(1)Propagowanie sprawiedliwego i zrównoważonego otoczenia biznesowego oraz ulepszenie systemu opodatkowania osób prawnych m.in. dzięki stosowaniu ukierunkowanych środków podatkowych sprzyjających inwestycjom i wzrostowi stanowi jeden z głównych priorytetów politycznych Unii. Aby wspierać zrównoważone, solidne i długoterminowe finansowanie przedsiębiorstw, w szczególności po trzech kryzysach gospodarczych od 2008 r., wskutek których wiele przedsiębiorstw musiało korzystać z finansowania dłużnego, aby pokryć straty ekonomiczne, system podatkowy powinien minimalizować niezamierzone zakłócenia decyzji biznesowych, na przykład prowadzące do faworyzowania finansowania dłużnego zamiast finansowania kapitałowego. W planie działania Komisji z 2020 r. dotyczącym unii rynków kapitałowych14 przewidziano już wprawdzie istotne działania wspierające takie finansowanie, np. działanie nr 4: Zachęcanie inwestorów instytucjonalnych do stosowania na większą skalę finansowania długoterminowego i kapitałowego, należy jednak przyjąć również ukierunkowane środki podatkowe, aby zwiększyć skuteczność takich działań. Opracowując tego rodzaju środki, należy wziąć pod uwagę względy związane ze stabilnością fiskalną.

__________________

14 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania (COM(2020)0590). (https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:61042990-fe46-11ea-b44f-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_1&format=PDF)

(2)Systemy podatkowe państw członkowskich zapewniają podatnikom możliwość odliczania od podatku płatności odsetkowych związanych z finansowaniem dłużnym, co pozwala im zmniejszyć zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, natomiast koszty związane z finansowaniem kapitałowym nie podlegają odliczeniu od podatku w większości państw członkowskich. Asymetryczne traktowanie finansowania dłużnego i kapitałowego pod względem podatkowym w Unii sprawia, że przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych instrumenty dłużne znajdują się w uprzywilejowanej pozycji. Niedawne kryzysy związane z problemami z zadłużeniem przedsiębiorstw na rynku wewnętrznym pokazały, że istnieje potrzeba reformy, która zrówna finansowanie kapitałowe i dłużne oraz położy kres korzyściom wynikającym z finansowania dłużnego. Niniejsza dyrektywa stanowi odpowiedź na liczne apele Parlamentu, aby rozwiązać problem uprzywilejowania finansowania dłużnego w stosunku do kapitałowego1a. Ponadto w przypadkach, w których państwa członkowskie wprowadziły ulgi podatkowe związane z finansowaniem kapitałowym w swoim ustawodawstwie krajowym, takie środki krajowe różnią się znacznie od siebie pod względem koncepcji polityki. W związku z tym zasadnicze znaczenie ma zapewnienie równych warunków działania dla rozwiązań kapitałowych i instrumentów dłużnych, mając na uwadze potrzebę zagwarantowania minimalnych poziomów systematycznej spójności między krajowymi ramami podatkowymi, a mianowicie na poziomie korzyści podatkowych.

(3)Aby wyeliminować potencjalne zakłócenia związane z podatkami między państwami członkowskimi, należy ustanowić wspólne ramy przepisów służących rozwiązaniu w skoordynowany sposób problemu uwarunkowanego podatkami uprzywilejowania finansowania dłużnego w stosunku do kapitałowego na terytorium całej Unii, przy pełnym poszanowaniu ram instytucjonalnych Unii w kwestiach podatkowych ustanowionych w traktatach. Takie przepisy powinny zapewniać podobne traktowanie finansowania kapitałowego i finansowania dłużnego do celów podatkowych na jednolitym rynku. Jednocześnie, biorąc pod uwagę szerokie możliwości odliczania długu od podatku oraz fakt, że utworzenie ulgi z tytułu wzrostu kapitału własnego mogłoby mieć bezpośredni wpływ na dochody publiczne, wspólne unijne ramy legislacyjne powinny być zrównoważone dla budżetów państw członkowskich również w perspektywie krótkoterminowej. Tego rodzaju ramy powinny zatem uwzględniać, z jednej strony, przepisy zapewniające możliwość odliczania od podstawy opodatkowania kosztów finansowania kapitałowego, oraz, z drugiej strony, przepisy ograniczające możliwość odliczania od tej podstawy kosztów finansowania dłużnego. Niniejsza dyrektywa ma na celu osiągnięcie lepszej równowagi między różnymi wyzwaniami związanymi ze stabilnością finansów publicznych państw członkowskich w perspektywie krótkoterminowej, a tym samym powinna zapobiegać ponoszeniu przez państwa członkowskie znacznych strat w dochodach i dążyć do poprawy stabilności finansowej przedsiębiorstw.

