(1)Η προώθηση ενός δίκαιου και βιώσιμου επιχειρηματικού περιβάλλοντος και η βελτίωση του συστήματος φορολογίας εταιρειών, μεταξύ άλλων, μέσω στοχευμένων φορολογικών μέτρων που παρέχουν κίνητρα για επενδύσεις και ανάπτυξη, αποτελεί υψηλή πολιτική προτεραιότητα της Ένωσης. Για τη στήριξη της βιώσιμης, ισχυρής και μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, ιδίως μετά τις τρεις οικονομικές κρίσεις από το 2008, με πολλές εταιρείες να βασίζονται σε χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια για την κάλυψη οικονομικών ζημιών, το φορολογικό σύστημα θα πρέπει να ελαχιστοποιεί τις ακούσιες στρεβλώσεις των επιχειρηματικών αποφάσεων, για παράδειγμα προς την κατεύθυνση της χρηματοδότησης μέσω χρέους και όχι μέσω μετοχικού κεφαλαίου. Παρότι το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την Ένωση Κεφαλαιαγορών του 202014 περιλαμβάνει σημαντικές δράσεις για τη στήριξη της εν λόγω χρηματοδότησης, για παράδειγμα τη δράση 4 – Ενθάρρυνση πιο μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και χρηματοδότησης μετοχικού κεφαλαίου από θεσμικούς επενδυτές, θα πρέπει να ληφθούν στοχευμένα φορολογικά μέτρα για την ενίσχυση των εν λόγω δράσεων. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ζητήματα δημοσιονομικής βιωσιμότητας.

__________________

14 Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις – νέο σχέδιο δράσης», COM(2020)0590

(https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020DC0590&from=EL)

(2)Τα φορολογικά συστήματα των κρατών μελών επιτρέπουν στις φορολογούμενες εταιρείες να αφαιρούν καταβληθέντες τόκους για χρηματοδότηση μέσω χρέους και, ως εκ τούτου, να μειώνουν τον φόρο εισοδήματος εταιρειών, ενώ οι δαπάνες που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου δεν εκπίπτουν από τον φόρο στα περισσότερα κράτη μέλη. Η ασύμμετρη φορολογική μεταχείριση της χρηματοδότησης μέσω χρέους και μέσω μετοχικού κεφαλαίου σε ολόκληρη την Ένωση οδηγεί σε μεροληψία υπέρ του χρέους στις επενδυτικές αποφάσεις. Οι πρόσφατες κρίσεις που συνδέονται με τα προβλήματα χρέους των επιχειρήσεων στην εσωτερική αγορά κατέδειξαν ότι υπάρχει ανάγκη για μεταρρύθμιση που θα θέτει το μετοχικό κεφάλαιο και το χρέος σε ισότιμη βάση και θα δίνει τέλος στο πλεονέκτημα της χρηματοδότησης μέσω χρέους. Η παρούσα οδηγία αποτελεί απάντηση στις πολυάριθμες εκκλήσεις του Κοινοβουλίου για αντιμετώπιση της στρέβλωσης που προκαλείται από την ευνοϊκή από φορολογική άποψη μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου1α. Επιπλέον, όταν τα κράτη μέλη προβλέπουν στην εθνική τους νομοθεσία έκπτωση φόρου για τη χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου, τα εν λόγω εθνικά μέτρα διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά τον σχεδιασμό πολιτικής. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για λύσεις μετοχικού κεφαλαίου και χρεωστικούς τίτλους, έχοντας κατά νου την ανάγκη να διασφαλιστούν ελάχιστα επίπεδα συστηματικής συνοχής μεταξύ των εθνικών φορολογικών πλαισίων, συγκεκριμένα σε επίπεδο φορολογικών οφελών.

(3)Προκειμένου να εξαλειφθούν πιθανές στρεβλώσεις που σχετίζονται με τη φορολογία μεταξύ των κρατών μελών, είναι αναγκαίο να θεσπιστεί ένα κοινό πλαίσιο κανόνων για τη συντονισμένη αντιμετώπιση της στρέβλωσης που προκαλείται από την ευνοϊκή από φορολογική άποψη μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου σε ολόκληρη την Ένωση, με πλήρη σεβασμό παράλληλα στο ενωσιακό θεσμικό πλαίσιο για φορολογικά θέματα που καθορίζεται από τις Συνθήκες. Οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου και η χρηματοδότηση μέσω χρέους αντιμετωπίζονται με παρόμοιο τρόπο για φορολογικούς σκοπούς σε ολόκληρη την ενιαία αγορά. Ταυτόχρονα, δεδομένων της εκτεταμένης έκπτωσης από τον φόρο του χρέους και του γεγονότος ότι η θέσπιση έκπτωσης φόρου επί αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου θα μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο στα δημόσια έσοδα, ένα κοινό ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο θα πρέπει να είναι βιώσιμο και βραχυπρόθεσμα για τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει κανόνες αφενός για την έκπτωση από τον φόρο του κόστους χρηματοδότησης μέσω μετοχικού κεφαλαίου και, αφετέρου, για τον περιορισμό της έκπτωσης από τον φόρο του κόστους χρηματοδότησης μέσω χρέους. Η παρούσα οδηγία αποσκοπεί στην επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ των διαφόρων προκλήσεων που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών των κρατών μελών βραχυπρόθεσμα και, μέσω αυτής, θα πρέπει να αποτρέπει τα κράτη μέλη από σημαντικές απώλειες εσόδων και να αποσκοπεί στη βελτίωση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας των εταιρειών.

