P9_TA(2024)0019Υδράργυρος: οδοντιατρικά αμαλγάματα και άλλα προϊόντα με προσθήκη υδραργύρου που υπόκεινται σε περιορισμούς παραγωγής, εισαγωγής και εξαγωγήςΤροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Ιανουαρίου 2024 στην πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2017, για τον υδράργυρο όσον αφορά τα οδοντιατρικά αμαλγάματα και άλλα προϊόντα με προσθήκη υδραργύρου που υπόκεινται σε περιορισμούς παραγωγής, εισαγωγής και εξαγωγής (COM(2023)0395 – C9-0309/2023 – 2023/0272(COD)) Το θέμα αναπέμφθηκε για διοργανικές διαπραγματεύσεις στην αρμόδια επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 59 παράγραφος 4 τέταρτο εδάφιο του Κανονισμού (Α9-0002/2024).(Συνήθης νομοθετική διαδικασία: πρώτη ανάγνωση)Κείμενο που προτείνει η ΕπιτροπήΤροπολογίαΤροπολογία 1Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 1 α (νέα)

(1α)Ο υδράργυρος είναι χημική ουσία που εγείρει περιβαλλοντικές ανησυχίες παγκοσμίως, λόγω της ατμοσφαιρικής μεταφοράς του σε μεγάλες αποστάσεις, της ανθεκτικότητάς του μετά την ανθρωπογενή εισαγωγή του στο περιβάλλον και της βιοσυσσωρευσιμότητάς του στα οικοσυστήματα. Ο υδράργυρος έχει επίσης σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και μεταφέρεται από τη μητέρα στο παιδί μέσω του πλακούντα ή του θηλασμού. Η ρύπανση του περιβάλλοντος από υδράργυρο μπορεί να προκληθεί από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων της ανεπαρκούς διαχείρισης των αποβλήτων υδραργύρου, της αποτέφρωσης ή της πλημμελούς χρήσης υποχρεωτικών διαχωριστών στα οδοντιατρεία.

Τροπολογία 2Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 4

(4)Λαμβανομένης υπόψη της διαθεσιμότητας εναλλακτικών λύσεων χωρίς την προσθήκη υδραργύρου, είναι σκόπιμο να απαγορευτεί η χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων για οδοντιατρική θεραπεία όλων των μελών του πληθυσμού, με παράλληλη διατήρηση της δυνατότητας χρήσης οδοντιατρικών αμαλγαμάτων για ασθενείς με ειδικές ιατρικές ανάγκες. Για να αποφευχθεί η παραγωγή οδοντιατρικών αμαλγαμάτων, τα οποία απαγορεύονται στην αγορά της Ένωσης, για εξαγωγή από την Ένωση, είναι αναγκαίο να απαγορευτεί η παραγωγή και εξαγωγή οδοντιατρικών αμαλγαμάτων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/852.

(4)Λαμβανομένων υπόψη της διαθεσιμότητας εναλλακτικών λύσεων χωρίς την προσθήκη υδραργύρου, της οικονομικής προσιτότητας των εναλλακτικών υλικών και της τρέχουσας μετάβασης σε σφραγίσματα χωρίς υδράργυρο σε πολλά κράτη μέλη, είναι σκόπιμο να απαγορευτεί η χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων για οδοντιατρική θεραπεία όλων των μελών του πληθυσμού, με παράλληλη διατήρηση της δυνατότητας χρήσης οδοντιατρικών αμαλγαμάτων για ασθενείς με ειδικές ιατρικές ανάγκες. Η μετάβαση σε εναλλακτικές λύσεις για σφραγίσματα χωρίς υδράργυρο έχει ήδη προχωρήσει σε πολλά κράτη μέλη, γεγονός που τονίζει τη σκοπιμότητα και αναγκαιότητα της εν λόγω απαγόρευσης ως οικονομικά αποδοτικού τρόπου για την πρόληψη της πρόσθετης ρύπανσης από υδράργυρο. Για να αποφευχθεί η παραγωγή οδοντιατρικών αμαλγαμάτων, τα οποία απαγορεύονται στην αγορά της Ένωσης, για εξαγωγή από την Ένωση, είναι αναγκαίο να απαγορευτεί η παραγωγή και εξαγωγή οδοντιατρικών αμαλγαμάτων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/852.

