %, czyli poniżej progu kwalifikującego, a to oznacza, że soi nie sklasyfikowano jako surowiec o wysokim ryzyku spowodowania ILUC;

C.mając na uwadze, że Indonezja i Malezja wszczęły spory w WTO (DS593 i DS600), kwestionując unijne przepisy o ILUC, zwłaszcza klasyfikację oleju palmowego jako obarczonego wysokim ryzykiem ILUC oraz procedurę certyfikacji niskiego ryzyka ILUC; mając na uwadze, że postanowienie zespołu orzekającego WTO ze stycznia 2025 r. jest zasadniczo korzystne dla Unii, ale wskazano w nim konkretne naruszenia: brak terminowej aktualizacji danych naukowych, niedociągnięcia w procedurze certyfikacji niskiego ryzyka ILUC oraz brak odpowiedniego powiadomienia o środkach; mając na uwadze, że zespół stwierdził uchybienia proceduralne po stronie Unii, ale nie zakwestionował wybranych przez Unię upraw, które należy sklasyfikować jako obarczone wysokim ryzykiem spowodowania ILUC;

D.mając na uwadze, że w akcie delegowanym na podstawie zaktualizowanych danych naukowych dodano soję wraz z olejem palmowym do wykazu upraw o wysokim ryzyku spowodowania ILUC, co oznacza, że biodiesel na bazie soi ma być całkowicie wycofany z zaliczania na poczet celów UE dotyczących energii ze źródeł odnawialnych do 2030 r.;

E.mając na uwadze, że Parlament nie sprzeciwia się trajektorii wycofywania oleju palmowego, którego klasyfikacja jako uprawy o wysokim ryzyku spowodowania ILUC jest niekwestionowana i ma solidne podstawy naukowe, ani korekcie niedociągnięć w procedurze certyfikacji upraw o niskim ryzyku spowodowania ILUC, gdyż w obu przypadkach jest to właściwa odpowiedź na postanowienie zespołu WTO, którą należy utrzymać w każdym zmienianym akcie delegowanym;

F.mając na uwadze, że zaklasyfikowanie w akcie delegowanym nasion soi jako upraw o wysokim ryzyku spowodowania ILUC bazuje na zaktualizowanych danych naukowych, odchodzących od poziomu bazowego obserwacji z 2008 r. przyjętego w art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/807, gdyż okres obserwacji przesunięto na 2014 r.; mając na uwadze, że ta zmiana roku bazowego nie wynika z postanowienia zespołu orzekającego WTO, które dotyczyło terminowego aktualizowania danych, a nie wyboru roku bazowego; mając na uwadze, że gdyby przyjęto pierwotny poziom bazowy z 2008 r. zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów, udział nasion soi w ekspansji na tereny zasobne w pierwiastek węgla najprawdopodobniej utrzymałby się poniżej progu 10 %, zatem nasiona soi nie byłyby kwalifikowane jako uprawy o wysokim ryzyku spowodowania ILUC;

G.mając na uwadze, że zaktualizowane dane naukowe będące podstawą klasyfikacji soi nie uwzględniają praktyki plonu wtórnego, czyli uprawy soi jako drugiego plonu na gruntach, na których już zebrano plon główny w tym samym roku kalendarzowym; mając na uwadze, że skutkiem tej luki metodologicznej jest zawyżenie ekspansji obszaru produkcji nasion soi, a zatem zawyżenie wyliczonego udziału ekspansji nasion soi na tereny zasobne w pierwiastek węgla;

H.mając na uwadze, że ryzyko spowodowania ILUC przy uprawie soi skupia się geograficznie w produkcji południowoamerykańskiej; mając na uwadze, że uprawa soi w Unii nie powoduje wylesiania ani przekształcania gruntów, którym mają zaradzić przepisy o ILUC; mając na uwadze, że Komisja nie przedstawiła dowodów na to, by uprawa soi w Unii powodowała ILUC; mając na uwadze, że wobec braku takich dowodów klasyfikacja nasion soi produkowanych w Unii jako nasion o wysokim ryzyku spowodowania ILUC nie ma wystarczających podstaw naukowych; mając na uwadze, że niezróżnicowana klasyfikacja nasion soi jako upraw o wysokim ryzyku spowodowania ILUC na całym świecie, niezależnie od ich pochodzenia geograficznego, jest niewspółmierna i obarcza producentów unijnych obciążeniem wynikającym z emisji spowodowanych zmianą użytkowania gruntów, za które nie są oni odpowiedzialni;

