P9_TA(2023)0277Ir-restawr tan-naturaEmendi adottati mill-Parlament Ewropew* Ir-referenzi għal “cp” fl-emendi adottati għandhom jinftiehmu bħala l-parti korrispondenti ta’ dawk l-emendi. fit-12 ta' Lulju 2023 dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-restawr tan-natura (COM(2022)0304 – C9-0208/2022 – 2022/0195(COD)) Il-każ ġie mgħoddi lura għan-negozjati interistituzzjonali lill-kumitat responsabbli skont l-Artikolu 59(4), ir-raba' subparagrafu. (A9-0220/2023).(Proċedura leġiżlattiva ordinarja: l-ewwel qari)

[Emenda 18, sakemm ma jkunx indikat mod ieħor]

EMENDI TAL-PARLAMENT EWROPEW* Emendi: it-test ġdid jew modifikat huwa indikat permezz tat-tipa korsiva u grassa; it-tħassir huwa indikat permezz tas-simbolu ▌.għall-proposta tal-Kummissjoni---------------------------------------------------------REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILLdwar ir-restawr tan-natura(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidraw it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u, b’mod partikolari, l-Artikolu 192(1) tiegħu,

Wara li kkunsidraw il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li l-abbozz tal-att leġiżlattiv intbagħat lill-parlamenti nazzjonali,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali EwropewĠU C , , p. .,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni,

Filwaqt li jaġixxu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja,

Billi:

(1)Huwa meħtieġ li jiġu stabbiliti regoli fil-livell tal-Unjoni dwar ir-restawr tal-ekosistemi biex jiġi żgurat l-irkupru għal natura bijodiversa u reżiljenti madwar it-territorju tal-Unjoni. Ir-restawr tal-ekosistemi jikkontribwixxi wkoll għall-objettivi tal-Unjoni għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u għall-adattament għat-tibdil fil-klima.

(2)Il-Patt Ekoloġiku EwropewIl-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, Il-Patt Ekoloġiku Ewropew, 11.12.2019 (COM (2019) 640 final). stabbilixxa pjan direzzjonali ambizzjuż biex jittrasforma l-Unjoni f’soċjetà ġusta u prospera, b’ekonomija moderna, effiċjenti fir-riżorsi u kompetittiva, bl-għan li tipproteġi, tikkonserva u ssaħħaħ il-kapital naturali tal-Unjoni, u li tipproteġi s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini mir-riskji u mill-impatti relatati mal-ambjent. Bħala parti mill-Patt Ekoloġiku Ewropew, il-Kummissjoni adottat Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 Inreġġgħu n-natura lura f’ħajjitna, 20.5.2020, COM(2020) 380 final..

(3)L-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, bħala partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, approvata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 93/626/KEEId-Deċiżjoni tal-Kunsill 93/626/KEE tal-25 ta’ Ottubru 1993 dwar il-konklużjoni, f’isem il-Komunità, tal-Konvenzjoni fuq id-Diversità Bijoloġika (ĠU L 309, 13.12.1993, p. 1)., huma impenjati għall-viżjoni strateġika fit-tul adottata mill-Konferenza tal-Partijiet fl-2010 bid-Deċiżjoni X/2 Pjan Strateġiku għall-Bijodiversità 2011-2020https://www.cbd.int/decision/cop/?id=12268. li, sal-2050, il-bijodiversità trid tiġi vvalutata, ikkonservata, restawrata u użata b’mod għaqli, filwaqt li jinżammu s-servizzi tal-ekosistemi, tiġi sostnuta pjaneta f’saħħitha u jitwasslu benefiċċji essenzjali għan-nies kollha.

(4)Il-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika maqbula fil-COP 15 f’Diċembru 2022 Qafas globali tal-bijodiversità ta’ Kunming-Montreal. Abbozz ta’ deċiżjoni ppreżentat mill-President, CBD/COP/DEC/15/4 19 ta’ Diċembru 2022., il-Qafas Globali tal-Bijodiversità li jistabbilixxi miri globali orjentati lejn l-azzjoni għal azzjoni urġenti tul id-deċennju sal-2030 biex jiġi żgurat li ż-żoni kollha jkunu taħt ġestjoni tat-territorju parteċipatorja, integrata u li tinkludi l-bijodiversità u/jew proċessi ta’ ġestjoni effettivi li jittrattaw bidliet fl-użu tal-art u l-baħar; it-telf ta’ żoni ta’ importanza kbira għall-bijodiversità, inkluż ekosistemi ta’ integrità ekoloġika għolja, ikun f’livell qrib iż-żero sal-2030 filwaqt li jiġu rispettati d-drittijiet tal-komunitajiet indiġeni u lokali, kif stipulat fid-Dikjarazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni (UNDRIP); jiġi żgurat li sal-2030 mill-inqas 30 % taż-żoni ta’ ekosistemi degradati tal-art, tal-ilmijiet interni, u kostali u tal-baħar ikunu taħt restawr effettiv, sabiex jissaħħu l-bijodiversità u l-funzjonijiet u s-servizzi tal-ekosistema, l-integrità ekoloġika u l-konnettività; jiġu restawrati, jinżammu fi stat tajjeb u jissaħħu l-kontributi tan-natura lin-nies, inkluż il-funzjonijiet u s-servizzi tal-ekosistema, bħar-regolamentazzjoni tal-arja, l-ilma u l-klima, is-saħħa tal-ħamrija, id-dakkir u t-tnaqqis tar-riskju tal-mard, kif ukoll il-protezzjoni minn perikli u diżastri naturali, permezz ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura u/jew approċċi bbażati fuq l-ekosistema għall-benefiċċju tan-nies u n-natura kollha. Permezz tal-Qafas Globali tal-Bijodiversità ser ikun jista’ jsir progress fil-kisba tal-għanijiet orjentati lejn ir-riżultati għall-2050.

(5)L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NUŻvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti – 17-il Għan biex Nittrasformaw id-Dinja Tagħna., b’mod partikolari l-għanijiet 14.2, 15.1, 15.2 u 15.3, jirreferu għall-ħtieġa li jiġu żgurati l-konservazzjoni, ir-restawr u l-użu sostenibbli tal-ekosistemi tal-ilma ħelu terrestri u interni u s-servizzi tagħhom, b’mod partikolari l-foresti, l-artijiet mistagħdra, il-muntanji u l-artijiet nixfin.

(6)L-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, f’riżoluzzjoni tal-1 ta’ Marzu 2019Ir-Riżoluzzjoni 73/284 tal-1 ta’ Marzu 2019 dwar id-Deċennju tan-Nazzjonijiet Uniti dwar ir-Restawr tal-Ekosistema (2021-2030)., ipproklamat il-perjodu ta’ bejn l-2021 u l-2030 id-Deċennju tan-NU dwar ir-Restawr tal-Ekosistema, bl-għan tappoġġa u żżid l-isforzi biex tipprevjeni, twaqqaf u treġġa’ lura d-degradazzjoni tal-ekosistemi fid-dinja u tqajjem kuxjenza dwar l-importanza tar-restawr tal-ekosistemi.

(7)L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 għandha l-għan li tiżgura li l-bijodiversità tal-Ewropa titqiegħed fit-triq lejn l-irkupru sal-2030 għall-benefiċċji tan-nies, tal-pjaneta, tal-klima u tal-ekonomija tagħna. Tistabbilixxi pjan ambizzjuż tal-UE għar-restawr tan-natura b’għadd ta’ impenji ewlenin, inkluż impenn li titressaq proposta għal miri legalment vinkolanti tal-UE għar-restawr tan-natura biex jiġu restawrati l-ekosistemi degradati, b’mod partikolari dawk bl-aktar potenzjal li jaqbdu u jaħżnu l-karbonju, u biex jiġi evitat u jitnaqqas l-impatt tad-diżastri naturali.

(8)Fir-riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta’ Ġunju 2021Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta’ Ġunju 2021 dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030: Inreġġgħu n-natura lura f’ħajjitna (2020/2273(INI))., il-Parlament Ewropew kien issodisfat ħafna bl-impenn li titfassal proposta leġiżlattiva b’miri legalment vinkolanti għar-restawr tan-natura, u barra minn hekk ikkunsidra li minbarra mira ġenerali għar-restawr, jenħtieġ li jiġu inklużi miri għar-restawr speċifiċi għall-ekosistemi għall-ħabitat u għall-ispeċijiet, li jkopru l-foresti, l-artijiet bil-ħaxix, l-artijiet mistagħdra, it-torbieri, il-pollinaturi, ix-xmajjar ġierja, iż-żoni kostali u l-ekosistemi tal-baħar.

(9)Fil-konklużjonijiet tiegħu tat-23 ta’ Ottubru 2020Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-bijodiversità - il-ħtieġa għal azzjoni urġenti, 12210/20., il-Kunsill irrikonoxxa li l-prevenzjoni ta’ aktar tnaqqis tal-istat attwali tal-bijodiversità u tan-natura se tkun essenzjali, iżda mhux suffiċjenti biex in-natura terġa’ lura f’ħajjitna. Il-Kunsill afferma mill-ġdid li hija meħtieġa aktar ambizzjoni dwar ir-restawr tan-natura kif propost mill-Pjan il-ġdid tal-UE għar-Restawr tan-Natura, li jinkludi miżuri għall-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità lil hinn miż-żoni protetti. Il-Kunsill iddikjara wkoll li kien qed jistenna proposta għal miri legalment vinkolanti għar-restawr tan-natura, soġġett għal valutazzjoni tal-impatt.

(10)L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tistabbilixxi impenn biex jiġi protett legalment minimu ta’ 30 % tal-art, inklużi l-ilmijiet interni, u 30 % tal-baħar fl-Unjoni, li minnhom mill-inqas terz jenħtieġ li jkun taħt protezzjoni stretta, inklużi l-foresti primarji u antiki kollha li fadal. Il-kriterji u l-gwida għad-deżinjazzjoni ta’ żoni protetti addizzjonali mill-Istati MembriDokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni Kriterji u Gwida għad-deżinjazzjonijiet taż-żoni protetti (SWD(2022) 23 final). (il-“Kriterji u l-Gwida”), żviluppati mill-Kummissjoni f’kooperazzjoni mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati, jenfasizzaw li jekk iż-żoni restawrati jikkonformaw jew huma mistennija li jikkonformaw, ladarba r-restawr jipproduċi l-effett sħiħ tiegħu, bil-kriterji għaż-żoni protetti, dawk iż-żoni restawrati għandhom jikkontribwixxu wkoll lejn il-miri tal-Unjoni dwar iż-żoni protetti. Il-Kriterji u l-Gwida jenfasizzaw ukoll li ż-żoni protetti jistgħu jipprovdu kontribut importanti għall-miri għar-restawr fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, billi joħolqu l-kundizzjonijiet biex l-isforzi ta’ restawr jirnexxu. Dan huwa partikolarment il-każ għal żoni li jistgħu jirkupraw b’mod naturali billi jwaqqfu jew jillimitaw xi wħud mill-pressjonijiet mill-attivitajiet tal-bniedem. It-tqegħid ta’ tali żoni, inkluż fl-ambjent tal-baħar, taħt protezzjoni stretta, f’xi każijiet, se jkun biżżejjed biex iwassal għall-irkupru tal-valuri naturali li huma jospitaw. Barra minn hekk, fil-Kriterji u l-Gwida huwa enfasizzat li l-Istati Membri kollha huma mistennija li jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-miri tal-Unjoni dwar iż-żoni protetti stabbiliti fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, sal-punt li jkun proporzjonat għall-valuri naturali li jospitaw u għall-potenzjal li għandhom għar-restawr tan-natura.

(11)L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tistabbilixxi mira biex jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda deterjorament fix-xejriet ta’ konservazzjoni jew fl-istatus tal-ħabitats u tal-ispeċijiet protetti u li mill-inqas 30 % tal-ispeċijiet u tal-ħabitats li bħalissa mhumiex fi status favorevoli se jaqgħu f’dik il-kategorija jew juru xejra pożittiva qawwija li se jkunu qed jaqgħu f’dik il-kategorija sal-2030. Il-gwidaDisponibbli fuq Circabc (europa.eu) [Ir-referenza għad trid timtela] li żviluppat il-Kummissjoni f’kooperazzjoni mal-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati biex tappoġġa l-kisba ta’ dawn il-miri tenfasizza li aktarx li jkunu meħtieġa sforzi ta’ żamma u restawr għall-biċċa l-kbira ta’ dawk il-ħabitats u l-ispeċijiet, billi jitwaqqfu x-xejriet negattivi attwali tagħhom sal-2030 jew billi jinżammu x-xejriet attwali stabbli jew li qed jitjiebu, jew billi jiġi evitat it-tnaqqis tal-ħabitats u tal-ispeċijiet bi status ta’ konservazzjoni favorevoli. Il-gwida tenfasizza wkoll li dawk l-isforzi ta’ restawr jeħtieġ li primarjament jiġu ppjanati, implimentati u kkoordinati fil-livelli nazzjonali jew reġjonali u li, fl-għażla u fil-prijoritizzazzjoni tal-ispeċijiet u l-ħabitats li jridu jittejbu sal-2030, iridu jiġu mfittxija sinerġiji ma’ miri oħra tal-Unjoni u internazzjonali, b’mod partikolari miri tal-politika ambjentali jew klimatika.

(12)Ir-Rapport tal-Kummissjoni dwar l-Istat tan-Natura tal-2020Ir-Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “L-istat tal-konservazzjoni tan-natura fl-Unjoni Ewropea Rapport dwar l-istatus tal-konservazzjoni tal-ispeċijiet u tal-ħabitats protetti mid-Direttivi dwar l-Għasafar u l-Ħabitats u x-xejriet osservati tul il-perjodu 2013-2018”, COM/2020/635 final. innota li l-Unjoni għadha ma rnexxilhiex twaqqaf it-tnaqqis ta’ tipi ta’ ħabitats u speċijiet protetti li l-konservazzjoni tagħhom hija ta’ tħassib għall-Unjoni. Dak it-tnaqqis huwa kkawżat l-aktar mill-abbandun ta’ agrikoltura estensiva, l-intensifikazzjoni tal-prattiki ta’ ġestjoni, il-modifika tar-reġimi idroloġiċi, l-urbanizzazzjoni u t-tniġġis kif ukoll attivitajiet ta’ forestrija mhux sostenibbli u l-isfruttament tal-ispeċijiet. Barra minn hekk, l-ispeċijiet aljeni invażivi u t-tibdil fil-klima jirrappreżentaw theddidiet serji u dejjem akbar għall-flora u l-fawna indiġeni tal-Unjoni.

(12a)Ir-Rieżami tal-Politika Kummerċjali – Politika Kummerċjali Miftuħa, Sostenibbli u Assertiva - tiddikjara li l-Patt Ekoloġiku Ewropew huwa l-istrateġija ġdida ta' tkabbir tal-UE li se tkun il-forza li tmexxi l-kompetittività tagħna u se twassal għal trasformazzjoni progressiva iżda profonda tal-ekonomiji tagħna, li min-naħa tagħhom se jkollhom effett qawwi fuq ix-xejriet tal-kummerċ, filwaqt li n-netwerk vast tal-UE ta' ftehimiet kummerċjali bilaterali huwa pjattaforma essenzjali biex nittrattaw mal-imsieħba tagħna dwar it-tibdil fil-klima u l-bijodiversità u għalhekk titlob l-introduzzjoni ta' miżuri 'mera', f'konformità mar-regoli tad-WTO Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, Ir-Rieżami tal-Politika Kummerċjali – Politika Kummerċjali Miftuħa, Sostenibbli u Assertiva - Brussell, 18.2.2021 COM(2021)0066 finali.. [Emenda orali]

(13)Huwa xieraq li jiġi stabbilit objettiv ġenerali għar-restawr tal-ekosistema biex titrawwem it-trasformazzjoni ekonomika u soċjetali u biex jitrawwem il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u t-tkabbir sostenibbli. L-ekosistemi bijodiversi bħall-artijiet mistagħdra, l-ilma ħelu, il-foresti kif ukoll l-ekosistemi agrikoli, b’veġetazzjoni skarsa, tal-baħar, kostali u urbani jagħtu, jekk ikunu f’kundizzjoni tajba, firxa ta’ servizzi essenzjali tal-ekosistemi, u l-benefiċċji li jiġu restawrati l-ekosistemi degradati għal kundizzjoni tajba fiż-żoni kollha tal-art u tal-baħar huma ferm akbar mill-kostijiet tar-restawr. Dawk is-servizzi jikkontribwixxu għal firxa wiesgħa ta’ benefiċċji soċjoekonomiċi, skont il-karatteristiċi ekonomiċi, soċjali, kulturali, reġjonali u lokali.

(14)Fit-52 sessjoni tagħha f’Marzu 2021, il-Kummissjoni tal-Istatistika tan-Nazzjonijiet Uniti adottat is-Sistema ta’ Kontijiet Ekonomiċi Ambjentali - Kontabbiltà tal-Ekosistemi (SEEA EA)https://seea.un.org/sites/seea.un.org/files/documents/EA/seea_ea_white_cover_final.pdf.. Is-SEEA EA tikkostitwixxi qafas statistiku integrat u komprensiv għall-organizzazzjoni ta’ data dwar il-ħabitats u l-pajsaġġi, il-kejl tal-firxa, il-kundizzjoni u s-servizzi tal-ekosistemi, it-traċċar tal-bidliet fl-assi tal-ekosistemi, u r-rabta ta’ din l-informazzjoni ma’ attività ekonomika u attività oħra tal-bniedem.

(15)L-iżgurar ta’ ekosistemi bijodiversi u l-indirizzar tat-tibdil fil-klima huma marbuta intrinsikament. In-natura u s-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, inklużi l-ħażniet u l-bjar tal-karbonju naturali, huma fundamentali għall-ġlieda kontra l-kriżi klimatika. Fl-istess ħin, il-kriżi klimatika diġà hija xprunatur tat-tibdil fl-ekosistema terrestri u tal-baħar, u l-Unjoni trid tħejji għaż-żieda fl-intensità, fil-frekwenza u fit-tifrix tal-effetti tagħha. Ir-Rapport Speċjali tal-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC)Il-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC): Rapport Speċjali dwar l-impatti tat-tisħin globali ta’ 1,5 °C u l-mogħdijiet globali relatati tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra, fil-kuntest tat-tisħiħ tar-rispons globali għat-theddida tat-tibdil fil-klima, l-iżvilupp sostenibbli, u l-isforzi biex jiġi eradikat il-faqar [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)] https://www.ipcc.ch/sr15/ dwar l-impatti tat-tisħin globali ta’ 1,5 °C indika li xi impatti jistgħu jkunu dejjiema jew irriversibbli. Is-sitt Rapport ta’ Valutazzjoni tal-IPCCTibdil fil-Klima 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability | Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability (ipcc.ch). jiddikjara li r-restawr tal-ekosistemi se jkun fundamentali biex jgħin fil-ġlieda kontra t-tibdil tal-klima kif ukoll fit-tnaqqis tar-riskji għas-sigurtà tal-ikel. Fir-Rapport ta’ Valutazzjoni Globali tagħha tal-2019 dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi EkosistemiċiIPBES (2019): Global assessment report on biodiversity and ecosystem services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. E. S. Brondizio, J. Settele, S. Díaz, and H. T. Ngo (edituri). Segretarjat tal-IPBES, Bonn, il-Ġermanja. 1 148 paġna. https://doi.org/10.5281/zenodo.3831673., il-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-servizzi Ekosistemiċi (IPBES) qieset it-tibdil fil-klima bħala xprunatur ewlieni tat-tibdil fin-natura, u stenniet li l-impatti tagħha jiżdiedu matul id-deċennji li ġejjin, u f’xi każijiet jaqbżu l-impatt ta’ xprunaturi oħra tat-tibdil tal-ekosistemi bħal pereżempju t-tibdil fl-użu tal-art u tal-baħar.

(16)Ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillIr-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-qafas biex tinkiseb in-newtralità klimatika u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 401/2009 u (UE) 2018/1999 (“il-Liġi Ewropea dwar il-Klima”) (ĠU L 243, 9.7.2021, p. 1). jistabbilixxi objettiv vinkolanti ta’ newtralità klimatika fl-Unjoni sal-2050 u emissjonijiet negattivi minn hemm ’il quddiem, u li tingħata prijorità għat-tnaqqis rapidu u prevedibbli tal-emissjonijiet u, fl-istess ħin, jissaħħaħ l-assorbiment permezz tal-bjar naturali. Ir-restawr tal-ekosistemi jista’ jagħti kontribut importanti għaż-żamma, għall-ġestjoni u għat-titjib tal-bjar naturali u għaż-żieda tal-bijodiversità filwaqt li jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima. Ir-Regolament (UE) 2021/1119 jirrikjedi wkoll li l-istituzzjonijiet rilevanti tal-Unjoni u l-Istati Membri jiżguraw progress kontinwu fit-tisħiħ tal-kapaċità adattiva, fit-tisħiħ tar-reżiljenza u fit-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima. Jirrikjedi wkoll li l-Istati Membri jintegraw l-adattament fl-oqsma kollha ta’ politika u jippromwovu soluzzjonijiet ibbażati fuq in-naturaIs-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura huma soluzzjonijiet li huma ispirati u appoġġati min-natura, li huma kosteffettivi, u fl-istess ħin jipprovdu benefiċċji ambjentali, soċjali u ekonomiċi u jgħinu fil-bini tar-reżiljenza. Tali soluzzjonijiet iġibu aktar karatteristiċi u proċessi tan-natura u naturali, u aktar varjati, fil-bliet, fil-pajsaġġi tal-art u l-pajsaġġi tal-baħar, permezz ta’ interventi adattati lokalment, sistemiċi u effiċjenti fir-riżorsi. Għalhekk, is-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura jridu jkunu ta’ benefiċċju għall-bijodiversità u jappoġġaw it-twassil ta’ firxa ta’ servizzi tal-ekosistemi. u adattament ibbażat fuq l-ekosistemi.

(17)Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima mill-2021Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Insawru Ewropa reżiljenti għall-klima - L-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima (COM/2021/82 final). tenfasizza l-ħtieġa li jiġu promossi soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura u tirrikonoxxi li l-adattament kosteffettiv għall-bidla fil-klima jista’ jinkiseb billi jiġu protetti u rrestawrati l-artijiet mistagħdra u t-torbieri kif ukoll l-ekosistemi kostali u tal-baħar, billi jiġu żviluppati spazji ħodor urbani u jiġu installati bjut u ħitan ħodor u billi jiġu promossi u ġestiti b’mod sostenibbli l-foresti u r-raba’ tal-biedja. Li jkun hemm għadd akbar ta’ ekosistemi bijodiversi jwassal għal reżiljenza ogħla għat-tibdil fil-klima u jipprovdi forom aktar effettivi ta’ tnaqqis u prevenzjoni tad-diżastri.

(18)Il-politika tal-Unjoni dwar il-klima qed tiġi riveduta sabiex issegwi l-perkors propost fir-Regolament (UE) 2021/1119 biex l-emissjonijiet netti jitnaqqsu b’mill-inqas 55 % sal-2030 meta mqabbla mal-1990. B’mod partikolari, il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolamenti (UE) 2018/841 u (UE) 2018/1999Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolamenti (UE) 2018/841 fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni, is-simplifikazzjoni tar-regoli tal-konformità, l-istabbiliment tal-miri tal-Istati Membri għall-2030 u l-impenn għall-kisba kollettiva tan-newtralità klimatika sal-2035 fis-settur tal-użu tal-art, tal-forestrija u tal-agrikoltura, u (UE) 2018/1999 fir-rigward tat-titjib fil-monitoraġġ, fir-rapportar, fit-traċċar tal-progress u fir-rieżami (COM/2021/554 final). għandha l-għan li ssaħħaħ il-kontribut tas-settur tal-art għall-ambizzjoni klimatika ġenerali għall-2030 u tallinja l-objettivi fir-rigward tal-kontabbiltà tal-emissjonijiet u l-assorbiment mis-settur tal-użu tal-art, it-tibdil fl-użu tal-art u l-forestrija (“LULUCF”) b’inizjattivi ta’ politika relatati dwar il-bijodiversità. Dik il-proposta tenfasizza l-ħtieġa għall-protezzjoni u għat-titjib tal-assorbimenti tal-karbonju bbażati fuq in-natura, għat-titjib tar-reżiljenza tal-ekosistemi għat-tibdil fil-klima, għar-restawr tal-art u tal-ekosistemi degradati, u għat-tixrib mill-ġdid tat-torbieri. Hija għandha wkoll l-għan li ttejjeb il-monitoraġġ u r-rapportar tal-emissjonijiet u l-assorbimenti tal-gassijiet serra tal-art soġġetta għall-protezzjoni u r-restawr. F’dan il-kuntest, huwa importanti li l-ekosistemi fil-kategoriji kollha tal-art, inklużi l-foresti, l-artijiet bil-ħaxix, l-artijiet tal-għelejjel u l-artijiet mistagħdra, ikunu f’kundizzjoni tajba sabiex ikunu jistgħu jaqbdu u jaħżnu b’mod effettiv il-karbonju.

(19)L-iżviluppi ġeopolitiċi enfasizzaw aktar il-ħtieġa li tiġi salvagwardjata r-reżiljenza tas-sistemi tal-ikelIl-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, Is-salvagwardja tas-sigurtà tal-ikel u t-tisħiħ tar-reżiljenza tas-sistemi tal-ikel, COM (2022) 133 final.. L-evidenza turi li r-restawr tal-agroekosistemi għandu impatti pożittivi fuq il-produttività tal-ikel fit-tul, u li r-restawr tan-natura jaġixxi bħala polza tal-assigurazzjoni biex jiġu żgurati s-sostenibbiltà u r-reżiljenza tal-UE fit-tul.

(20)Fir-rapport finali tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa, iċ-ċittadini jitolbu lill-Unjoni biex tipproteġi u tirrestawra l-bijodiversità, il-pajsaġġ u l-oċeani, telimina t-tniġġis u trawwem l-għarfien, is-sensibilizzazzjoni, l-edukazzjoni u d-djalogi dwar l-ambjent, it-tibdil fil-klima, l-użu tal-enerġija u s-sostenibbiltàKonferenza dwar il-Futur tal-Ewropa – Rapport dwar l-Eżitu Finali, Mejju 2022, Proposta 2 (1, 4, 5) p. 44, u Proposta 6 (6) p. 48..

(21)Ir-restawr tal-ekosistemi, flimkien mal-isforzi biex jitnaqqsu l-kummerċ u l-konsum tal-ħajja selvaġġa, se jgħinu wkoll fil-prevenzjoni u l-bini ta’ reżiljenza għal marda komunikabbli futur possibbli b’potenzjal żoonotiku, u b’hekk jitnaqqsu r-riskji ta’ tifqigħat u pandemiji, u jikkontribwixxu biex jappoġġaw l-isforzi tal-UE u dawk globali biex jiġi applikat l-approċċ “Saħħa Waħda”, li jirrikonoxxi r-rabta intrinsika bejn is-saħħa tal-bniedem, is-saħħa tal-annimali u natura reżiljenti f’saħħitha.

(22)Il-ħamrija hija parti integrali mill-ekosistemi terrestri. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2021 “Strateġija tal-UE dwar il-Ħamrija għall-2030”Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Strateġija tal-UE dwar il-ħamrija għall-2030 Ingawdu l-benefiċċji ta’ ħamrija b’saħħitha għan-nies, l-ikel, in-natura u l-klima (COM/2021/699 final). tiddeskrivi l-ħtieġa li tiġi restawrata l-ħamrija degradata u tissaħħaħ il-bijodiversità tal-ħamrija. Il-Mekkaniżmu Globali u s-segretarjat tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Ġlieda kontra d-Deżertifikazzjoni (UNCCD) stabbilew il-Programm ta’ Stabbiliment tal-Miri dwar in-Newtralità fir-rigward tad-Degradazzjoni tal-Art biex jgħin lill-pajjiżi jiksbu n-newtralità fir-rigward tad-degradazzjoni tal-art sal-2030.

(23)Id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEEId-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7). u d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillId-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU L 20, 26.1.2010, p. 7). għandhom l-għan li jiżguraw il-protezzjoni, il-konservazzjoni u s-sopravivenza fit-tul tal-aktar speċijiet u ħabitats siewja u mhedda tal-Ewropa kif ukoll tal-ekosistemi li jagħmlu parti minnhom. Natura 2000, li ġiet stabbilita fl-1992 u hija l-akbar network koordinat ta’ żoni protetti fid-dinja, hija l-istrument ewlieni li jimplimenta l-objettivi ta’ dawk iż-żewġ Direttivi. Bħal dawk iż-żewġ Direttivi, jenħtieġ li dan ir-Regolament japplika għat-territorju Ewropew tal-Istati Membri li għalihom japplikaw it-Trattati, u b’hekk ikun allinjat ukoll mad-Direttiva 2008/56/KE.

(24)Diġà jeżistu qafas u gwidaDĠ Ambjent. 2017, “rappurtar skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats: Explanatory notes and guidelines for the period 2013-2018” u DĠ Ambjent 2013 “Interpretation manual of European Union habitats Eur 28”. biex tiġi ddeterminata l-kundizzjoni tajba tat-tipi ta’ ħabitats protetti skont id-Direttiva 92/43/KEE u biex jiġu ddeterminati l-kwalità u l-kwantità suffiċjenti tal-ħabitats tal-ispeċijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dik id-Direttiva. Il-miri għar-restawr għal dawk it-tipi ta’ ħabitats u l-ħabitats tal-ispeċijiet jistgħu jiġu stabbiliti abbażi ta’ dak il-qafas u gwida. Madankollu, tali restawr mhux se jkun biżżejjed biex ireġġa’ lura t-telfien tal-bijodiversità u biex jirkupra l-ekosistemi kollha. Għalhekk, jenħtieġ li jiġu stabbiliti obbligi addizzjonali bbażati fuq indikaturi speċifiċi sabiex tittejjeb il-bijodiversità fuq l-iskala ta’ ekosistemi usa’.

(25)Filwaqt li jibnu fuq id-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE u sabiex jappoġġaw l-ilħuq tal-objettivi stabbiliti f’dawk id-Direttivi, l-Istati Membri jenħtieġ li jistabbilixxu miżuri ta’ restawr biex jiżguraw l-irkupru tal-ħabitats u tal-ispeċijiet protetti, inklużi għasafar selvaġġi, fiż-żoni tal-Unjoni, ukoll f’żoni li jaqgħu barra min-Natura 2000.

(26)Id-Direttiva 92/43/KEE għandha l-għan li żżomm u li tirrestawra, fi status ta’ konservazzjoni favorevoli, il-ħabitats naturali u l-ispeċijiet ta’ fawna u flora selvaġġi ta’ interess għall-Unjoni. Madankollu, ma tistabbilixxix skadenza għall-ilħuq ta’ dak il-għan. Bl-istess mod, id-Direttiva 2009/147/KE ma tistabbilixxix skadenza għall-irkupru tal-popolazzjonijiet tal-għasafar fl-Unjoni.

(27)Għalhekk jenħtieġ li jiġu stabbiliti skadenzi għall-istabbiliment ta’ miżuri ta’ restawr fi ħdan u lil hinn mis-siti ta’ Natura 2000, sabiex gradwalment tittejjeb il-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats protetti madwar l-Unjoni kif ukoll biex dawn jiġu stabbiliti mill-ġdid sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli meħtieġa biex jinkiseb status ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats fl-Unjoni. Sabiex tingħata l-flessibbiltà meħtieġa lill-Istati Membri biex jistabbilixxu sforzi ta’ restawr fuq skala kbira, huwa xieraq li t-tipi ta’ ħabitats jiġu raggruppati skont l-ekosistema li jappartjenu għaliha u li jiġu stabbiliti l-miri bbażati fuq iż-żona marbuta biż-żmien u kkwantifikati għal gruppi ta’ tipi ta’ ħabitats. Dan se jippermetti lill-Istati Membri jagħżlu liema ħabitats iridu jirrestawraw l-ewwel fi ħdan il-grupp.

(28)Jenħtieġ li jiġu stabbiliti rekwiżiti simili għall-ħabitats tal-ispeċijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE u għall-ħabitats tal-għasafar selvaġġi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2009/147/KE, filwaqt li titqies b’mod speċjali l-konnettività meħtieġa bejn iż-żewġ ħabitats sabiex il-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet jiżviluppaw tajjeb.

(29)Huwa meħtieġ li l-miżuri ta’ restawr għat-tipi ta’ ħabitats ikunu adegwati u xierqa biex tintlaħaq kundizzjoni tajba u l-erjas ta’ referenza favorevoli kemm jista’ jkun malajr, bil-għan li jinkiseb l-istatus ta’ konservazzjoni favorevoli tagħhom. Huwa importanti li l-miżuri ta’ restawr ikunu dawk meħtieġa biex jintlaħqu l-miri bbażati fuq iż-żona marbuta biż-żmien u kkwantifikati. Huwa meħtieġ ukoll li l-miżuri ta’ restawr għall-ħabitats tal-ispeċijiet ikunu adegwati u xierqa biex jilħqu l-kwalità u l-kwantità suffiċjenti tagħhom malajr kemm jista’ jkun bil-għan li jinkiseb l-istatus ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċijiet.

(29a)Il-miżuri ta’ restawr skont dan ir-Regolament biex jirrestawraw jew iżommu ċerti tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I, bħal tipi ta’ ħabitats ta’ artijiet bil-ħaxix, artijiet moxa jew artijiet mistagħdra, jistgħu f’ċerti każijiet jeħtieġu t-tneħħija ta’ foresta sabiex terġa’ tiddaħħal ġestjoni mmexxija mill-konservazzjoni, li tista’ tinkludi attivitajiet bħal ħsad jew ragħa. Kemm ir-restawr tan-natura kif ukoll it-twaqqif tad-deforestazzjoni huma objettivi ambjentali importanti li jsaħħu lil xulxin. Kif jissemma’ fil-premessa 36 tar-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (UE) Nru [XXXX/2023] dwar it-tqegħid fis-suq tal-Unjoni u l-esportazzjoni mill-Unjoni ta’ ċerti komoditajiet u prodotti assoċjati mad-deforestazzjoni u d-degradazzjoni tal-foresti u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 995/2010, il-Kummissjoni ser tiżviluppa linji gwida biex tiċċara l-interpretazzjoni tad-definizzjoni ta’ “użu agrikolu” fl-Artikolu 2 ta’ dak ir-Regolament, b’mod partikolari b’rabta mal-konverżjoni ta’ foresti f’art li l-iskop tagħha ma jkunx l-użu agrikolu.

