P9_TA(2024)0034De rol van preventieve diplomatie bij de oplossing van bevroren conflicten wereldwijd - een gemiste kans of verandering voor de toekomst?Aanbeveling van het Europees Parlement van 17 januari 2024 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid betreffende de rol van preventieve diplomatie bij de oplossing van bevroren conflicten wereldwijd – een gemiste kans of verandering voor de toekomst? (2023/2050(INI))Het Europees Parlement,

–gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

–gezien de conclusies van de Raad van 20 juni 2011 over conflictpreventie en van 22 januari 2018 over de geïntegreerde aanpak voor externe conflicten en crises,

–gezien de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie van 28 juni 2016,

–gezien de Raadsconclusies en het concept voor EU-vredesbemiddeling van de Raad van 7 december 2020,

–gezien het “strategisch kompas inzake veiligheid en defensie – Voor een Europese Unie die haar burgers, waarden en belangen beschermt en bijdraagt aan de internationale vrede en veiligheid”, zoals goedgekeurd door de Raad op 21 maart 2022 en bekrachtigd door de Europese Raad op 25 maart 2022,

–gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 1 september 2023 getiteld “Updated toolset for EU Conflict Analysis and Conflict Early Warning – Objectives, processes and guidance” (SWD(2023)0295),

–gezien zijn aanbeveling van 10 februari 1999 over de oprichting van een Europees Civiel Vredeskorps PB C 150 van 28.5.1999, blz. 164.,

–gezien de nieuwe agenda voor vrede (“New Agenda for Peace”) van de VN van 20 juli 2023,

–gezien resolutie 1325 van de VN-Veiligheidsraad over vrouwen, vrede en veiligheid, van 31 oktober 2000,

–gezien zijn resolutie van 23 oktober 2020 over gendergelijkheid in het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU PB C 404 van 6.10.2021, blz. 202.,

–gezien zijn resolutie van 12 maart 2019 over de opbouw van EU-capaciteit voor conflictpreventie en -bemiddeling PB C 23 van 21.1.2021, blz. 16.,

–gezien zijn resolutie van 18 april 2023 over de tenuitvoerlegging van het civiele GVDB en andere EU-veiligheidsbijstand Aangenomen teksten, P9_TA(2023)0106.,

–gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over klimaatdiplomatie van de EU van 6 oktober 2023,

–gezien zijn resolutie van 14 juni 2018 over de Georgische bezette gebieden tien jaar na de Russische inval PB C 28 van 27.1.2020, blz. 97.,

–gezien artikel 118 van zijn Reglement,

–gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken (A9‑0404/2023),

A.overwegende dat vredeshandhaving, conflictpreventie en versterking van de internationale veiligheid behoren tot de kerndoelstellingen van het externe beleid van de EU, zoals bepaald in artikel 21, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie;

B.overwegende dat er meerdere factoren zijn die bijdragen aan de conflicten en instabiliteit die zich overal ter wereld uitbreiden, met name in het licht van de illegale aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de toenemende spanningen in het Midden-Oosten, waaronder een veranderende geopolitieke context voortkomend uit het feit dat opkomende machten actoren die lange tijd dominant waren uitdagen, aanvallen op het multilaterale systeem, de democratie en de op regels gebaseerde orde, geweld dat weer opflakkert in slepende conflicten, opkomende technologieën, cyberdreigingen, kwaadwillende inmenging van derde partijen, de klimaat- en biodiversiteitscrises, ongekende niveaus van wereldwijde economische ongelijkheid, de uitholling van rechten, met name die van vrouwen, de hardnekkige en stelselmatige uitsluiting en discriminatie van complete sociale groepen, de wereldwijde achteruitgang op het gebied van de mensenrechten en de democratie, voedselzekerheidskwesties en migratie;

C.overwegende dat de VN “preventieve diplomatie” definieert als diplomatieke actie om te voorkomen dat geschillen ontaarden in conflicten en om te voorkomen dat conflicten, wanneer deze zich voordoen, zich verder verspreiden;

D.overwegende dat preventieve diplomatie in de EU onder meer bestaat uit politieke en financiële steun voor het multilaterale systeem, handel, ontwikkeling, humanitaire bijstand en mensenrechten, waarbij de nadruk ligt op het in kaart brengen van mogelijkheden om de oorzaken van conflicten aan te pakken en het scheppen van ruimte voor dialoog, dikwijls in samenwerking met internationale en regionale organisaties, evenals de betrokken partijen;

E.overwegende dat bevroren conflicten nationalistische narratieven en sentimenten aanwakkeren en normaliseren, en de opkomst van extreemrechts bestendigen;

F.overwegende dat opkomende machten traditionele spelers uitdagen, hetgeen tezamen met nieuwe technologieën en de voortschrijdende globalisering leidt tot toenemende internationale concurrentie, hetgeen gecombineerd met klimaatverandering, voedselzekerheidskwesties en migratie leidt tot stijgende spanningen en uiteindelijk tot conflicten overal ter wereld die ook een uitdaging vormen voor de EU;

G.overwegende dat in de huidige volatiele geopolitieke situatie de multilaterale, op regels gebaseerde orde wordt bedreigd en onder vuur ligt, waardoor het van het grootste belang is dat de EU op internationale conflictsituaties reageert overeenkomstig de door haar verkondigde waarden, zoals eerbiediging van de mensenrechten, gelijkheid, vrijheid, democratie, de rechtsstaat en de menselijke waardigheid, teneinde de steun voor het multilateralisme niet verder te verzwakken; overwegende dat sommige vroegere allianties die zijn gefundeerd op een gemeenschappelijk belang om dit systeem te ontwrichten, opnieuw begin op te komen, zoals Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika (BRICS); overwegende dat de eenzijdige acties van Rusland een aanzienlijk effect hebben gehad op de totstandkoming van allianties en de vestiging van zijn invloedssferen;

H.overwegende dat de instandhouding en verdediging van het multilateralisme en een op regels gebaseerde internationale orde met het oog op de bevordering van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat urgentie geniet;

I.overwegende dat autocratische actoren het universele karakter van mensenrechten ter discussie stellen en democratische normen wereldwijd ondermijnen; overwegende dat een wereld bestaande uit gezonde democratieën, in de zin van een wereld met sterke democratische stelsels, een veiliger wereld is, aangezien in democratieën degelijke checks-and-balances werkzaam zijn die de onvoorspelbaarheid waardoor autocratieën gekenmerkt worden, voorkomen;

J.overwegende dat de voornaamste conflicten hun oorsprong vinden in het gebruik door statelijke en niet-statelijke actoren van hybride strategieën, cyberaanvallen, desinformatiecampagnes, rechtstreekse inmenging in verkiezingen en politieke processen, economische dwang en instrumentalisering van irreguliere migratiestromen;

K.overwegende dat de EU haar preventieve instrumenten actiever moet inzetten en de vitale rol moet erkennen die zij speelt bij het handhaven van de vrede, veiligheid en stabiliteit, zowel in de EU als daarbuiten;

L.overwegende dat de EU de grootste internationale donor ter wereld is, die hulp biedt om armoede te overwinnen en ontwikkeling wereldwijd te bevorderen; overwegende dat haar impact op het vlak van publieksdiplomatie in vergelijking daarmee achterblijft en dat zij daarom meer ambitie zou moeten tonen en meer zichtbaarheid zou moeten creëren rond haar werk op het vlak van de preventieve diplomatie wereldwijd, voornamelijk door meer ruchtbaarheid te geven aan haar prestaties en successen op diplomatiek gebied tot dusver, alsook aan de resultaten van haar financiële steun; overwegende dat de EU momenteel een grondige evaluatie uitvoert van de instrumenten voor financiering van internationale samenwerking;