(5)Για να εξουδετερωθεί η δυσμενής μεταχείριση της χρηματοδότησης μέσω μετοχικού κεφαλαίου, θα πρέπει να προβλεφθεί έκπτωση φόρου ώστε οι αυξήσεις του μετοχικού κεφαλαίου μιας φορολογούμενης εταιρείας από τη μια φορολογική περίοδο στην άλλη να εκπίπτουν από τη φορολογητέα βάση της, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Η έκπτωση φόρου θα πρέπει να υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με ένα πλασματικό επιτόκιο που βασίζεται σε επιτόκιο άνευ κινδύνου, όπως προβλέπεται στις εκτελεστικές πράξεις που εκδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 77ε παράγραφος 2 της οδηγίας 2009/138/ΕΚ. Τα εν λόγω επιτόκια άνευ κινδύνου αποτελούν ήδη μέρος της νομοθεσίας της ΕΕ και έχουν εφαρμοστεί στην πράξη και αποτελεσματικά ως τέτοια. Οποιοδήποτε τμήμα της έκπτωσης φόρου δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε μια φορολογική περίοδο λόγω ανεπαρκών φορολογητέων κερδών μπορεί να μεταφερθεί σε μεταγενέστερο χρόνο. Λαμβανομένων υπόψη των ειδικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και οι μεσαίοι όμιλοι όσον αφορά την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, το μεγαλύτερο κόστος χρηματοδότησης, τη μικρότερη διαθεσιμότητα κεφαλαίου και τη μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες περιόδους ζημιών, θα πρέπει να προβλεφθεί αυξημένη έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου, καθώς και μεγαλύτερη περίοδος φορολογικής έκπτωσης για τις φορολογούμενες εταιρείες που είναι ΜΜΕ ή μεσαίοι όμιλοι. Προκειμένου μια έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου να είναι βιώσιμη για τα δημόσια οικονομικά βραχυπρόθεσμα, θα πρέπει να είναι ορθά και αναλογικά χρονικά περιορισμένη. Για να προστατευθεί το σύστημα από καταχρήσεις, είναι αναγκαίο να εξαιρεθεί, από τον υπολογισμό των μεταβολών του μετοχικού κεφαλαίου, η φορολογική αξία των ιδίων μετοχών μιας φορολογούμενης εταιρείας, καθώς και εκείνη της συμμετοχής της σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Στο ίδιο πνεύμα, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η φορολόγηση της μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου μιας φορολογούμενης εταιρείας από τη μια φορολογική περίοδο στην επόμενη, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο καταχρηστικής αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου. Ένας τέτοιος κανόνας θα ενθάρρυνε επίσης τη διατήρηση ενός επιπέδου μετοχικού κεφαλαίου. Θα εφαρμοζόταν κατά τρόπο ώστε, σε περίπτωση μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου φορολογούμενης εταιρείας που έχει επωφεληθεί από έκπτωση φόρου επί αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, ποσό που υπολογίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η έκπτωση φόρου να καθίσταται φορολογητέο για 10 φορολογικές περιόδους για ΜΜΕ και μεσαίους ομίλους και για 7 διαδοχικές φορολογικές περιόδους για οποιαδήποτε φορολογούμενη εταιρεία δεν είναι ΜΜΕ ή μεσαίος όμιλος, εκτός εάν η φορολογούμενη εταιρεία προσκομίσει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η μείωση αυτή οφείλεται αποκλειστικά σε ζημίες που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της φορολογικής περιόδου ή σε νομική υποχρέωση. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναλάβουν ενέργειες ενημέρωσης και επικοινωνίας σχετικά με την παρούσα οδηγία, ιδίως όσον αφορά τις δυνατότητες και τα οφέλη της για τις ΜΜΕ.

