A.mając na uwadze, że decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2015/696 Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2015/696 z dnia 24 kwietnia 2015 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 87705 (MON-877Ø5-6), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (Dz.U. L 112 z 30.4.2015, s. 60, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2015/696/2021-02-16). zezwolono na wprowadzanie do obrotu żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 87705 (genetycznie zmodyfikowaną soję), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych; mając na uwadze, że zezwolenie to obejmuje również wprowadzanie do obrotu produktów innych niż żywność i pasze, zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję lub składających się z niej, do takich samych zastosowań jak każda inna soja, z wyjątkiem uprawy;

B.mając na uwadze, że 8 marca 2024 r. przedsiębiorstwo Bayer Agriculture BV, z siedzibą w Belgii, zwróciło się do Komisji w imieniu Bayer CropScience LP, z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, z wnioskiem o odnowienie tego zezwolenia;

C.mając na uwadze, że 12 stycznia 2026 r. EFSA wydał pozytywną opinię naukową w sprawie genetycznie zmodyfikowanej soi Opinia naukowa panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie dotycząca oceny genetycznie zmodyfikowanej soi MON 87705 do celów odnowienia zezwolenia zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 (wniosek GMFF-2023-21236), Dziennik EFSA 2026, 24(1):e9846, https://doi.org/10.2903/j.efsa.2026.9846. zgodnie z art. 6 i 18 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003; mając na uwadze, że zdaniem EFSA wniosek o odnowienie zezwolenia nie zawiera przesłanek wskazujących na nowe zagrożenia lub zmiany w zakresie narażenia ani nie daje podstaw do nowych wątpliwości natury naukowej, które wpłynęłyby na zmianę wniosków z pierwotnej oceny ryzyka dotyczącej genetycznie zmodyfikowanej soi, przyjętej przez Urząd w 2012 Opinia naukowa panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie w sprawie wniosku EFSA-GMO-NL-2010-78 przedłożonego na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 przez Monsanto o wydanie zezwolenia na wprowadzenie do obrotu genetycznie zmodyfikowanej soi MON 87705 odpornej na działanie herbicydów, z przeznaczeniem na żywność i pasze, oraz na jej przywóz i przetwarzanie, Dziennik EFSA 2012 r., 10(10):2909, https://doi.org/10.2903/j.efsa.2012.2909. i 2013 r. Panel EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie, „Statement complementing the scientific opinion on application EFSA-GMO-NL-2010-78 to cover the safety of soybean MON 87705 oil for commercial frying” [Oświadczenie uzupełniające opinię naukową w sprawie wniosku EFSA-GMO-NL-2010-78 dotyczącego bezpieczeństwa oleju z soi MON 87705 przeznaczonego do komercyjnego smażenia], Dziennik EFSA 2013, 11(12):3507, https://doi.org/10.2903/j.efsa.2013.3507.; mając na uwadze, że w opiniach tych nie odniesiono się do szerzej pojętych skutków środowiskowych, społeczno-gospodarczych i skumulowanych, które zdaniem EFSA nie wchodzą w zakres jego kompetencji;

D.mając na uwadze, że genetycznie zmodyfikowana soja ma zwiększoną zawartość kwasu oleinowego i wykazuje odporność na herbicydy zawierające glifosat;

E.mając na uwadze, że oceny ryzyka przeprowadzone przez EFSA nie obejmowały długoterminowych badań toksykologicznych ani szczegółowej analizy skutków skumulowanych i skojarzonych, w tym potencjalnych interakcji z pozostałościami pestycydów powszechnie stosowanych w uprawie soi;

F.mając na uwadze, że zdecydowaną większość roślin uprawnych zmodyfikowanych genetycznie, w tym genetycznie zmodyfikowaną soję, zmodyfikowano genetycznie, aby uzyskać tolerancję na co najmniej jeden herbicyd uzupełniający spośród herbicydów, które mogą być stosowane w całym cyklu uprawy roślin zmodyfikowanych genetycznie, nie powodując zamierania upraw, jak miałoby to miejsce w przypadku upraw nieodpornych na herbicydy; mając na uwadze, że według licznych badań uprawa genetycznie zmodyfikowanych roślin odpornych na herbicydy prowadzi do większego zużycia herbicydów uzupełniających, co w dużej mierze spowodowane jest pojawieniem się chwastów odpornych na herbicydy;

G.mając na uwadze, że wyższa cena nasion zmodyfikowanych genetycznie sprawia, iż przez genetycznie zmodyfikowane uprawy odporne na herbicydy rolnicy są zmuszeni stosować system zwalczania chwastów, który jest w dużej mierze lub całkowicie uzależniony od herbicydów, a jednocześnie stają się zależni od stosowania herbicydów uzupełniających jako integralnej części systemu produkcji; mając na uwadze, że zwiększone uzależnienie od herbicydów uzupełniających w gospodarstwach, w których prowadzi się uprawy genetycznie zmodyfikowanej soi, przyspiesza pojawianie się i rozprzestrzenianie chwastów odpornych na te herbicydy, co sprawia, że konieczne staje się coraz szersze stosowanie herbicydów, czyli prowadzi do powstania błędnego koła; mając na uwadze, że nadmierne uzależnienie od herbicydów będzie mieć negatywne skutki, takie jak pogorszenie zdrowia gleby, jakości wody oraz różnorodności biologicznej na powierzchni ziemi i pod ziemią, a także zwiększy ekspozycję ludzi i zwierząt na herbicydy, potencjalnie również w związku z większymi pozostałościami herbicydów w żywności i paszy;