(5)Aby zneutralizować uprzywilejowanie działające na niekorzyść finansowania kapitałowego, należy wprowadzić ulgę umożliwiającą – z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków – odliczanie od podstawy opodatkowania wzrostu kapitału własnego podatnika, do którego doszło między jednym okresem rozliczeniowym a drugim. Wspomnianą ulgę powinno się obliczać, mnożąc kwotę wzrostu kapitału własnego przez stopę odsetek nominalnych bazującą na stopie procentowej wolnej od ryzyka zgodnie z aktami wykonawczymi przyjętymi na mocy art. 77e ust. 2 dyrektywy 2009/138/WE. Wspomniane stopy procentowe wolne od ryzyka są już częścią prawa Unii i jako takie są skutecznie stosowane w praktyce. Dowolną część ulgi, której nie będzie można odliczyć w danym okresie rozliczeniowym z uwagi na niewystarczającą kwotę dochodów podlegających opodatkowaniu, będzie można przenieść na przyszły okres. Biorąc pod uwagę szczególne trudności w dostępie do rynków kapitałowych napotykane przez małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) i średniej wielkości grupy, ich wyższe koszty finansowania, niższą dostępność kapitału oraz wyższe prawdopodobieństwo, że będą one doświadczać dłuższych okresów strat, należy wprowadzić wyższą ulgę kapitałową oraz dłuższe okresy, w których możliwe będzie skorzystanie z odliczenia podatkowego, dla podatników będących MŚP lub średniej wielkości grupami. Aby możliwość odliczania ulgi kapitałowej nie zaburzyła stabilności finansów publicznych w perspektywie krótkoterminowej, ulga ta powinna być odpowiednio i proporcjonalnie przyznawana na określony czas. W celu ochrony systemu przed nadużyciami przy obliczaniu zmian poziomu kapitału własnego wyłączyć należy wartości dla celów podatkowych akcji lub udziałów własnych podatnika oraz jego udziały w powiązanych przedsiębiorstwach. Podobnie należy przewidzieć możliwość opodatkowania obniżenia kapitału własnego podatnika między jednym okresem rozliczeniowym a kolejnym okresem, co pozwoli unikać nadużyć związanych z manipulowaniem wzrostem kapitału własnego. Wprowadzenie tego rodzaju przepisu zachęcałoby również do utrzymywania kapitału własnego na określonym poziomie. Zgodnie z tym przepisem w przypadku obniżenia poziomu kapitału własnego podatnika, który korzystał z ulgi z tytułu wzrostu kapitału własnego, kwota obliczona w taki sam sposób jak podstawa ulgi podlegałaby opodatkowaniu przez 10 okresów rozliczeniowych dla MŚP i średniej wielkości grup oraz przez 7 kolejnych okresów rozliczeniowych dla każdego podatnika innego niż MŚP lub średniej wielkości grupa, chyba że podatnik przedstawiłby dowody świadczące o tym, że tego rodzaju obniżenie kapitału własnego było spowodowane wyłącznie stratami poniesionymi w danym okresie rozliczeniowym lub spoczywającym na nim zobowiązaniem prawnym. Komisja i państwa członkowskie powinny wdrożyć działania informacyjne i komunikacyjne w związku z niniejszą dyrektywą, w szczególności na temat możliwości i korzyści, jakie stwarza ona dla MŚP.

