(1)Het bevorderen van een eerlijk en duurzaam ondernemingsklimaat en het verbeteren van het vennootschapsbelastingstelsel, onder meer door middel van gerichte belastingmaatregelen die investeringen en groei stimuleren, is een grote politieke prioriteit van de Unie. Om bedrijven te helpen zich duurzaam, robuust en op de lange termijn te financieren, met name na de drie economische crises die sinds 2008 hebben plaatsgevonden, waardoor veel bedrijven een beroep hebben moeten doen op schuldfinanciering om economische verliezen te dekken, moet het belastingstelsel onbedoelde verstoringen in zakelijke beslissingen, bijvoorbeeld de keuze voor financiering met vreemd in plaats van met eigen vermogen, zoveel mogelijk beperken. Het actieplan van de Commissie voor een kapitaalmarktenunie van 202014 bevat weliswaar belangrijke acties ter ondersteuning van zulke financiering, zoals Actie 4 – Meer langetermijn- en aandelenfinanciering door institutionele beleggers aanmoedigen, maar deze moeten worden versterkt door gerichte belastingmaatregelen. Daarbij moet rekening worden gehouden met de houdbaarheid van de begroting.

__________________

14 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s – Een kapitaalmarktenunie voor mensen en bedrijven – nieuw actieplan (COM(2020)0590) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0590&qid=1653289397475&from=NL).

(2)In de belastingstelsels van de lidstaten mogen belastingplichtigen rentebetalingen op financiering met vreemd vermogen aftrekken en zo hun belastinggrondslag voor de vennootschapsbelasting verlagen, terwijl kosten voor financiering met eigen vermogen in de meeste lidstaten fiscaal niet-aftrekbaar zijn. Door deze asymmetrische fiscale behandeling van financiering met eigen en vreemd vermogen ontstaat er bij het nemen van investeringsbeslissingen een voorkeur voor vreemd vermogen. De recente crises in verband met de schuldproblemen van ondernemingen op de interne markt hebben aangetoond dat er behoefte is aan een hervorming waarmee eigen vermogen en vreemd vermogen op gelijke voet worden geplaatst en een eind wordt gemaakt aan de voordelen van schuldfinanciering. Deze richtlijn is een antwoord op de talrijke oproepen van het Parlement om de fiscale ongelijkheid tussen vreemd en eigen vermogen aan te pakken1 bis. Wanneer lidstaten in hun nationale recht toch in een fiscale tegemoetkoming voor financiering met eigen vermogen voorzien, lopen de nationale maatregelen bovendien sterk uiteen in de manier waarop zij zijn vormgegeven. Het is daarom van essentieel belang dat een gelijk speelveld wordt gewaarborgd voor oplossingen met eigen vermogen en schuldinstrumenten, rekening houdend met het feit dat moet worden gezorgd voor een minimaal niveau van systematische samenhang tussen nationale belastingstelsels, met name op het niveau van belastingvoordelen.

(3)Om mogelijke belastinggerelateerde verstoringen tussen de lidstaten weg te nemen, moet een gemeenschappelijk regelgevingskader worden vastgesteld om de fiscale ongelijkheid tussen vreemd en eigen vermogen in de hele Unie op een gecoördineerde manier aan te pakken, met volledige inachtneming van het in de Verdragen vastgestelde institutionele EU-kader voor belastingaangelegenheden. Die regels moeten garanderen dat de financiering met vreemd en met eigen vermogen overal in de eengemaakte markt dezelfde fiscale behandeling krijgt. Tegelijkertijd moet een gemeenschappelijk EU-regelgevingskader, gezien de ruime fiscale aftrekbaarheid van schulden en het feit dat de invoering van een tegemoetkoming voor de aanwas van eigen vermogen rechtstreekse gevolgen kan hebben voor de overheidsinkomsten, houdbaar zijn voor de nationale begrotingen, ook op de korte termijn. Daarom moeten er in dat kader regels worden opgenomen die enerzijds de kosten voor financiering met eigen vermogen fiscaal aftrekbaar maken en anderzijds de fiscale aftrekbaarheid van kosten voor financiering met vreemd vermogen beperken. Deze richtlijn heeft tot doel een beter evenwicht te vinden tussen de verschillende uitdagingen in verband met de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van de lidstaten op de korte termijn, en daarmee te vermijden dat lidstaten aanzienlijke verliezen oplopen van hun inkomsten en ernaar te streven de financiële stabiliteit van ondernemingen te verbeteren.