H.mając na uwadze, że w wielu badaniach wykazano, iż uprawa roślin genetycznie zmodyfikowanych odpornych na herbicydy prowadzi do większego zużycia herbicydów uzupełniających, co w dużej mierze spowodowane jest pojawieniem się chwastów odpornych na herbicydy Zob. np. Bonny, S., „Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact” [Genetycznie zmodyfikowane uprawy i chwasty odporne na herbicydy a herbicydy: przegląd i wpływ], Environmental Management, styczeń 2016, 57(1), s. 31–48https://doi.org/10.1007/s00267-015-0589-7 i Benbrook, C.M., „Impacts of genetically engineered crops on the pesticide use in the U.S. – the first sixteen years” [Wpływ genetycznie zmodyfikowanych upraw na zużycie pestycydów w USA – pierwsze szesnaście lat], Environmental Sciences Europe, 28 września 2012 r., t. 24(1), https://doi.org/10.1186/2190-4715-24-24.; mając na uwadze, że w związku z tym przewiduje się stosowanie w uprawie genetycznie zmodyfikowanej soi większych i częstych dawek glifosatu, a tym samym obecność w zbiorach większej ilości jego pozostałości i produktów rozpadu (metabolitów);

I.mając na uwadze, że nadal istnieją poważne wątpliwości naukowe dotyczące bezpieczeństwa glifosatu dla zdrowia ludzkiego i środowiska; mając na uwadze, że w listopadzie 2015 r. EFSA stwierdził, iż jest mało prawdopodobne, by glifosat był rakotwórczy, a Europejska Agencja Chemikaliów w marcu 2017 r. uznała, że nie ma podstaw, by zaliczyć go do substancji rakotwórczych; mając na uwadze, że z kolei Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem – wyspecjalizowana agencja Światowej Organizacji Zdrowia ds. badań nad rakiem – w 2015 r. zaliczyła glifosat do substancji prawdopodobnie rakotwórczych dla ludzi; mając na uwadze, że szereg najnowszych recenzowanych badań naukowych potwierdza możliwe działanie rakotwórcze glifosatu Zob. np. https://doi.org/10.1016/j.mrrev.2019.02.001https://doi.org/10.1093/ije/dyz017, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0219610 i https://doi.org/10.1186/s13045-019-0767-9.; mając na uwadze, że czasopismo „Regulatory Toxicology and Pharmacology” oficjalnie wycofało opublikowany w 2000 r. artykuł naukowy pt. „Safety Evaluation and Risk Assessment of the Herbicide Roundup and Its Active Ingredient, Tragelaphos, for Humans” [Ocena bezpieczeństwa i ocena ryzyka herbicydu Roundup i jego aktywnego składnika glifosatu dla ludzi], który wykorzystywano w obronie bezpieczeństwa glifosatu w wielu ocenach ryzyka, ponieważ „wyrażono wątpliwości co do jego autorstwa, zasadności wyników badań w kontekście mylącego przedstawienia wkładu autorów i sponsora badania oraz potencjalnych konfliktów interesów autorów” https://doi.org/10.1006/rtph.1999.1371.;

J.mając na uwadze, że ocenę pozostałości herbicydów i metabolitów znalezionych na roślinach zmodyfikowanych genetycznie uznaje się za niewchodzącą w zakres kompetencji panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie, w związku z czym nie dokonuje się jej w ramach procedury zatwierdzania GMO; mając na uwadze, że to podejście jest problematyczne, ponieważ sama modyfikacja genetyczna może wpływać na sposób, w jaki dana roślina genetycznie zmodyfikowana rozkłada herbicydy uzupełniające, oraz na skład, a tym samym toksyczność metabolitów Ma to istotnie miejsce w przypadku glifosatu, jak stwierdzono w opublikowanej przez EFSA uzasadnionej opinii pt. „Review of the existing maximum residue levels for glyphosate according to Article 12 of Regulation (EC) No 396/2005” [Przegląd obowiązujących najwyższych poziomów pozostałości glifosatu zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 396/2005], Dziennik EFSA 2018;16(5):e5263, s. 12https://doi.org/10.2903/j.efsa.2018.5263.;