(30)Huwa importanti li jiġi żgurat li l-miżuri ta’ restawr stabbiliti skont dan ir-Regolament iwasslu għal titjib konkret u li jista’ jitkejjel fil-kundizzjoni tal-ekosistemi, kemm fil-livell taż-żoni individwali soġġetti għar-restawr kif ukoll fil-livelli nazzjonali u tal-Unjoni.

(31)Sabiex jiġi żgurat li l-miżuri ta’ restawr ikunu effiċjenti u li r-riżultati tagħhom ikunu jistgħu jitkejlu maż-żmien, huwa essenzjali li ż-żoni li huma soġġetti għal tali miżuri ta’ restawr, bil-għan li tittejjeb il-kundizzjoni tal-ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE, biex jiġu stabbiliti mill-ġdid dawk il-ħabitats u biex tittejjeb il-konnettività tagħhom, juru titjib kontinwu sakemm tintlaħaq kundizzjoni tajba.

(32)Huwa essenzjali wkoll li ż-żoni li huma soġġetti għal miżuri ta’ restawr bil-ħsieb li jittejbu l-kwalità u l-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE, kif ukoll il-ħabitats tal-għasafar selvaġġi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2009/147/KE, juru titjib kontinwu biex jikkontribwixxu għall-kisba ta’ kwantità u kwalità suffiċjenti tal-ħabitats ta’ tali speċijiet.

(33)Huwa importanti li tiġi żgurata żieda gradwali taż-żoni koperti mit-tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE li huma f’kundizzjoni tajba fit-territorju tal-Istati Membri u tal-Unjoni kollha kemm hi, sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli għal kull tip ta’ ħabitat u mill-inqas 90 % fil-livell tal-Istati Membri ta’ dik iż-żona tkun f’kundizzjoni tajba, sabiex dawk it-tipi ta’ ħabitats fl-Unjoni jkunu jistgħu jiksbu status ta’ konservazzjoni favorevoli.

(34)Huwa importanti li tiġi żgurata żieda gradwali fil-kwalità u fil-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE, kif ukoll tal-ħabitats tal-għasafar selvaġġi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2009/147/KE, fit-territorju kollu tal-Istati Membri u fl-aħħar mill-aħħar tal-Unjoni, sakemm ikun biżżejjed li tiġi żgurata s-sopravivenza fit-tul ta’ dawk l-ispeċijiet.

(35)Huwa importanti li ż-żoni koperti mit-tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament soġġetti għal miżuri ta’ restawr juru titjib kontinwu sakemm jilħqu kundizzjoni tajba, u li dawn imbagħad ma jiddeterjorawx b’mod sinifikanti, sabiex ma jipperikolawx iż-żamma dejjiema jew il-ksib ta’ kundizzjoni tajba. Huwa importanti wkoll li l-Istati Membri jistinkaw biex jagħmlu sforzi bil-għan li jipprevjenu deterjorament sinifikanti ta’ żoni koperti minn dawn it-tipi ta’ ħabitats jew diġà f’kundizzjoni tajba jew inkella mhux f’kundizzjoni tajba u għadhom mhux soġġetti għal miżuri ta’ restawr. Dawn il-miżuri huma importanti biex jiġi evitat li jiżdiedu l-ħtiġijiet ta’ restawr ▌fil-futur u jenħtieġ li jiffokaw fuq żoni ta’ tipi ta’ ħabitats, kif identifikati mill-Istati Membri fil-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom, li huma meħtieġa biex jiġu restawrati sabiex jintlaħqu l-miri għar-restawr. Huwa xieraq li titqies il-possibbiltà ta’ force majeure, bħal diżastri naturali, li tista’ tirriżulta fid-deterjorament ta’ żoni koperti minn dawk it-tipi ta’ ħabitats, kif ukoll it-trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima. Barra mis-siti ta’ Natura 2000 huwa xieraq li jitqies ukoll ir-riżultat ta’ pjan jew proġett ta’ interess pubbliku prevalenti, li għalih ma jkun hemm disponibbli ebda soluzzjoni alternattiva li tkun anqas ta’ ħsara. Għal żoni soġġetti għar-restawr, jenħtieġ li dan jiġi determinat fuq bażi ta’ każ b’każ. Għas-siti ta’ Natura 2000, il-pjanijiet u l-proġetti huma awtorizzati f’konformità mal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 92/43/KEE. Meta żona tiġi ttrasformata minn tip ta’ ħabitat għal ieħor li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament bħala riżultat mixtieq ta’ miżura ta’ restawr, jeħtieġ li ż-żona ma titqiesx li qed tiddeterjora.

(35a)Għall-finijiet tad-derogi mill-obbligi ta’ titjib kontinwu u nuqqas ta’ deterjorament barra mis-siti tan-Natura 2000 f’dan ir-Regolament, l-Istati Membri għandhom iqisu li l-impjanti għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, il-konnessjoni tagħhom mal-grilja, il-grilja relatata nnifisha u l-assi tal-ħżin huma ta’ interess pubbliku prevalenti. L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ din il-preżunzjoni f’ċirkostanzi debitament ġustifikati u speċifiċi, bħal raġunijiet marbutin mad-difiża nazzjonali. Barra minn hekk, l-Istati Membri jistgħu jeżentaw dawn il-proġetti mill-obbligu li juru li ma jkunux disponibbli soluzzjonijiet alternattivi ta’ anqas ħsara għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dawn id-derogi, dment li l-proġetti jkunu ġew soġġetti għal valutazzjoni ambjentali strateġika jew valutazzjoni tal-impatt ambjentali. Jekk jitqies li dawn l-impjanti huma ta’ interess pubbliku prevalenti u, fejn applikabbli, jiġi limitat ir-rekwiżit li jiġu evalwati soluzzjonijiet ta’ anqas ħsara, dan jippermetti lil dawn il-proġetti li jibbenefikaw minn valutazzjoni simplifikata fir-rigward tad-derogi għall-valutazzjoni tal-interess pubbliku prevalenti skont dan ir-Regolament.

(35b)Jenħtieġ li l-attivitajiet li għandhom bħala l-uniku għan tagħhom id-difiża jew is-sigurtà nazzjonali jingħataw l-ogħla prijorità. Għalhekk, meta jdaħħlu fis-seħħ miżuri ta’ restawr, l-Istati Membri jistgħu jeżentaw żoni użati għal attivitajiet bl-uniku skop ta’ difiża nazzjonali jekk dawn il-miżuri jitqiesu inkompatibbli mal-użu militari kontinwu taż-żoni inkwistjoni. Barra minn hekk, għall-fini tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar id-derogi mill-obbligi ta’ titjib kontinwu u nuqqas ta’ deterjorament barra s-siti ta’ Natura 2000 f’dan ir-Regolament, l-Istati Membri għandhom jitħallew jippreżumu li l-pjanijiet u l-proġetti li jikkonċernaw tali attivitajiet huma ta’ interess pubbliku prevalenti. L-Istati Membri jistgħu jeżentaw ukoll lil dawn il-proġetti mill-obbligu li juru li ma jkunx hemm soluzzjonijiet alternattivi ta’ anqas ħsara, iżda jenħtieġ li jdaħħlu fis-seħħ miżuri, sa fejn raġonevoli u prattikabbli, bil-għan li jtaffu l-impatti fuq it-tipi ta’ ħabitats, fejn japplikaw din l-eżenzjoni.

(36)L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tenfasizza l-ħtieġa għal azzjoni aktar b’saħħitha biex jiġu restawrati ekosistemi tal-baħar degradati, inklużi ekosistemi rikki fil-karbonju u żoni importanti għat-trobbija u t-tkabbir tal-ħut. L-Istrateġija tħabbar ukoll li l-Kummissjoni biħsiebha tipproponi pjan ta’ azzjoni ġdid għall-konservazzjoni tar-riżorsi tas-sajd u għall-protezzjoni tal-ekosistemi tal-baħar.

(37)It-tipi ta’ ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE huma definiti b’mod wiesa’ u jinkludu ħafna subtipi ekoloġikament differenti b’potenzjal ta’ restawr differenti, li jagħmilha diffiċli għall-Istati Membri biex jistabbilixxu miżuri ta’ restawr xierqa fil-livell ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats. Għalhekk, it-tipi ta’ ħabitats tal-baħar jenħtieġ li jiġu speċifikati aktar billi jintużaw il-livelli rilevanti tal-klassifikazzjoni tas-sistema Ewropea ta’ informazzjoni dwar in-natura (EUNIS) tal-ħabitats tal-baħar. L-Istati Membri jenħtieġ li jistabbilixxu erjas ta’ referenza favorevoli biex jintlaħaq l-istatus ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ kull wieħed minn dawk it-tipi ta’ ħabitats, sa fejn dawk iż-żoni ta’ referenza ma jkunux diġà indirizzati f’leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni. Il-grupp ta’ tipi ta’ ħabitats ta’ sedimenti rotob fil-baħar, li jikkorrispondu għal ċerti tipi ġenerali ta’ ħabitats tal-flora u l-fawna ta’ qiegħ il-baħar speċifikati skont id-Direttiva 2008/56/KE, huma rrappreżentati b’mod wiesa’ fl-ilmijiet marini ta’ diversi Stati Membri. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-Istati Membri jitħallew jillimitaw il-miżuri ta’ restawr, li jiddaħħlu fis-seħħ gradwalment, għal proporzjon iżgħar taż-żona ta’ dawn it-tipi ta’ ħabitats li mhux f’kundizzjoni tajba, dment li dan ma jipprekludix li jinkiseb jew jinżamm status ambjentali tajjeb, kif iddeterminat skont l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/56/KE, partikolarment b’kont meħud tal-valuri ta’ limitu għad-deskritturi 1 u 6, stipulati skont l-Artikolu 9(3) ta’ dik id-Direttiva, għal-livell tat-telf ta’ dawn it-tipi ta’ ħabitats, għall-effetti negattivi fuq il-kundizzjoni ta’ dawn it-tipi ta’ ħabitats u għal-livell massimu permissibbli ta’ dawk l-effetti negattivi.

(38)Fejn il-protezzjoni ta’ ħabitats kostali u tal-baħar teħtieġ li l-attivitajiet tas-sajd jew tal-akkwakultura jkunu regolati, tapplika l-politika komuni tas-sajd. Ir-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillRegolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- 11 ta’ Diċembru 2013 dwar il-Politika Komuni tas-Sajd, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1954/2003 u (KE) Nru 1224/2009 u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 u (KE) Nru 639/2004 u d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2004/585/KE (ĠU L 354, 28.12.2013, p. 22). jipprevedi, b’mod partikolari, li l-politika komuni tas-sajd trid timplimenta l-approċċ għall-ġestjoni tas-sajd ibbażat fuq l-ekosistema sabiex jiġi żgurat li l-impatti negattivi tal-attivitajiet tas-sajd fuq l-ekosistema tal-baħar jiġu minimizzati. Dak ir-Regolament jipprevedi wkoll li dik il-politika għandha tagħmel ħilitha biex tiżgura li l-attivitajiet tal-akkwakultura u tas-sajd jevitaw id-degradazzjoni tal-ambjent tal-baħar.

(39)Sabiex jintlaħaq l-objettiv ta’ rkupru kontinwu, fit-tul u sostnut ta’ natura bijodiversa u reżiljenti, l-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu użu sħiħ mill-possibbiltajiet previsti taħt il-politika komuni tas-sajd. Fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-kompetenza esklużiva tal-Unjoni fir-rigward tal-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jieħdu miżuri mhux diskriminatorji għall-konservazzjoni u għall-ġestjoni tal-istokkijiet tal-ħut u ż-żamma jew it-titjib tal-istatus ta’ konservazzjoni tal-ekosistemi tal-baħar fil-limitu ta’ 12-il mil nawtiku. Barra minn hekk, l-Istati Membri li għandhom interess ta’ ġestjoni dirett għandhom il-possibbiltà li jaqblu li jissottomettu rakkomandazzjonijiet konġunti għal miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa għall-konformità mal-obbligi skont il-liġi tal-Unjoni dwar l-ambjent. Tali miżuri se jiġu vvalutati u adottati skont ir-regoli u l-proċeduri previsti taħt il-politika komuni tas-sajd.

(40)Id-Direttiva 2008/56/KE tirrikjedi li l-Istati Membri jikkooperaw bilateralment u fi ħdan mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni reġjonali u subreġjonali, inkluż permezz ta’ konvenzjonijiet dwar ibħra reġjonaliIl-Konvenzjoni tal-1992 għall-Protezzjoni tal-Ambjent tal-Baħar tal-Grigal tal-Atlantiku – il-Konvenzjoni OSPAR (OSPAR), il-Konvenzjoni tal-1992 dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent tal-Baħar fiż-Żona tal-Baħar Baltiku – il-Konvenzjoni ta’ Ħelsinki (HELCOM), il-Konvenzjoni tal-1995 dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent tal-Baħar u tar-Reġjun Kostali tal-Mediterran – il-Konvenzjoni ta’ Barċellona (UNEP-MAP) u l-Konvenzjoni tal-1992 għall-Protezzjoni tal-Baħar l-Iswed – il-Konvenzjoni ta’ Bucharest., kif ukoll, f’dak li għandu x’jaqsam ma’ miżuri tas-sajd, fil-kuntest tal-gruppi reġjonali stabbiliti skont il-politika komuni tas-sajd.

(41)Huwa importanti li jiġu stabbiliti wkoll miżuri ta’ restawr għall-ħabitats ta’ ċerti speċijiet tal-baħar, bħall-klieb il-baħar u r-raj, li pereżempju jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni dwar il-Konservazzjoni tal-Ispeċijiet Migratorji tal-Annimali Selvaġġi jew tal-listi ta’ speċijiet fil-periklu u mhedda tal-Konvenzjonijiet Ewropej dwar l-Ibħra Reġjonali, iżda barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE, peress li għandhom funzjoni importanti fl-ekosistema.

(42)Sabiex jappoġġaw ir-restawr u n-nuqqas ta’ deterjorament tal-ħabitats terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jiddeżinjaw żoni addizzjonali bħala “żoni protetti” jew “żoni protetti b’mod strett”, jimplimentaw miżuri effettivi oħra ta’ konservazzjoni bbażati fuq iż-żona, u jippromwovu miżuri privati ta’ konservazzjoni tal-art.

(43)L-ekosistemi urbani jirrappreżentaw madwar 22 % tas-superfiċje tal-art tal-Unjoni, u jikkostitwixxu ż-żona li fiha jgħixu l-maġġoranza taċ-ċittadini tal-Unjoni. L-ispazji ħodor urbani jinkludu, fost l-oħrajn, il-foresti urbani, il-parks u l-ġonna, l-azjendi agrikoli urbani, it-toroq bis-siġar, il-bwar urbani u l-hedges urbani. Bħall-ekosistemi l-oħra indirizzati f’dan ir-Regolament, l-ekosistemi urbani jipprovdu ħabitats importanti għall-bijodiversità, b’mod partikolari l-pjanti, l-għasafar u l-insetti, inklużi l-pollinaturi. Dawn jipprovdu wkoll ħafna servizzi vitali oħrajn tal-ekosistema, inkluż it-tnaqqis u l-kontroll tar-riskju ta’ diżastri naturali (eż. għargħar, effetti ta’ gżira ta’ sħana), it-tkessiħ, ir-rikreazzjoni, il-filtrazzjoni tal-ilma u tal-arja, kif ukoll il-mitigazzjoni u l-adattament għat-tibdil fil-klima. Iż-żieda tal-ispazju aħdar urban hija parametru importanti għaż-żieda tal-kapaċità tal-ekosistemi urbani li jipprovdu dawn is-servizzi importanti. Iż-żieda fil-kopertura veġetali f’żona urbana partikolari tnaqqas l-iskol tal-ilma (u b’hekk tnaqqas ir-riskju ta’ tniġġis tax-xmajjar minn tifwir tal-ilma tal-maltemp) u tgħin biex iżżomm it-temperaturi tas-sajf baxxi, tibni r-reżiljenza għall-klima, u tipprovdi spazju addizzjonali biex in-natura tistagħna. Iż-żieda fil-livell tal-ispazju aħdar urban f’ħafna każijiet ser ittejjeb is-saħħa tal-ekosistema urbana. Min-naħa tagħhom, l-ekosistemi urbani b’saħħithom huma essenzjali biex jappoġġaw is-saħħa ta’ ekosistemi Ewropej ewlenin oħrajn – il-konnessjoni ta’ żoni naturali fil-kampanja tal-madwar, it-titjib tas-saħħa tax-xmajjar lil hinn mill-belt, il-provvista ta’ kenn u ta’ spazju fertili għall-ispeċijiet ta’ għasafar u ta’ pollinaturi marbuta mal-ħabitats agrikoli u forestrali, kif ukoll il-provvista ta’ ħabitats importanti għall-għasafar migratorji, pereżempju.

(44)Jeħtieġ li jissaħħu bil-qawwa l-azzjonijiet li jiżguraw li l-kopertura ta’ spazji ħodor urbani, speċjalment is-siġar, ma tibqax f’riskju li titnaqqas. Sabiex jiġi żgurat li l-ispazji ħodor urbani jkomplu jipprovdu s-servizzi tal-ekosistemi meħtieġa, it-telf tagħhom jenħtieġ li jitwaqqaf u jenħtieġ li jiġu restawrati u miżjuda, fost l-oħrajn billi jiġu integrati ▌l-infrastruttura ħadra u s-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, bħall-bjut ħodor u l-ħitan ħodor, fid-disinn tal-bini. Tali integrazzjoni tista’ tikkontribwixxi mhux biss għaż-żona ta’ spazju aħdar urban iżda wkoll, jekk tinkludi s-siġar, għaż-żona tal-kopertura urbana bis-siġar.

(44a) Biż-żieda tad-dawl artifiċjali, it-tniġġis tad-dawl sar kwistjoni rilevanti. Is-sorsi tiegħu jinkludu dwal ta’ barra u ta’ ġewwa tal-bini, reklamar, proprjetajiet kummerċjali, uffiċċji, fabbriki, dwal tat-toroq u postijiet sportivi mdawla. It-tniġġis tad-dawl iwassal għal tnaqqis fil-popolazzjonijiet tal-insetti. Ħafna insetti jinġibdu lejn id-dawl, iżda d-dwal artifiċjali jistgħu joħolqu attrazzjoni fatali. It-tnaqqis fil-popolazzjonijiet tal-insetti jħalli impatt negattiv fuq l-ispeċijiet kollha li jiddependu mill-insetti għall-ikel jew il-pollinazzjoni. Xi predaturi jisfruttaw din l-attrazzjoni għall-vantaġġ tagħhom, u dan jaffettwa x-xbieki alimentari b’modi mhux antiċipati. [Em. 2]

(45)L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 titlob sforzi akbar sabiex jiġu rrestawrati l-ekosistemi tal-ilma ħelu u l-funzjonijiet naturali tax-xmajjar. Ir-restawr tal-ekosistemi tal-ilma ħelu jenħtieġ li jinkludi sforzi biex tiġi restawrata l-konnettività naturali ▌tax-xmajjar kif ukoll iż-żoni riparji u l-imqagħad tagħhom, inkluż permezz tat-tneħħija ta’ ostakli artifiċjali bil-ħsieb li tiġi appoġġata l-kisba ta’ status ta’ konservazzjoni favorevoli għax-xmajjar, għal-lagi u għall-ħabitats alluvjali u għall-ispeċijiet li jgħixu f’dawk il-ħabitats protetti bid-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE, u l-kisba ta’ wieħed mill-objettivi ewlenin tal-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, jiġifieri, ir-restawr ta’ mill-inqas 25 000 km ta’ xmajjar ġierja, ivvalutat fil-konfront tal-2020 meta ġiet ikkomunikata l-Istrateġija. Meta jneħħu l-ostakli, l-Istati Membri jenħtieġ li jindirizzaw primarjament l-ostakli obsoleti, li huma dawk li ma għadhomx meħtieġa għall-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli, għan-navigazzjoni interna, għall-provvista tal-ilma jew għal użi oħra.

(46)Fl-Unjoni, il-pollinaturi naqsu b’mod drammatiku f’dawn l-aħħar deċennji, fejn waħda minn kull tliet speċijiet ta’ naħal u ta’ speċijiet tal-friefet qed jonqsu, u waħda minn kull għaxar speċijiet bħal dawn fix-xifer tal-estinzjoni. Il-pollinaturi huma essenzjali għall-funzjonament tal-ekosistemi terrestri, għall-benesseri tal-bniedem u għas-sigurtà tal-ikel, billi jdakkru l-pjanti selvaġġi u kkultivati. Kważi EUR 5 000 000 000 tal-produzzjoni agrikola annwali tal-UE hija attribwita b’mod dirett għall-insetti pollinaturiVysna, V., Maes, J., Petersen, J.E., La Notte, A., Vallecillo, S., Aizpurua, N., Ivits, E., Teller, A., Kontabbiltà għall-ekosistemi u s-servizzi tagħhom fl-Unjoni Ewropea (INCA). Rapport finali mill-fażi II tal-proġett tal-INCA li għandu l-għan li jiżviluppa proġett pilota għal sistema integrata ta’ kontijiet tal-ekosistemi għall-UE. Rapport statistiku. Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2021..

(47)Fl-1 ta’ Ġunju 2018, il-Kummissjoni nediet l-Inizjattiva tal-UE dwar il-PollinaturiIl-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Inizjattiva tal-UE dwar il-Pollinaturi (COM/2018/395 final). b’rispons għal talbiet mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill biex jiġi indirizzat it-tnaqqis tal-pollinaturi. Ir-rapport ta’ progress dwar l-implimentazzjoni tal-inizjattivaIr-Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Progress fl-implimentazzjoni tal-Inizjattiva tal-UE dwar il-Pollinaturi (COM/2021/261 final). wera li għad fadal sfidi sinifikanti fl-indirizzar tal-ixprunaturi tat-tnaqqis tal-pollinaturi, inkluż l-użu tal-pestiċidi. Il-Parlament EwropewIr-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta’ Ġunju 2021 dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030: Inreġġgħu n-natura lura f’ħajjitna (2020/2273(INI), disponibbli fuq https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2021-0277_MT.pdf. u l-KunsillIl-Konklużjonijiet tal-Kunsill tad-17 ta’ Diċembru 2020 dwar ir-Rapport Speċjali tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri Nru 15/2020 bit-titlu “Protezzjoni tal-pollinaturi selvaġġi fl- UE: l-inizjattivi tal-Kummissjoni ma tawx ir-riżultati mixtieqa (14168/20). talbu għal azzjonijiet aktar b’saħħithom biex jiġi indirizzat it-tnaqqis tal-pollinaturi u għall-istabbiliment ta’ qafas ta’ monitoraġġ fl-Unjoni kollha għall-pollinaturi, u objettivi u indikaturi ċari fir-rigward tal-impenn biex jitreġġa’ lura t-tnaqqis tal-pollinaturi. Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri rrakkomandat li l-Kummissjoni tistabbilixxi mekkaniżmi xierqa ta’ governanza u monitoraġġ għal azzjonijiet biex jiġi indirizzat it-theddid għal-pollinaturiRapport Speċjali 15/2020, https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR20_15/SR_Pollinators_MT.pdf. Fl-24 ta’ Jannar 2023, il-Kummissjoni ppreżentat Inizjattiva riveduta tal-UE dwar il-PollinaturiIl-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Reviżjoni tal-Inizjattiva tal-UE dwar il-Pollinaturi. Patt ġdid għall-pollinaturi (COM/2023/35 final).. Ir-reviżjoni tistabbilixxi azzjonijiet li għandhom jittieħdu mill-UE u l-Istati Membri tagħha biex ireġġgħu lura t-tnaqqis tal-pollinaturi sal-2030.

(48)Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-użu sostenibbli tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti [għall-adozzjoni fit-22 ta’ Ġunju 2022, inkludi t-titlu u n-numru tal-att adottat meta jkun disponibbli] għandha l-għan li tirregola wieħed mill-ixprunaturi tat-tnaqqis tal-pollinaturi billi tipprojbixxi l-użu tal-pestiċidi f’żoni ekoloġikament sensittivi, li ħafna minnhom huma koperti minn dan ir-Regolament, pereżempju ż-żoni li jsostnu l-ispeċijiet ta’ pollinaturi li l-Listi Ħomor EwropejLista Ħamra Ewropea - Ambjent - il-Kummissjoni Ewropea (europa.eu) jikklassifikaw bħala mhedda bl-estinzjoni.

(49)Ekosistemi agrikoli sostenibbli, reżiljenti u bijodiversi huma meħtieġa biex jipprovdu ikel sikur, sostenibbli, nutrittiv u affordabbli. Ekosistemi agrikoli għonja fil-bijodiversità jżidu wkoll ir-reżiljenza tal-agrikoltura għat-tibdil fil-klima u r-riskji ambjentali, filwaqt li jiżguraw is-sikurezza u s-sigurtà tal-ikel u joħolqu impjiegi ġodda fiż-żoni rurali, b’mod partikolari impjiegi marbuta mal-biedja organika kif ukoll mat-turiżmu rurali u r-rikreazzjoni. Għalhekk, l-Unjoni jeħtieġ li ttejjeb il-bijodiversità fl-artijiet agrikoli tagħha, permezz ta’ varjetà ta’ prattiki eżistenti li huma ta’ benefiċċju għal jew kompatibbli mat-titjib tal-bijodiversità, inkluża l-agrikoltura estensiva. L-agrikoltura estensiva hija vitali għaż-żamma ta’ ħafna speċijiet u ħabitats f’żoni għonja fil-bijodiversità. Hemm ħafna prattiki agrikoli estensivi li għandhom benefiċċji multipli u sinifikanti fuq il-protezzjoni tal-bijodiversità, tas-servizzi tal-ekosistema u tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ bħall-agrikoltura ta’ preċiżjoni, il-biedja organika, l-agroekoloġija, l-agroforestrija u l-artijiet bil-ħaxix permanenti ta’ intensità baxxa.

(50)Jeħtieġ li jiġu stabbiliti miżuri ta’ restawr biex tittejjeb il-bijodiversità tal-ekosistemi agrikoli madwar l-Unjoni, inkluż fiż-żoni mhux koperti minn tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE. Fin-nuqqas ta’ metodu komuni għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi agrikoli li jippermetti l-istabbiliment ta’ miri speċifiċi ta’ restawr għall-ekosistemi agrikoli, jixraq li jiġi stabbilit obbligu ġenerali biex tittejjeb il-bijodiversità fl-ekosistemi agrikoli u jitkejjel l-issodisfar ta’ dak l-obbligu abbażi ta’ indikaturi eżistenti.

(51)Peress li l-għasafar tar-raba’ tal-biedja huma magħrufa sew u huma indikaturi ewlenin rikonoxxuti sew tas-saħħa tal-ekosistemi agrikoli, jixraq li jiġu stabbiliti miri għall-irkupru tagħhom. L-obbligu li jintlaħqu dawn il-miri japplika għall-Istati Membri, mhux għall-bdiewa individwali. L-Istati Membri jenħtieġ li jilħqu dawk il-miri billi jistabbilixxu miżuri effettivi ta’ restawr fuq ir-raba’ tal-biedja, filwaqt li jaħdmu mal-bdiewa u parijiet ikkonċernati oħra u jappoġġawhom għat-tfassil u l-implimentazzjoni tagħhom fuq il-post.

(52)Il-karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira fuq l-art agrikola, inklużi l-biċċiet art ta’ lqugħ, art mistrieħa rotazzjonali jew mhux rotazzjonali, ringieli ta’ sġajriet, siġar individwali jew gruppi ta’ siġar, ringieli ta’ siġar, ġmiem madwar l-għelieqi, irqajja’, fosos, xmajriet, artijiet mistagħdra żgħar, għelieqi mtarrġa, cairns, ħitan tal-ġebel, għadajjar żgħar u karatteristiċi kulturali, jipprovdu spazju għal pjanti u annimali selvaġġi, inklużi l-pollinaturi, jipprevjenu l-erożjoni u t-tnaqqis tal-ħamrija, jiffiltraw l-arja u l-ilma, jappoġġaw il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih u l-produttività agrikola tal-għelejjel li jiddependu mill-pollinaturi. Is-siġar produttivi li huma parti minn sistemi agroforestali tar-raba’ li jinħadem u elementi produttivi f’hedges mhux produttivi jistgħu jitqiesu wkoll bħala karatteristiċi tal-pajsaġġ b’bijodiversità għolja sakemm ma jirċevux fertilizzanti jew trattament bil-pestiċidi u jekk il-ħsad iseħħ biss f’mumenti fejn dan ma jikkompromettix il-livelli għoljin ta’ bijodiversità. Għalhekk, jenħtieġ li jiġi stabbilit rekwiżit biex tiġi żgurata xejra dejjem tiżdied għas-sehem tal-art agrikola b’karatteristiċi tal-pajsaġġ ta’ diversità kbira. ▌ Jenħtieġ li jinkisbu xejriet dejjem jiżdiedu għal indikaturi eżistenti oħra, bħall-indiċi tal-friefet tal-artijiet bil-ħaxix u l-istokk tal-karbonju organiku fil-ħamrija minerali użata għall-art tal-għelejjel. [Em. 14]

(53)Il-Politika Agrikola Komuni (PAK) għandha l-għan li tappoġġa u ssaħħaħ il-protezzjoni ambjentali, inkluża l-bijodiversità. Fost l-objettivi speċifiċi tagħha, il-politika għandha l-kontribuzzjoni għall-waqfien u t-treġġigħ lura tat-telfien tal-bijodiversità, it-tisħiħ tas-servizzi tal-ekosistema u l-preservazzjoni tal-ħabitats u l-pajsaġġi. L-istandard Nru 8 il-ġdid tal-kondizzjonalità tal-PAK dwar il-Kundizzjonijiet Agrikoli u Ambjentali Tajba (KAAT 8)Ir-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-2 ta’ Diċembru 2021 li jistabbilixxi regoli dwar l-appoġġ għall-pjanijiet strateġiċi li għandhom jitfasslu mill-Istati Membri skont il-Politika Agrikola Komuni (Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK) u ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013 u (UE) Nru 1307/2013, ĠU L 435, 6.12.2021, p. 1,, jirrikjedi li l-benefiċjarji tal-pagamenti relatati maż-żona jkollhom mill-inqas 4 % tar-raba’ li jinħadem fil-livell tal-azjenda agrikola ddedikata għal żoni u karatteristiċi mhux produttivi, inkluż art mistrieħa u li jżommu l-karatteristiċi tal-pajsaġġ eżistenti. Is-sehem ta’ 4 % li jrid jiġi attribwit għall-konformità ma’ dak l-istandard tal-KAAT jista’ jitnaqqas għal 3 % jekk jiġu ssodisfati ċerti prerekwiżitiMeta bidwi jimpenja ruħu li jiddedika mill-inqas 7 % tar-raba’ tiegħu li jinħadem għal żoni jew karatteristiċi mhux produttivi, inkluża art mistrieħa, skont ekoskema mtejba jew jekk ikun hemm sehem minimu ta’ mill-inqas 7 % ta’ raba’ li jinħadem fil-livell tal-azjenda agrikola li jinkludi wkoll għelejjel tat-titwiq jew għelejjel li jassimilaw in-nitroġenu, ikkultivati mingħajr l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti.. Dak l-obbligu se jikkontribwixxi biex l-Istati Membri jilħqu xejra pożittiva fil-karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira fuq l-art agrikola. Barra minn hekk, skont il-PAK, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jistabbilixxu ekoskemi għall-prattiki agrikoli mwettqa minn bdiewa fuq żoni agrikoli li jistgħu jinkludu ż-żamma u l-ħolqien ta’ karatteristiċi tal-pajsaġġ jew żoni mhux produttivi. B’mod simili, il-pjan strateġiku tal-PAK tagħhom, l-Istati Membri jistgħu jinkludu wkoll impenji agroambjentali klimatiċi inkluża l-ġestjoni mtejba tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ li jmorru lil hinn mill-kundizzjonalità KAAT 8 u/jew l-ekoskemi. Il-proġetti LIFE dwar in-natura u l-bijodiversità se jgħinu wkoll biex il-bijodiversità tal-Ewropa fuq l-art agrikola titqiegħed fit-triq tal-irkupru sal-2030, billi jappoġġaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE u d-Direttiva 2009/147/KE kif ukoll l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030.

(54)Ir-restawr u t-tixrib mill-ġdidIt-tixrib mill-ġdid huwa l-proċess tat-tibdil ta’ ħamrija skulata f’ħamrija mxarrba. Il-Kapitolu 1 tal-IPCC 2014, 2013 and Supplement to the 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories: Wetlands, Hiraishi, T., Krug, T., Tanabe, K., Srivastava, N., Baasansuren, J., Fukuda, M. and Troxler, T.G. (eds). tal-ħamrija organikaIt-terminu “ħamrija organika” huwa definit fl-IPPC 2006, il-Linji Gwida għall-Inventarji Nazzjonali tal-Gassijiet Serra tal-IPCC tal-2006, Imħejjija mill-Programm tal-Inventarji Nazzjonali tal-Gassijiet Serra, Eggleston H.S., Buendia L., Miwa K., Ngara T. u Tanabe K. (eds). fl-użu agrikolu (jiġifieri taħt l-użu ta’ art bil-ħaxix u art tal-għelejjel) li tikkostitwixxi torbieri skulati jgħinu biex jinkisbu benefiċċji sinifikanti għall-bijodiversità, tnaqqis importanti fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra u benefiċċji ambjentali oħra, filwaqt li fl-istess ħin jikkontribwixxu għal pajsaġġ agrikolu divers. L-Istati Membri jistgħu jagħżlu minn firxa wiesgħa ta’ miżuri ta’ restawr għat-torbieri skulati fl-użu agrikolu li jvarjaw mill-konverżjoni tal-art tal-għelejjel għal art bil-ħaxix permanenti sa miżuri ta’ estensifikazzjoni akkumpanjati minn tnaqqis fl-iskular, għat-tixrib mill-ġdid sħiħ bl-opportunità ta’ użu ta’ kultivazzjoni tal-għadajjar, jew l-istabbiliment ta’ veġetazzjoni li tifforma l-pit. L-aktar benefiċċji klimatiċi sinifikanti jinħolqu billi tiġi restawrata u mxarrba mill-ġdid l-art tal-għelejjel u wara tiġi restawrata l-art bil-ħaxix għal użu intensiv. Sabiex tkun tista’ ssir implimentazzjoni flessibbli tal-mira għar-restawr għat-torbieri skulati taħt użu agrikolu, l-Istati Membri jistgħu jgħoddu l-miżuri ta’ restawr u t-tixrib mill-ġdid tat-torbieri skulati f’żoni ta’ siti tal-estrazzjoni tal-pit kif ukoll, sa ċertu punt, ir-restawr u t-tixrib mill-ġdid tat-torbieri skulati taħt użi oħra tal-art (pereżempju foresta) bħala li jikkontribwixxu għall-kisba tal-miri għat-torbieri skulati taħt użu agrikolu. Meta debitament ġustifikat, u jekk it-tixrib mill-ġdid ta’ torbieri skulati f’użu agrikolu ma jkunx jista’ jiġi implimentat minħabba impatti negattivi konsiderevoli fuq il-bini, l-infrastruttura, l-adattament għat-tibdil fil-klima jew interessi pubbliċi oħra u ma jkunx fattibbli li t-torbieri jerġgħu jixxarrbu f’użi oħra tal-art, il-firxa tat-torbieri li għandhom jiġu mxarrba mill-ġdid tista’ tiġi stabbilita aktar baxxa mill-Istati Membri.