(5)Om een einde te maken aan de benadeling van financiering met eigen vermogen, moet worden voorzien in een tegemoetkoming zodat een aanwas van eigen vermogen van een belastingplichtige tussen twee opeenvolgende belastingtijdvakken onder bepaalde voorwaarden van zijn belastbare grondslag kan worden afgetrokken. Deze tegemoetkoming moet worden berekend door de eigenvermogensaanwas te vermenigvuldigen met een notionele rentevoet die is gebaseerd op de risicovrije rente zoals bepaald in de overeenkomstig artikel 77 sexies, lid 2, van Richtlijn 2009/138/EG aangenomen uitvoeringshandelingen. Het concept van risicovrije rente maakt reeds deel uit van het EU-recht en is als zodanig al in de praktijk en doeltreffend toegepast. Indien een deel van de tegemoetkoming in een belastingtijdvak niet kan worden afgetrokken doordat er onvoldoende belastbare winst is, kan dit voorwaarts worden verrekend. Gezien de specifieke uitdagingen voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en middelgrote groepen om toegang te krijgen tot kapitaalmarkten en gezien hun hogere financieringskosten, de beperktere beschikbaarheid van kapitaal en het feit dat er een grotere kans bestaat dat perioden van verliezen voor hen langer duren, moet voor belastingplichtigen die een kmo of een middelgrote groep zijn, in een verhoogde tegemoetkoming voor eigen vermogen alsmede in een langere periode voor fiscale aftrekbaarheid worden voorzien. Om de aftrek van een tegemoetkoming voor eigen vermogen houdbaar te houden voor de overheidsfinanciën op de korte termijn, moet deze op passende en evenredige wijze in de tijd worden beperkt. Om het systeem tegen misbruik te beschermen, moet de fiscale waarde van de eigen aandelen van een belastingplichtige en van zijn deelnemingen in verbonden ondernemingen worden uitgesloten van de berekening van eigenvermogenmutaties. In dezelfde geest moet een afname van het eigen vermogen van een belastingplichtige tussen twee opeenvolgende belastingtijdvakken in de heffing worden betrokken om te voorkomen dat het eigen vermogen op onrechtmatige wijze wordt verhoogd. Een dergelijke regel zou ook een stimulans vormen om het eigen vermogen op een bepaald niveau te handhaven. Deze regel zou zo worden toegepast dat, wanneer er sprake is van een afname van het eigen vermogen van een belastingplichtige die gebruik heeft gemaakt van een tegemoetkoming voor eigenvermogensaanwas, er een bedrag dat wordt berekend op dezelfde wijze als de tegemoetkoming, belastbaar wordt gedurende tien belastingtijdvakken voor kmo’s en middelgrote groepen en gedurende zeven opeenvolgende belastingtijdvakken voor belastingplichtigen die geen kmo of middelgrote groep zijn, tenzij de belastingplichtige aantoont dat de afname uitsluitend te wijten is aan verliezen in het belastingtijdvak of aan een wettelijke verplichting. De Commissie en de lidstaten moeten informatie- en communicatieacties uitrollen met betrekking tot deze richtlijn, en met name met betrekking tot de mogelijkheden en voordelen die de richtlijn biedt voor kmo’s.