Τροπολογία 3Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 4 α (νέα)

(4α)Τα αποτεφρωτήρια αποτελούν σημαντική πηγή εκλύσεων υδραργύρου στην ατμόσφαιρα και, ακόμη και με τη σταδιακή κατάργηση των οδοντιατρικών αμαλγαμάτων, τα αποτεφρωτήρια θα συνεχίσουν να συμβάλλουν στη ρύπανση του αέρα, των υδάτων και του εδάφους από υδράργυρο. Είναι αναγκαίο να συγκεντρωθούν πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη και να αναπτυχθούν κατευθυντήριες γραμμές για τα αποτεφρωτήρια, προκειμένου να προλαμβάνεται καταλλήλως η ρύπανση και να μετριαστούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία.

Τροπολογία 16Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 4 β (νέα)

(4β) Για να περιοριστούν οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις που θα έχει στο κόστος της οδοντιατρικής περίθαλψης για ασθενείς και οδοντιάτρους η μετάβαση σε σφραγίσματα χωρίς υδράργυρο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν ότι διατίθεται κατάλληλη αποζημίωση για εναλλακτικές λύσεις χωρίς υδράργυρο. Η σταδιακή κατάργηση των οδοντιατρικών αμαλγαμάτων θα πρέπει να συνοδεύεται από επαγγελματική κατάρτιση των οδοντιάτρων, κατά περίπτωση, προκειμένου να προσαρμοστούν στις νέες τεχνικές.

Τροπολογία 4Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 5

(5)Το άρθρο 4 παράγραφος 1 της οδηγίας 2011/65/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου44 απαγορεύει τη διάθεση στην αγορά της Ένωσης και την εισαγωγή στην Ένωση ορισμένων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που περιέχουν υδράργυρο. Στο παράρτημα III της εν λόγω οδηγίας απαριθμούνται, μεταξύ άλλων, ορισμένοι λαμπτήρες με προσθήκη υδραργύρου που εξαιρούνται από την εν λόγω απαγόρευση έως τις ημερομηνίες που ορίζονται σε εν λόγω παράρτημα. Η εξαίρεση αυτή έληξε ήδη στις 13 Απριλίου 2016 για τους μη γραμμικούς λαμπτήρες αλογονοφωσφορικών αλάτων, στις 24 Φεβρουαρίου 2023 για ορισμένους συμπαγείς λαμπτήρες φθορισμού, και στις 24 Αυγούστου 2023 για τους γραμμικούς λαμπτήρες φθορισμού για σκοπούς γενικού φωτισμού. Για τους μη γραμμικούς τριφωσφορικούς λαμπτήρες φθορισμού, η εξαίρεση λήγει στις 24 Φεβρουαρίου 2025. Η εξαίρεση για τους περισσότερους λαμπτήρες (ατμού) νατρίου υψηλής πίεσης για σκοπούς γενικού φωτισμού με βελτιωμένο χρωματικό δείκτη έληξε στις 24 Φεβρουαρίου 2023, ενώ για τους υπόλοιπους, καθώς και για άλλους λαμπτήρες (ατμού) νατρίου υψηλής πίεσης για σκοπούς γενικού φωτισμού, η εξαίρεση θα λήξει στις 24 Φεβρουαρίου 2025. Επιπλέον, ορισμένοι γραμμικοί λαμπτήρες φθορισμού για σκοπούς γενικού φωτισμού απαριθμούνται για μελλοντική απαγόρευση στην απόφαση MC-4/3 που εκδόθηκε κατά την τέταρτη σύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 21 έως τις 25 Μαρτίου 2022, της διάσκεψης των συμβαλλόμενων μερών της σύμβασης της Μιναμάτα για τον υδράργυρο45. Η εν λόγω απόφαση υποστηρίχθηκε από την Ένωση με την απόφαση (ΕΕ) 2022/549 του Συμβουλίου46. Δεδομένου ότι είναι σκόπιμο να απαγορευτεί η εξαγωγή, από την Ένωση, των υπόλοιπων λαμπτήρων με προσθήκη υδραργύρου το συντομότερο δυνατόν, και ότι ορισμένοι από τους εν λόγω λαμπτήρες δεν καλύπτονται επί του παρόντος από το μέρος Α του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΕ) 2017/852, θα πρέπει, για λόγους συνοχής, να συμπεριληφθούν σε αυτό προκειμένου να απαγορευτεί η παραγωγή και εξαγωγή τους από τις ημερομηνίες που προσδιορίζονται στο παράρτημα III της οδηγίας 2011/65/ΕΕ και τις πλέον φιλόδοξες ημερομηνίες που περιλαμβάνονται στην απόφαση MC-4/3. Επίσης, μπορούν να επιτευχθούν σημαντικά παράλληλα οφέλη χάρη στη σταδιακή κατάργηση των εξαγωγών λαμπτήρων με προσθήκη υδραργύρου το συντομότερο δυνατόν, δεδομένου ότι οι εναλλακτικές λύσεις χωρίς υδράργυρο είναι ενεργειακά αποδοτικότερες και, επομένως, θα αποτρέψουν την έκλυση τόνων εκπομπών CO2.