(55)Sabiex jinkisbu l-benefiċċji sħaħ tal-bijodiversità, ir-restawr u t-tixrib mill-ġdid ta’ żoni ta’ torbieri skulati jenħtieġ li jestendu lil hinn miż-żoni tat-tipi ta’ ħabitats tal-artijiet mistagħdra elenkati fl-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE li jridu jiġu restawrati u stabbiliti mill-ġdid. Id-data dwar il-firxa tal-ħamrija organika kif ukoll l-emissjonijiet u l-assorbimenti tal-gassijiet serra tagħhom hija mmonitorjata u magħmula disponibbli mir-rapportar tas-settur tal-LULUCF fl-inventarji nazzjonali tal-gassijiet serra mill-Istati Membri, ippreżentata lill-UNFCCC. It-torbieri restawrati u mxarrba mill-ġdid jistgħu jkomplu jintużaw b’mod produttiv b’modi alternattivi. Pereżempju, il-kultivazzjoni tal-għadajjar, il-prattika tal-biedja fuq torbieri mxarrba, jistgħu jinkludu l-kultivazzjoni ta’ diversi tipi ta’ qasab, ċerti forom ta’ injam, il-kultivazzjoni tat-tuta żerqa u tal-cranberry, il-biedja tal-isphagnum, u r-ragħa bil-buffli tal-ilma. Tali prattiki jenħtieġ li jkunu bbażati fuq il-prinċipji ta’ ġestjoni sostenibbli u mmirati lejn it-tisħiħ tal-bijodiversità sabiex ikollhom valur għoli kemm finanzjarjament kif ukoll ekoloġikament. Il-kultivazzjoni tal-għadajjar tista’ tkun ta’ benefiċċju wkoll għal diversi speċijiet li huma fil-periklu fl-Unjoni u tista’ tiffaċilita wkoll il-konnettività ta’ żoni ta’ artijiet mistagħdra u ta’ popolazzjonijiet ta’ speċijiet assoċjati fl-Unjoni. Il-finanzjament għal miżuri biex jiġu restawrati u mxarrba mill-ġdid it-torbieri skulati u biex jiġi kkumpensat telf possibbli tal-introjtu jista’ jiġi minn firxa wiesgħa ta’ sorsi, inkluż nefqa taħt il-baġit tal-Unjoni u l-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni.

(56)L-Istrateġija l-ġdida tal-UE għall-Foresti għall-2030Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni. L-Istrateġija l-ġdida tal-UE għall-Foresti għall-2030 (COM/2021/572 final). iddeskriviet il-ħtieġa li tiġi restawrata l-bijodiversità tal-foresti. Il-foresti u art imsaġġra oħra jiksu aktar minn 43,5 % tal-ispazju tal-art tal-UE. L-ekosistemi tal-foresti li jospitaw bijodiversità rikka huma vulnerabbli għat-tibdil fil-klima iżda huma wkoll b’mod naturali favur l-adattament u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u r-riskji relatati mal-klima, inkluż permezz tal-funzjonijiet tagħhom ta’ ħażna tal-karbonju u ta’ bir tal-karbonju, u jipprovdu ħafna servizzi u benefiċċji vitali oħra tal-ekosistema, bħall-forniment ta’ injam, ikel u prodotti oħra mhux tal-injam, regolamentazzjoni tal-klima, stabbilizzazzjoni tal-ħamrija u kontroll tal-erożjoni u l-purifikazzjoni tal-arja u tal-ilma.

▌ [Em. 112/rev1]

(58)Il-miri u l-obbligi ta’ restawr għall-ħabitats u għall-ispeċijiet protetti skont id-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE, għall-pollinaturi u għall-ekosistemi tal-ilma ħelu, urbani, agrikoli u tal-foresti jenħtieġ li jkunu komplementari u jaħdmu f’sinerġija, bil-ħsieb li jintlaħaq l-objettiv ġenerali li jiġu restawrati l-ekosistemi fiż-żoni kollha tal-art u tal-baħar tal-Istati Membri. Il-miżuri ta’ restawr meħtieġa biex tintlaħaq mira speċifika waħda f’ħafna każijiet se jikkontribwixxu għall-kisba ta’ miri jew obbligi oħra. Għalhekk, l-Istati Membri jenħtieġ li jippjanaw il-miżuri ta’ restawr b’mod strateġiku bil-ħsieb li jimmassimizzaw l-effettività tagħhom biex jikkontribwixxu għall-irkupru tan-natura fl-Unjoni. Il-miżuri ta’ restawr jenħtieġ li jiġu ppjanati wkoll b’tali mod li jindirizzaw il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għat-tibdil fil-klima u l-prevenzjoni u l-kontroll tal-impatt tad-diżastri naturali, kif ukoll id-degradazzjoni tal-art. Jenħtieġ li jkollhom l-għan li jottimizzaw il-funzjonijiet ekoloġiċi, ekonomiċi u soċjali tal-ekosistemi, inkluż il-potenzjal tal-produttività tagħhom, filwaqt li jqisu l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp sostenibbli tar-reġjuni u l-komunitajiet rilevanti. Huwa importanti li l-Istati Membri jħejju pjanijiet nazzjonali dettaljati ta’ restawr ibbażati fuq l-aħjar evidenza xjentifika disponibbli. Ir-rekords dokumentati dwar id-distribuzzjoni storika u l-erja, kif ukoll dwar il-bidliet ipproġettati fil-kundizzjonijiet ambjentali minħabba t-tibdil fil-klima, jenħtieġ li jinfurmaw il-ġudizzji dwar l-erja ta’ referenza favorevoli tat-tipi ta’ ħabitats. Barra minn hekk, huwa importanti li l-pubbliku jingħata opportunitajiet bikrija u effettivi biex jipparteċipa fit-tħejjija tal-pjanijiet. L-Istati Membri jenħtieġ li jqisu l-kundizzjonijiet u l-ħtiġijiet speċifiċi fit-territorju tagħhom, sabiex il-pjanijiet jirrispondu għall-pressjonijiet, għat-theddid u għall-ixprunaturi rilevanti tat-telfien tal-bijodiversità, u jenħtieġ li jikkooperaw biex jiżguraw ir-restawr u l-konnettività bejn il-fruntieri.

(59)Sabiex jiġu żgurati sinerġiji bejn il-miżuri differenti li kienu, u li jridu jiġu stabbiliti biex jipproteġu, jikkonservaw u jirrestawraw in-natura fl-Unjoni, l-Istati Membri jenħtieġ li jqisu, meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom: il-miżuri ta’ konservazzjoni stabbiliti għas-siti ta’ Natura 2000 u l-oqfsa ta’ azzjoni prijoritizzata mħejjija f’konformità mad-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE; miżuri għall-kisba ta’ status ekoloġiku u kimiku tajjeb tal-korpi tal-ilma inklużi fil-pjanijiet ta’ ġestjoni tal-baċir tax-xmara mħejjija f’konformità mad-Direttiva 2000/60/KE; strateġiji tal-baħar għall-kisba ta’ status ambjentali tajjeb għar-reġjuni tal-baħar kollha tal-Unjoni mħejjija f’konformità mad-Direttiva 2008/56/KE; programmi nazzjonali għall-kontroll tat-tniġġis tal-arja mħejjija skont id-Direttiva (UE) 2016/2284; strateġiji nazzjonali għall-bijodiversità u pjanijiet ta’ azzjoni żviluppati f’konformità mal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, kif ukoll miżuri ta’ konservazzjoni adottati f’konformità mar-Regolament 1380/2013 u miżuri tekniċi adottati f’konformità mar-Regolament (UE) 2019/1241 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillIr-Regolament (UE) 2019/1241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd u l-protezzjoni ta’ ekosistemi tal-baħar permezz ta’ miżuri tekniċi, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006, (KE) Nru 1224/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru 1380/2013, (UE) 2016/1139, (UE) 2018/973, (UE) 2019/472 u (UE) Nru 2019/1022 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 894/97, (KE) Nru 850/98, (KE) Nru 2549/2000, (KE) Nru 254/2002, (KE) Nru 812/2004 u (KE) Nru 2187/2005 (ĠU L 198, 25.7.2019, p. 105)..

(60)Sabiex tiġi żgurata koerenza bejn l-objettivi ta’ dan ir-Regolament u d-Direttiva (UE) 2018/2001Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli (ĠU L 328, 21.12.2018, p. 82)., ir-Regolament (UE) 2018/1999Ir-Regolament (UE) 2018/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2018 dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-Azzjoni Klimatika, li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 663/2009 u (KE) Nru 715/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Direttivi 94/22/KE, 98/70/KE, 2009/31/KE, 2009/73/KE, 2010/31/UE, 2012/27/UE u 2013/30/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Direttivi tal-Kunsill 2009/119/KE u (UE) 2015/652 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 525/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 328, 21.12.2018, p. 1). u d-Direttiva 98/70/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward tal-promozzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbliId-Direttiva 98/70/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Ottubru 1998 dwar il-kwalità tal-karburanti tal-petrol u tad-diżil u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/12/KEE (ĠU L 350, 28.12.1998, p. 58).▌, b’mod partikolari, matul it-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, jenħtieġ li l-Istati Membri jqisu l-potenzjal li l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli jagħtu kontributi biex jintlaħqu l-objettivi tar-restawr tan-natura.

(61)Meta titqies l-importanza li jiġu indirizzati b’mod konsistenti l-isfidi doppji tat-telfien tal-bijodiversità u t-tibdil fil-klima, ir-restawr tal-bijodiversità jenħtieġ li jqis l-użu tal-enerġija rinnovabbli u viċi versa. L-attivitajiet ta’ restawr u l-użu ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli jistgħu jiġu kkombinati, kull fejn ikun possibbli, inkluż fl-aċċellerazzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u fiż-żoni tal-grilja ddedikati. Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tirrikjedi li l-Istati Membri iwettqu mmappjar ikkoordinat għall-użu tal-enerġija rinnovabbli fit-territorju tagħhom biex jidentifikaw il-potenzjal domestiku u s-superfiċje tal-art, is-sottosuperfiċje, il-baħar jew l-ilma intern disponibbli kif meħtieġ għall-installazzjoni ta’ impjanti għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, u l-infrastruttura relatata tagħhom, bħal faċilitajiet tal-grilja u tal-ħżin, inkluż il-ħżin termiku, li huma meħtieġa sabiex jintlaħqu mill-anqas il-kontributi nazzjonali tagħhom lejn il-mira riveduta tal-enerġija rinnovabbli għall-2030. Tali żoni, inklużi l-impjanti eżistenti u l-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni għandhom ikunu proporzjonali mat-trajettorji stmati u mal-kapaċità installata ppjanata totali tat-teknoloġija tal-enerġija rinnovabbli stabbilita fil-pjanijiet nazzjonali ▌għall-enerġija u l-klima. L-Istati Membri jenħtieġ li jiddeżinjaw subsett ta’ oqsma bħal żoni ta’ aċċellerazzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Dawn huma postijiet speċifiċi, kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar, partikolarment adatti għall-installazzjoni ta’ impjanti għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, ▌fejn l-użu ta’ tip speċifiku ta’ enerġija rinnovabbli mhuwiex mistenni li jkollu impatti ambjentali sinifikanti, minħabba l-partikolaritajiet tat-territorju magħżul. L-Istati Membri jenħtieġ li jagħtu prijorità lis-superfiċji artifiċjali u mibnija, bħall-bjut u l-faċċati tal-bini, l-infrastruttura tat-trasport u l-madwar dirett tagħha, iż-żoni tal-parkeġġ, l-ażjendi agrikoli, is-siti tal-iskart, is-siti industrijali, il-minjieri, l-istrutturi artifiċjali tal-ilma intern, il-lagi jew il-ġibjuni u, meta xieraq, is-siti ta’ trattament tal-ilma urban mormi, u l-art degradata li ma tistax tintuża għall-agrikoltura. Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tistabbilixxi wkoll li l-Istati Membri jistgħu jadottaw pjan jew pjanijiet biex jiddeżinjaw żoni ta’ infrastruttura ddedikati għall-iżvilupp ta’ proġetti tal-grilja u tal-ħżin li huma meħtieġa għall-integrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fis-sistema tal-elettriku, fejn tali żvilupp ma jkunx mistenni li jkollu impatti ambjentali sinifikanti jew fejn tali impatti jistgħu jiġu mitigati kif xieraq jew, fejn dan ma jkunx possibbli, ikkumpensati. L-għan ta’ tali żoni għandu jkun biex jappoġġja u jikkomplimenta ż-żoni ta’ aċċelerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli. Fl-għażla taż-żoni għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli u taż-żoni ddedikati ta’ infrastruttura, l-Istati Membri jenħtieġ li jevitaw żoni protetti u jqisu l-pjanijiet nazzjonali tagħhom għar-restawr tan-natura. L-Istati Membri jenħtieġ li jikkoordinaw l-iżvilupp tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr bl-immappjar taż-żoni meħtieġa għall-kontribut nazzjonali għall-mira tal-enerġija rinnovabbli għall-2030 u, fejn rilevanti, mad-deżinjazzjoni taż-żoni għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli u ż-żoni dedikati tal-grilja. Matul it-tħejjija tal-pjanijiet għar-restawr tan-natura, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw sinerġiji mal-bini ta’ infrastruttura għall-enerġija rinnovabbli u l-enerġija u maż-żoni diġà identifikati għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli u ż-żoni dedikati tal-grilja u jiżguraw li l-funzjonament ta’ dawn iż-żoni tal-enerġija rinnovabbli, inkluż il-proċeduri tal-għoti tal-permessi applikabbli f’dawn iż-żoni tal-enerġija rinnovabbli previsti mid-Direttiva (UE) 2018/2001 ma jinbidlux.

(62)Sabiex jiġu żgurati sinerġiji ma’ miżuri ta’ restawr li diġà ġew ippjanati jew implimentati fl-Istati Membri, jenħtieġ li l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr jirrikonoxxu dawk il-miżuri ta’ restawr u jqisuhom. Fid-dawl tal-urġenza indikata mir-rapport tal-IPCC tal-2022 għat-teħid ta’ azzjonijiet dwar ir-restawr ta’ ekosistemi degradati, l-Istati Membri jenħtieġ li jimplimentaw dawk il-miżuri b’mod parallel mat-tħejjija tal-pjanijiet ta’ restawr.

(63)Il-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr u l-miżuri għar-restawr tal-ħabitats kif ukoll il-miżuri għall-prevenzjoni tad-deterjorament tal-ħabitats jenħtieġ li jqisu wkoll ir-riżultati tal-proġetti ta’ riċerka rilevanti għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi, l-identifikazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ restawr, u skopijiet ta’ monitoraġġ, u fejn xieraq, iqisu d-diversità tas-sitwazzjonijiet fid-diversi reġjuni tal-Unjoni, f’konformità mal-Artikolu 191(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), bħal rekwiżiti soċjali, ekonomiċi u kulturali u karatteristiċi reġjonali u lokali, inkluża d-densità tal-popolazzjoni.

(64)Huwa xieraq li titqies is-sitwazzjoni speċifika tar-reġjuni ultraperiferiċi tal-Unjoni, kif elenkati fl-Artikolu 349 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jipprevedi miżuri speċifiċi biex jappoġġaw lil dawk ir-reġjuni. Kif previst fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, jenħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lill-protezzjoni u r-restawr tal-ekosistemi tar-reġjuni ultraperiferiċi, minħabba l-valur tal-bijodiversità eċċezzjonalment rikk tagħhom. Fl-istess ħin, jenħtieġ li jitqiesu l-ispejjeż assoċjati għall-protezzjoni u r-restawr ta’ dawk l-ekosistemi u d-distanza, l-insularità, iċ-ċokon, it-topografija u l-klima diffiċli tar-reġjuni ultraperiferiċi, b’mod partikolari fit-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr. L-Istati Membri huma mħeġġa jinkludu, fuq bażi volontarja, miżuri speċifiċi ta’ restawr f’dawk ir-reġjuni ultraperiferiċi li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.

(65)L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (l-“EEA”) jenħtieġ li tappoġġa lill-Istati Membri fit-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, kif ukoll fil-monitoraġġ tal-progress lejn l-ilħuq tal-miri u l-obbligi ta’ restawr. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tivvaluta jekk il-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr humiex adegwati biex jintlaħqu dawk il-miri u l-obbligi.

(66)Ir-Rapport tal-Kummissjoni dwar l-Istat tan-Natura tal-2020 wera li sehem sostanzjali tal-informazzjoni rrappurtata mill-Istati Membri f’konformità mal-Artikolu 17 tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEEId-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7). u mal-Artikolu 12 tad-Direttiva 2009/147/KE, b’mod partikolari dwar l-istatus ta’ konservazzjoni u x-xejriet tal-ħabitats u tal-ispeċijiet li jipproteġu, ġej minn stħarriġiet parzjali jew huwa bbażat biss fuq ġudizzju espert. Dak ir-Rapport wera wkoll li l-istatus ta’ diversi tipi ta’ ħabitats u speċijiet protetti skont id-Direttiva 92/43/KEE għadu mhux magħruf. Il-mili ta’ dawk in-nuqqasijiet fl-għarfien u l-investiment fil-monitoraġġ u s-sorveljanza huma meħtieġa sabiex jiġu sostnuti pjanijiet nazzjonali ta’ restawr robusti u bbażati fuq ix-xjenza. Sabiex jiżdiedu l-puntwalità, l-effettività u l-koerenza ta’ diversi metodi ta’ monitoraġġ, il-monitoraġġ u s-sorveljanza jenħtieġ li jagħmlu l-aħjar użu possibbli mir-riżultati ta’ proġetti ta’ riċerka u innovazzjoni ffinanzjati mill-Unjoni, teknoloġiji ġodda, bħall-monitoraġġ in situ u t-telerilevament bl-użu ta’ data u servizzi spazjali pprovduti taħt il-programm Spazjali tal-Unjoni (EGNOS/Galileo u Copernicus). Il-missjonijiet tal-UE “Ir-Restawr tal-Oċeani u l-Ilmijiet tagħna”, “Adattament għat-tibdil fil-klima” u “Patt dwar il-Ħamrija għall-Ewropa” se jappoġġaw l-implimentazzjoni tal-miri għar-restawrIl-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Missjonijiet Ewropej COM(2021) 609 final)..

(66a)Minħabba l-isfidi tekniċi u finanzjarji partikolari assoċjati mal-immappjar u l-monitoraġġ tal-ambjenti tal-baħar, l-Istati Membri jistgħu, bħala żieda għall-informazzjoni rrappurtata skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE u skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2008/56/KE, jużaw informazzjoni dwar pressjonijiet u theddid jew informazzjoni rilevanti oħra bħala bażi għall-estrapolazzjoni meta jivvalutaw il-kundizzjoni tal-ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness II. Dan l-approċċ jista’ għalhekk jintuża wkoll bħala bażi għall-ippjanar ta’ miżuri ta’ restawr f’ħabitats tal-baħar f’konformità ma’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li l-valutazzjoni ġenerali tal-kundizzjoni tal-ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness II tkun ibbażata fuq l-aħjar għarfien disponibbli u l-aħħar progress tekniku u xjentifiku.

(67)Sabiex jiġi mmonitorjat il-progress fl-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, il-miżuri ta’ restawr implimentati, l-oqsma soġġetti għal miżuri ta’ restawr, u d-data dwar l-inventarju tal-ostakli għall-kontinwità tax-xmajjar, jenħtieġ li tiġi introdotta sistema li tirrikjedi li l-Istati Membri jistabbilixxu, iżommu aġġornati u jagħmlu aċċessibbli d-data rilevanti dwar ir-riżultati minn tali monitoraġġ. Ir-rapportar elettroniku tad-data lill-Kummissjoni jenħtieġ li jagħmel użu mis-sistema Reportnet tal-EEA u jenħtieġ li jkollu l-għan li jżomm il-piż amministrattiv fuq l-entitajiet kollha kemm jista’ jkun limitat. Sabiex tiġi żgurata infrastruttura xierqa għall-aċċess pubbliku, għar-rapportar u għall-kondiviżjoni tad-data bejn l-awtoritajiet pubbliċi, jenħtieġ li l-Istati Membri, fejn rilevanti, jibbażaw l-ispeċifikazzjonijiet tad-data fuq dawk imsemmija fid-Direttiva 2003/4/KE tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillId-Direttiva 2003/4/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-28 ta’ Jannar 2003 dwar l-aċċess pubbliku għat-tagħrif ambjentali u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/313/KEE (ĠU L 41, 14.2.2003, p. 26)., fid-Direttiva 2007/2/KE tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillDirettiva 2007/2/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Marzu 2007 li tistabbilixxi Infrastruttura għall-Informazzjoni Ġeografika fil-Komunità Ewropea (Inspire) (ĠU L 108, 25.4.2007, p. 1). u fid-Direttiva (UE) 2019/1024 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillId-Direttiva (UE) 2019/1024 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar id-data miftuħa u l-użu mill-ġdid tal-informazzjoni tas-settur pubbliku (ĠU L 172, 26.6.2019, p. 56)..

(68)Sabiex tiġi żgurata implimentazzjoni effettiva ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Kummissjoni tappoġġa lill-Istati Membri fuq talba permezz tal-Istrument ta’ Appoġġ TeknikuIr-Regolament (UE) 2021/240 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi Strument ta’ Appoġġ Tekniku (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 1)., li jipprovdi appoġġ tekniku mfassal apposta għat-tfassil u għall-implimentazzjoni tar-riformi. L-appoġġ tekniku jinvolvi, pereżempju, it-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva, l-armonizzazzjoni tal-oqfsa leġiżlattivi, u l-kondiviżjoni tal-aqwa prattiki rilevanti.

(69)Il-Kummissjoni jenħtieġ li tirrapporta dwar il-progress li jkun sar mill-Istati Membri biex jintlaħqu l-miri u l-obbligi ta’ restawr ta’ dan ir-Regolament abbażi ta’ rapporti ta’ progress madwar l-Unjoni kollha mfassla mill-EEA kif ukoll analiżi u rapporti oħra magħmula disponibbli mill-Istati Membri f’oqsma ta’ politika rilevanti bħall-politika dwar in-natura, il-baħar u l-ilma.

(70)Sabiex jiġi żgurat li jintlaħqu l-miri u l-obbligi stabbiliti f’dan ir-Regolament, huwa ta’ importanza kbira li jsiru investimenti privati u pubbliċi adegwati fir-restawr, u l-Istati Membri jenħtieġ li jintegraw in-nefqa għall-objettivi tal-bijodiversità, inkluż fir-rigward tal-kostijiet ta’ opportunità u ta’ tranżizzjoni li jirriżultaw mill-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, fil-baġits nazzjonali tagħhom u jirriflettu kif jintuża l-finanzjament tal-Unjoni. Fir-rigward tal-finanzjament tal-Unjoni, in-nefaq taħt il-baġit tal-Unjoni u l-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni, bħall-Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE)Ir-Regolament (UE) 2021/783 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2021 li jistabbilixxi Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni dwar il-Klima (LIFE), u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 1293/2013 (ĠU L 172, 17.5.2021, p. 53)., il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura (FEMSA)Ir-Regolament (UE) 2021/1139 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2021 li jistabbilixxi l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u li jemenda r-Regolament (UE) 2017/1004 (ĠU L 247, 13.7.2021, p. 1)., il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali(FAEŻR)Ir-Regolament (UE) 2020/2220 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Diċembru 2020 li jistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet tranżizzjonali għall-appoġġ mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) fis-snin 2021 u 2022 u li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013, (UE) Nru 1306/2013 u (UE) Nru 1307/2013 fir-rigward tar-riżorsi u l-applikazzjoni fis-snin 2021 u 2022 u r-Regolament (UE) Nru 1308/2013 fir-rigward tar-riżorsi u d-distribuzzjoni ta’ tali appoġġ fir-rigward tas-snin 2021 u 2022 (ĠU L 437, 28.12.2020, p. 1)., il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG), il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond ta’ KoeżjoniIr-Regolament (UE) 2021/1058 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021 dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni (ĠU L 231, 30.6.2021, p. 60). u l-Fond għal Tranżizzjoni ĠustaIr-Regolament (UE) 2021/1056 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta (ĠU L 231 30.06.2021, p. 1)., kif ukoll il-programm qafas tal-Unjoni għar-riċerka u l-innovazzjoni, Orizzont EwropaIr-Regolament (UE) 2021/695 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-28 ta’ April 2021 li jistabbilixxi l-Orizzont Ewropa – il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, li jistabbilixxi r-regoli tiegħu għall-parteċipazzjoni u d-disseminazzjoni, u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1290/2013 u (UE) Nru 1291/2013 (ĠU L 170, 12.5.2021, p. 1)., tikkontribwixxi għall-objettivi tal-bijodiversità bl-ambizzjoni li tiddedika 7,5 % fl-2024, u 10 % fl-2026 u fl-2027 tal-infiq annwali skont il-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027Ir-Regolament tal-Kunsill (UE, Euratom) Nru 2020/2093 tas-17 ta’ Diċembru 2020 li jistabbilixxi l-qafas finanzjarju pluriennali għas-snin 2021 sa 2027 (ĠU L 433I, 22.12.2020, p. 11). lill-objettivi tal-bijodiversità.

Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (RRF)Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17). hija sors ieħor ta’ finanzjament għall-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u tal-ekosistemi. B’referenza għall-Programm LIFE, jenħtieġ li tingħata attenzjoni speċjali għall-użu xieraq tal-Proġetti Strateġiċi tan-Natura (SNaPs) bħala għodda speċifika li tista’ tappoġġa l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, permezz tal-integrazzjoni tar-riżorsi finanzjarji disponibbli b’mod effettiv u effiċjenti.

(71)Hemm firxa ta’ inizjattivi tal-UE, nazzjonali u privati disponibbli biex jistimulaw il-finanzjament privat, bħall-Programm InvestEUIr-Regolament (UE) 2021/523 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Marzu 2021 li jistabbilixxi l-Programm InvestEU u li jemenda r-Regolament (UE) 2015/1017 (ĠU L 107, 26.3.2021, p. 30)., li joffri opportunitajiet biex jiġi mobilizzat il-finanzjament pubbliku u privat biex jiġi appoġġat inter alia t-titjib tan-natura u tal-bijodiversità permezz ta’ proġetti ta’ infrastruttura ħadra u blu, u sekwestru tal-karbonju f’art agrikola bħala mudell tan-negozju ekoloġikuIl-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill Ċikli tal-Karbonju Sostenibbli (COM(2021) 800 final)..

(71a)Biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, huma essenzjali investimenti privati u pubbliċi adegwati għal miżuri ta’ restawr tan-natura. Għalhekk, jenħtieġ li l-Kummissjoni, sa 12-il xahar mid-dħul fis-seħħ tagħha u b’konsultazzjoni mal-Istati Membri, tippreżenta rapport b’analiżi li tidentifika kull nuqqas fl-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li dak ir-rapport ikun akkumpanjat, fejn xieraq, minn proposti għal miżuri adegwati, fosthom miżuri finanzjarji biex jindirizzaw in-nuqqasijiet identifikati, bħall-ħolqien ta’ finanzjament iddedikat u mingħajr preġudizzju għall-prerogattivi tal-koleġiżlaturi biex jiġi adottat il-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss wara l-2027.

(71b)F’konformità mal-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, skont il-prinċipju tal-kooperazzjoni leali stipulat fl-Artikolu 4(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), huwa f’idejn il-qrati tal-Istati Membri li jiżguraw protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet ta’ persuna skont id-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-Artikolu 19(1) TUE jeħtieġ li l-Istati Membri jipprovdu rimedji suffiċjenti biex jiżguraw protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni. L-Unjoni u l-Istati Membri tagħha huma partijiet għall-Konvenzjoni tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (UNECE) dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (“il-Konvenzjoni ta’ Aarhus”). Skont il-Konvenzjoni ta’ Aarhus, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, f’konformità mas-sistema legali nazzjonali rilevanti, il-membri tal-pubbliku kkonċernat ikollhom aċċess għall-ġustizzja.

(72)L-Istati Membri jenħtieġ li jippromwovu approċċ ġust u bejn is-soċjetajiet fit-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom, billi jinkludu proċessi għall-parteċipazzjoni tal-pubbliku u billi u billi jikkunsidraw il-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali u tal-partijiet ikkonċernati.

(73)Skont ir-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillIr-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-2 ta’ Diċembru 2021 li jistabbilixxi regoli dwar l-appoġġ għall-pjanijiet strateġiċi li għandhom jitfasslu mill-Istati Membri skont il-Politika Agrikola Komuni (Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK) u ffinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG) u mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013 u (UE) Nru 1307/2013 (ĠU L 435, 6.12.2021, p. 1)., il-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK huma maħsuba biex jikkontribwixxu għall-kisba tal-miri nazzjonali fit-tul, u jkunu konsistenti magħhom, miri li jinsabu fl-atti leġiżlattivi elenkati fl-Anness XIII ta’ dak ir-Regolament jew li jirriżultaw minnhom. Dan ir-Regolament dwar ir-restawr tan-natura jenħtieġ li jitqies meta, f’konformità mal-Artikolu 159 tar-Regolament (UE) 2021/2115, il-Kummissjoni tirrieżamina, sal-31 ta’ Diċembru 2025, il-lista stabbilita fl-Anness XIII ta’ dak ir-Regolament.

(74)F’konformità mal-impenn fit-8 Programm ta’ Azzjoni Ambjentali sal-2030[Trid tiżdied ir-referenza meta jkun ġie ppubblikat it-8 EAP]., l-Istati Membri jenħtieġ li jeliminaw gradwalment is-sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent fil-livell nazzjonali, filwaqt li jagħmlu l-aħjar użu minn strumenti bbażati fuq is-suq u għodod ta’ bbaġitjar ekoloġiku, inklużi dawk meħtieġa biex tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta, u li jappoġġaw lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħra fl-iżvilupp ta’ prattiki standardizzati tal-kontabbiltà tal-kapital naturali.

(75)Sabiex jiġi żgurat l-adattament meħtieġ ta’ dan ir-Regolament, is-setgħa li jiġu adottati atti f’konformità mal-Artikolu 290 TFUE jenħtieġ li tiġi ddelegata lill-Kummissjoni fir-rigward tal-emendar tal-Annessi I sa VII biex jiġu adattati l-gruppi ta’ ħabitats, biex tiġi adattata l-lista ta’ speċijiet ta’ għasafar użata għall-indiċi komuni tal-għasafar tar-raba’ tal-biedja, kif ukoll biex tiġi adattata l-lista ta’ indikaturi tal-bijodiversità għall-ekosistemi agrikoli, il-lista ta’ indikaturi tal-bijodiversità għall-ekosistemi tal-foresti u l-listi ta’ ħabitats u speċijiet tal-baħar▌ u l-eżempji ta’ miżuri ta’ restawr għall-progress tekniku u xjentifiku, biex titqies l-esperjenza mill-applikazzjoni tar-Regolament jew biex tiġi żgurata l-konsistenza mat-tipi ta’ ħabitats tal-EUNIS. Huwa ta’ importanza partikolari li l-Kummissjoni twettaq valutazzjonijiet tal-impatt u konsultazzjonijiet adatti waqt il-ħidma preparatorja tagħha, inkluż fil-livell tal-esperti, ▌ f’konformità mal-prinċipji stipulati fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet Il-Ftehim Interistituzzjonali bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet (ĠU L 123, 12.5.2016, p. 1).. B’mod partikolari, biex tiġi żgurata l-parteċipazzjoni ugwali fit-tħejjija tal-atti delegati, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jirċievu d-dokumenti kollha fl-istess ħin li jirċevuhom l-esperti tal-Istati Membri, u l-esperti tagħhom ikollhom aċċess sistematiku għal-laqgħat tal-gruppi tal-esperti tal-Kummissjoni li jittrattaw it-tħejjija ta’ atti delegati.

(76)Sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Kummissjoni tingħata setgħat ta’ implimentazzjoni sabiex tispeċifika l-metodu għall-monitoraġġ tal-pollinaturi, biex jiġu speċifikati l-metodi għall-monitoraġġ tal-indikaturi għall-ekosistemi agrikoli elenkati fl-Anness IV ta’ dan ir-Regolament u l-indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Anness VI ta’ dan ir-Regolament, biex jiġu stabbilti oqfsa ta’ gwida għall-istabbiliment tal-livelli sodisfaċenti ta’ spazju aħdar urban, ta’ kopertura urbana bis-siġar f’ekosistemi urbani, ta’ pollinaturi, ta’ indikaturi għall-ekosistemi agrikoli elenkati fl-Anness IV ta’ dan ir-Regolament u ta’ indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Anness VI ta’ dan ir-Regolament, biex jiġi stabbilit format uniformi għall-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, biex jiġi stabbilit il-format, l-istruttura u arranġamenti dettaljati għar-rapportar tad-data u tal-informazzjoni b’mod elettroniku lill-Kummissjoni. Jenħtieġ li dawk is-setgħat ikunu eżerċitati f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillIr-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011 li jistabbilixxi r-regoli u l-prinċipji ġenerali dwar il-modalitajiet ta’ kontroll mill-Istati Membri tal-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implimentazzjoni (ĠU L 55, 28.2.2011, p. 13)..