M.overwegende dat de EU-benadering van preventieve diplomatie gericht is op vredeshandhaving, conflictpreventie en versterking van de internationale veiligheid aan de hand van multidimensionale acties met meerdere actoren op verschillende niveaus, waarmee tegelijkertijd diverse aspecten en fasen van conflicten worden aangepakt en ruimte voor dialoog wordt gecreëerd;

N.overwegende dat het bij conflictpreventie vaak niet voldoende is om uitsluitend te vertrouwen op politieke, diplomatieke of militaire strategieën, en dat er daarom een alomvattende, ambitieuze, inclusieve, genderbewuste strategie voor conflictpreventie en vredesopbouw nodig is die ook humanitaire hulp, ontwikkelingssamenwerking, handels-, buitenlands- en veiligheidsbeleid, herstel en handhaving van de binnenlandse rechtsorde, de opbouw of wederopbouw van bestuurlijke structuren, interetnische en interreligieuze dialoog en andere methoden van conflictoplossing moet omvatten, met inbegrip van de bestrijding van straffeloosheid; overwegende dat het optreden van de EU op het gebied van preventieve diplomatie gebaseerd moet zijn op het onvermoeibare streven naar samenwerking ten bate van democratie en ontwikkeling en naar maatregelen die het vertrouwen tussen de verschillende partijen moeten opbouwen;

O.overwegende dat de inspanningen van de EU op het vlak van internationale ontwikkeling, alsook steun voor democratie, belangrijke instrumenten van het buitenlands beleid van de EU zijn; overwegende dat verkiezingswaarnemingsmissies een belangrijke rol spelen bij het vergroten van de betrokkenheid van de EU bij partnerlanden, onder meer bij het ondersteunen van hun inspanningen om hun internationale verplichtingen op het gebied van de mensenrechten na te komen;

P.overwegende dat de EU en haar lidstaten, in overeenstemming met de nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling, het samenspel erkennen van duurzame ontwikkeling, humanitair optreden, vrede en veiligheid bij het nastreven van de doelstellingen van Agenda 2030 van de VN voor duurzame ontwikkeling en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), met name SDG 16 inzake de bevordering van vreedzame en inclusieve samenlevingen;

Q.overwegende dat de Raad negen speciale vertegenwoordigers van de EU voor verschillende instabiele en door conflict getroffen gebieden heeft benoemd, die in sommige gevallen als bemiddelaar en vredesfacilitator optreden om te voorkomen dat geschillen escaleren en dat conflicten, wanneer die zich voordoen, zich verder verspreiden, maar dat hun initiatieven en het resultaat van hun werk niet altijd voldoende zichtbaar of effectief zijn; overwegende dat de speciale vertegenwoordigers van de EU over een breed, flexibel mandaat moeten beschikken, dat kan worden aangepast aan veranderende geopolitieke omstandigheden, zodat zij het beleid en de belangen van de EU in specifieke regio’s en landen kunnen bevorderen en actief kunnen bijdragen aan preventieve diplomatieke inspanningen;

R.overwegende dat het de EU ontbreekt aan het nodige zelfvertrouwen, de nodige middelen en instrumenten om haar bemiddelingspotentieel op gebieden van strategisch belang volledig te ontwikkelen, en door een of meer strijdende partijen mogelijk niet als onbevooroordeeld wordt beschouwd; overwegende dat dit zou kunnen leiden tot een toenemend anti-Europees discours in de directe buurlanden van de EU, alsook in niet-EU-landen;

S.overwegende dat de illegale, niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en tegen Georgië in augustus 2008, en de wereldwijde gevolgen daarvan duidelijk maken dat het optreden van de EU op het wereldtoneel krachtiger en ambitieuzer, geloofwaardig, strategisch, tastbaar en eensgezind moet zijn, en dat nog eens onderstreept wordt dat het noodzaak is dat de EU zelfstandig haar eigen strategische doelen stelt en de daarvoor benodigde vermogens ontwikkelt en inzet teneinde herhaling van eerdere fouten te voorkomen en daarvan te leren met het oog op toekomstige uitdagingen; overwegende dat de EU alle nodige financiële middelen moet vrijmaken om de snel toenemende geopolitieke uitdagingen aan te pakken en meer te investeren in preventieve diplomatie en andere conflictpreventiemaatregelen, om te voorkomen dat conflicten zich verspreiden, aangezien deze schadelijk zijn voor de sociale en economische ontwikkeling van de betroffen gebieden;

T.overwegende dat de veiligheid in het oostelijk nabuurschap, de Westelijke Balkan, de Sahel, West-Afrika en de Hoorn van Afrika ernstig wordt bedreigd door de Russische invasie van Oekraïne en kwaadaardige hybride acties van Rusland, waarbij de mogelijkheid bestaat dat deze agressie zich uitbreidt naar buurlanden; overwegende dat de destabilisering van ons directe nabuurschap een bedreiging vormt voor de stabiliteit, de vrede en de veiligheid van de buitengrenzen van de EU, en daarmee voor de EU en haar lidstaten; overwegende dat de EU de effectiviteit van haar veiligheids- en defensiebeleid moet vergroten, met name in de landen van het Oostelijk Partnerschap;

U.overwegende dat de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne de EU wakker schudt, aangezien er nu een onmiddellijke bedreiging is voor de Europese en mondiale veiligheidsorde en voor de veiligheid van de EU en haar lidstaten, alsook voor de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten; overwegende dat de grootschalige Russische invasie van Oekraïne en de wereldwijde gevolgen daarvan het momentum hebben aangewakkerd voor een geopolitieke herdefinitie van het EU-buitenlandbeleid, waaronder een heroverweging van haar responsmechanisme waartoe ook het instrumentarium voor preventieve diplomatie moet worden gerekend, en tevens hebben geleid tot publieke oproepen aan de EU om consequent te zijn bij haar reactie op internationale conflicten;

V.overwegende dat de EU actief preventieve diplomatie moet bedrijven in gebieden met bevroren conflicten om escalatie te voorkomen en stabilisering te bevorderen;

W.overwegende dat de EU altijd heeft geprobeerd om rechtstreekse besprekingen te faciliteren en het risico op escalatie in verschillende delen van de wereld te beperken, en daarbij steun heeft verleend aan vredesprocessen en initiatieven op het vlak van vredesopbouw, alsook aan regionale systemen voor vroegtijdige waarschuwing in een complexe geopolitieke context;

X.overwegende dat de onwil van een deel van de lidstaten om in de buitenlandse betrekkingen afstand te nemen tot hun individuele, politieke of economische belangen teneinde de krachten te bundelen en volledige strategische autonomie te ontwikkelen, een van de belangrijkste belemmeringen is voor een mondiale leiderschapsrol voor de EU op het vlak van preventieve diplomatie;

Y.overwegende dat de EU moet blijven streven naar de volledige ontwikkeling van haar eigen, autonome en permanente instrumenten ten behoeve van haar externe optreden, haar gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en haar gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB);

Z.overwegende dat civiele crisisbeheersing een fundamenteel onderdeel is van het GBVB;