(6)Aby nie dopuścić do korzystania z ulgi kapitałowej niezgodnie z przeznaczeniem, należy przyjąć określone przepisy służące przeciwdziałaniu zjawisku unikania opodatkowania. Takie przepisy powinny koncentrować się w szczególności na systemach opracowywanych w celu obchodzenia warunków, które wzrost kapitału własnego musi spełnić, aby można było uznać go za kwalifikującego się do objęcia ulgą przewidzianą w niniejszej dyrektywie, na przykład na systemach wewnątrzgrupowych przeniesień udziałów w powiązanych przedsiębiorstwach. Przepisy te powinny również służyć eliminowaniu systemów ustanawianych w celu korzystania z ulgi pomimo braku jakiegokolwiek wzrostu poziomu kapitału własnego na poziomie grupy. Takie systemy mogą obejmować na przykład korzystanie z wewnątrzgrupowych instrumentów finansowania dłużnego lub z wkładów pieniężnych. Szczegółowe przepisy służące zapobieganiu unikania opodatkowania powinny również uniemożliwiać wprowadzanie systemów, które pozwalają na wykazywanie wykazanie wyższego wzrostu kapitału własnego niż w rzeczywistości, a tym samym ubieganie się o przyznanie wyższej ulgi,, na przykład poprzez zwiększanie należności z tytułu finansowania pożyczek lub zawyżanie wartości aktywów. Ponadto w odniesieniu do działań stanowiących nadużycia, które nie są objęte szczegółowymi ramami służącymi przeciwdziałaniu zjawisku unikania opodatkowania, zastosowanie mają przepisy ogólne przeciw unikaniu opodatkowania ustanowione w art. 6 dyrektywy Rady (UE) 2016/116415. Państwa członkowskie powinny również zadbać o to, by środki przyjęte w celu transpozycji niniejszej dyrektywy do prawa krajowego były zgodne z wytycznymi Grupy ds. Kodeksu Postępowania (opodatkowanie działalności gospodarczej).

_________________

15 Dyrektywa Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiająca przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz.U. L 193 z 19.7.2016, s. 1).

(7)Aby skutecznie rozwiązać problem zjawiska uprzywilejowania finansowania dłużnego w stosunku do kapitałowego, któremu sprzyja system podatkowy, w sposób zrównoważony dla finansów publicznych Unii, uldze dotyczącej finansowania kapitałowego powinna towarzyszyć zasada ograniczania możliwości odliczania nadwyżki kosztów finansowania zewnętrznego od podstawy opodatkowania w przypadku grup, które nie są średniej wielkości grupami, oraz przedsiębiorstw, które nie są MŚP. Biorąc jednak pod uwagę niekorzystne warunki gospodarcze wynikające z kryzysu związanego z COVID-19 i rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie, tę zasadę ograniczenia należy wprowadzić dopiero od 2027 r. Biorąc pod uwagę różne cele przyświecające takiemu przepisowi i istniejącemu przepisowi służącemu przeciwdziałaniu unikaniu opodatkowania poprzez ograniczanie możliwość odliczania odsetek, tj. art. 4 dyrektywy (UE) 2016/1164, należy utrzymać obydwa te przepisy. Podatnicy powinni w pierwszej kolejności dokonywać obliczeń na potrzeby możliwości odliczenia nadwyżki kosztów finansowania zewnętrznego od podstawy opodatkowania zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy, a dopiero w dalszej kolejności zgodnie z przepisami ATAD. Jeżeli obliczenia przeprowadzone zgodnie z przepisami ATAD doprowadzą do uzyskania niższej kwoty nadwyżki kosztów finansowania zewnętrznego podlegającej odliczeniu od podstawy opodatkowania, podatnik powinien odliczyć taką niższą kwotę i przenieść wszelką różnicę między tymi dwiema kwotami na przyszłe lub poprzednie okresy zgodnie z art. 4 ATAD.

(9)Aby ocenić skuteczność niniejszej dyrektywy oraz jej wpływ na MŚP i dochody podatkowe w państwach członkowskich, Komisja powinna sporządzić i opublikować sprawozdanie oceniające na podstawie informacji przekazanych przez państwa członkowskie i innych dostępnych danych. W sprawozdaniu tym należy poświęcić szczególną uwagę MŚP, a w szczególności ocenić, czy specjalne warunki, z których mogą korzystać MŚP, okazały się wystarczające, aby zwiększyć wśród nich atrakcyjność finansowania kapitałowego. Jeżeli zawarta w tym sprawozdaniu ocena będzie negatywna, Komisja powinna bez zbędnej zwłoki przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wniosek ustawodawczy dotyczący tej kwestii. Sprawozdanie Komisji powinno zostać opublikowane.