(6)Προκειμένου να αποφευχθεί η κατάχρηση της έκπτωσης φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου, είναι αναγκαίο να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής. Οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να στοχεύουν, ειδικότερα, στα συστήματα που εφαρμόζονται για την παράκαμψη των όρων υπό τους οποίους μια αύξηση μετοχικού κεφαλαίου πληροί τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση έκπτωσης φόρου δυνάμει της παρούσας οδηγίας, για παράδειγμα, μέσω της ενδοομιλικής μεταβίβασης συμμετοχών σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Οι κανόνες αυτοί θα πρέπει επίσης να στοχεύουν σε συστήματα που εφαρμόζονται για να ζητείται έκπτωση φόρου σε περίπτωση που δεν υπάρχει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου σε επίπεδο ομίλου. Για παράδειγμα, για τους σκοπούς αυτούς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ενδοομιλική χρηματοδότηση μέσω χρέους ή συνεισφορές σε μετρητά. Ειδικοί κανόνες για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής θα πρέπει επίσης να αποτρέπουν την εφαρμογή συστημάτων μέσω των οποίων μπορεί να υποστηρίζεται ότι η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, και η αντίστοιχη έκπτωση φόρου, είναι υψηλότερη απ’ ό,τι στην πραγματικότητα, για παράδειγμα, μέσω αύξησης των εισπρακτέων απαιτήσεων που χρηματοδοτούνται μέσω δανείων ή υπερτίμησης των περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, ο γενικός κανόνας για την καταπολέμηση των καταχρηστικών φορολογικών πρακτικών που προβλέπεται στο άρθρο 6 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/116415 του Συμβουλίου εφαρμόζεται κατά των καταχρηστικών πράξεων που δεν καλύπτονται από το ειδικό πλαίσιο της παρούσας οδηγίας για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι τα μέτρα που εγκρίνουν για τη μεταφορά της παρούσας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο συμμορφώνονται με τις κατευθυντήριες γραμμές που παρέχονται από την ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» (φορολογία των επιχειρήσεων).

_________________

15 Οδηγία (ΕΕ) 2016/1164 του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2016, για τη θέσπιση κανόνων κατά πρακτικών φοροαποφυγής που έχουν άμεση επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς (ΕΕ L 193 της 19.7.2016, σ. 1).

(7)Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της στρέβλωσης που προκαλείται από την ευνοϊκή από φορολογική άποψη μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου κατά τρόπο βιώσιμο για τα δημόσια οικονομικά της Ένωσης, η έκπτωση φόρου για χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου θα πρέπει να συνοδεύεται από έναν κανόνα που θα περιορίζει την έκπτωση του υπερβαίνοντος κόστους δανεισμού για ομίλους που δεν είναι μεσαίοι και για επιχειρήσεις που δεν είναι ΜΜΕ. Ωστόσο, δεδομένων των δυσμενών οικονομικών συνθηκών που απορρέουν από την κρίση COVID-19 και τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο εν λόγω κανόνας περιορισμού δεν θα πρέπει να θεσπιστεί παρά μόνο από το 2027 και μετά. Δεδομένων των διαφορετικών στόχων μεταξύ του κανόνα αυτού και του υφιστάμενου κανόνα για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής, ο οποίος αφορά τον περιορισμό των τόκων και προβλέπεται στο άρθρο 4 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1164, θα πρέπει να διατηρηθούν αμφότεροι οι κανόνες. Οι φορολογούμενες εταιρείες θα πρέπει να υπολογίζουν την έκπτωση του υπερβαίνοντος κόστους δανεισμού πρώτα βάσει της παρούσας οδηγίας και στη συνέχεια βάσει της ATAD. Σε περίπτωση που η τελευταία έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερο ποσό εκπιπτόμενου υπερβαίνοντος κόστους δανεισμού, η φορολογούμενη εταιρεία θα πρέπει να αφαιρεί το εν λόγω χαμηλότερο ποσό και να μεταφέρει σε μεταγενέστερο ή προγενέστερο χρόνο οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ των δύο ποσών σύμφωνα με το άρθρο 4 της ATAD.

(9)Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της παρούσας οδηγίας, καθώς και του αντικτύπου της στις ΜΜΕ και στα φορολογικά έσοδα στα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα πρέπει να εκπονήσει και να δημοσιεύσει έκθεση αξιολόγησης με βάση τις πληροφορίες που παρέχονται από τα κράτη μέλη καθώς και άλλα διαθέσιμα στοιχεία. Η έκθεση αυτή θα πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις ΜΜΕ και να αξιολογεί ιδίως κατά πόσον οι ειδικοί όροι των οποίων μπορούν να κάνουν χρήση οι ΜΜΕ έχουν αποδειχθεί επαρκείς για την αύξηση της ελκυστικότητας της χρηματοδότησής τους με μετοχικό κεφάλαιο. Σε περίπτωση αρνητικής αξιολόγησης στην εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή θα πρέπει, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο νομοθετική πρόταση για την αντιμετώπιση του θέματος. Η έκθεση της Επιτροπής θα πρέπει να δημοσιευθεί.