AA.overwegende dat er behoefte bestaat aan een herbeoordeling en versterking van de coördinatie tussen de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), het Parlement en de lidstaten teneinde gezamenlijke capaciteiten op te bouwen en de huidige benaderingen te moderniseren om tastbare resultaten te kunnen leveren en zinvolle initiatieven op het gebied van preventieve diplomatie, vredesopbouw en vredesherstel in gang te zetten; overwegende dat de EU met één stem moet spreken en dat haar optreden ter plaatse wat betreft vroegtijdige waarschuwing, conflictpreventie en crisisbeheersing moet worden afgestemd op dat van de lidstaten; overwegende dat conflictpreventie een gemeenschappelijke doelstelling van alle lidstaten is;

AB.overwegende dat de geloofwaardigheid van de EU een basisvoorwaarde is voor de goede uitvoering van haar acties op het gebied van preventieve diplomatie, aangezien hierdoor het vertrouwen richting de EU bij de verschillende partijen bij een conflict wordt vergroot; overwegende dat het in dit verband noodzakelijk is om bij het externe optreden van de EU te zorgen voor een zo groot mogelijke coördinatie en samenhang, met name door de leidende rol van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV/VV) als bruggenbouwer tussen het GBVB en de externe betrekkingen van de EU te waarborgen; overwegende dat de Commissie de coördinatie met de EDEO moet versterken, ook met betrekking tot de initiatieven en acties van de EU op het gebied van preventieve diplomatie, door ervoor te zorgen dat artikel 3, lid 2, en artikel 9 van het EDEO-besluit volledig worden nageleefd Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese dienst voor extern optreden (PB L 201 van 3.8.2010, blz. 30).;

AC.overwegende dat mondiale financiering voor conflictpreventie en vredesopbouw momenteel het laagste niveau in 15 jaar heeft bereikt Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO, “Peace and Official Development Assistance”, oktober 2023.;

AD.overwegende dat het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI – Europa in de wereld) ook een thematisch programma inzake vrede, stabiliteit en conflictpreventie omvat; overwegende dat de Commissie een meerjarig indicatief programma heeft gepubliceerd waarin voor de periode 2021-2027 een bedrag van 870 970 044 EUR aan dit thematisch gebied is toegewezen, waarvan slechts 13 - 18 % voor conflictpreventie bestemd is;

AE.overwegende dat de civiele en militaire operaties van de EU een mandaat hebben voor conflictpreventie, vredeshandhaving en crisisbeheersing; overwegende dat hun vermogen wat betreft hun preventieve instrumentarium moet worden uitgebreid en dat er aanvullende opleidingen voor het personeel moeten worden aangeboden;

AF.overwegende dat de EU helaas bij verschillende gelegenheden een gebrek aan duidelijkheid heeft vertoond bij haar externe optreden, hetgeen afbreuk heeft gedaan aan de coherentie van haar beleid en daarmee ook – wereldwijd – aan haar geloofwaardigheid; overwegende dat de bevoegdheden van de HV/VV, de voorzitter van de Commissie en de voorzitter van de Europese Raad inzake het externe optreden en de externe vertegenwoordiging van de EU duidelijk moeten worden omschreven, aangezien het huidige regelgevingskader onduidelijk is wat de bevoegdheden van elke institutionele ambtsdrager betreft;

AG.overwegende dat uit onderzoek blijkt dat vrouwen en mannen gewapende conflicten niet op dezelfde manier beleven en er ook verschillend aan deelnemen en door getroffen worden, en tevens verschillende denkbeelden over vrede hebben Humanitarian Law & Policy, “Gendered impacts of armed conflict and implications for the application of IHL”, 30 juni 2022.;

AH.overwegende dat de uitvoering van de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid een essentieel middel is om te waarborgen dat vrouwen van alle leeftijden tijdens alle fasen van conflictpreventie, vredesherstel, vredesopbouw en wederopbouw na conflicten een zinvolle en gelijkwaardige rol kunnen spelen in het besluitvormingsproces; overwegende dat vrouwen, vrede en veiligheid een integraal onderdeel vormen van het strategisch kompas van de EU;

AI.overwegende dat symbolische monumenten en monumenten van cultureel erfgoed in door oorlog getroffen gebieden bijdragen aan vredesopbouw en de verzoening tussen gemeenschappen;

AJ.overwegende dat steun voor cultuur en de doelgerichte inzet van middelen voor internationale culturele betrekkingen in hoge mate zouden bijdragen aan het vermogen van de EU om haar interculturele betrekkingen met partners – als zijnde een waardevol onderdeel van het instrumentarium voor preventieve diplomatie – volledig te ontwikkelen en te ondersteunen;

AK.overwegende dat de culturele diplomatie van de EU en de bescherming van cultureel en historisch erfgoed belangrijk zijn voor harmonieus samenleven, vrede, democratie en duurzame ontwikkeling, aangezien de EU-delegaties en actoren ter plaatse hiermee solidariteit, verdraagzaamheid en verzoening bevorderen;

AL.overwegende dat de hernieuwde toetreding van de VS tot de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (Unesco) belangrijk is voor de wereldwijde samenwerking betreffende transnationale uitdagingen, onder meer door middel van preventieve diplomatie;

AM.overwegende dat de groeiende as Rusland-China-Iran internationale organisaties, en met name VN-organen, gebruikt om het internationaal recht uit te hollen en deze organisaties aan haar belangen te onderwerpen, wat steeds haakser staat op het VN-Handvest en de op regels gebaseerde wereldorde;

AN.overwegende dat klimaatdiplomatie klimaatverandering aanmerkt als een aspect van het buitenlands beleid en de noodzaak benadrukt om de verwezenlijking van klimaatdoelstellingen en de beperking van klimaatrisico’s op het hoogste diplomatieke niveau en op alle beleidsterreinen na te streven;

AO.overwegende dat samenwerking met lidstaten, instellingen, trans-Atlantische en internationale partners, kandidaat-lidstaten van de EU en andere landen door middel van de uitwisseling van instrumenten, informatie en praktijken een belangrijke bijdrage kan leveren tot de versterking en verbetering van de instrumenten voor preventieve diplomatie van de EU;

AP.overwegende dat de recente toename van de spanningen tussen Venezuela en Guyana over het Essequibo-gebied een gelegenheid is voor de internationale gemeenschap, met inbegrip van de EU, om dringend preventieve diplomatieke actie te ondernemen voordat de kwestie verder escaleert;