__________________

44 Οδηγία 2011/65/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2011, για τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών σε ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό (ΕΕ L 174 της 1.7.2011).

45 Απόφαση (ΕΕ) 2022/549 του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2022, για τη θέση που πρέπει να ληφθεί, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο δεύτερο μέρος της τέταρτης συνόδου της διάσκεψης των συμβαλλόμενων μερών της σύμβασης της Μιναμάτα για τον υδράργυρο όσον αφορά την έκδοση απόφασης για την τροποποίηση των παραρτημάτων Α και Β της εν λόγω σύμβασης (ΕΕ L 107 της 6.4.2022, σ. 78).

46 Απόφαση (ΕΕ) 2022/549 του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2022, για τη θέση που πρέπει να ληφθεί, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο δεύτερο μέρος της τέταρτης συνόδου της διάσκεψης των συμβαλλόμενων μερών της σύμβασης της Μιναμάτα για τον υδράργυρο όσον αφορά την έκδοση απόφασης για την τροποποίηση των παραρτημάτων Α και Β της εν λόγω σύμβασης (ΕΕ L 107 της 6.4.2022, σ. 8).

Τροπολογία 5Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 5 α (νέα)

(5α)Υπό το πρίσμα των επιζήμιων επιπτώσεων του υδραργύρου και των ενώσεων υδραργύρου στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, η έκθεση και οι εκπομπές θα πρέπει να ελαχιστοποιηθούν περαιτέρω στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Σύμφωνα με πρόσφατες εκθέσεις, οι ευρωπαϊκές εταιρείες παράγουν και εξάγουν ενώσεις υδραργύρου που χρησιμοποιούνται για μη επιτρεπόμενες χρήσεις, ιδίως σε καλλυντικά. Επομένως, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή και επιβολή της σύμβασης της Μιναμάτα, ιδίως όσον αφορά τη χρήση υδραργύρου και ενώσεων υδραργύρου στα καλλυντικά και την παραγωγή, εισαγωγή και εξαγωγή υδραργύρου και ενώσεων υδραργύρου για μη επιτρεπόμενες χρήσεις. Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει περαιτέρω τις εναπομένουσες χρήσεις του υδραργύρου, για παράδειγμα στην πορομετρία, σε φάρους και σε εμβόλια, καθώς και την ανάγκη τροποποίησης του καταλόγου με τις σημαντικές πηγές αποβλήτων και, κατά περίπτωση, να προτείνει μέτρα για τη σταδιακή κατάργηση των χρήσεων αυτών και για τη ρύθμιση της παρασκευής, εισαγωγής και εξαγωγής για τους σκοπούς αυτούς.