(6)Om te vermijden dat misbruik wordt gemaakt van de tegemoetkoming voor eigen vermogen, moeten specifieke regels ter bestrijding van belastingontwijking worden vastgesteld. Dergelijke regels moeten met name constructies tegengaan die worden opgezet om de voorwaarden te omzeilen waaronder een eigenvermogensaanwas in aanmerking komt voor een tegemoetkoming uit hoofde van deze richtlijn, bijvoorbeeld via de overdracht van deelnemingen in verbonden ondernemingen binnen een groep. Dergelijke regels moeten ook constructies tegengaan die worden opgezet om een tegemoetkoming te krijgen zonder dat er sprake is van eigenvermogensaanwas op groepsniveau. Voor dergelijke constructies zou bijvoorbeeld een beroep kunnen worden gedaan op financiering met vreemd vermogen of inbreng in contanten van binnen de groep. Specifieke regels ter bestrijding van belastingontwijking moeten ook voorkomen dat er constructies worden opgezet om een tegemoetkoming te krijgen voor een hogere dan de werkelijke eigenvermogensaanwas, bijvoorbeeld door de vorderingen voor kredietfinanciering te verhogen of activa over te waarderen. Daarnaast is de algemene antimisbruikregel van artikel 6 van Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad15 van toepassing op onrechtmatige handelingen die niet onder het specifieke kader ter bestrijding van belastingontwijking van deze richtlijn vallen. De lidstaten moeten er tevens voor zorgen dat de maatregelen die zij vaststellen om deze richtlijn in nationaal recht om te zetten, in overeenstemming zijn met de richtsnoeren van de Groep gedragscode (belastingregeling voor ondernemingen).

_________________

15 Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad van 12 juli 2016 tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken welke rechtstreeks van invloed zijn op de werking van de interne markt (PB L 193 van 19.7.2016, blz. 1).

(7)Om de fiscale ongelijkheid tussen vreemd en eigen vermogen met succes aan te pakken op een wijze die houdbaar is voor de overheidsfinanciën van de Unie, moet een tegemoetkoming voor financiering met eigen vermogen vergezeld gaan van een regel tot beperking van de aftrekbaarheid van het financieringskostensurplus voor groepen die geen middelgrote groepen zijn en ondernemingen die geen kmo’s zijn. Met het oog op de ongunstige economische omstandigheden als gevolg van de COVID‑19-crisis en de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne moet deze beperkende regel echter pas met ingang van 2027 worden ingevoerd. Gelet op de verschillende doelstellingen die met een dergelijke regel en met de bestaande anti-ontwijkingsregel inzake renteaftrekbeperking van artikel 4 van Richtlijn (EU) 2016/1164 worden nagestreefd, moeten beide regels gehandhaafd worden. Belastingplichtigen moeten de aftrekbaarheid van hun financieringskostensurplus eerst op grond van deze richtlijn en vervolgens op grond van de ATAD berekenen. Indien de tweede berekening in een lager bedrag van aftrekbaar financieringskostensurplus resulteert, moet de belastingplichtige dit lagere bedrag aftrekken en het verschil tussen beide bedragen overeenkomstig artikel 4 ATAD voorwaarts of achterwaarts verrekenen.

(9)Om de doeltreffendheid van deze richtlijn en het effect ervan op kmo’s en op de belastinginkomsten van de lidstaten te beoordelen, moet de Commissie een evaluatieverslag op basis van de door de lidstaten verstrekte informatie en andere beschikbare gegevens opstellen en publiceren. In dit verslag moet bijzondere aandacht worden besteed aan kmo’s en moet met name worden nagegaan of de bijzondere voorwaarden die kmo’s ter beschikking staan, toereikend zijn gebleken om financiering met eigen vermogen voor kmo’s aantrekkelijker te maken. Indien in dat verslag een ongunstig oordeel wordt geveld, moet de Commissie zonder onnodige vertraging een wetgevingsvoorstel voorleggen aan het Europees Parlement en de Raad om dit probleem aan de orde te stellen. Het verslag van de Commissie moet worden gepubliceerd.