(77)Jenħtieġ li l-Kummissjoni twettaq evalwazzjoni ta’ dan ir-Regolament. Skont il-paragrafu 22 tal-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, jenħtieġ li dik l-evalwazzjoni tkun ibbażata fuq il-kriterji ta’ effiċjenza, effettività, rilevanza, koerenza u valur miżjud tal-UE u jenħtieġ li tipprovdi l-bażi għal valutazzjonijiet tal-impatt ta’ miżuri ulterjuri possibbli. Barra minn hekk, jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta l-ħtieġa li jiġu stabbiliti miri għar-restawr addizzjonali, abbażi ta’ metodi komuni għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi mhux koperti mill-Artikoli 4 u 5, filwaqt li titqies l-aktar evidenza xjentifika riċenti.

(78)Minħabba li l-objettivi ta’ dan ir-Regolament ma jistgħux jinkisbu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri iżda pjuttost jistgħu, minħabba l-iskala jew l-effetti tiegħu, jinkisbu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista’ tadotta miżuri, f’konformità mal-prinċipju ta’ sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-TUE. F’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stipulat f’dak l-Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħqu dawk l-objettivi.

ADOTTAW DAN IR-REGOLAMENT:KAPITOLU IDISPOŻIZZJONIJIET ĠENERALI
Artikolu 1Suġġett1.Dan ir-Regolament jistabbilixxi regoli li jikkontribwixxu għal:(a)▌ ekosistemi bijodiversi, reżiljenti u produttivi madwar iż-żoni tal-art u tal-baħar tal-Istati Membri permezz tar-restawr tal-ekosistemi degradati; [Em. 113 rev1](b)l-ilħuq tal-objettivi ġenerali tal-Unjoni dwar il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, l-adattament għat-tibdil fil-klima, inklużi s-sigurtà tal-ikel, it-tranżizzjoni tal-enerġija u l-akkomodazzjoni soċjali, u n-newtralità fir-rigward tad-degradazzjoni tal-art; [Em. 114](c)l-ilħuq tal-impenji internazzjonali tal-Unjoni.2.Dan ir-Regolament jistabbilixxi qafas li fih l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu▌ miżuri ta’ restawr effettivi u bbażati fuq iż-żona bil-għan li flimkien ikopru, bħala mira tal-Unjoni, fiż-żoni u l-ekosistemi fil-kamp ta’ applikazzjoni kif definit fl-Artikolu 2, sal-2030, mill-inqas 20 % taż-żoni tal-art u 20 % taż-żoni tal-baħar▌ u, sal-2050, l-ekosistemi kollha li jeħtieġu restawr.2a. Dan ir-Regolament jeħtieġ li joħloq sinerġiji u jkun koerenti mal-leġiżlazzjoni eżistenti u fis-seħħ, filwaqt li jqis il-kompetenzi nazzjonali u jiżgura l-konsistenza u l-koerenza mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar, fost l-oħrajn, l-enerġiji rinnovabbli, il-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, il-materja prima kritika, l-agrikoltura u l-forestrija. [Em. 116]
Artikolu 2Kamp ta’ applikazzjoni ġeografikuDan ir-Regolament japplika għall-ekosistemi msemmija fl-Artikoli 4 sa 10:(a)fit-territorju tal-Istati Membri;(aa)fl-ilmijiet kostali, kif definit mid-Direttiva 2000/60/KE, tal-Istati Membri, qiegħ il-baħar tagħhom u s-sottoswol tagħhom;(b)fl-ilmijiet, f’qiegħ il-baħar u fis-sottoswol fuq in-naħa marittima tal-linja bażi li minnha titkejjel il-firxa tal-ilmijiet territorjali li testendi sal-ogħla livell taż-żona fejn Stat Membru għandu jew jeżerċita drittijiet sovrani jew ġuriżdizzjoni, f’konformità mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti tal-1982 dwar id-Dritt tal-Baħar.Dan ir-Regolament japplika biss għal ekosistemi fit-territorju Ewropew tal-Istati Membri li għalihom japplikaw it-Trattati..
Artikolu 3DefinizzjonijietJapplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:(1)“ekosistema” tfisser kumpless dinamiku ta’ komunitajiet ta’ pjanti, annimali, fungi u mikroorganiżmi u l-ambjent mhux ħaj tagħhom, li jinteraġixxu bħala unità funzjonali, u jinkludu tipi ta’ ħabitats, ħabitats ta’ speċijiet u popolazzjonijiet ta’ speċijiet;(2)“ħabitat ta’ speċi” tfisser ħabitat ta’ speċi kif definit fil-punt (f) tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 92/43/KEE;(3)“restawr” tfisser il-proċess ta’ għoti ta’ għajnuna attiva jew passiva għall-irkupru ta’ ekosistema sabiex jittejbu l-istruttura u l-funzjonijiet tagħha bil-għan li jiġu kkonservati jew imtejba l-bijodiversità u r-reżiljenza tal-ekosistema; ir-restawr tal-ekosistemi għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament isir permezz ta’ titjib għal kundizzjoni tajba ta’ tip ta’ ħabitat, l-istabbiliment mill-ġdid tiegħu għall-erja ta’ referenza favorevoli u t-titjib għal kwalità u kwantità suffiċjenti ta’ ħabitat ta’ speċi skont l-Artikolu 4(1), (2) u (3) u l-Artikolu 5(1), (2) u (3) u l-ilħuq tal-miri u l-obbligi skont l-Artikoli 6 sa 10, inkluż l-ilħuq ta’ livelli sodisfaċenti ta’ indikaturi msemmija fl-Artikoli 8(1), 9(2) u 10(2) bħala mezz ta’ konservazzjoni jew titjib tal-bijodiversità u tar-reżiljenza tal-ekosistema;(4)“kundizzjoni tajba” ta’ tip ta’ ħabitat tfisser stat fejn il-karatteristiċi ewlenin tiegħu, b’mod partikolari l-istruttura u l-funzjonijiet tiegħu u l-ispeċijiet tipiċi jew il-kompożizzjoni ta’ speċijiet tipiċi tiegħu jirriflettu l-livell għoli ta’ integrità ekoloġika, ta’ stabbiltà u ta’ reżiljenza meħtieġa biex tiġi żgurata ż-żamma fit-tul tiegħu u b’hekk jikkontribwixxu biex jintlaħaq jew jinżamm status ta’ konservazzjoni favorevoli skont l-Artikolu 1, il-punt (e), tad-Direttiva 92/43/KEE, fejn it-tip ta’ ħabitat ikkonċernat ikun elenkat fl-Anness I ta’ dik id-Direttiva, u, f’ekosistemi tal-baħar, jikkontribwixxi għall-kisba jew iż-żamma ta’ status ambjentali tajjeb skont l-Artikolu 3(5) tad-Direttiva 2008/56/KE;(5)“erja ta’ referenza favorevoli” tfisser l-erja totali ta’ tip ta’ ħabitat f’reġjun bijoġeografiku jew f’reġjun tal-baħar partikolari fil-livell nazzjonali li titqies bħala l-minimu meħtieġ biex tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul tat-tip ta’ ħabitat u tal-ispeċijiet tipiċi jew il-kompożizzjoni ta’ speċijiet tipiċi tiegħu, u l-varjazzjonijiet ekoloġiċi sinifikanti kollha tiegħu fil-medda naturali tiegħu, u li hija magħmula mill-erja tat-tip ta’ ħabitat u, jekk dik l-erja ma tkunx biżżejjed, l-erja meħtieġa għall-istabbiliment mill-ġdid tat-tip ta’ ħabitat; meta t-tip ta’ ħabitat ikkonċernat ikun elenkat fl-Anness I għad-Direttiva 92/43/KEE, tali stabbiliment mill-ġdid jikkontribwixxi biex jintlaħaq status ta’ konservazzjoni favorevoli skont l-Artikolu 1, il-punt (e) ta’ dik id-Direttiva u, fl-ekosistemi tal-baħar, tali stabbiliment mill-ġdid jikkontribwixxi għall-kisba jew għaż-żamma ta’ status ambjentali tajjeb skont l-Artikolu 3(5) tad-Direttiva 2008/56/KE;(6)“kwalità suffiċjenti tal-ħabitat” tfisser il-kwalità ta’ ħabitat ta’ speċi li tippermetti li r-rekwiżiti ekoloġiċi ta’ speċi jiġu ssodisfati fi kwalunkwe stadju taċ-ċiklu bijoloġiku tagħha sabiex tkun qed iżżomm lilha nnifisha fuq bażi fit-tul bħala komponent vijabbli tal-ħabitat tagħha fil-firxa naturali tagħha, li tikkontribwixxi biex jintlaħaq jew jinżamm status ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċijiet skont l-Artikolu 1, il-punt (i), għad-Direttiva 92/43/KEE għall-ispeċijiet elenkati fl-Anness II, IV jew V, għal dik id-Direttiva u li tiżgura l-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet tal-għasafar selvaġġi koperti mid-Direttiva 2009/147/KE u, barra minn hekk, fl-ekosistemi tal-baħar, li tikkontribwixxi għall-kisba jew iż-żamma ta’ status ambjentali tajjeb skont l-Artikolu 3(5) tad-Direttiva 2008/56/KE;(7)“kwantità suffiċjenti tal-ħabitat” tfisser il-kwantità ta’ ħabitat ta’ speċi li tippermetti li r-rekwiżiti ekoloġiċi ta’ speċi jiġu ssodisfati fi kwalunkwe stadju taċ-ċiklu bijoloġiku tagħha sabiex tkun qed iżżomm lilha nnifisha fuq bażi fit-tul bħala komponent vijabbli tal-ħabitat tagħha fil-firxa naturali tagħha, li tikkontribwixxi biex jintlaħaq jew jinżamm status ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċijiet skont l-Artikolu 1, il-punt (i), għad-Direttiva 92/43/KEE għall-ispeċijiet elenkati fl-Anness II, IV jew V, għal dik id-Direttiva u li tiżgura l-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet tal-għasafar selvaġġi koperti mid-Direttiva 2009/147/KE u, barra minn hekk, fl-ekosistemi tal-baħar, li tikkontribwixxi għall-kisba jew iż-żamma ta’ status ambjentali tajjeb skont l-Artikolu 3(5) tad-Direttiva 2008/56/KE;(7a) “deterjorament” tfisser li jiġi kkawżat effett negattiv nett fuq it-tipi ta’ ħabitats u l-ħabitats tal-ispeċijiet koperti bl-Artikolu 4(6) u (7) u l-Artikolu 5(6) u (7), sa fejn dak l-effett jista’ jkun sinifikanti fir-rigward tal-objettiv ġenerali tal-Artikoli 4 u 5 biex tali tipi ta’ ħabitats u ħabitats ta’ speċijiet jinżammu jew jiġu restawrati għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-livell nazzjonali u, skont it-tip ta’ ħabitat jew il-ħabitat ta’ speċi kkonċernata, f’livell bijoġeografiku. [Em. 117/rev1](8)“pollinatur” tfisser insett selvaġġ li jittrasporta t-trab tad-dakra mill-antera ta’ pjanta għall-istigma ta’ pjanta oħra, biex b’hekk tkun tista’ ssir il-fertilizzazzjoni u l-produzzjoni taż-żrieragħ;(9)“tnaqqis fil-popolazzjonijiet tal-pollinaturi” tfisser tnaqqis fl-abbundanza jew fid-diversità, jew fit-tnejn, tal-pollinaturi;(9a)“speċijiet ta’ siġar indiġeni” tfisser speċi ta’ siġar li tinsab fil-firxa naturali tagħha (fil-passat jew fil-preżent) u l-potenzjal ta’ tixrid (jiġifieri fil-medda li tokkupa b’mod naturali jew tista’ tokkupa mingħajr introduzzjoni jew kura diretta jew indiretta mill-bnedmin); (10)“unità amministrattiva lokali” jew “LAU” tfisser diviżjoni amministrattiva ta’ livell baxx ta’ Stat Membru taħt dik ta’ provinċja, reġjun jew stat, stabbilita f’konformità mal-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 1059/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillIr-Regolament (KE) Nru 1059/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Mejju 2003 dwar l-istabbiliment ta’ klassifikazzjoni komuni ta’ unitajiet territorjali għall-istatistika (NUTS) (ĠU L 154, 21.6.2003, p. 1).;(10a)“ċentri urbani” u “raggruppamenti urbani” tfisser unitajiet territorjali klassifikati fi bliet u subborgi bl-użu tat-tipoloġija bbażata fuq il-grilji stabbilita f’konformità mal-Artikolu 4b.2 tar-Regolament (KE) Nru 1059/2003;(11)“bliet” tfisser LAUs fejn mill-inqas 50 % tal-popolazzjoni tgħix f’ċentru urban wieħed jew aktar, imkejla bl-użu tal-grad ta’ urbanizzazzjoni stabbilit f’konformità mal-Artikolu 4b.3, il-punt (a) tar-Regolament (KE) Nru 1059/2003;(12)“bliet żgħar u subborgi” tfisser LAUs fejn inqas minn 50 % tal-popolazzjoni tgħix f’ċentru urban, iżda mill-inqas 50 % tal-popolazzjoni tgħix f’raggruppament urban, imkejla bl-użu tal-grad ta’ urbanizzazzjoni stabbilit f’konformità mal-Artikolu 4b.3, il-punt (a), tar-Regolament (KE) Nru 1059/2003;;(12a)“żoni periurbani” tfisser żoni biswit ċentri urbani jew raggruppamenti urbani, inkluż mill-inqas iż-żoni kollha f’distanza ta’ kilometru mkejla mil-limiti esterni ta’ dawk iċ-ċentri urbani jew raggruppamenti urbani, u li jinsabu fl-istess belt jew fl-istess belt żgħira u subborg bħal dawk iċ-ċentri urbani jew raggruppamenti urbani;(13)“spazju aħdar urban” tfisser l-erja totali kollha ta’ siġar, sġajriet, arbuxelli, veġetazzjoni erbaċea permanenti, ħażiż u muski, għadajjar u kanali tal-ilma li jinsabu fil-bliet jew fil-bliet żgħar u subborgi kkalkolati abbażi tad-data pprovduta mis-Servizz ta’ Monitoraġġ tal-Art ta’ Copernicus kif stabbilit mir-Regolament (UE) 2021/696 tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillIr-Regolament (UE) 2021/696 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-28 ta’ April 2021 li jistabbilixxi l-Programm Spazjali tal-Unjoni u l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Programm Spazjali u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 912/2010, (UE) Nru 1285/2013 u, (UE) Nru 377/2014 u d-Deċiżjoni Nru 541/2014/UE (ĠU L 170, 12.5.2021, p. 69)., u, jekk disponibbli għall-Istat Membru kkonċernat, data supplimentari xierqa oħra pprovduta minn dak l-Istat Membru;(14)“kopertura urbana bis-siġar” tfisser l-erja totali ta’ kopertura bis-siġar fi bliet u bliet żgħar u subborgi, ikkalkolata abbażi tad-data dwar id-Densità tal-Kopertura tas-Siġar ipprovduta mis-Servizz ta’ Monitoraġġ tal-Art ta’ Copernicus kif stabbilit mir-Regolament (UE) 2021/696 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u, jekk disponibbli għall-Istat Membru kkonċernat, data supplimentari xierqa oħra pprovduta minn dak l-Istat Membru;(14a)“xmara ġierja” tfisser xmara jew medda ta’ xmara li l-konnettività lonġitudinali, laterali u vertikali tagħha ma tkunx imfixkla minn strutturi artifiċjali li jiffurmaw ostaklu u li l-funzjonijiet naturali tagħha fil-biċċa l-kbira mhumiex affettwati;(14b) “tixrib mill-ġdid ta’ torbiera” huwa l-proċess tat-tibdil ta’ ħamrija tal-pit skulata f’ħamrija mxarrba;(15)“żona għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli” tfisser żona għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli kif definita fil-punt 9(a) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2018/2001/UE tal-Parlament Ewropew u tal-KunsillProposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva (UE) 2018/2001 dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, id-Direttiva 2010/31/UE dwar ir-rendiment tal-bini fl-użu tal-enerġija u d-Direttiva 2012/27/UE dwar l-effiċjenza enerġetika, COM(2022)222 final..
KAPITOLU IIMIRI U OBBLIGI TA’ RESTAWR
Artikolu 4Restawr ta’ ekosistemi terrestri, kostali u tal-ilma ħelu1.L-Istati Membri għandhom jimmiraw li jimplimentaw il-miżuri ta’ restawr fis-siti Natura 2000 li huma meħtieġa biex jimxu lejn l-ilħuq ta’ stat ta’ konservazzjoni favorevoli tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I li mhumiex f’kundizzjoni tajba. Tali miżuri għandhom jiddaħħlu fis-seħħ fiż-żona tan-network Natura 2000 tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I li ma jkunux f’kundizzjoni tajba, kif ikkwantifikat fil-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikolu 12. [Em. 21]2.L-Istati Membri għandhom jimplimentaw il-miżuri ta’ restawr li huma meħtieġa biex jistabbilixxu mill-ġdid it-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I f’żoni mhux koperti minn dawk it-tipi ta’ ħabitats bil-għan li tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli tagħhom. Tali miżuri għandhom ikunu fis-seħħ f’żoni meħtieġa biex jiżguraw it-twettiq tal-għanijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. [Em. 99]3.L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri ta’ restawr għall-ħabitats terrestri, kostali u tal-ilma ħelu tal-ispeċijiet elenkati fl-Annessi II, IV u V tad-Direttiva 92/43/KEE u tal-ħabitats tal-art, kostali u tal-ilma ħelu tal-għasafar selvaġġi koperti mid-Direttiva 2009/147/KE li huma meħtieġa, flimkien mal-miżuri ta’ restawr skont il-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu, biex tittejjeb il-kwalità u l-kwantità ta’ dawk il-ħabitats, inkluż billi jiġu stabbiliti mill-ġdid, u biex tissaħħaħ il-konnettività, sakemm jinkisbu kwalità u kwantità suffiċjenti ta’ dawk il-ħabitats.4.Id-determinazzjoni tal-aktar żoni xierqa għall-miżuri ta’ restawr f’konformità mal-paragrafi 1, 2 u 3 ta’ dan l-Artikolu għandha tkun ibbażata fuq l-aħjar għarfien disponibbli u fuq l-aħħar evidenza xjentifika tal-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I, imkejla mill-istruttura u mill-funzjonijiet li huma meħtieġa għaż-żamma fit-tul tagħhom, inkluż l-ispeċijiet tipiċi tagħhom, kif imsemmi fl-Artikolu 1(e) tad-Direttiva 92/43/KEE, u tal-kwalità u l-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċijiet imsemmija fil-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu, permezz tal-użu tal-informazzjoni rrapportata skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE u l-Artikolu 12 tad-Direttiva 2009/147/KE, u fejn xieraq billi titqies id-diversità ta’ sitwazzjonijiet f’reġjuni varji kif imsemmi fl-Artikolu 11(9a).4a.L-Istati Membri għandhom jiżguraw, sa mhux aktar tard mill-2030, li l-kundizzjoni tkun magħrufa għal mill-inqas 90% tal-erja distribwita fuq it-tipi kollha ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I. Il-kundizzjoni taż-żoni kollha tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I għandha tkun magħrufa sal-2040.5.Il-miżuri ta’ restawr imsemmija fil-paragrafi 1 u 2 għandhom iqisu l-ħtieġa għal konnettività mtejba bejn it-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I u għandhom iqisu r-rekwiżiti ekoloġiċi tal-ispeċijiet imsemmija fil-paragrafu 3 li jseħħu f’dawk it-tipi ta’ ħabitats.6.L-Istati Membri għandhom jagħmlu ħilithom biex jiżguraw li ż-żona nazzjonali totali f’kundizzjoni tajba u l-ammont totali ta’ żona bi kwalità suffiċjenti tal-ħabitats tal-ispeċijiet imsemmija fil-paragrafi 1, 2, u 3 ma jonqsux b’mod sinifikanti maż-żmien. [Em. 100]▌ [Em. 25, 101 u 121]8.Barra s-siti ta’ Natura 2000, in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi stabbiliti fil-paragrafu 6 ▌huwa ġġustifikat jekk ikun ikkawżat minn:(a)force majeure inkluż diżastri naturali;(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima; ▌(c)pjan jew proġett ta’ interess pubbliku prevalenti li għalih mhumiex disponibbli soluzzjonijiet alternattivi anqas dannużi, li għandu jiġi ddeterminat fuq bażi ta’ każ b’każ; (ca) f’ċirkostanzi eċċezzjonali, marbuta mat-twettiq jew il-kontinwazzjoni ta’ attivitajiet ta’ interess pubbliku, għandu jiġi ġġustifikat in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi stabbiliti fil-paragrafu 6, dment li ma jipperikolax il-kisba tal-miri għar-restawr stabbiliti fil-paragrafi 1, 2 u 3. L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar tali ċirkostanzi eċċezzjonali u jiġġustifikawhom kif xieraq mingħajr dewmien; jew [Em. 6](d)azzjoni jew nuqqas ta’ azzjoni minn pajjiżi terzi li għalihom l-Istat Membru kkonċernat mhuwiex responsabbli.8a.Barra s-siti ta’ Natura 2000, l-obbligu li jiddaħħlu fis-seħħ miżuri meħtieġa stipulati fil-paragrafu 7 ma japplikax għad-deterjorament ikkawżat minn: (a)force majeure inkluż diżastri naturali;(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima; (c)pjanjiet jew proġetti ta’ interess pubbliku prevalenti li għalihom mhumiex disponibbli soluzzjonijiet li joħolqu inqas ħsara; jew(d)azzjoni jew nuqqas ta’ azzjoni minn pajjiżi terzi li għalihom l-Istat Membru kkonċernat mhuwiex responsabbli.9.Għas-siti ta’ Natura 2000, in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu stabbilit fil-paragrafi 6 u 7, huwa ġġustifikat jekk ikun ikkawżat minn:(a)force majeure inkluż diżastri naturali;(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima:; jew(c)pjan jew proġett awtorizzat f’konformità mal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 92/43/KEE.10.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jkun hemm:(a)żieda fl-erja tal-ħabitat f’kundizzjoni tajba għat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I sakemm mill-inqas 90 % tkun f’kundizzjoni tajba u sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli għal kull tip ta’ ħabitat f’kull reġjun bijoġeografiku tal-Istat Membru konċernat;(b)xejra dejjem tiżdied lejn il-kwalità u l-kwantità suffiċjenti tal-ħabitats terrestri, kostali u tal-ilma ħelu tal-ispeċijiet imsemmija fl-Annessi II, IV u V tad-Direttiva 92/43/KEE u tal-ispeċijiet koperti mid-Direttiva 2009/147/KE.10a. Fil-miżuri li għandhom jittieħdu fl-ambitu ta’ dan l-Artikolu, l-Istati Membri għandhom iqisu r-rekwiżiti ekonomiċi, soċjali u kulturali u l-ispeċifiċitajiet reġjonali u lokali, f’konformità mal-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 92/43/KEE. [Em. 27]
Artikolu 5Restawr tal-ekosistemi tal-baħar1.L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri ta’ restawr li huma meħtieġa biex jittejbu għal kundizzjoni tajba ż-żoni tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II li mhumiex f’kundizzjoni tajba. Dawk il-miżuri għandhom ikunu fis-seħħ:(a)fuq mill-inqas 30 % sal-2030 tal-erja totali tat-tipi ta’ ħabitats tal-gruppi 1-6 elenkati fl-Anness II li mhijiex f’kundizzjoni tajba, kif ikkwantifikat fil-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikolu 12;(b)fuq mill-inqas 60 % sal-2040, u fuq mill-inqas 90 % sal-2050, tal-erja ta’ kull grupp mill-gruppi 1-6 ta’ tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II li mhijiex f’kundizzjoni tajba, kif ikkwantifikat fil-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikolu 12;(c)fuq żewġ terzi tal-perċentwal, imsemmi fil-punt (d), sal-2040 tal-erja tal-grupp 7 tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II li mhijiex f’kundizzjoni tajba, kif ikkwantifikat fil-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikolu 12; u(d)fuq perċentwal, identifikat f’konformità mal-Artikolu 11(2a), sal-2050 tal-erja tat-tipi ta’ ħabitati elenkati fl-Annesss II li mhijiex f’kundizzjoni tajba, kif ikkwantifikat fil-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikolu 12. Il-perċentwal, imsemmi fil-punt (d) ta’ dan il-paragrafu, għandu jiġi stabbilit sabiex ma jwaqqafx milli jinkiseb jew jinżamm status ambjentali tajjeb, kif determinat skont l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/56/KE.▌ [Em. 29]3.L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri ta’ restawr għall-ħabitats tal-baħar tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness III u fl-Annessi II, IV u V tad-Direttiva 92/43/KEE u għall-ħabitats tal-baħar tal-għasafar selvaġġi koperti mid-Direttiva 2009/147/KE, li huma meħtieġa, flimkien mal-miżuri ta’ restawr skont il-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu, biex tittejjeb il-kwalità u l-kwantità ta’ dawk il-ħabitats, inkluż billi jiġu stabbiliti mill-ġdid, u biex tissaħħaħ il-konnettività, sakemm jinkisbu kwalità u kwantità suffiċjenti ta’ dawk il-ħabitats.4.Id-determinazzjoni tal-aktar żoni xierqa għall-miżuri ta’ restawr f’konformità mal-paragrafi 1, 2 u 3 ta’ dan l-Artikolu għandha tkun ibbażata fuq l-aħjar għarfien disponibbli u fuq l-aktar progress tekniku u xjentifiku reċenti fid-determinazzjoni tal-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II, ▌u tal-kwalità u l-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċijiet imsemmija fil-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu, permezz tal-użu tal-informazzjoni rrapportata skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE, l-Artikolu 12 tad-Direttiva 2009/147/KE u l-Artikolu 178 tad-Direttiva 2008/56/KE.4a.L-Istati Membri għandhom jiżguraw, mhux aktar tard mill-2030, li l-kundizzjoni tkun magħrufa għal mill-inqas 50% tal-erja distribwita fuq it-tipi ta’ ħabitats tal-gruppi 1-6 elenkati fl-Anness II. Il-kundizzjoni taż-żoni kollha tal-gruppi 1-6 tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II għandha tkun magħrufa sal-2040. L-Istati Membri għandhom jiżguraw ukoll, mhux aktar tard mill-2040, li l-kundizzjoni tkun magħrufa għal mill-inqas 50% tal-erja distribwita fuq it-tipi ta’ ħabitats elenkati fil-grupp 7 tal-Anness II. Il-kundizzjoni taż-żoni kollha tal-grupp 7 tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II għandha tkun magħrufa sal-2050. 5.Il-miżuri ta’ restawr imsemmija fil-paragrafi 1 u 2 għandhom iqisu l-ħtieġa għal koerenza ekoloġika u konnettività mtejba bejn it-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II u għandhom iqisu r-rekwiżiti ekoloġiċi tal-ispeċijiet imsemmija fil-paragrafu 3 li jseħħu f’dawk it-tipi ta’ ħabitats.6.L-Istati Membri għandhom jagħmlu sforz biex jiżguraw li ż-żoni li huma soġġetti għal miżuri ta’ restawr f’konformità mal-paragrafi 1, 2 u 3 juru titjib kontinwu fil-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II sakemm tintlaħaq kundizzjoni tajba, u titjib kontinwu tal-kwalità tal-ħabitats tal-ispeċijiet imsemmija fil-paragrafu 3, sakemm tintlaħaq il-kwalità suffiċjenti ta’ dawk il-ħabitats. L-Istati Membri għandhom jagħmlu sforz sabiex idaħħlu fis-seħħ, meta possibbli, miżuri meħtieġa bil-għan li jipprevjenu li ż-żoni li fihom tkun intlaħqet kundizzjoni tajba, u li fihom tkun intlaħqet il-kwalità suffiċjenti tal-ħabitats tal-ispeċi, ma jiddeterjorawx b’mod sinifikanti fuq livell nazzjonali. [Em. 125/rev1]▌ [Em. 32, 104 u 126/rev1]8.Barra mis-siti ta’ Natura 2000, in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi stabbiliti fil-paragrafu 6 ▌huwa ġġustifikat jekk ikun ikkawżat minn:(a)force majeure inkluż diżastri naturali;(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima; ▌▌(ca) f’ċirkostanzi eċċezzjonali, b’rabta mat-twettiq jew il-kontinwazzjoni ta’ attivitajiet ta’ interess pubbliku, għandu jiġi ġġustifikat in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi stabbiliti fil-paragrafu 6, dment li ma jipperikolax il-kisba tal-miri għar-restawr stabbiliti fil-paragrafi 1, 2 u 3. L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar tali ċirkostanzi eċċezzjonali u jiġġustifikawhom kif xieraq mingħajr dewmien; [Em. 7](d) azzjoni jew nuqqas ta’ azzjoni minn pajjiżi terzi li għalihom l-Istat Membru kkonċernat mhuwiex responsabbli.8a.Barra s-siti ta’ Natura 2000, l-obbligu li jiddaħħlu fis-seħħ miżuri meħtieġa stipulati fil-paragrafu 7 ma japplikax għad-deterjorament ikkawżat minn: (a)force majeure inkluż diżastri naturali;(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima; (c)pjanijiet jew proġetti ta’ interess pubbliku prevalenti li għalihom mhumiex disponibbli soluzzjonijiet alternattivi inqas dannużi; jew(d)azzjoni jew nuqqas ta’ azzjoni minn pajjiżi terzi li għalihom l-Istat Membru kkonċernat mhuwiex responsabbli.9.Għas-siti ta’ Natura 2000, in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu stabbilit fil-paragrafi 6 u 7, huwa ġġustifikat jekk ikkawżat minn:(a)force majeure, inkluż id-diżastri naturali;(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima; jew(c)pjan jew proġett awtorizzat f’konformità mal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 92/43/KEE.10.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jkun hemm:(a)żieda fl-erja tal-ħabitat f’kundizzjoni tajba għat-tipi ta’ ħabitats elenkati fil-gruppi 1-6 tal-Anness II sakemm mill-inqas 90 % tkun f’kundizzjoni tajba u sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli għal kull tip ta’ ħabitat f’kull reġjun bijoġeografiku tal-Istat Membru kkonċernat;(aa)żieda fl-erja tal-ħabitat f’kundizzjoni tajba għat-tipi ta’ ħabitats elenkati fil-grupp 7 tal-Anness II sakemm tal-inqas il-perċentwal, imsemmi fil-paragrafu 1, punt (d), ikun f’kundizzjoni tajba u sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli għal kull tip ta’ ħabitat f’kull reġjun bijoġeografiku tal-Istat Membru kkonċernat;(b)xejra pożittiva lejn il-kwalità u l-kwantità suffiċjenti tal-ħabitats tal-baħar tal-ispeċijiet elenkati fl-Anness III u fl-Annessi II, IV u V tad-Direttiva 92/43/KEE u tal-ispeċijiet koperti mid-Direttiva 2009/147/KE.
Artikolu 5aEnerġija minn sorsi rinnovabbli Għall-finijiet tal-Artikoli 4(8) u (8a) u 5(8) u (8a), għandu jkun preżunt li l-ippjanar, il-kostruzzjoni u t-tħaddim ta’ impjanti għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, u l-konnessjoni tagħhom mal-grilja, u l-grilja relatata nnifisha u l-assi tal-ħżin huma ta’ interess pubbliku prevalenti. L-Istati Membri jistgħu jeżentawhom mir-rekwiżit li ma jkunx hemm soluzzjonijiet alternattivi ta’ inqas ħsara skont l-Artikoli 4(8) u (8a) u 5(8) u (8a), jekk tkun twettqet valutazzjoni ambjentali strateġika skont il-kundizzjonijiet stipulati fid-Direttiva 2001/42/KE jew jekk ġew soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt ambjentali f’konformità mal-kundizzjonijiet stipulati fid-Direttiva (UE) 2011/92. L-Istati Membri jistgħu f’ċirkostanzi debitament ġustifikati u speċifiċi jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għal ċerti partijiet tat-territorju tagħhom, kif ukoll għal ċerti tipi ta’ teknoloġiji jew għal proġetti b’ċerti karatteristiċi tekniċi, f’konformità mal-prijoritajiet stabbiliti fil-pjanijiet nazzjonali integrati tagħhom għall-enerġija u l-klima skont ir-Regolament (UE) 2018/1999. L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar ir-restrizzjonijiet applikati u jiġġustifikawhom.
Artikolu 5bDifiża nazzjonali1.Meta jdaħħlu fis-seħħ miżuri ta’ restawr għall-finijiet tal-paragrafi 4(1), (2) u (3) u 5(1), (2) u (3), l-Istati Membri jeżentaw żoni użati għal attivitajiet bl-uniku skop ta’ difiża nazzjonali, jekk dawn il-miżuri jitqiesu inkompatibbli mal-użu militari kontinwu taż-żoni inkwistjoni.2.Għall-finijiet tal-Artikoli 4 (8) u (8a) u 5 (8) u (8a), l-Istati Membri jistgħu jipprevedu li pjanijiet u proġetti għall-iskop uniku ta’ difiża nazzjonali huma preżunti li huma fl-interess pubbliku prevalenti. Għall-finijiet tal-Artikoli 4(8) u (8a) u 5(8) u (8a), l-Istati Membri jistgħu jeżentaw ukoll lil dawn il-pjanijiet u proġetti mir-rekwiżit li ma jkunx hemm soluzzjonijiet alternattivi ta’ inqas ħsara. Madankollu, meta tiġi applikata din l-eżenzjoni, sa fejn raġonevoli u prattiku, l-Istat Membru kkonċernat għandu jistabbilixxi miżuri bl-għan li jtaffu l-impatti fuq it-tipi ta’ ħabitats.
Artikolu 6Restawr tal-ekosistemi urbani1.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li ma jkun hemm l-ebda telf nett fl-erja nazzjonali totali ta’ spazju aħdar urban, u ta’ kopertura urbana bis-siġar f’żoni ta’ ekosistemi urbani, iddeterminati f’konformità mal-Artikolu 11(2b), sal-31 ta’ Diċembru 2030, meta mqabbla ma’ [is-sena tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament]. Għall-finijiet ta’ dan l-obbligu, l-Istati Membri jistgħu jeskludu minn dik l-erja nazzjonali totali ż-żoni ta’ ekosistemi urbani li fihom is-sehem ta’ spazju ekoloġiku urban fiċ-ċentri urbani u r-raggruppamenti urbani jaqbeż il-45 % u s-sehem ta’ kopertura urbana bis-siġar fihom jaqbeż l-10 %.2.L-Istati Membri għandhom jiksbu minn hemm ’il quddiem xejra ta’ żieda fl-erja nazzjonali totali ta’ spazju aħdar urban, inkluż permezz tal-integrazzjoni ta’ spazju ekoloġiku urban f’bini u infrastruttura, f’żoni tal-ekosistema urbana, iddeterminati f’konformità mal-Artikolu 11(2b), imkejla kull sitt snin wara l-31 ta’ Diċembru 2030, sakemm jintlaħaq livell sodisfaċenti identifikat f’konformità mal-Artikolu 11(3).3.L-Istati Membri għandhom jiksbu, f’kull żona ta’ ekosistema urbana, iddeterminata f’konformità mal-Artikolu 11(2b), xejra ta’ żieda tal-kopertura urbana bis-siġar, imkejla kull sitt snin wara l-31 ta’ Diċembru 2030, sakemm jintlaħaq il-livell sodisfaċenti identifikat f’konformità mal-Artikolu 11(3).
Artikolu 7Restawr tal-konnettività naturali tax-xmajjar u tal-funzjonijiet naturali tal-imqagħad relatati1.L-Istati Membri għandhom jagħmlu inventarju tal-ostakli artifiċjali għall-konnettività ▌tal-ilmijiet tas-superfiċje u, filwaqt li jqisu l-funzjonijiet soċjoekonomiċi tagħhom, jidentifikaw l-ostakli li jeħtieġ li jitneħħew biex jikkontribwixxu għall-kisba tal-miri ta’ restawr stabbiliti fl-Artikolu 4 ta’ dan ir-Regolament u tal-objettiv li jiġu restawrati mill-inqas 25 000 km ta’ xmajjar fi xmajjar ġierja fl-Unjoni sal-2030, mingħajr preġudizzju għad-Direttiva 2000/60/KE, b’mod partikolari l-Artikoli 4(3), 4(5) u 4(7) tagħha, u għar-Regolament 1315/2013, b’mod partikolari l-Artikolu 15 tiegħu.2.L-Istati Membri għandhom ineħħu l-ostakli artifiċjali għall-konnettività ▌tal-ilmijiet tas-superfiċje abbażi tal-inventarju skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, f’konformità mal-pjan għat-tneħħija tagħhom imsemmi fl-Artikolu 12(2), il-punti (e) u (f). Meta jneħħu l-ostakli, l-Istati Membri għandhom jindirizzaw primarjament l-ostakli obsoleti, li huma dawk li ma għadhomx meħtieġa għall-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli, għan-navigazzjoni interna, għall-provvista tal-ilma, għall-protezzjoni mill-għargħar, jew għal użi oħra.3.L-Istati Membri għandhom jikkomplementaw it-tneħħija tal-ostakli msemmija fil-paragrafu 2 bil-miżuri meħtieġa biex jittejbu l-funzjonijiet naturali tal-imqagħad relatati.4.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li tinżamm il-konnettività naturali tax-xmajjar u l-funzjonijiet naturali tal-pjanuri tal-għargħar relatati restawrati skont il-paragrafi 2 u 3.
Artikolu 8Restawr tal-popolazzjonijiet tal-pollinaturi1.L-Istati Membri għandhom, permezz tal-istabbiliment ta’ miżuri xierqa u effettivi, itejbu d-diversità tal-pollinaturi u jreġġgħu lura t-tnaqqis tal-popolazzjonijiet tal-pollinaturi sa mhux iktar tard mill-2030 u minn hemm ’il quddiem jiksbu xejra dejjem tiżdied ta’ popolazzjonijiet tal-pollinaturi, wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament u li titkejjel kull sitt snin wara l-2030, sakemm jintlaħqu livelli sodisfaċenti, kif stabbilit f’konformità mal-Artikolu 11(3). [Em. 88]2.Sa ... [disa’ xhur wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament], il-Kummissjoni għandha tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex tistabbilixxi metodu bbażat fuq ix-xjenza għall-monitoraġġ tad-diversità u tal-popolazzjonijiet tal-pollinaturi. [Em. 89]3.Il-metodu msemmi fil-paragrafu 2 għandu jipprovdi gwida lill-Istati Membri bil-għan li jiġu definiti livelli sodisfaċenti skont l-Artikolu 11(3) u jipprovdi approċċ standardizzat għall-ġbir ta’ data annwali dwar l-abbundanza u d-diversità tal-ispeċijiet ta’ pollinaturi fl-ekosistemi kollha, għall-valutazzjoni tax-xejriet fil-popolazzjonijiet tal-pollinaturi u tal-effettività tal-miżuri ta’ restawr adottati mill-Istati Membri f’konformità mal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. [Em. 90]3a.L-Istati Membri u l-Kummissjoni għandhom jiżguraw li d-data ta’ monitoraġġ tkun ġejja minn numru adegwat ta’ siti biex tiġi żgurata r-rappreżentattività fit-territorju kollu. L-Istati Membri għandhom jiżguraw biżżejjed riżorsi għall-monitoraġġ u jippromwovu x-xjenza taċ-ċittadini. [Em. 91]3b.Il-Kummissjoni u l-aġenziji rilevanti tal-Unjoni, b’mod partikolari l-EEA, l-EFSA u l-ECHA, għandhom jindirizzaw b’mod konġunt il-pressjonijiet ewlenin li jiffaċċjaw il-pollinaturi u jappoġġaw lill-Istati Membri fuq talba tagħhom. [Em. 92]▌[Em. 34]
Artikolu 10Restawr tal-ekosistemi tal-foresti1.L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri ta’ restawr meħtieġa biex tittejjeb il-bijodiversità tal-ekosistemi tal-foresti, minbarra ż-żoni li huma soġġetti għal miżuri ta’ restawr skont l-Artikolu 4(1), (2) u (3).2.L-Istati Membri għandhom jiksbu xejra dejjem tiżdied fil-livell nazzjonali ta’ kull wieħed mill-indikaturi li ġejjin fl-ekosistemi tal-foresti, kif stabbilit ulterjorment fl-Anness VI, imkejla fil-perjodu mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament sal-31 ta’ Diċembru 2030, u kull sitt snin wara dan, sakemm jintlaħqu l-livelli sodisfaċenti identifikati f’konformità mal-Artikolu 11(3):▌ [Em. 129/rev1]▌ [Em. 130/rev1]▌▌(c)indiċi tal-għasafar komuni tal-foresti.▌2a.L-Istati Membri għandhom jiksbu xejra ta’ żieda fil-livell nazzjonali ta’ tlieta mill-indikaturi li ġejjin fl-ekosistemi tal-foresti, kif stabbilit ulterjorment fl-Anness VI, magħżula abbażi tal-kapaċità tagħhom li juru t-titjib tal-bijodiversità tal-ekosistemi tal-foresti fl-Istat Membru kkonċernat. Ix-xejra għandha titkejjel mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament sal-31 ta’ Diċembru 2030, u kull sitt snin wara dan, sakemm jintlaħqu l-livelli sodisfaċenti identifikati f’konformità mal-Artikolu 11(3):(a)sehem ta’ foresti bi struttura ta’ maturazzjoni mhux uniformi;(b)konnettività tal-foresti; (c)ħażna ta’ karbonju organiku;(d)sehem ta’ foresti ddominati minn speċijiet ta’ siġar indiġeni;(e)diversità tal-ispeċijiet tas-siġar.3.In-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi stabbiliti fil-paragrafi 2 u 2a huwa ġġustifikat jekk ikkawżat minn:(a)forza maġġuri fuq skala kbira, inkluż diżastri naturali, b’mod partikolari nirien mhux ippjanati u mhux ikkontrollati; jew(b)trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima.
Artikolu 10aIt-tħawwil ta’ tliet biljun siġra addizzjonali1.Meta jkunu qed jidentifikaw u jimplimentaw il-miżuri ta’ restawr biex jinkisbu l-objettivi u l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4, 6, 9 u 10, l-Istati Membri għandhom jikkontribwixxu lejn il-kisba tal-objettiv tal-Unjoni li jitħawlu mill-inqas tliet biljun siġra addizzjonali sal-2030.2.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-objettiv stabbilit fil-paragrafu 1 jinkiseb b’rispett sħiħ tal-prinċipji ekoloġiċi, filwaqt li tiġi żgurata d-diversità tal-ispeċijiet, tingħata prijorità lill-ispeċijiet tas-siġar indiġeni għajr, f’każijiet u kundizzjonijiet speċifiċi ħafna, speċijiet mhux nattivi adattati għall-ħamrija lokali, il-kuntest klimatiku u ekoloġiku u l-kundizzjonijiet tal-ħabitats li għandhom rwol fit-trawwim ta’ reżiljenza akbar għat-tibdil fil-klima. Il-miżuri biex jintlaħaq l-objettiv għandu jkollhom l-għan li jżidu l-konnettività u jkunu bbażati fuq il-proforestazzjoni, ir-riforestazzjoni sostenibbli u l-ekoloġizzazzjoni taż-żoni urbani.3.Is-siġar imħawla għal finijiet ta’ ħsad m’għandhomx jingħaddu mal-objettiv stabbilit fil-paragrafu 1. [Em. 80]
KAPITOLU IIIPJANIJIET NAZZJONALI TA’ RESTAWR