Ulga kapitałowa podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania:

Jeżeli podlegająca odliczeniu ulga kapitałowa, o której mowa w akapicie pierwszym, jest wyższa niż podlegający opodatkowaniu dochód netto podatnika w danym okresie rozliczeniowym, państwa członkowskie zapewniają podatnikowi możliwość przeniesienia nadwyżki ulgi dotyczącej kapitału własnego w następujący sposób:

skreśla się

Z zastrzeżeniem przepisów art. 5, podstawę ulgi kapitałowej oblicza się jako różnicę między poziomem kapitału własnego netto na koniec danego okresu rozliczeniowego a poziomem kapitału własnego netto na koniec poprzedniego okresu rozliczeniowego, czyli innymi słowy jest to wzrost kapitału własnego netto rok do roku.

Wysokość ulgi kapitałowej odpowiada podstawie ulgi pomnożonej przez dziesięcioletnią stopę procentową wolną od ryzyka ustaloną dla odpowiedniej waluty, którą powiększa się następnie o premię z tytułu ryzyka w wysokości 1 % dla MŚP.

3.Jeżeli po przyznaniu ulgi kapitałowej podstawa tej ulgi przyjmie wartość ujemną w okresie rozliczeniowym, kwota stanowiąca równowartość ujemnej ulgi dotyczącej kapitału własnego będzie podlegała opodatkowaniu przez 10 kolejnych okresów rozliczeniowych w przypadku MŚP lub średniej wielkości grup oraz przez 7 kolejnych okresów rozliczeniowych dla każdego podatnika innego niż MŚP lub średniej wielkości grupa, aż do osiągnięcia wzrostu całkowitego kapitału własnego netto zgodnie z niniejszą dyrektywą, chyba że podatnik przedstawi wystarczające dowody świadczące o tym, że sytuacja ta wynika ze strat poniesionych w danym okresie rozliczeniowym lub ze spoczywającego na nim zobowiązania prawnego do obniżenia poziomu kapitału.

1.Państwa członkowskie zapewniają podatnikowi innemu niż MŚP lub średniej wielkości grupa możliwość odliczenia od jego podstawy opodatkowania do celów podatku dochodowego od osób prawnych nadwyżki kosztów finansowania zewnętrznego zdefiniowanych w art. 2 pkt 1 dyrektywy Rady (UE) 2016/116435 do maksymalnej kwoty (a) odpowiadającej 85 % takich kosztów poniesionych w danym okresie rozliczeniowym. Jeżeli wspomniana kwota jest wyższa niż kwota (b) obliczona zgodnie z art. 4 dyrektywy (UE) 2016/1164, państwa członkowskie zapewniają, aby podatnik był uprawniony do odliczenia wyłącznie niższej z tych dwóch kwot w danym okresie rozliczeniowym. Różnica między dwiema kwotami (a) i (b) podlega przeniesieniu na przyszłe lub poprzednie okresy zgodnie z art. 4 dyrektywy (UE) 2016/1164.

_______________

35 Dyrektywa Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiająca przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz.U. L 193 z 19.7.2016, s. 1).

2.Przepisy ust. 1 mają zastosowanie do nadwyżki kosztów finansowania zewnętrznego poniesionych od dnia 1 stycznia 2027 r.

b)liczbę MŚP i średniej wielkości grup, które skorzystały z ulgi w danym okresie rozliczeniowym, wyrażoną również jako odsetek łącznej liczby MŚP i średniej wielkości grup objętych zakresem niniejszej dyrektywy, oraz liczbę MŚP, które skorzystały z ulgi i które wchodzą w skład dużych grup w rozumieniu art. 3 ust. 7 dyrektywy 2013/34/UE;

Sprawozdania i przegląd

1.Do 31 grudnia 2028 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z wdrożenia i skutków niniejszej dyrektywy, w stosownych przypadkach wraz z wnioskiem ustawodawczym dotyczącym zmiany niniejszej dyrektywy.

2.Państwa członkowskie mogą odroczyć rozpoczęcie stosowania przepisów niniejszej dyrektywy w odniesieniu do podatników, którzy według stanu na dzień [1 stycznia 2024 r.] będą korzystali z ulgi kapitałowej przyznanej na mocy przepisów krajowych, na okres wynoszący maksymalnie pięć lat, ale w żadnym wypadku na nie dłużej niż do chwili wygaśnięcia takiej ulgi zgodnie z przepisami prawa krajowego.