Een tegemoetkoming voor eigen vermogen kan als volgt worden afgetrokken:

Indien de overeenkomstig de eerste alinea aftrekbare tegemoetkoming voor eigen vermogen hoger is dan het netto belastbare inkomen van een belastingplichtige in een belastingtijdvak, dragen de lidstaten er zorg voor dat de belastingplichtige het overschot aan tegemoetkoming voor eigen vermogen als volgt voorwaarts kan verrekenen:

Schrappen

Met inachtneming van artikel 5 wordt de grondslag van de tegemoetkoming voor eigen vermogen berekend als het verschil tussen het netto eigen vermogen aan het einde van het belastingtijdvak en het netto eigen vermogen aan het einde van het voorgaande belastingtijdvak, met andere woorden de toename van het netto eigen vermogen op jaarbasis.

De tegemoetkoming voor eigen vermogen is gelijk aan de grondslag van de tegemoetkoming, vermenigvuldigd met de risicovrije tienjaarsrente voor de desbetreffende valuta, vermeerderd met een risicopremie van 1 % voor kmo’s.

3.Indien de grondslag van de tegemoetkoming voor eigen vermogen, nadat al een tegemoetkoming voor eigen vermogen is gekregen, negatief is in een belastingtijdvak, wordt een bedrag, gelijk aan die negatieve grondslag, belastbaar gedurende tien opeenvolgende belastingtijdvakken voor kmo’s of middelgrote groepen of zeven opeenvolgende belastingtijdvakken voor belastingplichtigen die geen kmo of middelgrote groep zijn, tot maximaal de totale aanwas van het netto eigen vermogen waarvoor een dergelijke tegemoetkoming krachtens deze richtlijn is gekregen, tenzij de belastingplichtige op afdoende wijze aantoont dat dit te wijten is aan boekhoudkundige verliezen in het belastingtijdvak of aan een wettelijke verplichting om kapitaal af te bouwen.

1.De lidstaten dragen er zorg voor dat een belastingplichtige die geen kmo of middelgrote groep is het financieringskostensurplus als omschreven in artikel 1, punt 2, van Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad35 kan aftrekken van zijn belastbare grondslag in de vennootschapsbelasting tot maximaal een bedrag (a) ten belope van 85 % van een dergelijk in het belastingtijdvak ontstane surplus. Als dat bedrag hoger is dan het overeenkomstig artikel 4 van Richtlijn (EU) 2016/1164 bepaalde bedrag (b), dragen de lidstaten er zorg voor dat de belastingplichtige het recht heeft om alleen het laagste van beide bedragen in het belastingtijdvak af te trekken. Het verschil tussen de bedragen (a) en (b) wordt overeenkomstig artikel 4 van Richtlijn (EU) 2016/1164 voorwaarts of achterwaarts verrekend.

_______________

35 Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad van 12 juli 2016 tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken welke rechtstreeks van invloed zijn op de werking van de interne markt (PB L 193 van 19.7.2016, blz. 1).

2.Lid 1 is van toepassing op een financieringskostensurplus dat is ontstaan vanaf 1 januari 2027.

b)het aantal kmo’s en middelgrote groepen dat de tegemoetkoming in het belastingtijdvak heeft gekregen, ook uitgedrukt als percentage van het totale aantal kmo’s en middelgrote groepen dat onder het toepassingsgebied van de richtlijn valt, en het aantal kmo’s dat de tegemoetkoming heeft gekregen en die deel uitmaken van een grote groep in de zin van artikel 3, lid 7, van Richtlijn 2013/34/EU;

Verslagen en evaluatie

1.Uiterlijk op 31 december 2028 brengt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad verslag uit over de tenuitvoerlegging en het effect van deze richtlijn, hetgeen in voorkomend geval vergezeld gaat van een wetgevingsvoorstel tot wijziging van de richtlijn.

2.De lidstaten kunnen de toepassing van de bepalingen van deze richtlijn op belastingplichtigen die op [1 januari 2024] een tegemoetkoming voor eigen vermogen op grond van de nationale wetgeving krijgen, uitstellen gedurende een periode van maximaal vijf jaar maar in ieder geval niet langer dan de looptijd van het nationaalrechtelijke voordeel.