Τροπολογία 6Πρόταση κανονισμούΑιτιολογική σκέψη 5 β (νέα)

(5β) Δεδομένης της έλλειψης κατάλληλων συστημάτων συλλογής για προϊόντα με προσθήκη υδραργύρου στα απόβλητα ηλεκτρονικών και μη ηλεκτρονικών ειδών, συνεχίζονται οι δευτερογενείς εκπομπές υδραργύρου από χώρους υγειονομικής ταφής και αποτεφρωτήρες αποβλήτων και είναι, επομένως, αναγκαίο να συλλέγονται τα εν λόγω απόβλητα χωριστά και με περιβαλλοντικά ορθό τρόπο.

Τροπολογία 7Πρόταση κανονισμούΆρθρο 1 – παράγραφος 1 – σημείο 1 – στοιχείο αΚανονισμός (ΕΕ) 2017/852Άρθρο 10 – παράγραφος 2α

2α.Από την 1η Ιανουαρίου 2025 δεν χρησιμοποιούνται οδοντιατρικά αμαλγάματα για την οδοντιατρική θεραπεία οποιουδήποτε μέλους του πληθυσμού, εκτός εάν ο οδοντίατρος το θεωρεί απολύτως απαραίτητο λόγω των ειδικών ιατρικών αναγκών του ασθενούς.

2α.Από την 1η Ιανουαρίου 2025 δεν χρησιμοποιούνται οδοντιατρικά αμαλγάματα για την οδοντιατρική θεραπεία οποιουδήποτε μέλους του πληθυσμού, εκτός εάν ο οδοντίατρος το θεωρεί απολύτως απαραίτητο λόγω των δεόντως αιτιολογημένων ειδικών ιατρικών αναγκών του ασθενούς.

Τροπολογία 8Πρόταση κανονισμούΆρθρο 1 – παράγραφος 1 – σημείο 1 α (νέο)Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Άρθρο 11 — παράγραφος 1 α (νέα)

1α) Στο άρθρο 11, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

«Τα προϊόντα με προσθήκη υδραργύρου που εξακολουθούν να κυκλοφορούν και που δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν θεωρούνται απόβλητα και συλλέγονται χωριστά και με περιβαλλοντικά ορθό τρόπο.».

Τροπολογία 9Πρόταση κανονισμούΆρθρο 1 – παράγραφος 1 – σημείο 1 β (νέο)Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Άρθρο 18 – παράγραφος 3 α (νέα)

1β)Στο άρθρο 18, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

«3α. Έως τις 30 Ιουνίου 2024, και στη συνέχεια ανά διετία, τα κράτη μέλη υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με τα σχεδιαζόμενα και εφαρμοζόμενα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου και των εκλύσεων από αποτεφρωτήρια.

Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τα σχετικά με τα μέτρα δεδομένα που υποβάλλουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο.».

Τροπολογία 10Πρόταση κανονισμούΆρθρο 1 – παράγραφος 1 – σημείο 1 γ (νέο)Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Άρθρο 19 – παράγραφος 1 α (νέα)

1γ)Στο άρθρο 19, παρεμβάλλεται η ακόλουθη παράγραφος:

«1α. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου και των εκλύσεων από αποτεφρωτήρια, με βάση τα υποβαλλόμενα δεδομένα που αναφέρονται στο άρθρο 18 παράγραφος 3α και, κατά περίπτωση, σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις τεχνολογίες μείωσης για τον έλεγχο και τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου και των εκλύσεων από αποτεφρωτήρια, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές.».

Τροπολογία 11Πρόταση κανονισμούΆρθρο 1 – παράγραφος 1 – σημείο 1 δ (νέο)Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Άρθρο 19 – παράγραφος 2 α (νέα)

1δ)Στο άρθρο 19, παρεμβάλλεται η ακόλουθη παράγραφος:

«2α. Έως τις 30 Ιουνίου 2026, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο στην οποία αξιολογείται η σκοπιμότητα της άρσης των εξαιρέσεων για τη χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων, που αναφέρονται στο άρθρο 10, έως το 2030. Η εν λόγω έκθεση περιγράφει επίσης τις επιπτώσεις στην υγεία των ασθενών γενικά και των ασθενών που εξαρτώνται από σφραγίσματα αμαλγαμάτων.