1.beveelt de Raad, de Commissie en de HV/VV aan:a)te erkennen dat er tussen de interne en externe beleids- en veiligheidsdimensies van de EU een sterk verband bestaat, en dit gegeven tot uiting te laten komen in de aanpak inzake conflictpreventie en -oplossing, alsook te erkennen dat preventieve diplomatie zowel binnen als buiten de EU moet worden bedreven; de mogelijkheden die het Verdrag van Lissabon biedt voor versterking van de bestaande coördinatiemechanismen ten volle te benutten; te erkennen dat er een einde moet worden gemaakt aan de beperkte interpretatie van veiligheid en dat de discussie moet uitgaan van een concept op grond waarvan factoren zoals milieurisico’s, dreiging van ziekten, honger, sociaal onrecht, desinformatie en geweld niet worden verwaarloosd;b)respect voor grondrechten, grondwettelijke rechten en mensenrechten, en de bescherming van burgerlijke vrijheden, centraal te stellen in het interne en externe veiligheidsbeleid en bij de inspanningen op het gebied van preventieve diplomatie, aangezien het vermogen van de EU om op te treden als mondiale speler op het vlak van buitenlands beleid, als betrouwbare internationale partner, eerlijke bemiddelaar en een geloofwaardige speler op het gebied van veiligheid en defensie afhangt van haar vermogen om deze waarden te bevorderen en tegelijkertijd haar Europese belangen in de wereld proactief te definiëren, te bevestigen en te verdedigen;c)het instrumentarium van de EU voor conflictpreventie en -oplossing regelmatig te actualiseren en aan te passen aan de veranderende aard van conflicten, onder andere in het licht van klimaatverandering en de daaruit voortkomende rampen, geopolitieke instabiliteit, milieurisico’s, de dreiging van ziekten, honger, sociale onrechtvaardigheid, de opkomst van nieuwe technologieën, de mondiale grondstoffenwedloop, toenemende ongelijkheden over de hele wereld en voedselschaarste, en daarbij nieuwe mondiale uitdagingen voortdurend te beoordelen en de vrede, stabiliteit en veiligheid doeltreffend te bevorderen;d)hun rol en zinvolle betrokkenheid bij processen voor conflictpreventie en -oplossing, alsook bij bemiddeling bij de uitvoering van de door de EU gefaciliteerde staakt-het-vurenovereenkomsten te versterken zodat wordt gewaarborgd dat de door de EU gebruikte instrumenten doeltreffend werken en zodat wordt bijgedragen tot tastbare vooruitgang;e)de middelen waarover zij beschikken ten volle te benutten om conflicten te voorkomen, de conflictpreventie en -oplossing van de EU op elkaar af te stemmen, de instrumenten verder te ontwikkelen in overeenstemming met de geopolitieke agenda en waarden van de EU, en toe te zien op de uitvoering van de door de EU bemiddelde staakt-het-vuren-overeenkomsten en bij crises en conflicten overal ter wereld op te treden als een onafhankelijke bemiddelaar die uitgaat van waarden, gezien het feit dat de EU bekend staat om haar legitimiteit, geloofwaardigheid, onpartijdigheid en inclusiviteit; bij elke vorm van preventieve diplomatie te waarborgen dat de soevereiniteit van landen gerespecteerd wordt; eraan te denken dat de EU een belangrijke diplomatieke rol moet spelen om een einde te maken aan de conflicten die overal ter wereld plaatsvinden;f)de preventieve diplomatie van de EU te integreren in structurele preventiemechanismen en -maatregelen, zoals bijvoorbeeld politieke overeenkomsten tussen de verschillende partijen bij conflicten, nationale dialogen gericht op verzoening, vredesopbouw en overgangsjustitie, alsook commissies voor waarheid en verzoening;g)cultureel erfgoed te integreren in de algehele EU-benadering van crisisbeheersing als horizontaal element van alle maatregelen in de gereedschapskist van EU-instrumenten voor conflicten en crises;h)er bij de lidstaten op aan te dringen dat zij in de buitenlandse betrekkingen hun individuele belangen opzij schuiven teneinde één gezamenlijk vermogen op te bouwen op het vlak van conflictpreventie en -bemiddeling;i)een reeks duidelijke en praktische regels voor het externe optreden van de EU en de vertegenwoordiging door de HV/VV, de voorzitter van de Commissie en de voorzitter van de Europese Raad te ontwikkelen en te zorgen voor consistentie van hun mandaten; de bemiddelingscapaciteit van de EU te verbeteren door politieke- en onderzoeksmissies en onderzoeken te bevorderen;j)te zorgen voor een harmonieuze benadering waarbij hun acties die van het Parlement op doeltreffende wijze aanvullen, en nauw samen te werken met het Parlement op het vlak van de preventieve diplomatie, aangezien parlementaire diplomatie en de activiteiten van het Parlement in dit verband, zoals de officiële missies naar niet-EU-landen en multilaterale fora, bijdragen tot de bevordering van de mensenrechten, democratische normen en politiek pluralisme wereldwijd, alsook tot conflictpreventie en vredesopbouw; aan het Parlement jaarlijkse beoordelingen voor te leggen van de wereldwijde activiteiten van de EU op het gebied van preventieve diplomatie, evenals, waar relevant, evaluaties van het EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten;

Inzicht in de lokale en culturele context

k)het inzicht van de EU in lokale, historische, politieke, geografische, religieuze, ecologische, minderheidsrechten-, sociale en culturele contexten te verbeteren en te investeren in het ontwikkelen van de nodige vaardigheden van EDEO-personeel dat zich bezighoudt met en werkzaam is ten behoeve van conflictpreventie en -oplossing, alsook bemiddeling en de uitvoering van staakt-het vurenovereenkomsten, en richtsnoeren hieromtrent te ontwikkelen; het inzicht in de onderliggende oorzaken van conflicten te verbeteren, en deze aan te pakken, om te voorkomen dat conflicten ontstaan en zich verspreiden;l)te zorgen voor meer diversiteit in de samenstelling van het diplomatieke korps van de EU en haar lidstaten om ervoor te zorgen dat de demografische diversiteit en de inclusie van minderheden het diplomatieke proces ten goede komen, zowel vanuit empirisch als normatief oogpunt;m)de ondersteuning voor staatsopbouw af te stemmen op de culturele, historische, lokale, sociaal-economische, ecologische en politieke context van het land dat de steun ontvangt, en middels grondige en gedetailleerde politieke analyse deze ondersteuning telkens bij te stellen naar aanleiding van de omstandigheden ter plaatse, ten behoeve van een gemeenschappelijke strategische respons; open communicatie en overleg met lokale belanghebbenden en alle geledingen van de samenleving in het betrokken land te bevorderen, met name met maatschappelijke organisaties en niet-gouvernementele organisaties, teneinde de lokale en culturele context beter te begrijpen, vertrouwen op te bouwen, intermenselijke betrekkingen aan te moedigen en in getroffen gebieden informatie te verzamelen met het oog op vroegtijdige waarschuwing;n)de Europese Raad en de EDEO op te roepen de zichtbaarheid van de EU in andere niet-EU-landen en partnerlanden verder te vergroten en de cultureel-diplomatieke dimensie en activiteiten van de EU alsook haar internationale culturele betrekkingen te versterken als zijnde een relevant instrument voor vrede, vredesopbouw en conflictpreventie, alsook voor het aanpakken van mondiale uitdagingen, en de meerwaarde van de EU aan te tonen en de samenwerking en betrekkingen met deze landen en internationale partners te bevorderen; het aspect van de bescherming van cultureel erfgoed bij conflicten en crises te gebruiken en uit te breiden als factor die bijdraagt tot de ontwikkeling van vrede, verzoening en wederzijds begrip, en een interculturele dialoog tijdens en na conflicten; de EU-steun aan de creatieve en artistieke sector van niet-EU-landen uit te breiden, inclusief hulp bij capaciteitsopbouw; culturele cocreatie tussen niet-EU-landen te bevorderen, onder meer door culturele uitwisselingen en residence-programma’s voor kunstenaars;o)de genderresponsieve aanpak in preventieve diplomatieke activiteiten te versterken, teneinde de rechten van vrouwen en meisjes beter te beschermen en hun deelname aan dergelijke activiteiten te vergroten; te zorgen voor gendergelijkheid onder de speciale vertegenwoordigers en speciale gezanten overeenkomstig het beleidskader inzake gendergelijkheid, met name genderactieplan III en de EU-strategie voor gendergelijkheid 2020-2025; de strategische aanpak van de EU inzake vrouwen, vrede en veiligheid en het genderactieplan doeltreffend uit te voeren teneinde duurzame en blijvende vrede en veiligheid tot stand te brengen;p)genderresponsieve conflictanalyses te ontwikkelen en in alle beleidsplanning te integreren, die rekening houden met de plaatselijke context en het mogelijk maken om gendergerelateerde oorzaken en gevolgen van conflicten mee te nemen, zodat preventieve inspanningen kunnen worden versterkt en de risico’s van een terugval in de conflictsituatie kunnen worden beperkt;q)te zorgen voor de deelname van vrouwen en de opname van genderresponsieve indicatoren in alle processen voor vroegtijdige waarschuwing, conflictpreventie en vroegtijdige respons;r)de mogelijkheden van “onderwijsdiplomatie” ten volle te benutten als fundamenteel instrument voor preventieve diplomatie, met name het Erasmus+-programma van de EU; binnen dit kader samen met niet-EU-landen educatieve activiteiten te ontwikkelen, mede door middel van Erasmus+; in niet-EU-landen de organisatie te bevorderen van uitwisselingen en bezoeken van studenten aan historische gedenkplaatsen teneinde de interculturele dialoog te stimuleren;s)regionale versplintering te monitoren en regionale conflictanalyses op te stellen om transnationale dreigingen en spanningen tussen staten te beoordelen en te voorkomen, evenals de bestaande en potentiële overloopeffecten daarvan;

EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten

t)ervoor te zorgen dat het EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten voldoende proactief is, van de nodige middelen is voorzien en gebaseerd is op een grondige, alomvattende prognostische analyse van risicofactoren die dikwijls samenhangen met het uitbreken van geweld, alsook op beheersinstrumenten waarmee situaties die tot gewelddadige conflicten kunnen leiden in kaart kunnen worden gebracht, beoordeeld en naar prioriteit kunnen worden ingedeeld;u)in landen en regio’s waar conflict dreigt te ontstaan of waar sprake is van een bevroren en onopgelost conflict, de EU-delegaties aldaar nauw en stelselmatig te betrekken bij het monitoren van de situatie ter plaatse en hen regelmatig laten bijdragen aan het EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten; te pleiten voor volledige en ongehinderde humanitaire toegang en eerbiediging van het internationaal recht bij het voeren van preventieve diplomatie in bevroren conflicten;v)te beoordelen welke resultaten met het EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten zijn behaald, en aanpassingen voor te stellen teneinde de effectiviteit van het systeem te vergroten, zodat het structurele risicofactoren kan vaststellen en beleidsmakers in staat kan stellen tijdig een strategische respons voor te bereiden om risico’s te beperken en mogelijkheden voor conflictpreventie in kaart te brengen;w)ervoor te zorgen dat bij de toepassing van dit mechanisme nauw wordt samengewerkt met het Inlichtingen- en situatiecentrum van de EU (EU-Intcen), het crisisresponscentrum van de EDEO en het Satellietcentrum, aangezien in dit verband behoefte is aan een relevante informatiestroom; EU-Intcen en het crisisresponscentrum van de EDEO te versterken door de personele en financiële middelen en capaciteiten ervan te vergroten;x)een nauwe samenwerking met de relevante bureaus en agentschappen van de Verenigde Naties en andere internationale actoren ter plaatse, met name de NAVO, tot stand te brengen om informatie te bundelen met het oog op vroegtijdige waarschuwingen;y)de veiligheidsprotocollen van de diensten die met inlichtingen en/of gevoelige informatie werken, doorlopend te verbeteren;

Rol van speciale vertegenwoordigers en speciale gezanten in preventieve diplomatie, hun verantwoordingsplicht en overzicht van hun resultaten in conflictoplossingsprocessen

z)bij de benoeming van speciale vertegenwoordigers en gezanten rekening te houden met lokale, culturele en historische achtergronden, om te voorkomen dat in conflictgebieden controverse kan ontstaan in verband met benoemingen van personen uit lidstaten met historische banden met de betreffende regio, met als mogelijk gevolg dat zij niet langer als onpartijdige tussenpersoon worden gezien; rekening te houden met het feit dat het van cruciaal belang is dat deze vertegenwoordigers goed vertrouwd raken met en worden opgeleid met betrekking tot het gebied dat zij moeten beoordelen;aa)grondig te evalueren, inclusief controle door het Parlement, welke initiatieven er door speciale vertegenwoordigers en gezanten van de EU zijn ondernomen, de resultaten daarvan en hoe daarmee wordt bijgedragen aan de preventieve diplomatie, alsook aan processen voor conflictoplossing of de uitvoering van door de EU bemiddelde staakt-het vurenovereenkomsten, voor zover relevant;ab)regelmatig de verantwoordingsplicht van de speciale vertegenwoordigers en gezanten van de EU overeenkomstig hun mandaat aan een grondige beoordeling te onderwerpen, en een overzicht te hebben van de initiatieven die zij nemen in processen voor conflictoplossing en de daarbij bereikte resultaten, alsook van hun bemiddelende rol bij de uitvoering van door de EU bemiddelde staakt-het-vurenovereenkomsten;ac)de werkzaamheden van de speciale vertegenwoordigers en gezanten van de EU aan meer transparantie en parlementaire controle te onderwerpen middels gedetailleerde verslagen van hun activiteiten en resultaten die overeenkomstig hun mandaat op gezette tijden aan het Parlement worden verstrekt; nauwere betrekkingen tussen de speciale vertegenwoordigers en gezanten van de EU en het Parlement te bevorderen, gelet op de interparlementaire diplomatieke inspanningen die worden geleverd;ad)de benoeming van speciale vertegenwoordigers, speciale gezanten en ambassadeurs van de EU alleen te bekrachtigen nadat de Commissie buitenlandse zaken van het Parlement een positieve beoordeling heeft afgegeven;

Lessen trekken uit EU-bemiddeling bij conflictoplossing en bevroren conflicten en door de EU bemiddelde staakt-het-vurenovereenkomsten, alsook bevroren en onopgeloste conflicten