Η έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου εφαρμόζεται, για:

Εάν η έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, είναι υψηλότερη από το καθαρό φορολογητέο εισόδημα της φορολογούμενης εταιρείας σε μια φορολογική περίοδο, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η φορολογούμενη εταιρεία μπορεί να μεταφέρει το υπερβάλλον ποσό της έκπτωσης φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου ως εξής:

διαγράφεται

Με την επιφύλαξη του άρθρου 5, η βάση της έκπτωσης φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ του επιπέδου του καθαρού μετοχικού κεφαλαίου στο τέλος της φορολογικής περιόδου και του επιπέδου του καθαρού μετοχικού κεφαλαίου στο τέλος της προηγούμενης φορολογικής περιόδου, με άλλα λόγια, η ετήσια αύξηση του καθαρού μετοχικού κεφαλαίου.

Η έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου ισούται με τη βάση της έκπτωσης φόρου πολλαπλασιαζόμενη επί το δεκαετές επιτόκιο άνευ κινδύνου για το σχετικό νόμισμα, προσαυξημένη κατά ασφάλιστρο κινδύνου 1 % για τις ΜΜΕ.

3.Εάν, μετά τη λήψη έκπτωσης φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου, η βάση της έκπτωσης φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου είναι αρνητική σε μια φορολογική περίοδο, ποσό ίσο με την αρνητική έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου καθίσταται φορολογητέο για 10 διαδοχικές φορολογικές περιόδους για τις ΜΜΕ ή για μεσαίους ομίλους ή για 7 διαδοχικές φορολογικές περιόδους για οποιαδήποτε φορολογούμενη εταιρεία εκτός των ΜΜΕ ή μεσαίων ομίλων, έως τη συνολική αύξηση του καθαρού μετοχικού κεφαλαίου για το οποίο έχει ληφθεί τέτοια έκπτωση δυνάμει της παρούσας οδηγίας, εκτός εάν η φορολογούμενη εταιρεία προσκομίσει επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν ότι αυτό οφείλεται σε λογιστικές ζημίες που σημειώθηκαν κατά τη φορολογική περίοδο ή σε νομική υποχρέωση μείωσης του κεφαλαίου.

1.Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η φορολογούμενη εταιρεία, που δεν είναι ΜΜΕ ή μεσαίος όμιλος, μπορεί να αφαιρεί από τη φορολογητέα βάση της για σκοπούς φόρου εισοδήματος υπερβαίνον κόστος δανεισμού, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 σημείο 2) της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1164 του Συμβουλίου35, μέχρι ποσού α) που αντιστοιχεί στο 85 % του εν λόγω κόστους που προέκυψε κατά τη φορολογική περίοδο. Εάν το ποσό αυτό είναι υψηλότερο από το ποσό β) που καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1164, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η φορολογούμενη εταιρεία έχει δικαίωμα έκπτωσης μόνο του χαμηλότερου από τα δύο ποσά κατά τη φορολογική περίοδο. Η διαφορά μεταξύ των δύο ποσών α) και β) μεταφέρεται σε μεταγενέστερο ή προγενέστερο χρόνο σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1164.

_______________

35 Οδηγία (ΕΕ) 2016/1164 του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2016, για τη θέσπιση κανόνων κατά πρακτικών φοροαποφυγής που έχουν άμεση επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς (ΕΕ L 193 της 19.7.2016, σ. 1).

2.Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται σε υπερβαίνον κόστος δανεισμού που έχει προκύψει από την 1η Ιανουαρίου 2027.

β)τον αριθμό των ΜΜΕ και μεσαίων ομίλων που επωφελήθηκαν από την έκπτωση φόρου κατά τη φορολογική περίοδο, μεταξύ άλλων ως ποσοστό του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ και μεσαίων ομίλων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας και του αριθμού των ΜΜΕ που επωφελήθηκαν από την έκπτωση φόρου οι οποίες ανήκουν σε μεγάλους ομίλους κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 7 της οδηγίας 2013/34/ΕΕ·

Υποβολή εκθέσεων και επανεξέταση

1.Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή και τον αντίκτυπο της παρούσας οδηγίας, συνοδευόμενη, κατά περίπτωση, από νομοθετική πρόταση για την τροποποίηση της παρούσας οδηγίας.

2.Τα κράτη μέλη μπορούν να αναβάλουν την εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας οδηγίας σε φορολογούμενες εταιρείες οι οποίες την [1η Ιανουαρίου 2024] επωφελούνται από έκπτωση φόρου επί του μετοχικού κεφαλαίου δυνάμει του εθνικού δικαίου για περίοδο έως πέντε ετών και σε καμία περίπτωση για περίοδο μεγαλύτερη από τη διάρκεια του ωφελήματος δυνάμει του εθνικού δικαίου.