K.mając na uwadze, że analiza składu wykazała, iż genetycznie zmodyfikowana soja ma znacząco zmieniony profil kwasów tłuszczowych w porównaniu z jej niezmodyfikowanym odpowiednikiem, a dokładniej wykryto wzrost zawartości kwasu oleinowego oraz towarzyszący spadek zawartości kwasu linolowego i kwasu palmitynowego; mając na uwadze, że obawy naukowe skupiają się na długoterminowych skutkach żywieniowych szerszej ekspozycji ludności na ten zmieniony profil, szczególnie dla konsumentów, którzy są w dużym stopniu zależni od oleju sojowego; mając na uwadze, że EFSA wziął pod uwagę szacunkowe spożycie w celu oceny znaczenia tych zmian z punktu widzenia żywienia, stosując różne założenia dotyczące spożycia i scenariusze zastąpienia; mając na uwadze, że w oparciu o te założenia EFSA zalecił jedynie plan monitorowania po wprowadzeniu do obrotu skupiony na gromadzeniu danych dotyczących przywozu do Unii i przeprowadzeniu zaktualizowanej oceny wartości odżywczej, jeżeli dostępne informacje na temat wzorców konsumpcji różniłyby się od informacji wykorzystanych w pierwotnej ocenie ryzyka;

L.mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 genetycznie zmodyfikowana żywność lub pasza nie mogą wywierać szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi i zwierząt ani na środowisko naturalne, a przy sporządzaniu decyzji Komisja musi brać pod uwagę wszelkie istotne przepisy prawa Unii oraz inne uzasadnione czynniki istotne dla sprawy; mając na uwadze, że te uzasadnione czynniki powinny obejmować zobowiązania Unii wynikające z celów zrównoważonego rozwoju ONZ, paryskiego porozumienia klimatycznego Dz.U. L 282 z 19.10.2016, s. 4. i Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej Dz.U. L 309 z 13.12.1993, s. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/convention/1993/626/oj.;

M.mając na uwadze, że nadal w niewystarczającym stopniu gwarantuje się niezależne monitorowanie i niezależny nadzór nad potencjalnym niekorzystnym wpływem na różnorodność biologiczną, zdrowie gleby, owady zapylające i organizmy niebędące przedmiotem zwalczania;

N.mając na uwadze, że w przypadku braku pewności naukowej należy postępować zgodnie z zasadą ostrożności zapisaną w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

O.mając na uwadze, że Unia jest stroną Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej i że zgodnie z jej art. 3 odpowiada za gwarancję, by działalność na obszarach jej jurysdykcji lub pod jej kontrolą nie powodowała szkody w środowisku innych państw;

P.mając na uwadze, że odnowienie w Unii zezwolenia na genetycznie zmodyfikowaną soję nie byłoby spójne z międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie ograniczenia stosowania pestycydów W grudniu 2022 r., podczas 15. Konferencji stron Konwencji Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej (COP15), uzgodniono globalne ramy różnorodności biologicznej, które obejmują globalny cel zmniejszenia ryzyka związanego z pestycydami o co najmniej 50 % do 2030 r. (zob. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_7834)., zważywszy na zwiększone narażenie ludzi, zwierząt i środowiska na glifosat w krajach, w których uprawia się genetycznie zmodyfikowane rośliny odporne na tego rodzaju herbicydy, a także związane z tym potencjalnie poważne efekty zdrowotne;

Q.mając na uwadze, że uprawa genetycznie zmodyfikowanej soi nie jest dozwolona w Unii;

R.mając na uwadze, że decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2026/1419 umożliwiłby przywóz do Unii produktów, które nie spełniają norm przestrzeganych przez unijnych rolników, stawiając ich w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej;

S.mając na uwadze, że we wnioskach ze strategicznego dialogu na temat przyszłości rolnictwa w UE https://commission.europa.eu/topics/agriculture-and-rural-development/strategic-dialogue-future-eu-agriculture_pl. wzywa się Komisję do ponownej oceny podejścia do kwestii wprowadzania do obrotu produktów rolno-spożywczych w imporcie i eksporcie, z uwzględnieniem wyzwania, jakie stanowią rozbieżne standardy Unii i jej partnerów handlowych; mając na uwadze, że sprawiedliwsze stosunki handlowe na poziomie globalnym spójne z celami na rzecz zdrowego środowiska były jednym z głównych postulatów rolników podczas demonstracji w latach 2023, 2024 i 2025;

T.mając na uwadze, że Parlament wielokrotnie podkreślał, iż aby zaradzić utrzymującemu się deficytowi demokratycznemu, Komisja nie powinna zatwierdzać GMO w przypadkach, gdy państwa członkowskie nie osiągnęły większości kwalifikowanej w Stałym Komitecie ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz lub w komitecie odwoławczym;

U.mając na uwadze, że Komisja nadal wydaje zezwolenia na GMO, mimo że sama stwierdziła niedemokratyczność tego procesu, a także mimo braku poparcia ze strony państw członkowskich i mimo sprzeciwów Parlamentu;

V.mając na uwadze, że podejście „Jedno zdrowie” wymaga uwzględnienia współzależności między zdrowiem ludzi, zwierząt i roślin oraz stanem środowiska podczas oceny długoterminowego zrównoważonego charakteru i bezpieczeństwa GMO;