ae)een studie uit te voeren naar de lessen die getrokken kunnen worden uit eerdere acties van de EU, de gemiste kansen voor preventieve diplomatie, alsook uit de resultaten die zij wel heeft behaald middels het proces van vreedzame conflictoplossing, bijvoorbeeld in de Sahel, West-Afrika, de Westelijke Balkan, de Zuidelijke Kaukasus, Cyprus, Noord-Ierland, Afghanistan, het Midden-Oosten, Moldavië en Oekraïne;af)in de toekomst de mogelijke negatieve gevolgen van de vroegtijdige opschorting van EU-missies in conflictgebieden te voorkomen, evenals de voortzetting van uiterst ondoeltreffende missies of missies die mogelijk negatieve politieke en veiligheidseffecten kunnen hebben;ag)het instrumentarium voor preventieve diplomatie van de civiele en militaire missies van de EU, evenals de capaciteit daarvan en de opleiding voor het daarbij ingezette personeel uit te breiden teneinde beter te kunnen anticiperen en sneller te reageren op de veranderende omstandigheden ter plaatse;ah)ervoor te zorgen dat de EU een actievere rol vervult bij de ondersteuning van alle fasen van het door de VN geleide proces waarmee naar een oplossing voor de situatie in Cyprus wordt gestreefd, met alle passende middelen die tot haar beschikking staan, waaronder de benoeming van een EU-gezant, teneinde tot een alomvattende regeling voor het probleem in Cyprus te komen, binnen het kader van de VN en in overeenstemming met de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad, de beginselen waarop de EU is gegrondvest, alsook haar acquis;ai)gebruik te maken van de lessen die zijn getrokken uit het gebrek aan vooruitgang bij de uitvoering van door de EU bemiddelde staakt-het-vurenovereenkomsten, waaronder de op 12 augustus 2008 met bemiddeling van de EU tot stand gekomen overeenkomst tussen Rusland en Georgië;aj)te benadrukken dat de EU een actieve rol moet spelen overal waar het internationaal humanitair recht wordt geschonden;ak)ervoor te zorgen dat de EU en haar lidstaten hun aanpak inzake conflictpreventie en vredesopbouw onderling coördineren, in tegenstelling tot wat zich voordeed in Afghanistan, waar zij in verschillende regio’s en langs elkaar heen werkten;al)het analytisch en voorspellend vermogen van de EU te vergroten om grondig en doorlopend de politieke en veiligheidssituatie in crisisregio’s te beoordelen en de respons van de EU aan te passen aan veranderingen ter plaatse, onder meer door ervoor te zorgen dat iedere EU-delegatie een verantwoordelijke centrale spil voor conflictanalyse heeft; ervoor te zorgen dat inspanningen ter plaatse complementair zijn aan diplomatieke inspanningen tussen regeringen, vertegenwoordigers en andere relevante actoren op staatsniveau;am)na te gaan op welke punten de EU in Bosnië en Herzegovina in haar preventieve diplomatieke optreden tekortschiet, teneinde de spanningen als gevolg van opruiende retoriek en separatistische acties, die haar Europese aspiraties ondermijnen, te kunnen afwenden; er bij Bosnië en Herzegovina op aan te dringen dringend tot een gemeenschappelijk politiek akkoord te komen om gevolg te geven aan de aanbeveling van de Commissie van 8 november 2023 en om vóór maart 2024 toetredingsonderhandelingen te kunnen openen, mede rekening houdend met de volatiele geopolitieke situatie en de inspanningen om kwaadwillige externe invloeden in de regio te voorkomen, en aldus de weg vrij te maken voor permanente vrede en stabiliteit in het land en de regio; zich ingenomen te tonen met het besluit van de Europese Raad van 14-15 december 2023 om toetredingsonderhandelingen met Bosnië en Herzegovina te starten indien het land voldoet aan de criteria voor EU-lidmaatschap; reikhalzend uit te kijken naar het voortgangsverslag van de Commissie dat uiterlijk in maart 2024 zou moeten worden gepubliceerd;an)de EUFOR Althea-missie in Bosnië en Herzegovina uit te breiden en het instrumentarium voor conflictoplossing dat de missie ter beschikking staat, te versterken; te erkennen dat het tot op heden de meest succesvolle EU-missie voor vredeshandhaving en vredesopbouw is, die de stabiliteit in de regio heeft weten te handhaven en heeft bijgedragen aan een rustig en veilig klimaat in het land;ao)een mechanisme in te stellen om de uitvoering van alle tot dusver tussen Servië en Kosovo bereikte overeenkomsten te controleren en te waarborgen en daarvan periodiek verslag uit te brengen aan het Parlement, om te voorkomen dat de spanningen verder oplopen en om een betere ondersteuning en bemiddeling tussen de partijen te kunnen bieden, onder meer door meer middelen beschikbaar te stellen voor de door de EU gefaciliteerde dialoog tussen Belgrado en Pristina en door burgers meer bij deze dialoog te betrekken, met als doel de huidige impasse te doorbreken;ap)lessen proberen te trekken naar aanleiding van de mislukte inspanningen op het gebied van preventieve diplomatie tussen Armenië en Azerbeidzjan, die resulteerden in de militaire operatie van Azerbeidzjan in Nagorno-Karabach en van situaties zoals die tijdens en na de oorlog van 2020 toen, nadat de internationale dialoog in het kader van de OVSE was mislukt, de passieve houding van de EU ontoereikend was om hervatting van de gewelddadigheden te voorkomen, waardoor de EU aan invloed inboette ten opzichte van andere regionale actoren zoals Rusland, Iran en Turkije, die tevens hun invloed in de regio blijven uitoefenen en de invloed van de EU verzwakken, en te voorkomen dat het conflict zich uitbreidt naar Armenië; te reageren op de instabiliteit in de Zuidelijke Kaukasus in ruimere zin en de diplomatieke inspanningen van de EU in het kader van het internationaal overleg van Genève en andere initiatieven op te voeren om ervoor te zorgen dat Rusland zijn verplichtingen uit hoofde van het door de EU bemiddelde staakt-het-vurenovereenkomst van 12 augustus 2008 nakomt, met name door zijn troepen terug te trekken uit de Georgische regio’s Abchazië en Tschinvali/Zuid-Ossetië;aq)de diepere oorzaken van het langslepende Israëlisch-Palestijnse conflict te adresseren, dat werd verergerd door de verachtelijke terroristische aanslag van Hamas op Israël op 7 oktober 2023, die heeft geleid tot een tegenaanval door Israël, welke allebei hebben geleid tot duizenden slachtoffers aan beide zijden en tot onnoemelijk lijden onder onschuldige burgers; in samenwerking met hun partners in de regio en de internationale gemeenschap de inspanningen op te voeren voor een via onderhandelingen tot stand gekomen tweestatenoplossing, op basis van het internationaal gedeelde besef dat dit de beste kans biedt voor een haalbare vredesregeling, met als doel een einde te maken aan het terugkerende geweld en mensen aan Israëlische en Palestijnse zijde in staat te stellen te leven in veiligheid, vrijheid, met waardigheid en gelijke rechten; ervoor te zorgen dat de EU wordt beschouwd als onpartijdige bemiddelaar die het internationaal recht handhaaft, om meer te bereiken op het internationale speelveld;ar)de deelname van de EU aan bemiddeling, vredesopbouw en conflictoplossing te bevorderen, zoals bij het vredesproces in Colombia, waar de steun van de Unie zich concentreerde op het aanpakken van de onderliggende oorzaken van het conflict, waaronder ongelijkheden en mensenrechtenschendingen, door middel van pogingen tot verzoening, territoriale economische ontwikkeling door integratie van het platteland en politieke dialoog op meerdere niveaus;as)prioriteit te geven aan diplomatie als het middel bij uitstek om preventieve initiatieven uit te voeren, de kloof tussen vroegtijdige waarschuwing en vroegtijdige actie te overbruggen, de doeltreffendheid van de samenwerking met andere internationale partners te vergroten en de coördinatie binnen de EU, mede op civiel-militair gebied, te verbeteren, alsook om eigenaarschap ter plaatse voor EU-initiatieven te vergroten;at)gebruik te maken van de ervaring van de EU en de beste praktijken van niet-EU-landen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking als uiterst nuttig instrument voor duurzame vredesopbouw en het oplossen van conflicten tussen buurlanden, met name nadat conflicten gestabiliseerd zijn;au)onder auspiciën van de HV/VV een EU-agenda, pact of richtsnoeren voor vrede en diplomatie te ontwikkelen;av)adviseurs inzake vrede en conflicten te benoemen, die de werkzaamheden van de politieke, pers en voorlichtings- en samenwerkingsafdelingen van de delegaties zullen coördineren;aw)een werkgroep van de Raad voor preventie en bemiddeling op te zetten om te bespreken aan welke mogelijkheden tot preventieve actie prioriteit wordt toegekend, alsook de daaruit voortvloeiende analyses, follow-up en monitoring;ax)een voorstel te doen voor de versterking van de institutionele structuur door een nieuwe hub voor vrede en preventie op te zetten, die binnen de EDEO als eerste contactpunt fungeert voor kwesties op het gebied van preventie, versterking van regionale samenwerking en vergroting van de capaciteit om onderwerpen met betrekking tot conflict, vrede, preventie en diplomatie te adresseren;