Artikolu 11Tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr1.L-Istati Membri għandhom iħejju pjanijiet nazzjonali ta’ restawr u għandhom iwettqu l-monitoraġġ u r-riċerka preparatorja meħtieġa biex jidentifikaw il-miżuri ta’ restawr li huma meħtieġa biex jikkontribwixxu għall-miri tal-Unjoni u jissodisfaw l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10, filwaqt li jqisu l-aħħar evidenza xjentifika, il-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali, inklużi dawk urbani, il-miżuri l-aktar kosteffettivi u l-impatt soċjoekonomiku ta’ dawk il-miżuri. Huwa meħtieġ involviment xieraq tal-partijiet ikkonċernati, inklużi s-sidien tal-art u l-maniġers tal-art, f’kull stadju tal-proċess. [Em. 35]2.L-Istati Membri għandhom jikkwantifikaw l-erja li jeħtieġ li tiġi rrestawrata biex jintlaħqu l-miri għar-restawr stabbiliti fl-Artikoli 4 u 5 filwaqt li jqisu l-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats imsemmija fl-Artikoli 4(1), 4(2), 5(1) u 5(2) u l-kwalità u l-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċijiet imsemmija fl-Artikolu 4(3) u fl-Artikolu 5(3) ▌. Il-kwantifikazzjoni għandha tkun ibbażata fuq l-informazzjoni li ġejja:(a)għal kull tip ta’ ħabitat:(i)l-erja totali tal-ħabitat u mappa tad-distribuzzjoni attwali tagħha;(ii)l-erja tal-ħabitat li mhijiex f’kundizzjoni tajba;(iii)l-erja ta’ referenza favorevoli filwaqt li jitqiesu r-reġistri tad-distribuzzjoni storika u t-tibdil previst fil-kundizzjonijiet ambjentali minħabba t-tibdil fil-klima;▌ [Em. 37](b)il-kwalità u l-kwantità suffiċjenti tal-ħabitats tal-ispeċijiet meħtieġa għall-kisba tal-istatus ta’ konservazzjoni favorevoli tagħhom, filwaqt li jitqiesu ż-żoni l-aktar xierqa ta’ dawk il-ħabitats filwaqt li jitqiesu l-bidliet minħabba t-tibdil fil-klima u r-rwoli tal-art f’termini ta’ produzzjoni tal-ikel, u l-ħtiġijiet konkurrenti tal-ħabitats u l-ispeċijiet; [Em. 38](ba)għall-fini tal-kwantifikazzjoni tal-erja ta’ kull tip ta’ ħabitat li jeħtieġ li tiġi rrestawrata biex jintlaħqu l-miri tar-restawr stabbiliti fil-punt (a) tal-Artikolu 4(1) u fil-punt (a) tal-Artikolu 5(1), l-erja tal-ħabitat li ma tkunx f’kundizzjoni tajba msemmija fil-punt (a)(ii) għandha tinkludi biss dawk iż-żoni li l-kundizzjoni tagħhom tkun magħrufa; (bb)għall-fini tal-kwantifikazzjoni tal-erja ta’ kull tip ta’ ħabitat li jeħtieġ li tiġi rrestawrata biex jintlaħqu l-miri tar-restawr stipulati fl-Artikolu 4(1), il-punt (b), u fl-Artikolu 5(1), il-punti (b), (c) u (d), l-erja tal-ħabitat li mhijiex f’kundizzjoni tajba kif imsemmi fil-punt (a)(ii) ta’ dan il-paragrafu għandha tinkludi biss dawk iż-żoni li għalihom il-kundizzjoni hija magħrufa jew trid tkun magħrufa skont l-Artikoli 4(4a) u 5(4a);(bc) il-fattibbiltà tar-restawr, il-kosteffettività u l-interessi soċjoekonomiċi konfliġġenti; [Em. 39](bd) id-densitajiet tal-popolazzjoni u l-iskarsezza tal-ispazju fl-Istat Membru. [Em. 40]2a.Il-finanzjament ta’ diskrepanzi fil-finanzjament fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament għandu jiġi żgurat mingħajr ma jintuża l-ebda finanzjament mill-PAK, mill-PKS jew minn flussi oħra ta’ finanzjament għall-agrikoltura u s-sajd. [Em. 134]2b.Fir-rigward tal-grupp 7 tat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness II, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-perċentwal imsemmi fl-Artikolu 5(1), punt (d). 2c.L-Istati Membri għandhom jiddeterminaw u jimmappjaw iż-żoni tal-ekosistemi urbani kif imsemmi fl-Artikolu 6 għall-bliet u l-bliet żgħar u s-subborgi kollha tagħhom.Iż-żona tal-ekosistema urbana ta’ belt jew ta’ belt żgħira u subborg għandha tinkludi:(a)il-belt jew il-belt żgħira u s-subborg kollha; jew(b)partijiet mill-belt jew mill-belt żgħira u s-subborg, inkluż mill-inqas iċ-ċentri urbani, ir-raggruppament urbani u, jekk jitqies xieraq mill-Istat Membru kkonċernati, iż-żoni periurbani.L-Istati Membri jistgħu jaggregaw iż-żoni ta’ ekosistemi urbani ta’ żewġ bliet u/jew bliet żgħar u subborgi li jmissu magħhom jew aktar f’żona ta’ ekosistema urbana waħda komuni għal dawk il-bliet u/jew il-bliet żgħar u s-subborgi.3.L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu, sa mhux aktar tard mill-2030, livelli sodisfaċenti għal kull wieħed mill-indikaturi msemmija fl-Artikoli 8(1), 9(2) u 10(2), għal kull wieħed mill-indikaturi magħżula fl-Artikolu 10(2a) u għall-ispazju ekoloġiku urban imsemmi fl-Artikolu 6(2) u għall-kopertura urbana bis-siġar imsemmija fl-Artikolu 6(3), permezz ta’ proċess u valutazzjoni miftuħa u effettivi, abbażi tal-aħħar evidenza xjentifika▌, il-qafas ta’ gwida msemmi fl-Artikolu 17(9a) u, jekk disponibbli, il-qafas ta’ gwida msemmi fl-Artikolu 17(9).4.L-Istati Membri għandhom jidentifikaw u jimmappjaw iż-żoni agrikoli u tal-foresti li jeħtieġu restawr, b’mod partikolari ż-żoni li, minħabba fatturi ta’ intensifikazzjoni jew ta’ ġestjoni oħra, jeħtieġu konnettività mtejba u diversità tal-pajsaġġ.4a.L-Istati Membri jistgħu, fi żmien sena mid-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament, jiżviluppaw metodoloġija biex jikkomplementaw il-metodoloġija msemmija fl-Anness IV, sabiex jimmonitorjaw karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira mhux koperti mill-metodu komuni msemmi fid-deskrizzjoni tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira f’dak l-Anness. Il-Kummissjoni għandha tipprovdi gwida dwar il-qafas għall-iżvilupp ta’ tali metodoloġija fi żmien xahar mid-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament.4b.L-Istati Membri għandhom, fejn applikabbli, jiddeterminaw it-tnaqqis tal-firxa tat-torbiera għat-tixrib mill-ġdid kif imsemmi fl-Artikolu 9(4), il-ħames subparagrafu. 5.L-Istati Membri għandhom jidentifikaw sinerġiji mal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, mal-adattament għat-tibdil fil-klima, man-newtralità fir-rigward tad-degradazzjoni tal-art u mal-prevenzjoni tad-diżastri u għandhom jagħtu prijorità lill-miżuri ta’ restawr kif xieraq. L-Istati Membri għandhom iqisu wkoll:(a)il-pjan nazzjonali integrat tagħhom dwar l-enerġija u l-klima msemmi fl-Artikolu 3 tar-Regolament (UE) 2018/1999;(b)l-istrateġija fit-tul tagħhom imsemmija fl-Artikolu 15 tar-Regolament (UE) 2018/1999;(c)il-mira vinkolanti tal-Unjoni għall-2030 stabbilita fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2018/2001/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.6.L-Istati Membri għandhom jikkoordinaw l-iżvilupp ta’ pjanijiet nazzjonali ta’ restawr bl-immappjar ta’ żoni li huma meħtieġa biex jilħqu mill-inqas il-kontributi nazzjonali tagħhom għall-mira tal-enerġija rinnovabbli għall-2030 u, fejn rilevanti, bid-deżinjazzjoni ta’ żoni għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli u żoni dedikati ta’ infrastruttura. Matul it-tħejjija tal-pjanijiet għar-restawr tan-natura, l-Istati Membri għandhom jiżguraw sinerġiji mal-bini ta’ infrastruttura għall-enerġija rinnovabbli u l-enerġija u maż-żoni diġà deżinjati għat-tħaffif tal-enerġija rinnovabbli u żoni dedikati ta’ infrastruttura u jiżguraw li l-funzjonament ta’ dawn iż-żoni ▌ta’ enerġija rinnovabbli, inkluż il-proċeduri tal-permessi applikati f’dawn iż-żoni ▌ta’ enerġija rinnovabbli previsti mid-Direttiva (UE) 2018/2001, kif ukoll il-funzjonament ta’ proġetti tal-grilja li huma meħtieġa biex jintegraw l-enerġija rinnovabbli fis-sistema tal-elettriku u l-proċeduri rispettivi tal-permessi, ma jinbidlux.7.Meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom, l-Istati Membri għandhom iqisu b’mod partikolari dan li ġej:(a)il-miżuri ta’ konservazzjoni stabbiliti għas-siti ta’ Natura 2000 f’konformità mad-Direttiva 92/43/KEE;(b)oqfsa ta’ azzjoni prijoritizzata mħejjija f’konformità mad-Direttiva 92/43/KEE;(c)miżuri għall-kisba ta’ status kwantitattiv, ekoloġiku u kimiku tajjeb tal-korpi tal-ilma inklużi fil-programmi ta’ miżuri u l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċiri tax-xmajjarimħejjija skont id-Direttiva 2000/60/KE u l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tar-riskju ta’ għargħar stabbiliti skont id-Direttiva 2000/60/KE;(d)fejn applikabbli, strateġiji tal-baħar għall-kisba ta’ status ambjentali tajjeb għar-reġjuni tal-baħar kollha tal-Unjoni mħejjija f’konformità mad-Direttiva 2008/56/KE;(e)programmi nazzjonali għall-kontroll tat-tniġġis tal-arja mħejjija skont id-Direttiva (UE) 2016/2284;(f)strateġiji nazzjonali għall-bijodiversità u pjanijiet ta’ azzjoni żviluppati f’konformità mal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika;(g)fejn applikabbli, miżuri ta’ konservazzjoni u ġestjoni adottati skont il-politika komuni tas-sajd;(h)il-pjanijiet strateġiċi tal-PAK imfassla f’konformità mar-Regolament (UE) 2021/2115.8.L-Istati Membri jistgħu, meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, jagħmlu użu mill-eżempji differenti ta’ miżuri ta’ restawr elenkati fl-Anness VII, skont il-kundizzjonijiet nazzjonali u lokali speċifiċi, u l-aħħar evidenza xjentifika.9.Meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, l-Istati Membri għandhom jimmiraw li jottimizzaw il-funzjonijiet ekoloġiċi, ekonomiċi u soċjali tal-ekosistemi kif ukoll il-kontribut tagħhom għall-iżvilupp sostenibbli tar-reġjuni u l-komunitajiet rilevanti.9a.L-Istati Membri jistgħu, meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, iqisu d-diversità tas-sitwazzjonijiet f’diversi reġjuni fir-rigward ta’ rekwiżiti soċjali, ekonomiċi u kulturali, karatteristiċi reġjonali u lokali u d-densità tal-popolazzjoni. Fejn xieraq, jenħtieġ li titqies is-sitwazzjoni speċifika tar-reġjuni ultraperiferiċi tal-Unjoni, bħad-distanza, l-insularità, iċ-ċokon, it-topografija u l-klima diffiċli tagħhom, kif ukoll il-bijodiversità rikka tagħhom u l-ispejjeż assoċjati għall-protezzjoni u r-restawr tal-ekosistemi tagħhom. 10.L-Istati Membri għandhom, fejn possibbli, irawmu sinerġiji mal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr ta’ Stati Membri oħra, b’mod partikolari għal ekosistemi li jaqsmu l-fruntieri jew fejn l-Istati Membri jikkondividu reġjun jew subreġjun tal-baħar skont it-tifsira tad-Direttiva 2008/56/KE.10a.L-Istati Membri jistgħu, fejn prattiku u xieraq, għall-fini tal-istabbiliment u l-implimentazzjoni ta’ pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, fir-rigward tar-restawr u l-istabbiliment mill-ġdid tal-ekosistemi tal-baħar, jużaw strutturi ta’ kooperazzjoni istituzzjonali reġjonali eżistenti.10b.Fejn l-Istati Membri jidentifikaw kwistjoni li x’aktarx twaqqaf il-ħarsien tal-obbligi għar-restawr u l-istabbiliment mill-ġdid tal-ekosistemi tal-baħar u li teħtieġ miżuri li għalihom mhumiex kompetenti, huma għandhom, individwalment jew flimkien, jindirizzaw, fejn ikkonċernati, l-Istati Membri, il-Kummissjoni jew l-organizzazzjonijiet internazzjonali, b’deskrizzjoni tal-kwistjonijiet identifikati u miżuri possibbli, bil-ħsieb li jitqiesu u possibilment jiġu adottati.11.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li t-tħejjija tal-pjan ta’ restawr tkun miftuħa, trasparenti, inklużiva u effettiva u li l-pubbliku, speċjalment is-sidien tal-art, il-maniġers tal-art, il-partijiet ikkonċernati marittimi, u atturi rilevanti oħra, bħas-servizzi ta’ pariri u ta’ estensjoni, f’konformità mal-prinċipju ta’ kunsens minn qabel u informat, jingħataw opportunitajiet bikrija u effettivi biex jipparteċipaw fit-tħejjija tal-pjan. L-awtoritajiet lokali u reġjonali, kif ukoll l-awtoritajiet ta’ ġestjoni rilevanti, għandhom ikunu involuti b’mod xieraq fit-tħejjija tal-pjan. Il-konsultazzjonijiet għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti stabbiliti fid-Direttiva 2001/42/KE. [Em. 12]
Artikolu 12Kontenut tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr1.Il-pjan nazzjonali ta’ restawr għandu jkopri l-perjodu sal-2050, bi skadenzi intermedji li jikkorrispondu għall-miri u għall-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10.1a.B’deroga mill-paragrafu 1, il-pjan nazzjonali ta’ restawr li għandu jiġi ppreżentat f’konformità mal-Artikolu 13 u l-Artikolu 14(6) jista’, fir-rigward tal-perjodu lil hinn minn Ġunju 2032, u sakemm jiġi rieżaminat f’konformità mal-Artikolu 15(1), ikun limitat għal ħarsa ġenerali strateġika lejn:(a)l-elementi msemmija fil-paragrafu 2, u;(b)il-kontenut msemmi fil-paragrafi 3 u 3a.Il-pjan nazzjonali ta’ restawr rivedut li jirriżulta mir-rieżami li għandu jsir qabel Lulju 2032 f’konformità mal-Artikolu 15(1) jista’, fir-rigward tal-perjodu wara Ġunju 2042, u sa ma jiġi rivedut qabel Lulju 2042 f’konformità mal-Artikolu 15(1), ikun limitat għal ħarsa ġenerali strateġika lejn dawk l-elementi u l-kontenut. 2.L-Istati Membri għandhom jinkludu l-elementi li ġejjin fil-pjan nazzjonali ta’ restawr tagħhom, bl-użu tal-format uniformi stabbilit f’konformità mal-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu:(a)il-kwantifikazzjoni taż-żoni li jridu jiġu restawrati biex jintlaħqu l-miri għar-restawr stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10 abbażi tal-ħidma preparatorja mwettqa f’konformità mal-Artikolu 11 u mapep indikattivi ta’ żoni li potenzjalment għandhom jiġu restawrati.(b)deskrizzjoni tal-miżuri ta’ restawr ippjanati, jew stabbiliti, biex jintlaħqu l-miri u l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10 u speċifikazzjoni dwar liema minn dawk il-miżuri ta’ restawr huma ppjanati, jew implimentati, fi ħdan in-network ta’ Natura 2000 stabbilit f’konformità mad-Direttiva 92/43/KEE;(ba)taqsima ddedikata li tistabbilixxi l-miżuri biex jintlaħqu l-obbligi fl-Artikoli 4(4a) u 5(4a); ▌ [Em. 41]▌ [Em. 42](e)l-inventarju tal-ostakli u l-ostakli identifikati għat-tneħħija f’konformità mal-Artikolu 7(1), il-pjan għat-tneħħija tagħhom f’konformità mal-Artikolu 7(2) u t-tul ta’ xmajjar ġierja, ħaġa li għandha tinkiseb bit-tneħħija ta’ dawk l-ostakli stmati mill-2020 sal-2030 u sal-2050, u kwalunkwe miżura oħra biex jiġu stabbiliti mill-ġdid il-funzjonijiet naturali tal-imqagħad f’konformità mal-Artikolu 7(3);(ea)ġustifikazzjoni, fejn applikabbli, għat-tixrib mill-ġdid tat-torbiera fuq proporzjon aktar baxx minn kif stabbilit fl-Artikolu 9(4), l-ewwel subparagrafu, il-punti (a) to (c); (eb)rendikont tal-indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti magħżula skont l-Artikolu 10(2a), u l-adegwatezza tagħhom li juru t-titjib tal-bijodiversità fl-ekosistemi tal-foresti fl-Istat Membru kkonċernat;(f)iż-żmien għall-istabbiliment tal-miżuri ta’ restawr f’konformità mal-Artikoli 4 sa 10;(g)taqsima ddedikata li tistabbilixxi miżuri ta’ restawr imfassla apposta fir-reġjuni ultraperiferiċi tagħhom, kif applikabbli;(h)il-monitoraġġ taż-żoni soġġetti għar-restawr f’konformità mal-Artikoli 4 u 5, il-proċess għall-valutazzjoni tal-effettività tal-miżuri ta’ restawr stabbiliti f’konformità mal-Artikoli 4 sa 10 u għar-reviżjoni ta’ dawk il-miżuri fejn meħtieġ biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-miri u l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10;(i)indikazzjoni tad-dispożizzjonijiet biex jiġu żgurati l-effetti kontinwi, fit-tul u sostnuti tal-miżuri ta’ restawr imsemmija fl-Artikoli 4 sa 10;(j)il-kobenefiċċji stmati għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u n-newtralità fir-rigward tad-degradazzjoni tal-art assoċjati mal-miżuri ta’ restawr maż-żmien, kif ukoll benefiċċji soċjoekonomiċi usa’ ta’ dawk il-miżuri;(ja) l-impatt soċjoekonomiku stmat tal-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ restawr; [Em. 69](k)taqsima ddedikata li tistabbilixxi kif il-pjan nazzjonali ta’ restawr iqis:(i)ir-rilevanza tax-xenarji tat-tibdil fil-klima għall-ippjanar tat-tip u tal-post tal-miżuri ta’ restawr;(ii)il-potenzjal ta’ miżuri ta’ restawr għall-imminimizzar tal-impatti tat-tibdil fil-klima fuq in-natura, għall-prevenzjoni jew il-mitigazzjoni tal-effetti ta’ diżastri naturali u għall-appoġġ għall-adattament;(iii)sinerġiji ma’ strateġiji jew pjanijiet nazzjonali ta’ adattament u rapporti nazzjonali ta’ valutazzjoni tar-riskju ta’ diżastri;(iv)ħarsa ġenerali lejn l-interazzjoni bejn il-miżuri inklużi fil-pjan nazzjonali ta’ restawr u l-pjan nazzjonali għall-enerġija u l-klima;(l)il-ħtiġijiet ta’ finanzjament stmati għall-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ restawr, li għandhom jinkludu d-deskrizzjoni tal-appoġġ lill-partijiet ikkonċernati affettwati minn miżuri ta’ restawr jew obbligi ġodda oħra li jirriżultaw minn dan ir-Regolament, u l-mezzi ta’ finanzjament maħsuba, pubbliċi jew privati, inkluż il-(ko)finanzjament bl-istrumenti ta’ finanzjament tal-Unjoni;(m)indikazzjoni tas-sussidji li jaffettwaw b’mod negattiv l-ilħuq tal-miri u t-twettiq tal-obbligi stabbiliti f’dan ir-Regolament;(n)sommarju tal-proċess għat-tħejjija u l-istabbiliment tal-pjan nazzjonali ta’ restawr, inkluża informazzjoni dwar il-parteċipazzjoni pubblika u dwar kif ġew ikkunsidrati l-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali u tal-partijiet ikkonċernati;(o)taqsima ddedikata li tindika kif tqiesu l-osservazzjonijiet mill-Kummissjoni dwar l-abbozz tal-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikolu 14(4) f’konformità mal-Artikolu 14(5). Jekk l-Istat Membru kkonċernat ma jindirizzax osservazzjoni mill-Kummissjoni jew parti sostanzjali minnha, dak l-Istat Membru għandu jipprovdi r-raġunijiet tiegħu.3.Il-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr għandhom, fejn applikabbli, jinkludu l-miżuri ta’ konservazzjoni u ġestjoni li Stat Membru jkollu l-ħsieb li jadotta skont il-politika komuni tas-sajd, inklużi miżuri ta’ konservazzjoni f’rakkomandazzjonijiet konġunti li Stat Membru jkollu l-ħsieb li jibda f’konformità mal-proċedura stabbilita fir-Regolament (UE) Nru 1380/2013, u kwalunkwe informazzjoni rilevanti dwar dawk il-miżuri.3a.Il-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr għandhom jinkludu ħarsa ġenerali lejn l-interazzjoni bejn il-miżuri inklużi fil-pjan nazzjonali ta’ restawr u l-pjan strateġiku nazzjonali skont il-politika agrikola komuni.3b.Fejn xieraq, il-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr għandhom jinkludu ħarsa ġenerali lejn kunsiderazzjonijiet relatati mad-diversità tas-sitwazzjonijiet f’diversi reġjuni kif imsemmi fl-Artikolu 11(9a).4.Il-Kummissjoni għandha tadotta atti ta’ implimentazzjoni biex tistabbilixxi format uniformi għall-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr. Dawk l-atti ta’ implimentazzjoni għandhom jiġu adottati f’konformità mal-proċedura ta’ eżami msemmija fl-Artikolu 21(2). Il-Kummissjoni għandha tkun assistita mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) meta tfassal il-format uniformi. Sa ...[data = l-ewwel jum tax-xahar wara tliet xhur mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament], il-Kummissjoni għandha tippreżenta l-abbozz tal-atti ta’ implimentazzjoni lill-kumitat imsemmi fl-Artikolu 21(1).
Artikolu 13Preżentazzjoni tal-abbozz tal-pjan nazzjonali ta’ restawrL-Istati Membri għandhom jippreżentaw abbozz tal-pjan nazzjonali ta’ restawr imsemmi fl-Artikoli 11 u 12 lill-Kummissjoni sa… [Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet jekk jogħġbok daħħal id-data = l-ewwel jum tax-xahar 24 xahar wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament].
Artikolu 14Valutazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr1.Il-Kummissjoni għandha tivvaluta l-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr fi żmien sitt xhur mid-data tal-wasla. Waqt li twettaq dik il-valutazzjoni, il-Kummissjoni għandha taġixxi f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istat Membru kkonċernat.2.Meta tikkunsidra l-l-pjan nazzjonali ta’ restawr, il-Kummissjoni għandha tevalwa l-konformità tiegħu mal-Artikolu 12, kif ukoll l-adegwatezza tiegħu biex jintlaħqu l-miri u l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10, kif ukoll l-objettivi ġenerali tal-Unjoni msemmija fl-Artikolu 1 u l-objettivi speċifiċi msemmija fl-Artikolu 7(1) li jiġu restawrati mill-inqas 20000 km ta’ xmajjar fi xmajjar ġierja fl-Unjoni sal-2035. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra wkoll l-impatt soċjoekonomiku speċjalment fuq iż-żoni rurali u l-impatt tar-restawr nazzjonali b’mod partikolari fil-produzzjoni agrikola u tal-foresti sabiex jiġi żgurat li dan ma jirriżultax biex il-produzzjoni tiċċaqlaq ’il barra mill-Unjoni. [Em. 43] 3.Għall-finijiet tal-valutazzjoni tal-abbozz tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, il-Kummissjoni għandha tkun assistita minn esperti jew mill-EEA.4.Il-Kummissjoni tista’ tindirizza osservazzjonijiet lill-Istati Membri fi żmien sitt xhur mid-data tal-wasla tal-abbozz tal-pjan nazzjonali ta’ restawr.5.L-Istati Membri għandhom iqisu ▌kwalunkwe osservazzjoni mill-Kummissjoni fil-pjan nazzjonali ta’ restawr finali tagħhom.6.L-Istati Membri għandhom jiffinalizzaw, jippubblikaw u jissottomettu lill-Kummissjoni l-pjan nazzjonali ta’ restawr fi żmien sitt xhur mid-data tal-wasla tal-osservazzjonijiet mill-Kummissjoni.
Artikolu 14aImplimentazzjoni ta’ miżuri għar-restawr tal-ekosistemi tal-baħar1.L-Istati Membri li l-pjanijiet nazzjonali tagħhom ta’ restawr jinkludu miżuri ta’ konservazzjoni fil-qafas tal-politika komuni tas-sajd li jirrikjedu l-preżentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet konġunti għandhom jikkonsultaw lill-Istati Membri l-oħra li għandhom interess ta’ ġestjoni dirett f’konformità mal-Artikoli 11 u 18 tar-Regolament (UE) Nru 1380/2013 u għandhom jippreżentaw ir-rakkomandazzjonijiet b’mod konġunt mal-Istati Membri l-oħra li għandhom interess ta’ ġestjoni dirett: (a)sa mhux aktar tard minn 12-il xahar wara l-preżentazzjoni finali tal-pjan nazzjonali ta’ restawr tagħhom għal miżuri relatati mal-Artikolu 5(3); (b)sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2028 għall-miżuri ta’ restawr li huma meħtieġa biex jiggarantixxu l-miri stabbiliti għall-2030; (c)sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2036 għall-miżuri ta’ restawr li huma meħtieġa biex jiggarantixxu l-miri stabbiliti għall-2040; (d)sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2046 għall-miżuri ta’ restawr li huma meħtieġa biex jiggarantixxu l-miri stabbiliti għall-2050. 2.Il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-progress fir-rigward tal-iskadenzi għall-miżuri li jeħtieġu l-preżentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet konġunti skont il-politika komuni tas-sajd. 3.Jekk l-Istati Membri jonqsu milli jippreżentaw ir-rakkomandazzjonijiet konġunti kif stabbilit fir-Regolament (UE) Nru 1380/2013 fi żmien debitu, il-Kummissjoni għandha tadotta l-miżuri sa mhux aktar tard minn 12-il xahar wara l-iskadenza għall-preżentazzjoni tar-rakkomandazzjoni konġunta stabbilita mill-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, bl-użu tal-għodod previsti f’konformità mal-Artikolu 11(4) tar-Regolament (UE) Nru 1380/2013 fin-nuqqas ta’ rakkomandazzjoni konġunta. [Em. 15]
Artikolu 15Rieżami tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr1.L-Istati Membri għandhom jirrieżaminaw u jirrevedu l-pjan nazzjonali ta’ restawr tagħhom u jinkludu miżuri supplimentari qabel Lulju 2032 u qabel Lulju 2042. Mill-inqas darba kull għaxar snin minn hemm ’il quddiem, l-Istati Membri għandhom jirrieżaminaw il-pjan nazzjonali ta’ restawr tagħhom u, jekk meħtieġ, jirreveduh u jinkludu miżuri supplimentari. Ir-rieżamijiet għandhom isiru f’konformità mal-Artikoli 11 u 12, filwaqt li jqisu l-progress li jkun sar fl-implimentazzjoni tal-pjanijiet, l-aħjar evidenza xjentifika disponibbli kif ukoll l-għarfien disponibbli dwar il-bidliet jew il-bidliet mistennija fil-kundizzjonijiet ambjentali minħabba t-tibdil fil-klima. Fir-rieżamijiet li għandhom jitwettqu qabel Lulju 2032 u qabel Lulju 2042, l-Istati Membri għandhom iqisu t-tagħrif dwar il-kundizzjoni tat-tipi ta’ habitat elenkati fl-Annessi I u II miksuba skont l-obbligi fl-Artikoli 4(4a) u 5(4a). L-Istati Membri għandhom jippubblikaw u jikkomunikaw lill-Kummissjoni l-pjan nazzjonali ta’ restawr rivedut tagħhom. 2.Fejn il-monitoraġġ f’konformità mal-Artikolu 17 jindika li l-miżuri stabbiliti fil-pjan nazzjonali ta’ restawr mhux ser ikunu biżżejjed biex jikkonformaw mal-miri u l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10, l-Istat Membru għandu jirrieżamina l-pjan nazzjonali ta’ restawr, u jekk meħtieġ, jirrevedih u jinkludi miżuri supplimentari. L-Istati Membri għandhom jippubblikaw u jikkomunikaw lill-Kummissjoni l-pjan nazzjonali ta’ restawr rivedut.3.Abbażi tal-informazzjoni msemmija fl-Artikolu 18(1) u (2) u l-valutazzjoni msemmija fl-Artikolu 18(4) u (5), jekk il-Kummissjoni tqis li l-progress li jkun sar minn Stat Membru mhuwiex biżżejjed biex jikkonforma mal-miri u mal-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 4 sa 10, il-Kummissjoni tista’, wara konsultazzjoni mal-Istat Membru kkonċernat, titlob lill-Istat Membru ▌jissottometti abbozz ta’ pjan nazzjonali ta’ restawr rivedut b’miżuri supplimentari. Dak il-pjan nazzjonali ta’ restawr rivedut b’miżuri supplimentari għandu jiġi ppubblikat u ppreżentat fi żmien sitt xhur mid-data tal-wasla tat-talba mill-Kummissjoni. Fuq talba mill-Istat Membru kkonċernat u fejn debitament ġustifikat, il-Kummissjoni tista’ testendi dik l-iskadenza b’sitt xhur addizzjonali.▌ [Em. 18cp u 44]
KAPITOLU IVMONITORAĠĠ U RAPPORTAR
Artikolu 17Monitoraġġ1.L-Istati Membri għandhom jimmonitorjaw dan li ġej:(a)il-kundizzjoni u x-xejra fil-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats u l-kwalità u x-xejra fil-kwalità tal-ħabitats tal-ispeċijiet imsemmija fl-Artikoli 4 u 5 fiż-żoni soġġetti għal miżuri ta’ restawr abbażi tal-monitoraġġ imsemmi fl-Artikolu 12(2), il-punt (h);(b)iż-żona ta’ spazju ekoloġiku urban u kopertura urbana bis-siġar f’żoni ta’ ekosistemi urbani ddeterminati f’konformità ma’ 11(2b), kif imsemmija fl-Artikolu 6;(c)l-indikaturi tal-bijodiversità fl-ekosistemi agrikoli elenkati fl-Anness IV;(d)il-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet komuni tal-għasafar tar-raba’ tal-biedja elenkati fl-Anness V;(e)it-tliet indikaturi tal-bijodiversità fl-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Artikolu 10(2);(ea)tlieta mill-indikaturi tal-bijodiversità fl-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Artikolu 10 (2a), magħżula mill-Istat Membru;(f)l-abbundanza u d-diversità tal-ispeċijiet ta’ pollinaturi, skont il-metodu stabbilit f’konformità mal-Artikolu 8(2);(g)l-erja u l-kundizzjoni taż-żoni koperti mit-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Annessi I u II ▌;(h)l-erja u l-kwalità tal-ħabitat tal-ispeċijiet imsemmija fl-Artikolu 4(3), u fl-Artikolu 5(3) ▌.2.Il-monitoraġġ f’konformità mal-paragrafu 1, il-punt (a), għandu jibda malli jiġu stabbiliti l-miżuri ta’ restawr.3.Il-monitoraġġ f’konformità mal-paragrafu 1, il-punti (b), (c), (d), (e) u (ea) għandu jibda fi [Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet jekk jogħġbok daħħal id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament].4.Il-monitoraġġ f’konformità mal-paragrafu 1, il-punt (f), ta’ dan l-Artikolu għandu jibda sena wara d-dħul fis-seħħ tal-att ta’ implimentazzjoni msemmi fl-Artikolu 8(2).5.Il-monitoraġġ f’konformità mal-paragrafu 1, il-punti (a) u (b) għandu jsir mill-inqas kull sitt snin. Il-monitoraġġ f’konformità mal-paragrafu 1, il-punt (c), ▌dwar l-istokk ta’ karbonju organiku f’ħamrija minerali tar-raba’ u s-sehem ta’ art agrikola b’karatteristiċi ta’ pajsaġġ ta’ diversità kbira, u (e) rigward l-injam mejjet wieqaf u l-injam mejjet mal-art, u, fejn applikabbli, is-sehem ta’ foresti bi struttura b’età mhux uniformi, il-konnettività tal-foresti, is-sehem ta’ foresta ddominata minn speċijiet ta’ siġar indiġeni, id-diversità tal-ispeċijiet tas-siġar u l-istokk ta’ karbonju organiku, għandu jitwettaq mill-inqas kull sitt snin, jew, fejn meħtieġ biex tiġi evalwata l-kisba ta’ xejriet li qed jiżdiedu sal-2030, b’intervall iqsar. Il-monitoraġġ f’konformità ma’ dak il-paragrafu, il-punt (c) dwar l-indiċi tal-friefet tal-artijiet bil-ħaxix, dak il-paragrafu, il-punti (d) u (e) dwar l-indiċi tal-għasafar komuni tal-foresti, u dak il-paragrafu, il-punt (f) dwar l-ispeċijiet ta’ pollinaturi għandu jitwettaq kull sena. Il-monitoraġġ f’konformità ma’ dak il-paragrafu, il-punti (g) u (h), għandu jitwettaq mill-inqas kull sitt snin u għandu jkun ikkoordinat maċ-ċiklu ta’ rapportar skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE u l-valutazzjoni inizjali skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2008/56/KE.6.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-indikaturi għall-ekosistemi agrikoli msemmija fl-Artikolu 9(2), il-punt (b), u l-indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti msemmija fl-Artikolu 10(2), il-punti (a) u (b), u fl-Artikolu 10(2a), il-punt (c) ta’ dan ir-Regolament, jiġu mmonitorjati b’mod konsistenti mal-monitoraġġ meħtieġ skont ir-Regolamenti (UE) 2018/841 u (UE) 2018/1999.7.L-Istati Membri għandhom jippubblikaw id-data ġġenerata mill-monitoraġġ imwettaq skont dan l-Artikolu, f’konformità mad-Direttiva 2007/2/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u f’konformità mal-frekwenzi ta’ monitoraġġ stabbiliti fil-paragrafu 5.8.Is-sistemi ta’ monitoraġġ tal-Istati Membri għandhom joperaw abbażi ta’ bażijiet tad-data elettroniċi u sistemi ta’ informazzjoni ġeografika, u għandhom jimmassimizzaw l-aċċess u l-użu ta’ data u servizzi minn teknoloġiji ta’ telerilevament, osservazzjoni tad-dinja (servizzi ta’ Copernicus), sensuri u apparat in situ, jew id-data dwar ix-xjenza taċ-ċittadini, l-ingranaġġ tal-opportunitajiet offruti mill-intelliġenza artifiċjali, l-analiżi u l-ipproċessar avvanzati tad-data.9.Il-Kummissjoni tista’ tadotta atti ta’ implimentazzjoni biex:(a)tispeċifika l-metodi għall-monitoraġġ tal-indikaturi għall-ekosistemi agrikoli elenkati fl-Anness IV;(b)tispeċifika l-metodi għall-monitoraġġ tal-indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Anness VI;(c)tistabbilixxi qafas gwida għall-istabbiliment tal-livelli sodisfaċenti msemmija fl-Artikoli 10(2) u 10(2a).9a.Sal-2028, il-Kummissjoni għandha tadotta atti ta’ implimentazzjoni biex tistabbilixxi qafas ta’ gwida għall-istabbiliment tal-livelli sodisfaċenti msemmija fl-Artikoli 6(2), 6(3), 8(1) u 9(2).9b. Atti ta’ implimentazzjoni skont il-paragrafi (9) u (9a) għandhom jiġu adottati f’konformità mal-proċedura ta’ eżami msemmija fl-Artikolu 21(2).
Artikolu 18Rapportar1.L-Istati Membri għandhom jirrapportaw b’mod elettroniku lill-Kummissjoni ż-żona soġġetta għall-miżuri ta’ restawr imsemmija fl-Artikoli 4 sa 10 u l-ostakli msemmija fl-Artikolu 7 li tneħħew, tal-inqas kull tliet snin. L-ewwel rapport għandu jiġi ppreżentat f’Ġunju 2028.2.L-Istati Membri għandhom jirrapportaw b’mod elettroniku d-data u l-informazzjoni li ġejjin lill-Kummissjoni, megħjuna mill-EEA, tal-anqas kull sitt snin:(a)il-progress fl-implimentazzjoni tal-pjan nazzjonali ta’ restawr, fl-istabbiliment tal-miżuri ta’ restawr u l-progress fl-ilħuq tal-miri u l-obbligi stabbiliti f’konformità mal-Artikoli 4 sa 10;(b)ir-riżultati tal-monitoraġġ imwettaq f’konformità mal-Artikolu 17. Ir-rapportar tar-riżultati tal-monitoraġġ imwettaq f’konformità mal-Artikolu 17(1)(g) u (h) għandu jiġi ppreżentat, u jinkludi mapep b’referenza ġeografika;(c)il-post u l-firxa taż-żoni soġġetti għall-miżuri ta’ restawr imsemmija fl-Artikolu 4, l-Artikolu 5, u l-Artikolu 9(4), inkluża mappa b’referenza ġeografika ta’ dawk iż-żoni;(d)l-inventarju aġġornat tal-ostakli msemmi fl-Artikolu 7(1);(e)informazzjoni dwar il-progress miksub biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet ta’ finanzjament, f’konformità mal-Artikolu 12(2)(l), inkluż rieżami tal-investiment attwali kontra s-suppożizzjonijiet ta’ investiment inizjali.L-ewwel rapporti għandhom jiġu ppreżentati f’Ġunju 2031, li jkopru l-perjodu sal-2030.3.Il-Kummissjoni għandha tadotta atti ta’ implimentazzjoni biex tistabbilixxi l-format, l-istruttura u l-arranġamenti dettaljati għall-preżentazzjoni tal-informazzjoni msemmija fil-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu. Dawk l-atti ta’ implimentazzjoni għandhom jiġu adottati f’konformità mal-proċedura ta’ eżami msemmija fl-Artikolu 21(2). Il-Kummissjoni għandha tkun assistita mill-EEA meta tfassal il-format, l-istruttura u l-arranġamenti dettaljati għar-rapportar elettroniku.4.L-EEA għandha tipprovdi lill-Kummissjoni b’ħarsa ġenerali teknika kull tliet snin tal-progress biex jintlaħqu l-miri u l-obbligi stabbiliti f’dan ir-Regolament, abbażi tad-data magħmula disponibbli mill-Istati Membri f’konformità mal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu u mal-Artikolu 17(7).5.L-EEA għandha tipprovdi lill-Kummissjoni b’rapport tekniku dwar l-Unjoni kollha dwar il-progress lejn l-ilħuq tal-miri u l-obbligi stabbiliti f’dan ir-Regolament abbażi tad-data magħmula disponibbli mill-Istati Membri f’konformità mal-paragrafi 1, 2 u 3 ta’ dan l-Artikolu. Tista’ tuża wkoll l-informazzjoni rrapportata skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE, l-Artikolu 15 tad-Direttiva 2000/60/KE, l-Artikolu 12 tad-Direttiva 2009/147/KE, u l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2008/56/KE. Ir-rapport għandu jiġi pprovdut sa Ġunju 2032 u r-rapporti sussegwenti għandhom jiġu pprovduti kull sitt snin wara dan.6.Il-Kummissjoni għandha, minn [erba’ snin wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament], tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill kull sitt snin dwar l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament.6a.Fi żmien 12-il xahar mid-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament, il-Kummissjoni, b’konsultazzjoni mal-Istati Membri, għandha tibgħat rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill li jkun fih:(a)ħarsa ġenerali tar-riżorsi finanzjarji disponibbli fil-livell tal-UE għall-fini tal-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament;(b)valutazzjoni tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament biex jiġu implimentati l-Artikoli 4 sa 10 u jintlaħaq l-objettiv imsemmi fl-Artikolu 1(2);(c)analiżi biex tiġi identifikata kwalunkwe diskrepanza fl-implimentazzjoni tal-obbligi stabbiliti fir-Regolament, inkluż għall-kumpens finanzjarju ta’ telf potenzjali mis-sidien tal-art u l-maniġers tal-art direttament minħabba l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament;(d)fejn xieraq, proposti għal miżuri addizzjonali adegwati, inklużi miżuri finanzjarji li jindirizzaw in-nuqqasijiet identifikati, bħall-istabbiliment ta’ strument iddedikat, u mingħajr preġudizzju għall-prerogattivi tal-koleġiżlaturi biex jiġi adottat il-qafas finanzjarju pluriennali wara l-2027. [Em. 11]7.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-informazzjoni msemmija fil-paragrafi 1 u 2 tkun adegwata u aġġornata u li tkun disponibbli għall-pubbliku f’konformità mad-Direttivi 2003/4/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Direttiva 2007/2/KE u (UE) 2019/1024 tal-Parlament u tal-Kunsill.
KAPITOLU VSETGĦAT DELEGATI U PROĊEDURA TA’ KUMITAT
Artikolu 19Emenda tal-Annessi1.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness I sabiex tadatta l-mod kif it-tipi ta’ ħabitats huma raggruppati għall-progress tekniku u xjentifiku u biex tqis l-esperjenza miksuba mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.2.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness II sabiex tadatta:(a) il-lista ta’ tipi ta’ ħabitats biex tiġi żgurata l-konsistenza mal-aġġornamenti għall-klassifikazzjoni tal-ħabitats tas-sistema Ewropea ta’ informazzjoni dwar in-natura (EUNIS), u;(b)il-mod kif it-tipi ta’ ħabitats huma raggruppati għall-progress tekniku u xjentifiku u biex titqies l-esperjenza miksuba mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.3.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness III, sabiex tadatta l-lista ta’ speċijiet tal-baħar imsemmija fl-Artikolu 5 għall-progress tekniku u xjentifiku.4.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness IV, sabiex tadatta d-deskrizzjoni, l-unità u l-metodoloġija tal-indikaturi għall-ekosistemi agrikoli għall-progress tekniku u xjentifiku.5.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness V sabiex tadatta l-lista ta’ speċijiet użati għall-indiċi tal-għasafar komuni tar-raba’ tal-biedja fl-Istati Membri għall-progress tekniku u xjentifiku.6.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness VI, sabiex tadatta d-deskrizzjoni, l-unità u l-metodoloġija tal-indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti għall-progress tekniku u xjentifiku.7.Il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 20 biex temenda l-Anness VII sabiex tadatta l-lista ta’ eżempji ta’ miżuri ta’ restawr għall-progress tekniku u xjentifiku u biex titqies l-esperjenza miksuba mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.
Artikolu 20Eżerċitar tad-delega1.Is-setgħa ta’ adozzjoni ta’ atti delegati hija mogħtija lill-Kummissjoni soġġett għall-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu.2.Is-setgħa ta’ adozzjoni ta’ atti delegati msemmija fl-Artikolu 19 għandha tingħata lill-Kummissjoni għal perjodu ta’ 5 snin minn [Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet jekk jogħġbok daħħal id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament]. Il-Kummissjoni għandha tfassal rapport fir-rigward tad-delega ta’ setgħa mhux aktar tard minn disa’ xhur qabel it-tmiem tal-perjodu ta’ ħames snin. Id-delega ta’ setgħa għandha tiġi estiża awtomatikament għal perjodi ta’ żmien identiċi, ħlief jekk il-Parlament Ewropew jew il-Kunsill joġġezzjonaw għal tali estensjoni mhux iktar tard minn tliet xhur qabel it-tmiem ta’ kull perjodu.3.Id-delega ta’ setgħa msemmija fl-Artikolu 19 tista’ tiġi revokata fi kwalunkwe mument mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill. Deċiżjoni li tirrevoka għandha ttemm id-delega ta’ setgħa speċifikata f’dik id-deċiżjoni. Din għandha ssir effettiva l-għada tal-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea jew f’data aktar tard speċifikata fih. Ma għandhiex taffettwa l-validità ta’ kwalunkwe att delegat li jkun diġà fis-seħħ.4.Qabel ma tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tikkonsulta esperti nnominati minn kull Stat Membru skont il-prinċipji stipulati fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet tat-13 ta’ April 2016.5.Hekk kif tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tinnotifikah simultanjament lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill.6.Att delegat adottat skont l-Artikolu 19 għandu jidħol fis-seħħ biss jekk ma tkunx ġiet espressa oġġezzjoni, la mill-Parlament Ewropew u lanqas mill-Kunsill, fi żmien perjodu ta’ xahrejn min-notifika ta’ dak l-att lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill jew jekk, qabel ma jiskadi dak il-perjodu, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill ikunu t-tnejn infurmaw lill-Kummissjoni li mhumiex ser joġġezzjonaw. Dak il-perjodu għandu jiġi estiż b’xahrejn fuq inizjattiva tal-Parlament Ewropew jew tal-Kunsill.
Artikolu 21Proċedura ta’ kumitat1.Il-Kummissjoni għandha tkun megħjuna minn kumitat. Dak il-kumitat għandu jkun kumitat skont it-tifsira tar-Regolament (UE) Nru 182/2011.2.Fejn issir referenza għal dan il-paragrafu, għandu japplika l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 182/2011.
KAPITOLU VIDISPOŻIZZJONIJIET FINALI
Artikolu 21aEmenda għar-Regolament (UE) 2022/869L-Artikolu 7(8), l-ewwel subparagrafu, tar-Regolament (UE) 2022/869 huwa sostitwit b’dan li ġej:

“Fir-rigward tal-impatti ambjentali indirizzati fl-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 92/43/KEE, l-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60/KE u l-Artikoli 4(8) u (8a) u l-Artikolu 5(8) u (8a) tal-[proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-restawr tan-natura], dment li jiġu sodisfatti l-kundizzjonijiet kollha stipulati f’dawk id-Direttivi, il-proġetti fil-lista tal-Unjoni għandhom jitqiesu li huma ta’ interess pubbliku minn perspettiva ta’ politika dwar l-enerġija, u jistgħu jitqiesu li għandhom interess pubbliku prevalenti.”

Artikolu 22Rieżami1.Il-Kummissjoni għandha tevalwa dan ir-Regolament sal-31 ta’ Diċembru 2030 u kull sentejn minn hemm ’il quddiem biex jiġi vvalutat l-impatt ta’ dan ir-Regolament, b’mod partikolari fuq is-settur tal-agrikultura u l-provvista ta’ ikel sikur u bla periklu, kif ukoll l-impatti soċjoekonomiċi ta’ dan ir-Regolament, speċjalment fiż-żoni rurali. [Em. 45]2.Il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport dwar is-sejbiet prinċipali tal-evalwazzjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, u lill-Kumitat tar-Reġjuni. Meta l-Kummissjoni ssib li jkun xieraq, ir-rapport għandu jkun akkumpanjat minn proposta leġiżlattiva għall-emenda tad-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament, filwaqt li titqies il-ħtieġa li jiġu stabbiliti miri għar-restawr addizzjonali, inkluż dwar miri aġġornati għall-2040 u l-2050 abbażi ta’ metodi komuni għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi mhux koperti mill-Artikoli 4 u 5, l-evalwazzjoni kif imsemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, u l-aktar evidenza xjentifika riċenti. [Em. 17]
Artikolu 22aPosponiment tal-miri skont dan ir-Regolament fil-każ ta’ konsegwenzi soċjoekonomiċi eċċezzjonali1.Sa ... [sena wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament] u kull sena wara dan, il-Kummissjoni għandha tippubblika avviż f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea dwar jekk tapplikax waħda jew aktar mill-kundizzjonijiet li ġejjin:(a)il-proċeduri tal-għoti tal-permessi fi Stat Membru wieħed jew aktar jaqgħu lura minħabba restrizzjonijiet mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar in-natura fir-rigward tal-oqsma li ġejjin:(i)il-bini u t-trasformazzjoni ta’ djar, b’mod partikolari s-settur tal-akkomodazzjoni soċjali;(ii)it-tnedija ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli b’rabta mal-ksib tal-objettivi stabbiliti fir-Regolament (UE) 2021/1119 [il-Liġi Ewropea dwar il-Klima];(b)il-prezz medju tal-ikel żdied b’ 10 % matul il-perjodu ta’ sena;(c)il-produzzjoni totali tal-ikel fl-Unjoni naqset b’ 5 % fuq perjodu ta’ sena.2.Fejn tapplika waħda jew aktar mill-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1, il-miri skont dan ir-Regolament għandhom jiġu posposti sakemm il-kundizzjonijiet kollha msemmija f’dak il-paragrafu ma jibqgħux japplikaw. [Em. 131]
Artikolu 23Dħul fis-seħħDan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tiegħu f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.Għandu japplika mid-data meta l-Kummissjoni tkun ipprovdiet data robusta u xjentifika lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-kundizzjonijiet meħtieġa biex tiġi ggarantita s-sigurtà tal-ikel fuq terminu twil, u b’hekk tiġi rispettata l-ħtieġa ta’ raba’ li jinħadem taħt agrikoltura konvenzjonali u ekoloġika, l-impatt tar-restawr tan-natura fuq il-produzzjoni tal-ikel, id-disponibbiltà tal-ikel u l-prezzijiet tal-ikel. Il-Kummissjoni għandha tippubblika avviż f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea li jindika d-data minn meta jibda japplika dan ir-Regolament. [Em. 135]Għandu japplika mid-data meta l-kundizzjoni stabbilita fl-Artikolu 11(2a) tiġi ssodisfata. Il-Kummissjoni għandha tippubblika avviż f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea li jindika d-data minn meta jibda japplika dan ir-Regolament. [Em. 136]Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha.

Magħmul fi Brussell,

Għall-Parlament Ewropew Għall-Kunsill

Il-President Il-President

ANNESS I

EKOSISTEMI TERRESTRI, KOSTALI U TAL-ILMA ĦELU – TIPI TA’ ĦABITATS U GRUPPI TA’ TIPI TA’ ĦABITATS IMSEMMIJA FL-ARTIKOLU 4(1) U 4(2)

Il-lista ta’ hawn taħt tinkludi t-tipi kollha ta’ ħabitats terrestri, kostali u tal-ilma ħelu elenkati fl-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE msemmija fl-Artikolu 4(1) u 4(2), kif ukoll sitt gruppi ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats, jiġifieri 1) Artijiet mistagħdra (kostali u interni), 2) Artijiet bil-ħaxix u ħabitats pastorali oħra, 3) Ħabitats tax-xmajjar, tal-lagi, alluvjali u riparji, 4) Foresti, 5) Ħabitats tal-isteppa, tal-artijiet moxa u tax-xagħrijiet u 6) Ħabitats tal-blat u tad-duni.

1.GRUPP 1: Artijiet mistagħdra (kostali u interni)

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Isem it-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Ħabitats kostali u salmastri

1130

Estwarji

1140

Meded tat-tajn u tar-ramel li mhumiex mgħottija bl-ilma baħar meta l-baħar jofrogħ

1150

Laguni kostali

1310

Salicornia u speċi oħra annwali li jikkolonizzaw it-tajn u ir-ramel

1320

Meded ta’ ħaxix tal-Ispartina (Spartinion maritimae)

1330

Bwar salmastri Atlantiċi (Glauco-Puccinellietalia maritimae)

1340

Bwar salmastri interni

1410

Bwar salmastri Mediterranji (Juncetalia maritimi)

1420

Xagħrijiet alofili Mediterranji u termo-Atlantiċi (Sarcocornetea fruticosi)

1530

Steppi salmastri u mraġ salmastri Pannoniċi

1650

Daħliet dojoq tal-Baltiku Boreali

Artijiet moxa niedja u artijiet bil-ħaxix tal-pit

4010

Artijiet moxa niedja tal-Atlantiku tat-Tramuntana bl-Erica tetralix

4020

Artijiet niedja tal-Atlantiku temperat bl-Erica ciliaris u l-Erica tetralix

6460

Artijiet bil-ħaxix tal-pit ta’ Troodos

Fangazzi, torbieri mistagħdra u moxiet mistagħdra

7110

Torbieri mistagħdra elevati attivi

7120

Torbieri mistagħdra elevati degradati li għadhom jistgħu jiġġeneraw ruħhom mil-ġdid b’mod naturali

7130

Torbieri mistagħdra tal-għata

7140

Fangazzi tranżitorji u torbieri mistagħdra jiċċaqilqu

7150

Dipressjonijiet fuq substrati tal-pit tar-Rhynchosporion

7160

Fawwara rikki fil-minerali u springfens Fennoskandjani

7210

Moxiet mistagħdra kalkarji bil-Cladium mariscus u bl-ispeċi tal-Caricion davallianae

7220

Fawwara petrifikanti b’formazzjoni tat-tufa (Cratoneurion)

7230

Moxiet mistagħdra alkalini

7240

Formazzjonijiet pijunieri Alpini tal-Caricion bicoloris-atrofuscae

7310

Fangazzi tal-Aapa

7320

Fangazzi tal-Palsa

Foresti niedja

9080

Imsaġar baqqiegħa Fennoskandjani deċidwi

91D0

Art imsaġġra tat-torbieri mistagħdra

2.GRUPP 2: Artijiet bil-ħaxix u ħabitats pastorali oħrajn

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Isem it-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Ħabitats kostali u tad-duni

1630

Bwar kostali tal-Baltiku Boreali

21A0

Machairs

Ħabitats tal-art moxa u tax-xagħrijiet

4030

Artijiet moxa niexfa Ewropej

4040

Artijiet moxa niexfa kostali tal-Atlantiku bl-Erica vagans

4090

Artijiet moxa oro-Mediterranji endemiċi bil-ġinestrun

5130

Formazzjonijiet ta’ Juniperus communis fuq artijiet moxa jew artijiet bil-ħaxix kalkarji

8240

Pavimenti tal-franka

Artijiet bil-ħaxix

6110

Artijiet bil-ħaxix kalkarji rupikoli jew basofiliċi tal-Alysso-Sedion albi

6120

Artijiet bil-ħaxix kalkarji ramlija kserofitiċi

6130

Artijiet bil-ħaxix kalaminarji tal-Violetalia calaminariae

6140

Artijiet bil-ħaxix tal-Festuca eskia siliċiċi tal-Pirinej

6150

Artijiet bil-ħaxix siliċiċi alpini u boreali

6160

Artijiet bil-ħaxix ta’ Festuca indigesta oro-Iberjani

6170

Artijiet bil-ħaxix kalkarji alpini u sub-alpini

6180

Artijiet bil-ħaxix meżofili Makaroneżjani

6190

Artijiet bil-ħaxix pannoniċi rupikoli (Stipo-Festucetalia pallentis)

6210

Artijiet bil-ħaxix niexfa u facies bix-xagħrijiet semi-naturali fuq substrati kalkarji (Festuco-Brometalia)

6220

Psewdo-steppa bil-ħaxix u bi speċijiet annwali tat-Thero-Brachypodietea

6230

Artijiet bil-ħaxix ta’ Nardus rikki fl-ispeċijiet, fuq substrati siliċiċi f’żoni muntanjużi (u f’żoni submuntanjużi fl-Ewropa Kontinentali)

6240

Artijiet bil-ħaxix steppiċi sub-Pannoniċi

6250

Artijiet bil-ħaxix steppiċi Pannoniċi fuq il-loess

6260

Steppi ramlija Pannoniċi

6270

Artijiet bil-ħaxix Fennoskandjani minn niexfa sa mesiċi, rikki fl-ispeċijiet f’altitudni baxxa

6280

Blat ċatt alvar Nordiku u kalkarju Prekambrijan

62A0

Artijiet bil-ħaxix niexfa tas-sub-Mediterran tal-Lvant (Scorzoneratalia villosae)

62B0

Art bil-ħaxix serpentinofili ta’ Ċipru

62C0

Steppi Ponto-Sarmatiċi

62D0

Artijiet bil-ħaxix aċidofili Oro-Moesjani

6410

Bwar Molinia fuq ħamrija kalkarja, bil-pit, jew b’taħlita ta’ tafal u ħama (Molinion caeruleae)

6420

Artijiet bil-ħaxix għoli niedja Mediterranji tal-Molinio-Holoschoenion

6510

Bwar ta’ ħuxlief f’altitudni baxxa (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)

6520

Bwar ta’ ħuxlief fuq il-muntanji

Dehesas u bwar imsaġġra

6310

Dehesas bil-Quercus spp. dejjem iħaddru.

6530

Bwar imsaġġra Fennoskandjani

9070

Artijiet tal-mergħa Fennoskandjani imsaġġra

3.GRUPP 3: Ħabitats tax-xmajjar, tal-lagi, alluvjali u riparji

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Isem it-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Xmajjar u lagi

3110

Ilmijiet oligotrofiċi ta’ pjanuri ramlija b’kontenut baxx ħafna ta’ minerali (Littorelletalia uniflorae)

3120

Ilmijiet oligotrofiċi b’kontenut baxx ħafna ta’ minerali li ġeneralment jinstabu fuq ħamrija ramlija fil-Mediterran tal-Punent, b’Isoetes spp.

3130

Ilmijiet qiegħda oligotrofiċi u mesotrofiċi b’veġetazzjoni tal-Littorelletea uniflorae u/jew tal-Isoëto-Nanojuncetea

3140

Ilmijiet oligomesotrofiċi kalkarji b’veġetazzjoni bentika ta’ Chara spp.

3150

Lagi naturali ewtrofiċi b’veġetazzjoni tat-tip Magnopotamion jew Hydrocharition

3160

Lagi u għadajjar distrofiċi naturali

3170

Għadajjar temporanji Mediterranji

3180

Turloughs

3190

Lagi ta’ karst ġibsi

31A0

Meddiet tal-lotus tat-Transilvanja tan-nixxigħat sħan

3210

Xmajjar naturali Fennoskandjani

3220

Xmajjar Alpini u l-veġetazzjoni erbaċja matul xtuthom

3230

Xmajjar Alpini u l-veġetazzjoni għudija tagħhom bil-Myricaria germanica

3240

Xmajjar Alpini u l-veġetazzjoni għudija tagħhom bis-Salix elaeagnos

3250

Xmajjar Mediterranji għaddejjin bla waqfien bil-Glaucium flavum

3260

Mogħdijiet tal-ilma tal-pjanuri u tal-muntanji b’veġetazzjoni ta’ Ranunculion fluitantis u Callitricho-Batrachion

3270

Xmajjar bi xtut tat-tajn b’veġetazzjoni ta’ Chenopodion rubri p.p. u Bidention p.p.