I.mając na uwadze, że w przedstawionej przez Komisję wizji dla rolnictwa i żywności podkreślono potrzebę stworzenia bardziej samowystarczalnego unijnego systemu produkcji białka; mając na uwadze, że Unia produkuje zaledwie około 6 % zużywanej przez siebie soi, przez co jest w dużym stopniu zależna od przywozu; mając na uwadze, że zapowiedziany przez Komisję unijny plan na rzecz białka i określone w nim cele, wraz z celami otwartej strategicznej autonomii, mają w szczególności rozszerzać unijne uprawy soi, by zmniejszyć tę zależność; mając na uwadze, że rynek biopaliw to kluczowy czynnik gospodarczy napędzający uprawę soi w Unii i unijny sektor rozdrabniania soi; mając na uwadze, że klasyfikacja nasion soi jako upraw o wysokim ryzyku spowodowania ILUC eliminuje tę zachętę rynkową i jest bezpośrednio sprzeczna z celami unijnego planu na rzecz białka oraz z celami Unii dotyczącymi autonomii strategicznej;

J.mając na uwadze, że w wyniku rozdrabniania soi powstaje śruta sojowa, będąca produktem dominującym i podstawowym źródłem białka paszowego dla zwierząt, oraz olej sojowy, stanowiący zaledwie około 20 % masy nasion soi i wykorzystywany m.in. jako surowiec do produkcji biopaliw; mając na uwadze, że głównym czynnikiem gospodarczym napędzającym uprawę i przetwarzanie nasion soi jest popyt na śrutę sojową na paszę dla zwierząt, a nie wykorzystanie oleju sojowego w biopaliwach; mając na uwadze, że przypisywanie dynamiki ekspansji upraw soi przede wszystkim olejowi sojowemu wykorzystywanemu w biopaliwach przeinacza zatem rzeczywistość gospodarczą sektora i zawyża wpływ biodiesla sojowego na ILUC; mając na uwadze, że dewaluacja oleju sojowego przez utratę rynku zbytu dla biopaliw pogorszy marże w sektorze rozdrabniania i zmniejszy jego rentowność w Unii; mając na uwadze, że zmusiłoby to Unię do zastąpienia aż 4,8 mln ton unijnej śruty sojowej przywozem z państw trzecich, co zwiększyłoby zależność od przywozu białka, podniosłoby koszty paszy i przeniosło poza Unię działalność przemysłową tworzącą dodatkową wartość; mając na uwadze, że szacowane skutki gospodarcze dla sektora to około 36 mln EUR strat dla unijnych producentów soi, 120 mln EUR dla unijnego sektora rozdrabniania i do 1,3 mld EUR dla unijnego przemysłu biodiesla;

K.mając na uwadze, że soja to uprawa wiążącą azot, a zatem zmniejszająca zależność od chemicznych nawozów azotowych i pozytywnie wpływająca na płodozmian i zdrowie gleby; mając na uwadze, że zniechęcanie do uprawy soi w UE zwiększyłoby zależność Unii od importowanych nawozów chemicznych, co jest sprzeczne z celami Unii dotyczącymi odporności łańcucha dostaw nawozów, które trzeba osiągnąć tym pilniej w związku z zakłóceniami dostaw w wyniku rosyjskiej inwazji na Ukrainę;

L.mając na uwadze, że w Pakcie dla czystego przemysłu wezwano do tworzenia konkurencyjnej, niskoemisyjnej gospodarki przemysłowej wspieranej przez szeroki i zróżnicowany zakres czystych paliw i surowców; mając na uwadze, że ograniczenie dostępnego koszyka surowców do produkcji biopaliw przez usunięcie nasion soi zawęża bazę dostaw Unii do celów dekarbonizacji sektora transportu, zwiększa zmienność cen i podatność dostaw na zagrożenia oraz jest niezgodne z podejściem neutralnym pod względem technologicznym i zapewniającym bezpieczeństwo dostaw, którego wymagają cele Unii dotyczące konkurencyjności;

M.mając na uwadze, że w Kompasie konkurencyjności dla UE za główne priorytety Unii uznano zmniejszenie strategicznych zależności oraz zwiększenie zdolności przemysłowych i przetwórczych Unii; mając na uwadze, że sklasyfikowanie nasion soi jako upraw o wysokim ryzyku spowodowania ILUC zwiększa, a nie zmniejsza strategiczne zależności Unii zarówno w sektorze białka, jak i biopaliw;