Η Επιτροπή, κατά περίπτωση, προτείνει μέτρα, μαζί με την έκθεσή της που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο.

Το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με:

α)την εφαρμογή και επιβολή της σύμβασης, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη σταδιακή κατάργηση του υδραργύρου στα καλλυντικά έως το 2025 από τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης, καθώς και τον έλεγχο και την εξάλειψη της παραγωγής, εισαγωγής και εξαγωγής ενώσεων υδραργύρου για παράνομες πρακτικές εντός της Ένωσης και παγκοσμίως·

β)την ανάγκη σταδιακής κατάργησης των υπόλοιπων χρήσεων υδραργύρου, π.χ. σε φάρους και στην πορομετρία·

γ)την ανάγκη επέκτασης του καταλόγου των πηγών αποβλήτων υδραργύρου που αναφέρεται στο άρθρο 11.

Μαζί με την έκθεσή της που αναφέρεται στο τρίτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου, η Επιτροπή, κατά περίπτωση, προτείνει μέτρα, όπως επανεξέταση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 649/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου1a και περιορισμούς στις εξαγωγές αμιδοχλωριδίου του υδραργύρου (HgNH2Cl).

__________________________________

1α Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 649/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2012, σχετικά με τις εξαγωγές και εισαγωγές επικίνδυνων χημικών προϊόντων (ΕΕ L 201 της 27.7.2012, σ. 60).».

Τροπολογία 12Πρόταση κανονισμούΆρθρο 1 – παράγραφος 1 – σημείο 1 ε (νέο)Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Άρθρο 19 – παράγραφος 3

1ε)Στο άρθρο 19, η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

3. Η Επιτροπή υποβάλλει, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, νομοθετική πρόταση μαζί με τις εκθέσεις της που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2.

«3. Η Επιτροπή υποβάλλει, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, νομοθετική πρόταση μαζί με τις εκθέσεις της που αναφέρονται στο παρόν άρθρο.».

Τροπολογία 13Πρόταση κανονισμούΠαράρτημα – παράγραφος 1 – σημείο 2Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Παράρτημα II – μέρος Α – καταχώριση 4α

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

4α.Τριφωσφορικοί λαμπτήρες για σκοπούς γενικού φωτισμού που δεν περιλαμβάνονται στο σημείο 4 στοιχείο α).

31.12.2027

Τροπολογία

4α.Τριφωσφορικοί λαμπτήρες για σκοπούς γενικού φωτισμού που δεν περιλαμβάνονται στο σημείο 4 στοιχείο α).

31.12.2025

Τροπολογία 14Πρόταση κανονισμούΠαράρτημα – παράγραφος 1 – σημείο 2Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Παράρτημα II – μέρος Α – καταχώριση 4γ

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

4γ.Μη γραμμικοί τριφωσφορικοί λαμπτήρες.

31.12.2027

Τροπολογία

4γ.Μη γραμμικοί τριφωσφορικοί λαμπτήρες.

31.12.2025

Τροπολογία 15Πρόταση κανονισμούΠαράρτημα – παράγραφος 1 – σημείο 3Κανονισμός (ΕΕ) 2017/852Παράρτημα II – μέρος Α – καταχώριση 5α

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

5α.Λαμπτήρες (ατμού) υδραργύρου και νατρίου υψηλής πίεσης (HPS) για σκοπούς γενικού φωτισμού.

31.12.2025

Τροπολογία

5α.Λαμπτήρες (ατμού) υδραργύρου και νατρίου υψηλής πίεσης (HPS) για σκοπούς γενικού φωτισμού με:

α)P ≤ 105 W που υπερβαίνει τα 16 mg Hg·

β)105 W < P ≤ 155 W που υπερβαίνει τα 20 mg Hg·

γ)P > 155 W που υπερβαίνει τα 25 mg Hg.

31.12.2025