Versterken van partnerschappen en internationale coördinatie

ay)partnerschappen en coördinatie met internationale, regionale en subregionale actoren op het gebied van preventieve diplomatie te versterken, bijvoorbeeld met de VN, de OVSE en en het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten van de OVSE, de NAVO, de Afrikaanse Unie en haar regionale componenten, Afrikaanse regionale organisaties (zoals Ecowas), de Organisatie van Amerikaanse Staten en de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten; op te merken dat nauwere samenwerking met de VN en haar organen, met name de Commissie voor vredesopbouw, kan leiden tot betere coördinatie bij wereldwijde conflictpreventie;az)waar het gaat om vroege waarschuwing, conflictpreventie en bemiddeling, ervoor te zorgen dat de EU en andere internationale organisaties zoals de VN, de Commissie voor vredesopbouw, de Raad van Europa, de OESO en de OVSE een onderling gecoördineerde, dynamische en multilaterale aanpak hanteren; te waarborgen dat de EU-delegaties voortdurend contact onderhouden met VN-mechanismen ter plaatse, zoals de plaatselijke VN-coördinator, waar relevant;ba)diplomatieke middelen te gebruiken en samen te werken met multilaterale platforms voor vrede, teneinde betrekkingen te versterken en consolideren nog voordat er conflicten kunnen ontstaan, in het bijzonder met de Commissie voor vredesopbouw en de afdeling politieke zaken en vredesopbouw van de VN, de internationale dialoog inzake vredesopbouw en staatsopbouw van de OESO en het Conflictpreventiecentrum van de OVSE;bb)te herhalen dat het partnerschap tussen de EU en de VN bij conflictpreventie gebruik moet maken van de bestaande resoluties en de geleerde lessen, en dat zij moeten samenwerken om nieuw beleid te creëren door middel van regelmatig overleg en de uitwisseling van praktijken; de vitale rol te benadrukken die deze coördinatie kan spelen bij de uitvoering van strategieën voor conflictpreventie;bc)de nieuwe agenda voor vrede van de VN toe te juichen, alsook de rol en het optreden van de Commissie voor vredesopbouw bij de bescherming van de mensenrechten en bij inspanningen ten behoeve van vredesopbouw; voor te stellen om nationale strategieën voor conflictpreventie met de EDEO te coördineren, deze op de agenda van de Commissie voor vredesopbouw op te nemen en nauwer met de VN samen te werken; op te merken dat deze uitwisselingen en de versterking van partnerschappen met internationale en regionale financiële instellingen aanzienlijk kunnen bijdragen aan conflictpreventie in gebieden die van belang zijn voor de EU, evenals kleinere preventieve missies die na terugtrekking van civiele missies uit door conflicten getroffen landen of landen met een potentieel risico op een conflict, instabiele situaties kunnen beoordelen, en die als taak hebben factoren die een bedreiging vormen voor de vrede en veiligheid weg te nemen;bd)ervoor te zorgen dat de EU de grootste donor van het VN-systeem is en leidende posities bij de VN inneemt die in verhouding staan tot de omvang van haar bijdragen aan de organisatie, die neerkomen op 30 % van de kosten van de VN en 33 % van de uitgaven voor VN-vredeshandhavingsmissies;be)de vertegenwoordigingen van de EU bij de VN-hoofdkantoren in New York, Wenen, Genève en Nairobi te gebruiken om actief samen te werken met andere lidstaten van de VN ter bevordering en bescherming van de diplomatieke, op regels gebaseerde internationale orde, gegrondvest op het VN-Handvest, tezamen met een goed werkend, hervormd multilateraal systeem waarvan de kern wordt gevormd door een inclusieve en doeltreffende VN;bf)in te zetten op gestructureerde informatie-uitwisseling, gezamenlijke horizonverkenning, strategische prognoses en genderresponsieve conflictanalyses om ervoor te zorgen dat de EU en haar partners zowel binnen als buiten de EU op één lijn zitten; op te merken dat deze acties de EU kunnen helpen om wereldwijd een vooraanstaande speler op het gebied van conflictpreventie en -oplossing te worden;bg)het belang te erkennen van confessionele organisaties als spelers op het gebied van conflictoplossing en bemiddeling, waardoor zij partners zijn in het kader van preventieve diplomatie; in dit verband aanvallen op confessionele actoren te veroordelen, met name de opsluiting van bisschoppen en priesters in Nicaragua, waaronder de finalist van de Sacharovprijs monseigneur Rolando Álvarez;bh)de rol te erkennen van relevante regionale organisaties, belanghebbenden in de lidstaten, gelijkgestemde partners en andere betrokken actoren, waaronder het maatschappelijk middenveld en andere niet-gouvernementele actoren, als belangrijke spelers op het gebied van doeltreffende preventie en bemiddeling en conflictoplossing, met inbegrip van vrouwen en jongeren, en als actoren voor vrede door hun historische relaties en personen met een bijzondere staat van dienst te gebruiken om mogelijke crises te beperken;bi)jongeren actief en inclusief te betrekken bij inspanningen en samenwerking om conflicten te voorkomen en de vrede te handhaven, en het jongerenactieplan van de EU – dat de uitvoering van de VN-agenda voor jongeren, vrede en veiligheid steunt – uit te voeren in het externe optreden van de EU;bj)te garanderen dat EU-delegaties beschikken over een centrale spil inzake conflictpreventie en vredesopbouw; ervoor te zorgen dat de EU-delegaties – en met name de centrale spil in elke delegatie zoals hiervoor genoemd – constant informatie uit de praktijk verstrekken aan het EU-systeem voor vroegtijdige waarschuwing bij conflicten, het EU-Intcen en het crisisresponscentrum van de EDEO;bk)meer maatregelen te nemen tegen desinformatie, misinformatie en buitenlandse inmenging door kwaadwillige actoren, die beogen conflicten te stimuleren en gemeenschappen tegen elkaar op te zetten, hetgeen kan leiden tot de destabilisering van hele regio’s; de samenwerking met gelijkgestemde partners te versterken, zoals de NAVO, bij de bestrijding van desinformatie, hybride dreigingen en buitenlandse inmenging door niet-EU-landen, hetgeen een wezenlijk onderdeel vormt van preventieve diplomatie;