3280

Xmajjar Mediterranji għaddejjin bla waqfien bl-ispeċi ta’ Paspalo-Agrostidion u Salix u Populus alba li jagħtu għal fuqhom

3290

Xmajjar Mediterranji għaddejjin b’mod intermittenti ta’ Paspalo-Agrostidion

32A0

Kaskati tat-tufa ta’ xmajjar karstiċi fl-Alpi Dinariċi

Bwar alluvjali

6430

Komunitajiet ta’ ħaxix għoli idrofili fit-truf ta’ pjanuri u ta’ livelli muntanjużi u alpini

6440

Bwar alluvjali ta’ widien bix-xmajjar tal-Cnidion dubii

6450

Bwar alluvjali boreali tat-Tramuntana

6540

Artijiet bil-ħaxix sub-Mediterranji tal-Molinio-Hordeion secalini

Foresti Alluvjali/Riparji

9160

Foresti tal-ballut jew tal-ballut-karpin sub-Atlantiċi u medjo-Ewropej tal-Carpinion betuli

91E0

Foresti alluvjali bl-Alnus glutinosa u l-Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae, Salicion albae)

91F0

Foresti riparji b’taħlita ta’ Quercus robur, Ulmus laevis u Ulmus minor, Fraxinus excelsior jew Fraxinus angustifolia, tul ix-xmajjar il-kbar (Ulmenion minoris)

92A0

Imsaġar tas-Salix alba u tal-Populus alba

92B0

Formazzjonijiet riparji fuq mogħdijiet intermittenti Mediterranji bir-Rhododendron ponticum, is-Salix u oħrajn

92C0

Boskijiet tal-Platanus orientalis u tal-Liquidambar orientalis (Platanion orientalis)

92D0

Imsaġar u thickets riparji tan-Nofsinhar (Nerio-Tamaricetea u Securinegion tinctoriae)

9370

Boskijiet żgħar tal-palm tal-Phoenix

4.GRUPP 4: Foresti

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Isem it-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Foresti boreali

9010

Taïga tal-Punent

9020

Foresti naturali antiki Fennoskandjani emiboreali b’siġar deċidwi b’weraq kbir (Quercus, Tilia, Acer, Fraxinus jew Ulmus) rikki fl-epifiti

9030

Foresti naturali tal-istadji primarji ta’ suċċessjonijiet ta’ kosta merfugħa ’l fuq

9040

Foresti subalpini/subartiċi Nordiċi bil-Betula pubescens ssp. czerepanovii

9050

Foresti Fennoskandjani rikki b’veġetazzjoni erbaċja bil-Picea abies

9060

Foresti tal-koniferi fuq l-eskeri glaċjofluvjali jew konnessi magħhom

Foresti temperati

9110

Foresti tal-fagu Luzulo-Fagetum

9120

Foresti tal-fagu aċidofili Atlantiċi bl-Ilex u kultant bit-Taxus ukoll fis-saff taħtani (Quercion robori-petraeae jew Ilici-Fagenion)

9130

Foresti tal-fagu Asperulo Fagetum

9140

Boskijiet tal-fagu subalpini medjo-Ewropej bl-Acer u r-Rumex arifolius

9150

Foresti tal-fagu f’art tal-franka medjo-Ewropej tas-Cephalanthero-Fagion

9170

Foresti tal-ballut-karpin tal-Galio-Carpinetum

9180

Foresti tat-Tilio-Acerion fuq tlajja’, art biż-żrar jew widien dojoq

9190

Boskijiet qodma aċidofili tal-ballut Quercus robur fuq pjanuri ramlija

91A0

Boskijiet qodma sessili tal-ballut bl-Ilex u l-Blechnum fil-Gżejjer Brittaniċi

91B0

Boskijiet termofili tal-Fraxinus angustifolia

91G0

Boskijiet pannoniċi bil-Quercus petraea u l-Carpinus betulus

91H0

Boskijiet pannoniċi bil-Quercus pubescens

91I0

Boskijiet steppiċi Ewro-Siberjana bil-Quercus spp.

91J0

Boskijiet tat-Taxus baccata tal-Gżejjer Brittaniċi

91K0

Foresti tal-Fagus sylvatica illiriċi (Aremonio-Fagion)

91L0

Foresti tal-ballut-karpin illiriċi (Erythronio-Carpinion)

91M0

Foresti Pannoniċi-Balkaniċi tal-ballut Tork-tal-ballut sessili

91P0

Foresta taż-żnuber tas-Salib Imqaddes (Abietetum polonicum)

91Q0

Foresti kalċikoli tal-Pinus sylvestris tal-Karpatja tal-Punent

91R0

Foresti tal-arżnu tal-Iskozja tad-Dolomiti Dinardi (Genisto januensis-Pinetum)

91S0

Foresti tal-fagu Pontiċi tal-Punent

91T0

Foresti tal-arżnu tal-Iskozja tal-likeni tal-Ewropa Ċentrali

91U0

Foresta tal-arżnu tal-isteppa Sarmatika

91V0

Foresti tal-fagu Daċiku (Symphyto-Fagion)

91W0

Foresti tal-fagu Moesjan

91X0

Foresti tal-fagu Dobroġjan

91Y0

Foresti tal-ballut u tal-ballut-karpin Daċiċi

91Z0

Boskijiet tas-siġar tal-lajm lewn il-fidda Moesjani

91AA

Boskijiet tal-ballut abjad tal-Lvant

91BA

Foresti taż-żnuber abjad Moesjani

91CA

Foresti tal-arżnu tal-Iskozja Rodopidi u tal-muntanji Balkani

Foresti Mediterranji u Makaroneżjani

9210

Foresti tal-fagu tal-Apennini bit-Taxus u l-Ilex

9220

Foresti tal-fagu Apennini bl-Abies alba u foresti tal-fagu bl-Abies nebrodensis

9230

Boskijiet tal-ballut Galizjo-Portugiżi bil-Quercus robur u l-Quercus pyrenaica

9240

Boskijiet Iberiċi tal-Quercus faginea u l-Quercus canariensis

9250

Boskijiet tal-Quercus trojana

9260

Boskijiet tal-Castanea sativa

9270

Foresti tal-fagu Elleniċi bl-Abies borisii-regis

9280

Boskijiet tal-Quercus frainetto

9290

Foresti tal-Cupressus (Acero-Cupression)

9310

Boskijiet tal-Quercus brachyphylla tal-Eġew

9320

Foresti tal-Olea u s-Ceratonia

9330

Foresti tal-Quercus suber

9340

Foresti tal-Quercus ilex u l-Quercus rotundifolia

9350

Foresti tal-Quercus macrolepis

9360

Foresti tar-rand Makaroneżjani (Laurus, Ocotea)

9380

Foresti tal-Ilex aquifolium

9390

Xagħrija u veġetazzjoni baxxa tal-foresta bil-Quercus alnifolia

93A0

Boskijiet bil-Quercus infectoria (Anagyro foetidae-Quercetum infectoriae)

Foresti koniferi muntanjużi

9410

Foresti tal-Picea aċidofili tal-livelli muntanjużi u dawk alpini (Vaccinio-Piceetea)

9420

Foresti Alpini tal-Larix decidua u/jew il-Pinus cembra

9430

Foresti tal-Pinus uncinata subalpini u muntanjużi

9510

Foresti tal-Abies alba tal-Apennini tan-Nofsinhar

9520

Foresti tal-Abies pinsapo

9530

Foresti tal-arżnu (sub-)Mediterranji bl-arżnu iswed endemiku

9540

Foresti tal-arżnu Mediterranji bl-arżnu Mesoġenew endemiku

9550

Foresti tal-arżnu endemiċi tal-Gżejjer Kanarji

9560

Foresti endemiċi bil-Juniperus spp.

9570

Foresti tat-Tetraclinis articulata

9580

Boskijiet Mediterranji tat-Taxus baccata

9590

Foresti taċ-Cedrus brevifolia (Cedrosetum brevifoliae)

95A0

Foresti tal-arżnu oro-Mediterranji għoljin

5.GRUPP 5 Ħabitats tal-isteppi, tal-artijiet moxa u tax-xagħrijiet

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Isem it-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Steppi salmastri u ġibsija

1430

Xagħrijiet alo-nitrofili (Pegano-Salsoletea)

1510

Steppi salmastri Mediterranji (Limonietalia)

1520

Veġetazzjoni ġibsija Iberika (Gypsophiletalia)

Art moxa u xagħrija temperati

4050

Artijiet moxa makaroneżjani endemiċi

4060

Artijiet moxa Alpini u Boreali

4070

Arbuxelli bil-Pinus mugo u r-Rhododendron hirsutum (Mugo-Rhododendretum hirsuti)

4080

Xagħrija bis-Salix spp. sub-Artika

40A0

Xagħrija peri-Pannonika subkontinentali

40B0

Thickets tar-Rhodope Potentilla fruticosa

40C0

Thickets Ponto-Sarmatiċi deċidwi

Xagħrija sklerofilli (matorral)

5110

Formazzjonijiet stabbli kserotermofili bil-Buxus sempervirens fuq tlajja’ tal-blat (Berberidion p.p.)

5120

Formazzjonijiet muntanjużi tas-Cytisus purgans

5140

Formazzjonijiet tas-Cistus palhinhae fuq artijiet moxa niedja marittimi

5210

Makkja arborexxenti b’Juniperus spp.

5220

Matorral arborexxenti biż-Zyziphus

5230

Matorral arborexxenti bil-Laurus nobilis

5310

Thickets tal-Laurus nobilis

5320

Formazzjonijiet baxxi ta’ Euphorbia qrib l-irdum

5330

Xagħrija termo-Mediterranju u ta’ qabel id-deżert

5410

Frigana ta’ fuq l-irdum tal-Mediterran tal-Punent (Astragalo-Plantaginetum subulatae)

5420

Frigana Sarcopoterium spinosum

5430

Frigana endemiċi tal-Euphorbio-Verbascion

6.GRUPP 6 Ħabitats tal-blat u tad-duni

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Isem it-tip ta’ ħabitat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

Irdum tal-baħar, bajjiet u gżejriet

1210

Veġetazzjoni annwali tad-drift lines

1220

Veġetazzjoni perenna ta’ xtut bil-blat

1230

Irdum tal-baħar veġetati tal-Kosti Atlantiċi u Baltiċi

1240

Irdum tal-baħar veġetati tal-kosti Mediterranji bil-Limonium spp. endemiku

1250

Irdum tal-baħar veġetati minn flora endemika tal-kosti Makaroneżjani

1610

Gżejjer esker Baltiċi b’veġetazzjoni ta’ xtajtiet ramlija, tal-blat jew biċ-ċagħaq żgħir u b’veġetazzjoni sublittorali

1620

Gżejriet u gżejjer żgħar tal-Baltiku Boreali

1640

Xtajtiet ramlija tal-Baltiku Boreali b’veġetazzjoni perenni

Duni kostali u interni

2110

Duni embrijoniċi li jitħarrku

2120

Duni li jitħarrku ma’ xatt-il baħar bl-Ammophila arenaria (“duni bojod”)

2130

Duni konsolidati mal-kosta b’veġetazzjoni erbaċja (“duni griżi”)

2140

Duni konsolidati dekalċifikati bl-Empetrum nigrum

2150

Duni konsolidati dekalċifikati Atlantiċi (Calluno-Ulicetea)

2160

Duni bil-Hippophaë rhamnoides

2170

Duni bis-Salix repens ssp. argentea (Salicion arenariae)

2180

Duni bis-siġar tar-reġjun Atlantiku, Kontinentali u Boreali

2190

Dipressjonijiet niedja bejn id-duni

2210

Duni tax-xtajta konsolidati tal-Crucianellion maritimae

2220

Duni bl-Euphorbia terracina

2230

Artijiet bil-ħaxix tad-duni tal-Malcolmietalia

2240

Artijiet bil-ħaxix tad-duni tal-Brachypodietalia bi speċijiet annwali

2250

Duni kostali bil-Juniperus spp.

2260

Xagħrijiet sklerofilli tad-duni biċ-Cisto-Lavenduletalia

2270

Duni bis-siġar bil-Pinus pinea u/jew bil-Pinus pinaster

2310

Artijiet moxa niexfa ramlija bil-Calluna u l-Genista

2320

Artijiet moxa niexfa ramlija bil-Calluna u l-Empetrum nigrum

2330

Duni interni b’artijiet bil-ħaxix miftuħa bil-Corynephorus u bl-Agrostis

2340

Duni interni Pannoniċi

91N0

Thickets tad-duni tar-ramel interni Pannoniċi (Junipero-Populetum albae)

Ħabitats tal-blat

8110

Żrar siliċiku minn livelli muntanjużi sa dawk bil-borra (Androsacetalia alpinae u Galeopsietalia ladani)

8120

Żrar kalkarju u skistukalkarju mil-livelli muntanjużi sa dawk alpini (Thlaspietea rotundifolii)

8130

Żrar tal-Mediterran tal-Punent u termofilu

8140

Żrar tal-Mediterran tal-Lvant

8150

Żrar siliċiku ta’ altitudni għolja Medjo-Ewropew

8160

Żrar siliċiku Medjo-Ewropew tal-livelli tal-għoljiet u tal-muntanji

8210

Tlajja’ tal-blat kalkarji b’veġetazzjoni kasmofitika

8220

Tlajja’ tal-blat siliċiċi b’veġetazzjoni kasmofitika

8230

Blat siliċiku b’veġetazzjoni pijuniera tas-Sedo-Scleranthion jew tas-Sedo albi-Veronicion dillenii

8310

Għerien li mhumiex miftuħa għall-pubbliku

8320

Għelieqi tal-lava u tħaffir naturali

8340

Glaċieri permanenti

ANNESS IIEKOSISTEMI TAL-BAĦAR – TIPI TA’ ĦABITATS U GRUPPI TA’ TIPI TA’ ĦABITATS IMSEMMIJA FL-ARTIKOLU 5(1) U 5(2)

Il-lista ta’ hawn taħt tinkludi t-tipi ta’ ħabitats tal-baħar imsemmija fl-Artikolu 5(1) u 5(2), kif ukoll seba’ gruppi ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats, jiġifieri 1) meddiet tal-ħaxix tal-baħar, 2) Foresti tal-makroalgi, 3) meddiet tal-frott tal-baħar bil-qoxra, 4) meddiet tal-maerl, 5) meddiet tal-isponoż, tal-qroll u koralliġenużi, 6) Fetħiet u tnixxijiet u 7) Sedimenti rotob (’il fuq minn 1000 metru fond). Ir-relazzjoni mat-tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE hija ppreżentata wkoll.

Il-klassifikazzjoni tat-tipi ta’ ħabitats tal-baħar użati, differenzjati skont ir-reġjuni bijoġeografiċi tal-baħar, issir skont is-sistema Ewropea ta’ informazzjoni dwar in-natura (EUNIS), kif riveduta għat-tipoloġija tal-ħabitats tal-baħar fl-2022 mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA). L-informazzjoni dwar il-ħabitats relatati elenkati fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE hija bbażata fuq il-crosswalk ippubblikat miż-ŻEE fl-2021Klassifikazzjoni 2022 tal-EUNIS tal-ħabitats tal-baħar. L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent..

1.Grupp 1: Meddiet tal-ħaxix tal-baħar

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċi tat-tip ta’ ħabitat relatat kif imsemmi fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE

L-Atlantiku

MA522

Meddiet tal-ħaxix tal-baħar fuq ramel littorali tal-Atlantiku

1140; 1160

MA623

Meddiet tal-ħaxix tal-baħar fuq tajn littorali tal-Atlantiku

1140; 1160

MB522

Meddiet tal-ħaxix tal-baħar fuq ramel infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1150; 1160

Il-Baħar Baltiku

 

MA332

Sediment aħrax idrolittorali Baltiku kkaratterizzat minn veġetazzjoni mgħaddsa

1130; 1160; 1610; 1620

MA432

Sediment imħallat idrolittorali Baltiku kkaratterizzat minn veġetazzjoni mgħaddsa

1130; 1140; 1160; 1610

MA532

Ramel idrolittorali Baltiku kkaratterizzat minn pjanti b’għeruq mgħaddsa

1130; 1140; 1160; 1610

MA632

Tajn idrolittorali Baltiku ddominat minn pjanti b’għeruq mgħaddsa

1130; 1140; 1160; 1650

MB332

Sediment aħrax infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn pjanti b’għeruq mgħaddsa

1110; 1160

MB432

Sediment imħallat infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn pjanti b’għeruq mgħaddsa

1110; 1160; 1650

MB532

Ramel idrolittorali Baltiku kkaratterizzat minn pjanti b’għeruq mgħaddsa

1110; 1130; 1150; 1160

MB632

Sediment tat-tajn infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn pjanti b’għeruq mgħaddsa

1130; 1150; 1160; 1650

Il-Baħar l-Iswed

 

MB546

Ramel bit-tajn infralittorali influwenzat minn bwar tal-ħaxix tal-baħar u tal-alga riżomatika fl-ilma ħelu tal-Baħar l-Iswed

1110; 1130; 1160

MB547

Bwar tal-ħaxix tal-baħar tal-Baħar l-Iswed fuq ramel nadif infralittorali ta’ fuq espost b’mod moderat

1110; 1160

MB548

Bwar tal-ħaxix tal-baħar tal-Baħar l-Iswed fuq ramel infralittorali t’isfel

1110; 1160

Il-Baħar Mediterran

 

MB252

Bijoċenożi tal-Posidonia oceanica

1120

MB2521

Ekomorfożi tal-bwar tal-Posidonia oceanica bl-istrixxi

1120; 1130; 1160

MB2522

Ekomorfożi tal-bwar tal-Posidonia oceanica tal-“iskoll ta’ barriera”

1120; 1130; 1160

MB2523

Facies ta’ “mattes” mejtin tal-Posidonia oceanica mingħajr wisq epiflora

1120; 1130; 1160

MB2524

Assoċjazzjoni mal-Caulerpa prolifera fuq il-meddiet tal-Posidonia

1120; 1130; 1160

MB5521

Assoċjazzjoni mas-Cymodocea nodosa fuq ramel fin magħżul sew

1110; 1130; 1160

MB5534

Assoċjazzjoni mas-Cymodolea nodosa fuq ramel bit-tajn superfiċjali f’ilmijiet protetti

1110; 1130; 1160

MB5535

Assoċjazzjoni maż-Zostera notei fuq ramel tat-tajn superfiċjali f’ilmijiet protetti

1110; 1130; 1160

MB5541

Assoċjazzjoni mar-Ruppia cirrhosa u/jew mar-Ruppia maritima fuq ir-ramel

1110; 1130; 1160

MB5544

Assoċjazzjoni maż-Zostera notei f’ambjent ewrialin u ewritermali fuq ir-ramel

1110; 1130; 1160

MB5545

Assoċjazzjoni maż-Zostera marina f’ambjent ewrialin u ewritermali

1110; 1130; 1160

2.Grupp 2: Foresti tal-makroalgi

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċijiet relatati tal-Anness I (id-Direttiva dwar il-Ħabitats)

L-Atlantiku

MA123

Il-komunitajiet tal-makroalga fuq blat littorali ta’ salinità sħiħa tal-Atlantiku

1160; 1170; 1130

MA125

Fukojdi fuq blat littorali ta’ salinità varjabbli tal-Atlantiku

1170; 1130

MB121

Komunitajiet tal-kelp u tal-makroalka fuq blat infralittorali tal-Atlantiku

1170; 1160

MB123

Komunitajiet tal-kelp u tal-makroalka fuq blat infralittorali tal-Atlantiku affettwat jew disturbat mis-sedimenti

1170; 1160

MB124

Komunitajiet tal-kelp fuq blat infralittorali ta’ salinità varjabbli tal-Atlantiku

1170; 1130; 1160

MB321

Komunitajiet tal-kelp u tal-makroalka fuq sediment aħrax infralittorali tal-Atlantiku

1160

MB521

Komunitajiet tal-kelp u tal-makroalka fuq ramel infralittorali tal-Atlantiku

1160

MB621

Komunitajiet veġetati fuq tajn infralittorali tal-Atlantiku

1160

Il-Baħar Baltiku

 

MA131

Blat u blat kbir idrolittorali Baltiku kkaratterizzat minn alka perenni

1160; 1170; 1130; 1610; 1620

MB131

Alka perenni fuq il-blat u l-blat kbir infralittorali Baltiku

1170; 1160

MB232

Qigħan infralittorali Baltiċi kkaratterizzati minn żrar tal-qxur

1160; 1110

MB333

Sediment aħrax infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn alka perenni

1110; 1160

MB433

Sediment imħallat infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn alka perenni

1110; 1130; 1160; 1170

Il-Baħar l-Iswed

 

MB144

Blat infralittorali ta’ fuq espost tal-Baħar l-Iswed iddominat minn mitilidi bil-fucales

1170; 1160

MB149

Blat infralittorali ta’ fuq espost tal-Baħar l-Iswed iddominat b’mod moderat minn mitilidi bil-fucales

1170; 1160

MB14A

Blat infralittorali ta’ fuq protett mill-fucales u alka oħra fuq il-Baħar l-Iswed, imdawwal sew

1170; 1160

Il-Baħar Mediterran

 

MA1548

Assoċjazzjoni mal-Fucus virsoides

1160; 1170

MB1512

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira tamariscifolia u s-Saccorhiza polyschides

1170; 1160

MB1513

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira amentacea (var. amentacea, var. stricta, var. spicata)

1170; 1160

MB151F

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira brachycarpa

1170; 1160

MB151G

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira crinita

1170; 1160

MB151H

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira crinitophylla

1170; 1160

MB151J

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira sauvageauana

1170; 1160

MB151K

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira spinosa

1170; 1160

MB151L

Assoċjazzjoni mas-Sargassum vulgare

1170; 1160

MB151M

Assoċjazzjoni mad-Dictyopteris polypodioides

1170; 1160

MB151W

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira compressa

1170; 1160

MB1524

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira barbata

1170; 1160

MC1511

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira zosteroides

1170; 1160

MC1512

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira usneoides

1170; 1160

MC1513

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira dubia

1170; 1160

MC1514

Assoċjazzjoni maċ-Cystoseira corniculata

1170; 1160

MC1515

Assoċjazzjoni mas-Sargassum spp.

1170; 1160

MC1518

Assoċjazzjoni mal-Laminaria ochroleuca

1170; 1160

MC3517

Assoċjazzjoni mal-Laminaria rodriguezii fuq il-meddiet detritiċi

1160

3.Grupp 3: Meddiet tal-frott tal-baħar bil-qoxra

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċijiet relatati tal-Anness I (id-Direttiva dwar il-Ħabitats)

L-Atlantiku

MA122

Mytilus edulis u/jew komunitajiet tal-koċċli fuq blat littorali tal-Atlantiku espost għall-mewġ

1160; 1170

MA124

Komunitajiet tal-maskli u/jew tal-koċċli bil-makroalka fuq blat littorali tal-Atlantiku

1160; 1170

MA227

Skollijiet bivalvi fiż-żona littorali tal-Atlantiku

1170; 1140

MB222

Skollijiet ta’ bivalvi fiż-żona infralittorali tal-Atlantiku

1170; 1130; 1160

MC223

Skollijiet ta’ bivalvi fiż-żona ċirkalittorali tal-Atlantiku

1170

Il-Baħar Baltiku

 

MB231

Qigħan infralittorali Baltiċi ddominati minn bivalvi epibentiċi

1170; 1160

MC231

Qigħan ċirkalittorali Baltiċi ddominati minn bivalvi epibentiċi

1170; 1160; 1110

MD231

Qigħan bijoġeniċi ċirkalittorali offshore Baltiċi kkaratterizzati minn bivalvi epibentiċi

1170

MD232

Qigħan ta’ żrar tal-qxur ċirkalittorali offshore Baltiċi kkaratterizzati minn bivalvi

1170

MD431

Qigħan imħallta ċirkalittorali offshore Baltiċi kkaratterizzati minn strutturi bijotiċi epibentiċi makroskopiċi

 

MD531

Ramel ċirkalittorali offshore Baltiku kkaratterizzat minn strutturi bijotiċi epibentiċi makroskopiċi

 

MD631

Tajn ċirkalittorali offshore Baltiku kkaratterizzat minn bivalvi epibentiċi

 

Il-Baħar l-Iswed

 

MB141

Blat infralittorali t’isfel iddominat mill-invertebrati fil-Baħar l-Iswed

1170

MB143

Blat infralittorali ta’ fuq espost iddominat mill-mitilidi tal-Baħar l-Iswed b’alka tal-weraq (l-ebda Fucales)

1170; 1160

MB148

Blat infralittorali ta’ fuq espost b’mod moderat iddominat mill-mitilidi fil-Baħar l-Iswed b’alka tal-weraq (għajr il-Fucales)

1170; 1160

MB242

Meddiet tal-molluski fiż-żona infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1170; 1130; 1160

MB243

Skollijiet tal-gajdri fuq il-blat infralittorali t’isfel tal-Baħar l-Iswed

1170

MB642

Tajn terriġenuż infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1160

MC141

Blat ċirkalittorali tal-Baħar l-Iswed iddominat mill-invertebrati

1170

MC241

Meddiet tal-molluski fuq tajn terriġenuż ċirkolittorali tal-Baħar l-Iswed

1170

MC645

Tajn ċirkalittorali t’isfel tal-Baħar l-Iswed

 

Il-Baħar Mediterran

 

MA1544

Facies bil-Mytilus galloprovincialis f’ilmijiet rikki f’materja organika

1160; 1170

MB1514

Facies bil-Mytilus galloprovincialis

1170; 1160

 

Meddiet tal-gajdri infralittorali tal-Mediterran

 

 

Meddiet tal-gajdri ċirkalittorali tal-Mediterran

 

4.Grupp 4: Meddiet tal-maerl

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċijiet relatati tal-Anness I (id-Direttiva dwar il-Ħabitats)

L-Atlantiku

MB322

Meddiet tal-maerl fuq sediment aħrax infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1160

MB421

Meddiet tal-maerl fuq sediment imħallat infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1160

MB622

Meddiet tal-maerl fuq sediment bit-tajn infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1160

Il-Baħar Mediterran

 

MB3511

Assoċjazzjoni mar-rodoliti f’ramel aħrax u fi żrar fin imħallat bil-mewġ

1110; 1160

MB3521

Assoċjazzjoni mar-rodoliti f’ramel aħrax u fi żrar fin taħt l-influwenza tal-kurrenti tal-qiegħ

1110; 1160

MB3522

Assoċjazzjoni mal-maerl (= Assoċjazzjoni mal-Lithothamnion corallioides u mal-Phymatolithon calcareum) fuq ramel aħrax u żrar fil-Mediterran

1110; 1160

MC3521

Assoċjazzjoni mar-rodoliti fuq qigħan detritiċi kostali

1110

MC3523

Assoċjazzjoni mal-maerl (Lithothamnion corrallioides u Phymatholithon calcareum) fuq il-qigħan dendritiċi kostali

1110

5.Grupp 5: Meddiet tal-isponoż, tal-qroll u koralliġenużi

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċijiet relatati tal-Anness I (id-Direttiva dwar il-Ħabitats)

L-Atlantiku

MC121

Komunitajiet tat-turf fawnali fuq blat ċirkalittorali tal-Atlantiku

1170

MC124

Komunitajiet fawnali fuq blat ċirkalittorali ta’ salinità varjabbli tal-Atlantiku

1170; 1130

MC126

Komunitajiet ta’ għerien u sporġenzi ċirkalittorali Atlantiċi

8330; 1170

MC222

Skollijiet tal-qroll tal-ilma kiesaħ fiż-żona ċirkalittorali tal-Atlantiku

1170

MD121

Komunitajiet tal-isponża fuq blat ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

1170

MD221

Skollijiet tal-qroll tal-ilma kiesaħ fiż-żona ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

1170

ME122

Komunitajiet tal-isponża fuq il-blat batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

1170

ME123

Komunitajiet tal-qroll tal-ilma kiesaħ imħallat fuq il-blat batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

1170

ME221

Skoll tal-qroll tal-ilma kiesaħ batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

1170

ME322

Komunità imħallta tal-qroll tal-ilma kiesaħ fuq is-sediment aħrax batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME324

Aggregazzjoni tal-isponża fuq is-sediment aħrax batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME422

Aggregazzjoni tal-isponża fuq is-sediment mħallat batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME623

Aggregazzjoni tal-isponża fuq it-tajn batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME624

Għalqa tal-qroll wieqaf fuq it-tajn batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

MF121

Komunità mħallta tal-qroll tal-ilma kiesaħ fuq il-blat batjali t’isfel tal-Atlantiku

1170

MF221

Skoll tal-qroll tal-ilma kiesaħ batjali t’isfel tal-Atlantiku

1170

MF321

Komunità mħallta tal-qroll tal-ilma kiesaħ fuq is-sediment aħrax batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

MF622

Aggregazzjoni tal-isponża fuq it-tajn batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

MF623

Għalqa tal-qroll wieqaf fuq it-tajn batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

Il-Baħar Baltiku

 

MB138

Blat u blat kbir infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn sponoż epibentiċi

1170; 1160

MB43A

Sediment imħallat infralittorali Baltiku kkaratterizzat minn sponoż epibentiċi (Porifera)

1160; 1170

MC133

Blat u blat kbir ċirkalittorali Baltiku kkaratterizzat minn nidarjani epibentiċi

1170; 1160

MC136

Blat u blat kbir ċirkalittorali Baltiku kkaratterizzat minn sponoż epibentiċi

1170; 1160

MC433

Sediment imħallat ċirkalittorali Baltiku kkaratterizzat minn nidarjani epibentiċi

1160; 1170

MC436

Sediment imħallat ċirkalittorali Baltiku kkaratterizzat minn sponoż epibentiċi

1160

Il-Baħar l-Iswed

 

MD24

Ħabitats bijoġeniċi ċirkalittorali offshore tal-Baħar l-Iswed

1170

ME14

Blat batjali ta’ fuq tal-Baħar l-Iswed

1170

ME24

Ħabitat bijoġeniku batjali ta’ fuq tal-Baħar l-Iswed

1170

MF14

Blat batjali t’isfel tal-Baħar l-Iswed

1170

Il-Baħar Mediterran

 

MB151E

Facies bil-Cladocora caespitosa

1170; 1160

MB151Q

Facies bl-Astroides calycularis

1170; 1160

MB151α

Facies u assoċjazzjoni ta’ bijoċenożi koralliġenużi (f’enklav)

1170; 1160

MC1519

Facies bl-Eunicella cavolini

1170; 1160

MC151A

Facies bl-Eunicella singularis

1170; 1160

MC151B

Facies bil-Paramuricea clavata

1170; 1160

MC151E

Facies bil-Leptogorgia sarmentosa

1170; 1160

MC151F

Facies bl-Anthipatella subpinnata u bl-alga ħamra sparsa

1170; 1160

MC151G

Facies bi sponoż kbar u alga ħamra sparsa

1170; 1160

MC1522

Facies bil-Corallium rubrum

8330; 1170

MC1523

Facies bil-Leptopsammia pruvoti

8330; 1170

MC251

Pjattaformi koralliġenużi

1170

MC6514

Facies ta’ tajn li jwaħħal bl-Alcyonium palmatum u bil-Parasticophus regalis fuq tajn ċirkalittorali

1160

MD151

Bijoċenożi tal-blat tat-tarf Mediterran

1170

MD25

Ħabitats bijoġeniċi ċirkalittorali offshore Mediterranji

1170

MD6512

Facies ta’ tajn li jwaħħal bl-Alcyonium palmatum u bil-Parasticophus regalis fuq tajn ċirkalittorali t’isfel

 

ME1511

Skollijiet ta’ Lophelia pertusa batjali ta’ fuq Mediterranji

1170

ME1512

Skollijiet ta’ Madrepora oculata batjali ta’ fuq Mediterranji

1170

ME1513

Skollijiet ta’ Madrepora oculata u Lophelia pertusa batjali ta’ fuq Mediterranji

1170

ME6514

Facies batjali ta’ fuq Mediterranji bil-Pheronema carpenteri

 

MF1511

Skollijiet ta’ Lophelia pertusa batjali t’isfel Mediterranji

1170

MF1512

Skollijiet ta’ Madrepora oculata batjali t’isfel Mediterranji

1170

MF1513

Skollijiet ta’ Madrepora oculata u Lophelia pertusa batjali t’isfel Mediterranji

1170

MF6511

Facies batjali t’isfel Mediterranji ta’ tajn ramli bit-Thenea muricata

 

MF6513

Facies batjali t’isfel Mediterranji ta’ tajn kumpatt bl-Isidella elongata

 

6.Grupp 6: Fetħiet u tnixxijiet

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċijiet relatati tal-Anness I (id-Direttiva dwar il-Ħabitats)

L-Atlantiku

MB128

Fetħiet u tnixxijiet fil-blat infralittorali tal-Atlantiku

1170; 1160; 1180

MB627

Fetħiet u tnixxijiet fit-tajn infralittorali tal-Atlantiku

1130; 1160

MC127

Fetħiet u tnixxijiet fil-blat ċirkalittorali tal-Atlantiku

1170; 1180

MC622

Fetħiet u tnixxijiet fit-tajn ċirkalittorali tal-Atlantiku

1160

MD122

Fetħiet u tnixxijiet fuq il-blat ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

1170

MD622

Fetħiet u tnixxijiet fit-tajn ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

 

7.Grupp 7: Sedimenti rotob (’il fuq minn 1000 metru fond)

Kodiċi tal-EUNIS

Isem it-tip ta’ ħabitat tal-EUNIS

Kodiċijiet relatati tal-Anness I (id-Direttiva dwar il-Ħabitats)

L-Atlantiku

MA32

Sediment aħrax littorali tal-Atlantiku

1130; 1160

MA42

Sediment imħallat littorali tal-Atlantiku

1130; 1140; 1160

MA52

Ramel littorali tal-Atlantiku

1130; 1140; 1160

MA62

Tajn littorali tal-Atlantiku

1130; 1140; 1160

MB32

Sediment aħrax infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1130; 1160

MB42

Sediment imħallat infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1130; 1150; 1160

MB52

Ramel infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1130; 1150; 1160

MB62

Tajn infralittorali tal-Atlantiku

1110; 1130; 1160

MC32

Sediment aħrax ċirkalittorali tal-Atlantiku

1110; 1160

MC42

Sediment imħallat ċirkalittorali tal-Atlantiku

1110; 1160

MC52

Ramel ċirkalittorali tal-Atlantiku

1110; 1160

MC62

Tajn ċirkalittorali tal-Atlantiku

1160

MD32

Sediment aħrax ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

 

MD42

Sediment imħallat ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

 

MD52

Ramel ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

 

MD62

Tajn ċirkalittorali offshore tal-Atlantiku

 

ME32

Sediment aħrax batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME42

Sediment imħallat batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME52

Ramel batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

ME62

Tajn batjali ta’ fuq tal-Atlantiku

 

MF32

Sediment aħrax batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

MF42

Sediment imħallat batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

MF52

Ramel batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

MF62

Tajn batjali t’isfel tal-Atlantiku

 

Il-Baħar Baltiku

 

MA33

Sediment aħrax idrolittorali Baltiku

1130; 1160; 1610; 1620

MA43

Sediment imħallat idrolittorali Baltiku

1130; 1140; 1160; 1610

MA53

Ramel idrolittorali Baltiku

1130; 1140; 1160; 1610

MA63

Tajn idrolittorali Baltiku

1130; 1140; 1160; 1650

MB33

Sediment aħrax infralittorali Baltiku

1110; 1150; 1160

MB43

Sediment imħallat infralittorali Baltiku

1110; 1130; 1150; 1160; 1170; 1650

MB53

Ramel infralittorali Baltiku

1110; 1130; 1150; 1160

MB63

Tajn infralittorali Baltiku

1130; 1150; 1160; 1650

MC33

Sediment aħrax ċirkalittorali Baltiku

1110; 1160

MC43

Sediment imħallat ċirkalittorali Baltiku

1160; 1170

MC53

Ramel ċirkalittorali Baltiku

1110; 1160

MC63

Tajn ċirkalittorali Baltiku

1160; 1650

MD33

Sediment aħrax ċirkalittorali offshore Baltiku

 

MD43

Sediment imħallat ċirkalittorali offshore Baltiku

 

MD53

Ramel ċirkalittorali offshore Baltiku

 

MD63

Tajn ċirkalittorali offshore Baltiku

 

Il-Baħar l-Iswed

 

MA34

Sediment aħrax littorali tal-Baħar l-Iswed

1160

MA44

Sediment imħallat littorali tal-Baħar l-Iswed

1130; 1140; 1160

MA54

Ramel infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1130; 1140; 1160

MA64

Tajn littorali tal-Baħar l-Iswed

1130; 1140; 1160

MB34

Sediment aħrax infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1110; 1160

MB44

Sediment imħallat infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1110; 1170

MB54

Ramel infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1110; 1130; 1160

MB64

Tajn infralittorali tal-Baħar l-Iswed

1130; 1160

MC34

Sediment aħrax ċirkalittorali tal-Baħar l-Iswed

1160

MC44

Sediment imħallat ċirkalittorali tal-Baħar l-Iswed

 

MC54

Ramel ċirkalittorali tal-Baħar l-Iswed

1160

MC64

Tajn ċirkalittorali tal-Baħar l-Iswed

1130; 1160

MD34

Sediment aħrax ċirkalittorali offshore tal-Baħar l-Iswed

 

MD44

Sediment imħallat ċirkalittorali tal-Baħar l-Iswed

 

MD54

Ramel ċirkalittorali offshore tal-Baħar l-Iswed

 

MD64

Tajn ċirkalittorali offshore tal-Baħar l-Iswed

 

Il-Baħar Mediterran

 

MA35

Sediment aħrax littorali tal-Mediterran

1160; 1130

MA45

Sediment imħallat littorali tal-Mediterran

1140; 1160

MA55

Ramel littorali tal-Mediterran

1130; 1140; 1160

MA65

Tajn littorali tal-Mediterran

1130; 1140; 1150; 1160

MB35

Sediment aħrax infralittorali tal-Mediterran

1110; 1160

MB45

Sediment imħallat infralittorali tal-Mediterran

 

MB55

Ramel infralittorali tal-Mediterran

1110; 1130; 1150; 1160

MB65

Tajn infralittorali tal-Mediterran

1130; 1150

MC35

Sediment aħrax ċirkalittorali tal-Mediterran

1110; 1160

MC45

Sediment imħallat ċirkalittorali tal-Mediterran

 

MC55

Ramel ċirkalittorali tal-Mediterran

1110; 1160

MC65

Tajn ċirkalittorali tal-Mediterran

1130; 1160

MD35

Sediment aħrax ċirkalittorali offshore tal-Mediterran

 

MD45

Sediment imħallat ċirkalittorali offshore tal-Mediterran

 

MD55

Ramel ċirkalittorali offshore tal-Mediterran

 

MD65

Tajn ċirkalittorali offshore tal-Mediterran

 

ME35

Sediment aħrax batjali ta’ fuq tal-Mediterran

 

ME45

Sediment imħallat batjali ta’ fuq tal-Mediterran

 

ME55

Ramel batjali ta’ fuq tal-Mediterran

 

ME65

Tajn batjali ta’ fuq tal-Mediterran

 

MF35

Sediment aħrax batjali t’isfel tal-Mediterran

 

MF45

Sediment imħallat batjali t’isfel tal-Mediterran

 

MF55

Ramel batjali t’isfel tal-Mediterran

 

MF65

Tajn batjali t’isfel tal-Mediterran

 

ANNESS III

SPEĊIJIET TAL-BAĦAR IMSEMMIJA FL-ARTIKOLU 5(3)

▌

(2)il-pixxisega nana (Pristis clavata);

(3)il-pixxiserrieq (Pristis pectinata);

(4)il-pixxisega komuni (Pristis pristis);

▌

(6)il-gabdoll (Cetorhinus maximus) u l-kelb il-baħar abjad (Carcharodon carcharias);

(7)il-mazzola tal-fanal lixxa (Etmopterus pusillus);

(8)ir-raja manta tal-iskoll (Manta alfredi);

(9)ir-raja manta ġganta (Manta birostris);

(10)il-baqra (Mobula mobular);

(11)ir-raja tal-qrun minuri tal-Guinea (Mobula rochebrunei);

(12)il-mobula denbha xewka (Mobula japanica);

(13)il-mobula denbha lixx (Mobula thurstoni);

(14)il-mobula qrunha twal (Mobula eregoodootenkee);

▌

(16)ir-raja tal-qrun taċ-Ċilì (Mobula tarapacana);

(17)ir-raja tal-qrun tal-ġewnaħ qasir (Mobula kuhlii);

(18)ir-raja tal-qrun minuri (Mobula hypostoma);

(19)ir-raja tan-Norveġja (Raja (Dipturus) nidarosiensis);

(20)il-ħamiema (Raja alba);

(21)il-vjolin (Rhinobatidae);

(22)l-ixkatlu komuni (Squatina squatina);

(23)is-salamun (Salmo salar);

(24)it-trota tal-baħar (Salmo trutta);

(25)il-koregoni geddumhom twil (Coregonus oxyrhynchus)

▌[Em. 47]

ANNESS V

INDIĊI KOMUNI TAL-GĦASAFAR TAR-RABA’ TAL-BIEDJA FIL-LIVELL NAZZJONALI

Deskrizzjoni

L-Indiċi tal-Għasafar tar-Raba’ tal-Biedja (FBI) jiġbor fil-qosor ix-xejriet tal-popolazzjoni ta’ għasafar komuni u mifruxa ta’ żoni agrikoli u huwa maħsub bħala indikatur biex jiġi vvalutat l-istatus tal-bijodiversità tal-ekosistemi agrikoli fl-Ewropa. L-FBI nazzjonali huwa indiċi kompost u multispeċi li jkejjel ir-rata ta’ tibdil fl-abbundanza relattiva tal-ispeċijiet ta’ għasafar tar-raba’ tal-biedja f’siti ta’ stħarriġ magħżula fil-livell nazzjonali. L-indiċi huwa bbażat fuq speċijiet magħżula b’mod speċjali li jiddependu fuq ħabitats tar-raba’ tal-biedja għall-alimentazzjoni u/jew għat-tibjit. L-indiċijiet nazzjonali komuni tal-għasafar tar-raba’ tal-biedja huma bbażati fuq settijiet ta’ speċijiet li huma rilevanti għal kull Stat Membru. L-indiċi jiġi kkalkolat b’referenza għal sena bażi meta l-valur tal-indiċi jkun tipikament stabbilit għal 100. Il-valuri tax-xejriet jesprimu l-bidla ġenerali fil-popolazzjoni fid-daqs tal-popolazzjoni tal-għasafar tar-raba’ tal-biedja kostitwenti matul perjodu ta’ snin.

Metodoloġija: Brlík et al. (2021): Bidliet fil-popolazzjoni tal-għasafar komuni Ewropej tat-tnissil fuq medda twila ta’ żmien u fuq skala kbira li jsegwu s-sett ta’ data ta’ diversi speċijiet. Sci Data 8, 21. https://doi.org/10.1038/s41597-021-00804-2

“Stati Membri b’popolazzjonijiet storikament aktar eżawriti ta’ għasafar tar-raba’ tal-biedja” tfisser l-Istati Membri fejn nofs l-ispeċijiet jew aktar li jikkontribwixxu għall-indiċi nazzjonali komuni tal-għasafar tar-raba’ għandhom xejra negattiva fit-tul tal-popolazzjoni. Fl-Istati Membri, fejn l-informazzjoni dwar ix-xejriet tal-popolazzjoni fit-tul mhijiex disponibbli għal xi speċijiet, tintuża informazzjoni dwar l-istatus Ewropew tal-ispeċijiet.

Dawn l-Istati Membri huma:

iċ-Ċekja

id-Danimarka

l-Estonja

il-Finlandja

Franza

il-Ġermanja

l-Ungerija

l-Italja

il-Lussemburgu

in-Netherlands

Spanja

“Stati Membri b’popolazzjonijiet storikament inqas eżawriti ta’ għasafar tar-raba’ tal-biedja” tfisser l-Istati Membri fejn inqas minn nofs l-ispeċijiet li jikkontribwixxu għall-indiċi nazzjonali komuni tal-għasafar tar-raba’ għandhom xejra negattiva fil-popolazzjoni fit-tul. Fl-Istati Membri, fejn l-informazzjoni dwar ix-xejriet tal-popolazzjoni fit-tul mhijiex disponibbli għal xi speċijiet, tintuża informazzjoni dwar l-istatus Ewropew tal-ispeċijiet.

Dawn l-Istati Membri huma:

l-Awstrija

il-Belġju

il-Bulgarija

il-Kroazja

Ċipru

il-Greċja

l-Irlanda

il-Latvja

il-Litwanja

Malta

il-Polonja

il-Portugall

ir-Rumanija

is-Slovakkja

is-Slovenja

l-Iżvezja

Lista ta’ speċijiet użati għall-indiċi komuni tal-għasafar tar-raba’ tal-biedja fl-Istati Membri

L-Awstrija

Acrocephalus palustris

Alauda arvensis

Anthus spinoletta

Anthus trivialis

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Jynx torquilla

Lanius collurio

Lullula arborea

Miliaria calandra

Oenanthe oenanthe

Passer montanus

Perdix perdix

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Serinus citrinella

Serinus serinus

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Turdus pilaris

Vanellus vanellus

Il-Belġju - Flanders

Il-Belġju - Wallonia

Alauda arvensis

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Anthus pratensis

Emberiza citrinella

Carduelis cannabina

Falco tinnunculus

Corvus frugilegus

Haematopus ostralegus

Emberiza citrinella

Hippolais icterina

Falco tinnunculus

Hirundo rustica

Hirundo rustica

Limosa limosa

Lanius collurio

Linaria cannabina

Miliaria calandra

Motacilla alba

Motacilla flava

Motacilla flava

Passer montanus

Numenius arquata

Perdix perdix

Passer montanus

Saxicola torquatus

Perdix perdix

Streptopelia turtur

Phoenicurus ochruros

Sturnus vulgaris

Saxicola torquatus

Sylvia communis

Sylvia communis

Vanellus vanellus

Vanellus vanellus

 

Il-Bulgarija

Alauda arvensis

Carduelis carduelis

Carduelis cannabina

Coturnix coturnix

Corvus frugilegus

Emberiza hortulana

Emberiza melanocephala

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Lanius collurio

Miliaria calandra

Motacilla flava

Perdix perdix

Passer montanus

Sylvia communis

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Upupa epops

Il-Kroazja

Alauda arvensis

Anthus campestris

Anthus trivialis

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Coturnix coturnix

Emberiza cirlus

Emberiza citrinella

Emberiza melanocephala

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Jynx torquilla

Lanius collurio

Lanius senator

Lullula arborea

Luscinia megarhynchos

Miliaria calandra

Motacilla flava

Oenanthe hispanica

Oriolus oriolus

Passer montanus

Pica pica

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Streptopelia turtur

Sylvia communis

Upupa epops

Vanellus vanellus

Ċipru

Alectoris chukar

Athene noctua

Carduelis carduelis

Cisticola juncidis

Clamator glandarius

Columba palumbus

Coracias garrulus

Corvus corone cornix

Coturnix coturnix

Emberiza calandra

Emberiza melanocephala

Falco tinnunculus

Francolinus francolinus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Chloris chloris

Iduna pallida

Linaria cannabina

Oenanthe cypriaca

Parus major

Passer hispaniolensis

Pica pica

Streptopelia turtur

Sylvia conspicillata

Sylvia melanocephala

Iċ-Ċekja

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Carduelis cannabina

Ciconia ciconia

Corvus frugilegus

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Hirundo rustica

Lanius collurio

Miliaria calandra

Motacilla flava

Passer montanus

Perdix perdix

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Serinus serinus

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Vanellus vanellus

Id-Danimarka

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Corvus corone

Corvus frugilegus

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Gallinago gallinago

Hirundo rustica

Lanius collurio

Miliaria calandra

Motacilla alba

Motacilla flava

Oenanthe oenanthe

Passer montanus

Perdix perdix

Saxicola rubetra

Sylvia communis

Sylvia curruca

Turdus pilaris

Vanellus vanellus

L-Estonja

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Corvus frugilegus

Emberiza citrinella

Hirundo rustica

Lanius collurio

Linaria cannabina

Motacilla flava

Passer montanus

Saxicola rubetra

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Vanellus vanellus

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

▌

Il-Finlandja

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Corvus monedula

Crex crex

Delichon urbica

Emberiza hortulana

Hirundo rustica

Numenius arquata

Passer montanus

Saxicola rubetra

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Turdus pilaris

Vanellus vanellus

Franza

Alauda arvensis

Alectoris rufa

Anthus campestris

Anthus pratensis

Buteo buteo

Carduelis cannabina

Corvus frugilegus

Coturnix coturnix

Emberiza cirlus

Emberiza citrinella

Emberiza hortulana

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Lanius collurio

Lullula arborea

Melanocorypha calandra

Motacilla flava

Oenanthe oenanthe

Perdix perdix

Saxicola torquatus

Saxicola rubetra

Sylvia communis

Upupa epops

Vanellus vanellus

Il-Ġermanja

Alauda arvensis

Athene noctua

Emberiza citrinella

Lanius collurio

Limosa limosa

Lullula arborea

Miliaria calandra

Milvus milvus

Saxicola rubetra

Vanellus vanellus

Il-Greċja

Alauda arvensis

Apus apus

Athene noctua

Calandrella brachydactyla

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Carduelis chloris

Ciconia ciconia

Corvus corone

Corvus monedula

Delichon urbicum

Emberiza cirlus

Emberiza hortulana

Emberiza melanocephala

Falco naumanni

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo daurica

Hirundo rustica

Lanius collurio

Lanius minor

Lanius senator

Lullula arborea

Luscinia megarhynchos

Melanocorypha calandra

Miliaria calandra

Motacilla flava

Oenanthe hispanica

Oenanthe oenanthe

Passer domesticus

Passer hispaniolensis

Passer montanus

Pica pica

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Streptopelia decaocto

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia melanocephala

Upupa epops

L-Ungerija

Alauda arvensis

Anthus campestris

Coturnix coturnix

Emberiza calandra

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Lanius collurio

Lanius minor

Locustella naevia

Merops apiaster

Motacilla flava

Perdix perdix

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Sylvia nisoria

Vanellus vanellus

L-Irlanda

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Columba oenas

Columba palumbus

Corvus cornix

Corvus frugilegus

Corvus monedula

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Fringilla coelebs

Hirundo rustica

Chloris chloris

Motacilla alba

Passer domesticus

Phasianus colchicus

Pica pica

Saxicola torquatus

Sturnus vulgaris

L-Italja

Alauda arvensis

Anthus campestris

Calandrella brachydactyla

Carduelis carduelis

Carduelis chloris

Corvus cornix

Emberiza calandra

Emberiza hortulana

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Jynx torquilla

Lanius collurio

Luscinia megarhynchos

Melanocorypha calandra

Motacilla alba

Motacilla flava

Oriolus oriolus

Passer domesticus italiae

Passer hispaniolensis

Passer montanus

Pica pica

Saxicola torquatus

Serinus serinus

Streptopelia turtur

Sturnus unicolor

Sturnus vulgaris

Upupa epops

Il-Latvja

Acrocephalus palustris

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Carduelis carduelis

Carpodacus erythrinus

Ciconia ciconia

Crex crex

Emberiza citrinella

Lanius collurio

Locustella naevia

Motacilla flava

Passer montanus

Saxicola rubetra

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Vanellus vanellus

Il-Litwanja

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Carduelis carduelis

Ciconia ciconia

Crex crex

Emberiza citrinella

Hirundo rustica

Lanius collurio

Motacilla flava

Passer montanus

Saxicola rubetra

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Vanellus vanellus

Il-Lussemburgu

Alauda arvensis

Carduelis cannabina

Emberiza citrinella

Lanius collurio

Passer montanus

Saxicola torquatus

Sylvia communis

Malta

Calandrella brachydactyla

Linaria cannabina

Cettia cetti

Cisticola juncidis

Coturnix coturnix

Emberiza calandra

Lanius senator

Monticola solitarius

Passer hispaniolensis

Passer montanus

Serinus serinus

Streptopelia decaocto

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia conspicillata

Sylvia melanocephala

In-Netherlands

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Athene noctua

Calidris pugnax

Carduelis carduelis

Corvus frugilegus

Coturnix coturnix

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Gallinago gallinago

Haematopus ostralegus

Hippolais icterina

Hirundo rustica

Limosa limosa

Miliaria calandra

Motacilla flava

Numenius arquata

Passer montanus

Perdix perdix

Saxicola torquatus

Spatula clypeata

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Tringa totanus

Turdus viscivorus

Vanellus vanellus

Il-Polonja

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Carduelis cannabina

Ciconia ciconia

Emberiza citrinella

Emberiza hortulana

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Lanius collurio

Limosa limosa

Miliaria calandra

Motacilla flava

Passer montanus

Saxicola torquatus

Saxicola rubetra

Serinus serinus

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Upupa epops

Vanellus vanellus

Il-Portugall

Athene noctua

Bubulcus ibis

Carduelis carduelis

Chloris chloris

Ciconia ciconia

Cisticola juncidis

Coturnix coturnix

Delichon urbicum

Emberiza cirlus

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Lanius meridionalis

Linaria cannabina

Merops apiaster

Miliaria calandra

Milvus migrans

Passer domesticus

Pica pica

Saxicola torquatus

Serinus serinus

Sturnus unicolor

Upupa epops

Ir-Rumanija

Alauda arvensis

Anthus campestris

Calandrella brachydactyla

Ciconia ciconia

Corvus frugilegus

Emberiza calandra

Emberiza citrinella

Emberiza hortulana

Emberiza melanocephala

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Lanius collurio

Lanius minor

Linaria cannabina

Melanocorypha calandra

Motacilla flava

Passer montanus

Perdix perdix

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Upupa epops

Vanellus vanellus

Is-Slovakkja

Alauda arvensis

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Emberiza calandra

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Hirundo rustica

Chloris chloris

Lanius collurio

Locustella naevia

Motacilla flava

Passer montanus

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Serinus serinus

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Sylvia nisoria

Vanellus vanellus

Is-Slovenja

Acrocephalus palustris

Alauda arvensis

Anthus trivialis

Carduelis cannabina

Carduelis carduelis

Columba oenas

Columba palumbus

Emberiza calandra

Emberiza cirlus

Emberiza citrinella

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Jynx torquilla

Lanius collurio

Lullula arborea

Luscinia megarhynchos

Motacilla flava

Passer montanus

Phoenicurus phoenicurus

Picus viridis

Saxicola rubetra

Saxicola torquatus

Serinus serinus

Streptopelia turtur

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Upupa epops

Vanellus vanellus

Spanja

Alauda arvensis

Alectoris rufa

Athene noctua

Calandrella brachydactyla

Carduelis carduelis

Cisticola juncidis

Corvus monedula

Coturnix coturnix

Emberiza calandra

Falco tinnunculus

Galerida cristata

Hirundo rustica

Linaria cannabina

Melanocorypha calandra

Merops apiaster

Oenanthe hispanica

Passer domesticus

Passer montanus

Pica pica

Pterocles orientalis

Streptopelia turtur

Sturnus unicolor

Tetrax tetrax

Upupa epops

L-Iżvezja

Alauda arvensis

Anthus pratensis

Carduelis cannabina

Corvus frugilegus

Emberiza citrinella

Emberiza hortulana

Falco tinnunculus

Hirundo rustica

Lanius collurio

Motacilla flava

Passer montanus

Saxicola rubetra

Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Vanellus vanellus

ANNESS VI

LISTA TA’ INDIKATURI TAL-BIJODIVERSITÀ GĦALL-EKOSISTEMI TAL-FORESTI MSEMMIJA FL-ARTIKOLU 10(2) U 10(2a)

Indikatur

Deskrizzjoni, unità, u metodoloġija għad-determinazzjoni u għall-monitoraġġ tal-indikatur

Injam mejjet wieqaf

Deskrizzjoni: Dan l-indikatur juri l-ammont ta’ bijomassa tal-injam wieqaf mhux ħaj fil-foresti u f’art imsaġġra oħra.

Unità: m3/ha.

Metodoloġija: kif żviluppata u użata minn FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, FOREST EUROPE 2020, u fid-deskrizzjoni tal-inventarji nazzjonali tal-foresti f’Tomppo E. et al., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010, u filwaqt li titqies il-metodoloġija kif stabbilita fl-Anness V tar-Regolament 2018/1999 f’konformità mal-Linji Gwida tal-IPCC tal-2006 għall-Inventarji Nazzjonali tal-Gassijiet Serra.

Injam mejjet mal-art

Deskrizzjoni: Dan l-indikatur juri l-ammont ta’ bijomassa tal-injam mhux ħaj li jinsab mal-art fil-foresti u f’art imsaġġra oħra.

Unità: m3/ha.

Metodoloġija: kif żviluppata u użata minn FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, FOREST EUROPE 2020, u fid-deskrizzjoni tal-inventarji nazzjonali tal-foresti f’Tomppo E. et al., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010, u filwaqt li titqies il-metodoloġija kif stabbilita fl-Anness V tar-Regolament 2018/1999 f’konformità mal-Linji Gwida tal-IPCC tal-2006 għall-Inventarji Nazzjonali tal-Gassijiet Serra.

Is-sehem tal-foresti bi struttura ta’ età mhux uniformi

Deskrizzjoni: Dan l-indikatur jirreferi għas-sehem tal-foresti disponibbli għall-provvista tal-injam (FAWS) bi struttura ta’ età mhux uniformi fil-foresti meta mqabbla ma’ struttura b’età uniformi fil-foresti.

Unità: Perċentwal ta’ FAWS bi struttura ta’ età mhux uniformi.

Metodoloġija: kif żviluppata u użata minn FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, FOREST EUROPE 2020, u fid-deskrizzjoni tal-inventarji nazzjonali tal-foresti f’Tomppo E. et al., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010.

Il-konnettività tal-foresti

Deskrizzjoni: Il-konnettività tal-foresti hija l-grad ta’ kompattezza taż-żoni koperti mill-foresti. Hija ddefinita fil-firxa ta’ 0 sa 100.

Unità: Indiċi.

Metodoloġija: kif żviluppata mill-FAO, Vogt P., et al., FAO – State of the World’s Forests: Forest Fragmentation, Rapport Tekniku tal-JRC, l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu, 2019.

Indiċi tal-għasafar komuni tal-foresti

Deskrizzjoni: L-indikatur tal-għasafar tal-foresti jiddeskrivi x-xejriet fl-abbundanza ta’ għasafar komuni tal-foresti fil-firxiet Ewropej tagħhom maż-żmien. Huwa indiċi kompost maħluq minn data ta’ osservazzjoni tal-ispeċijiet tal-għasafar karatteristiċi għall-ħabitats tal-foresti fl-Ewropa. L-indiċi huwa bbażat fuq lista speċifika ta’ speċijiet f’kull Stat Membru.

Unità: Indiċi.

Metodoloġija: Brlík et al. Long-term and large-scale multispecies dataset tracking population changes of common European breeding birds, Sci Data 8, 21. 2021.

Stokk ta’ karbonju organiku

Deskrizzjoni: Dan l-indikatur jiddeskrivi l-istokk tal-karbonju organiku fil-mifrex u fil-ħamrija minerali f’profondità ta’ 0 sa 30 cm fl-ekosistemi tal-foresti.

Unità: tunnellati ta’ karbonju organiku/ha.

Metodoloġija: kif stabbilit fl-Anness V tar-Regolament 2018/1999 f’konformità mal-Linji Gwida tal-IPCC tal-2006 għall-Inventarji Nazzjonali tal-Gassijiet Serra, u kif appoġġat mill-Istħarriġ qafas dwar l-Użu tal-Art u ż-Żona ta’ Kopertura (LUCAS) Soil, Jones A. et al., LUCAS Soil 2022, Rapport tekniku tal-JRC, l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2021.

Sehem ta’ foresti ddominat minn speċijiet ta’ siġar indiġeni

Deskrizzjoni: Is-sehem ta’ foresti u ta’ art imsaġġra oħra ddominat minn (kopertura ta’ >50 %) speċijiet ta’ siġar indiġeni

Unità: %

Metodoloġija: kif żviluppata u użata minn FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, FOREST EUROPE 2020, u fid-deskrizzjoni tal-inventarji nazzjonali tal-foresti f’Tomppo E. et al., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010.

Diversità tal-ispeċijiet tas-siġar

Deskrizzjoni: Dan l-indikatur jiddeskrivi l-għadd medju ta’ speċijiet ta’ siġar li jinsabu f’żoni forestali

Unità: Indiċi

Metodoloġija: Ibbażata fuq FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, FOREST EUROPE 2020, u fid-deskrizzjoni tal-inventarji nazzjonali tal-foresti f’Tomppo E. et al., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010.

ANNESS VIILISTA TA’ EŻEMPJI TA’ MIŻURI TA’ RESTAWR IMSEMMIJA

FL-ARTIKOLU 11(8)

(1)Ir-restawr tal-artijiet mistagħdra, bit-tixrib mill-ġdid tat-torbieri skulati, it-tneħħija ta’ strutturi ta’ skular tat-torbieri jew it-tneħħija tal-poldering u t-twaqqif tal-iskavar tal-pit.

(2)It-titjib tal-kundizzjonijiet idroloġiċi billi jiżdiedu l-kwantità, il-kwalità u d-dinamika tal-ilmijiet tas-superfiċe u l-livelli tal-ilma ta’ taħt l-art għall-ekosistemi naturali u seminaturali.

(3)It-tneħħija tal-penetrazzjoni mhux mixtieqa tax-xagħrijiet jew tal-pjantaġġuni mhux nattivi fuq artijiet bil-ħaxix, artijiet mistagħdra, foresti u art b’veġetazzjoni sparsa.

(4)L-applikazzjoni tal-kultivazzjoni tal-għadajjar.

(5)L-istabbiliment mill-ġdid tas-serpeġġament tax-xmajjar u l-konnessjoni mill-ġdid ta’ serpeġġamenti maqtugħin b’mod artifiċjali jew ta’ lagi b’liwja forma ta’ nagħla.

(6)It-tneħħija tal-ostakli lonġitudinali u laterali (bħall-imbankmenti u d-digi), jingħata aktar spazju għad-dinamika tax-xmajjar u jiġu restawrati l-meded tax-xmajjar ġierja.

(7)In-naturalizzazzjoni mill-ġdid tal-qigħan tax-xmajjar u tal-lagi u tal-korsiji tal-ilma b’altitudni baxxa, eż. it-tneħħija tal-iffissar artifiċjali tal-qiegħ, l-ottimizzazzjoni tal-kompożizzjoni tas-substrat, it-titjib jew l-iżvilupp tal-kopertura tal-ħabitat.

(8)Ir-restawr tal-proċessi ta’ sedimentazzjoni naturali.

(9)L-istabbiliment ta’ buffers riparji, eż. foresti riparji, strixxi ta’ lqugħ, bwar jew artijiet tal-mergħa.

(10)Iż-żieda ta’ karatteristiċi ekoloġiċi fil-foresti, bħal siġar kbar, antiki u li qed imutu (siġar tal-ħabitat) u l-ammonti ta’ injam mejjet mal-art u wieqaf.

(11)Il-ħidma lejn struttura diversifikata tal-foresti f’termini ta’, pereżempju, il-kompożizzjoni u l-età tal-ispeċijiet, li tippermetti riġenerazzjoni naturali u s-suċċessjoni tal-ispeċijiet tas-siġar.

(11a)L-assistenza tal-migrazzjoni tal-provenjenzi u tal-ispeċijiet fejn tista’ tkun meħtieġa minħabba t-tibdil fil-klima.

(12)It-tisħiħ tad-diversità tal-foresti permezz tar-restawr ta’ mużajki ta’ ħabitats mhux tal-foresti bħall-irqajja’ miftuħa ta’ artijiet bil-ħaxix jew ta’ art moxa, vaski jew żoni tal-blat.

(13)Isir użu minn approċċi tal-forestrija “qrib in-natura” jew “kopertura kontinwa”; l-introduzzjoni ta’ speċijiet nattivi tas-siġar.

(14)It-tisħiħ tal-iżvilupp ta’ foresti antiki nattivi u foresti maturi (eż. permezz tal-abbandun tal-ħsad jew permezz ta’ ġestjoni attiva li tiffavorixxi l-iżvilupp ta’ funzjonijiet awtoregolatorji u reżiljenza xierqa).

(15)L-introduzzjoni ta’ karatteristiċi ta’ pajsaġġ b’diversità għolja f’raba’ li jinħadem u f’artijiet bil-ħaxix użati b’mod intensiv, bħal strixxi ta’ lqugħ, marġnijiet tal-għelieqi bi fjuri nattivi, ringieli ta’ sġajriet, siġar, foresti żgħar, ħitan imtarrġa, vaski, kurituri tal-ħabitats u skaluni, eċċ.

(16)Iż-żieda taż-żona agrikola soġġetta għal approċċi ta’ ġestjoni agroekoloġika bħall-agrikoltura organika jew l-agroforestrija, il-ħolqien ta’ ħafna għelejjel u n-newba tal-għelejjel, il-ġestjoni integrata tal-pesti u tan-nutrijenti.

(17)Jitnaqqsu l-intensità tar-ragħa jew tar-reġimi tal-ħsad fuq artijiet bil-ħaxix fejn rilevanti u jiġi stabbilit mill-ġdid ragħa estensiv b’bhejjem domestiċi u reġimi estensivi ta’ ħsad fejn dawn ikunu ġew abbandunati.

(18)Jitwaqqaf jew jitnaqqas l-użu ta’ pestiċidi kimiċi kif ukoll ta’ fertilizzanti kimiċi u fertilizzanti tad-demel tal-annimali.

(19)Jitwaqqaf il-ħrit tal-artijiet bil-ħaxix u jiġu introdotti żrieragħ ta’ ħaxix produttiv.

(20)It-tneħħija ta’ pjantaġġuni fuq sistemi tad-duni dinamiċi preċedenti biex tiġi permessa mill-ġdid id-dinamika naturali tar-riħ favur ħabitats miftuħa.

(21)Tittejjeb il-konnettività fost il-ħabitats biex tippermetti l-iżvilupp tal-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet, u tippermetti skambju individwali jew ġenetiku suffiċjenti kif ukoll għall-migrazzjoni u l-adattament tal-ispeċijiet għat-tibdil fil-klima.

(22)L-ekosistemi jitħallew jiżviluppaw id-dinamika naturali tagħhom stess, pereżempju billi jiġi eliminat il-ħsad u jiġu promossi n-naturalità u n-natura selvaġġa.

(23)It-tneħħija u l-kontroll tal-ispeċijiet aljeni invażivi, u l-prevenzjoni jew l-imminimizzar ta’ introduzzjonijiet ġodda.

(24)L-imminimizzar tal-impatti negattivi tal-attivitajiet tas-sajd fuq l-ekosistema tal-baħar, pereżempju bl-użu ta’ rkaptu b’inqas impatt fuq qiegħ il-baħar.

(25)Restawr ta’ żoni importanti ta’ riproduzzjoni u tkabbir tal-ħut.

(26)Il-forniment ta’ strutturi jew substrati biex jinkoraġġixxu r-ritorn tal-ħajja tal-baħar, pereżempju skollijiet tal-qroll/gajdar/blat kbir.

(27)Ir-restawr tal-bwar tal-ħaxix tal-baħar u tal-foresti tal-kelp billi jiġi stabbilizzat b’mod attiv il-qiegħ tal-baħar, jitnaqqsu u, fejn possibbli, jiġu eliminati l-pressjonijiet jew permezz ta’ propagazzjoni u tħawwil attivi.

(27a)Ir-restawr jew it-titjib tal-istat tal-popolazzjoni ta’ speċijiet indiġeni karatteristiċi li huma vitali għall-ekoloġija tal-ħabitats tal-baħar billi jitwettqu miżuri ta’ restawr passiv jew attiv, pereżempju l-introduzzjoni ta’ ħut żgħir.

(28)It-tnaqqis ta’ diversi forom ta’ tniġġis tal-baħar, bħat-tagħbija tan-nutrijenti, it-tniġġis akustiku u l-iskart mill-plastik.

(29)Iż-żieda ta’ spazji ħodor urbani b’karatteristiċi ekoloġiċi, bħal parks, siġar u żoni ta’ foresti ▌, bjut ħodor, artijiet bil-ħaxix tal-fjuri selvaġġi, ġonna, ortikultura tal-bliet, toroq bis-siġar, bwar urbani u hedges, vaski u korsiji tal-ilma, billi jitqiesu fost l-oħrajn id-diversità tal-ispeċijiet, speċijiet indiġeni, kundizzjonijiet lokali u r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima.

(30)It-twaqqif, it-tnaqqis jew ir-rimedju tat-tniġġis mill-farmaċewtiċi, mis-sustanzi kimiċi perikolużi, mill-ilma mormi urban u industrijali, u minn skart ieħor inklużi mifrex u plastik kif ukoll id-dawl fl-ekosistemi kollha.

(31)Il-konverżjoni ta’ siti abbandunati, ta’ żoni industrijali li ma għandhomx jintużaw u ta’ barrieri f’siti naturali.