Preventieve diplomatie en kwetsbare of risicogroepen

bl)in conflictsituaties de specifieke kwetsbaarheden te onderkennen van risicogroepen, waaronder vrouwen, kinderen, personen met een handicap, gedetineerden – met name politieke gevangenen – mensenrechtenverdedigers, journalisten en lhbti-personen;bm)ervoor te zorgen dat de inspanningen van de EU op het gebied van preventieve diplomatie voldoende rekening houden met deze kwetsbaarheden en tegemoetkomen aan de specifieke zorgen en behoeften van risicogroepen;bn)de specifieke kwetsbaarheden in conflictsituaties te onderkennen van ngo’s ter plaatse, met name diegenen die met risicogroepen werken en diegenen die zich bezighouden met seksuele en reproductieve rechten;

Het EU-instrumentarium voor preventieve diplomatie verbeteren

bo)het vermogen van de EU tot optreden in afwezigheid van gelijkgestemde partners te versterken, teneinde haar reputatie te verbeteren en geopolitieke invloed op het gebied van conflictpreventie en -oplossing te vergroten, alsook de rol van de EU als proactieve en veerkrachtige actor in de internationale orde te versterken;bp)het thematisch programma voor vrede, stabiliteit en conflictpreventie van het instrument NDICI – Europa in de wereld te versterken, om de EU in staat te stellen acties ter bevordering van vrede, stabiliteit en conflictpreventie beter te financieren; voor de periode tot 2027 meer middelen beschikbaar te stellen voor conflictpreventie in het kader van het thematische programma van NDICI – Europa in de wereld, en de desbetreffende administratieve capaciteit (ISP.2) te vergroten gezien de ingrijpende veranderingen in de veiligheidsomgeving, met name sinds februari 2022; snel uitvoering te geven aan de drieledige benadering inzake humanitaire hulp, ontwikkeling en vrede (“de drieledige aanpak”) ter ondersteuning van inspanningen op het gebied van conflictpreventie en ter versterking van de weerbaarheid van gemeenschappen in gebieden met bevroren conflicten, waarbij zich verschillende gradaties van kwetsbaarheid, onveiligheid en armoede kunnen voordoen;bq)erop te wijzen dat conflictpreventie niet mag worden ingezet voor geopolitieke en veiligheidsdoeleinden, aangezien dit op de lange termijn kan leiden tot contraproductieve gevolgen voor de vrede en veiligheid;br)als EU meer met één stem te spreken en wanneer zich een crisis voordoet als een echte mondiale speler op te treden, en daartoe de noodzakelijke hervormingen in de betreffende besluitvormingsprocessen door te voeren;bs)de rol te erkennen die de klimaatdiplomatie van de EU speelt bij het verwezenlijken van de EU-ambities op het gebied van preventieve diplomatie; meer te investeren in de ondersteuning van gemeenschappen die zich wereldwijd in de frontlinie van de klimaatnoodtoestand bevinden en voorbereidingen te treffen voor de inmiddels onvermijdelijke toename van extreme weersgebeurtenissen, en de randvoorwaarden voor conflict en geweld die als gevolg daarvan zullen toenemen, te mitigeren; aandacht te besteden aan de rol die klimaatgerelateerde hulpbronnenschaarste en de bestrijding van natuurrampen spelen bij het verergeren van conflicten, en inclusieve oplossingen te bieden voor klimaat- en hulpbronnengerelateerde onveiligheid; de 28e conferentie van de Verenigde Naties over klimaatverandering (COP28), en met name het feit dat dit jaar het thema “vrede” voor het eerst in het programma is opgenomen, aan te grijpen als een kans om leden van de internationale gemeenschap ertoe te brengen hun diplomatie voor vrede en klimaat met elkaar te integreren en op elkaar af te stemmen;bt)ernaar toe te werken dat de EU wereldwijd een prominente leiderschapsrol op zich neemt op het vlak van vredeshandhavingsoperaties, vredesopbouw en bemiddeling, conflictpreventie en het versterken van de internationale veiligheid wereldwijd door veerkrachtigere en duurzame verbindingen met andere landen tot stand te brengen met behulp van instrumenten en mechanismen zoals de Global Gateway;bu)eraan te herinneren dat meer aandacht voor de bescherming en het behoud van cultureel erfgoed na conflicten en crises kan bijdragen tot het beschermen van identiteiten, het ontwikkelen van wederzijds begrip en het leggen van een basis voor duurzaam herstel, verzoening en blijvende vrede in post-conflictsituaties; op te merken dat hiermee de basis kan worden gelegd voor een succesvolle preventieve diplomatie;bv)met de Commissie, de Raad en het Parlement samen te werken met als doel de financiële en personele middelen van de EDEO te versterken, zowel op het EDEO-hoofdkantoor als bij de EU-delegaties, teneinde de dienst onder andere in staat te stellen zijn capaciteit voor preventieve diplomatie te versterken en beter voorbereid te zijn om huidige en opkomende uitdagingen en conflicten in de wereld aan te pakken;bw)de Jean Monnet-dialoog, de interparlementaire dialoog en het proces voor parlementaire dialoog – die kunnen bijdragen aan de opbouw van een democratische parlementaire cultuur en het voorkomen van conflicten in toetredingslanden – te gebruiken, en met name ten behoeve van de-escalatie in de betrekkingen tussen Servië en Kosovo;bx)aan te dringen op een verhoging van de begroting voor GBVB-acties en andere geschikte instrumenten om op conflicten en crises te reageren, zodat de activiteiten en capaciteiten van de EU volledig zijn afgestemd op de huidige uitdagingen en conflicten wereldwijd;by)een alomvattende EU-strategie voor preventieve diplomatie te ontwikkelen, die langlopende maatregelen en initiatieven voor niet-EU-landen in conflictsituaties omvat; de ontwikkeling van meerlagige bestuursstructuren voor niet-EU-landen in conflictsituaties te bevorderen, evenals hun integratie in regionale organisaties en structuren, en daarmee bij te dragen aan het wegnemen van factoren die aanleiding kunnen vormen voor geweld of escalerend conflict, alsook aan de duurzame oplossing daarvan; in dit verband de beste praktijken overal ter wereld in kaart te brengen en binnenlandse actoren en mechanismen die bijdragen aan conflictpreventie te ondersteunen door hun de noodzakelijke politieke, technische en financiële steun te verlenen;bz)de geïntegreerde aanpak van externe conflicten en crises van de EU uit 2018 te versterken en te actualiseren, met speciale aandacht voor conflictpreventie en -oplossing, waarbij de bevordering en bescherming van mensenrechten, humanitaire hulp, ontwikkelingshulp, vredesopbouw, veiligheidsbijstand, sancties en diplomatieke inzet gecombineerd worden, alle aspecten van het conflict volledig aan bod komen en wordt samengewerkt met lokale en internationale partners;ca)te wijzen op de noodzaak om een Europees Civiel Vredeskorps op te zetten waarin alle deskundigheid van institutionele en niet-institutionele actoren op het gebied van conflictpreventie, vreedzame conflictoplossing en verzoening wordt gebundeld teneinde civiele crisisbeheersing door de EU geloofwaardiger, coherenter, doeltreffender, flexibeler en zichtbaarder te maken;cb)niettegenstaande het feit dat conflicten een politieke dimensie en politieke oplossingen kunnen hebben, te overwegen om rechtszaken aan te spannen bij een internationaal hof of tribunaal, zoals het Internationaal Strafhof of het Internationaal Hof voor het Recht van de Zee, als methode voor preventieve diplomatie;cc)meer te investeren in publieke diplomatie en zichtbaarheid en communicatiecampagnes zodat de EU wordt gezien als een mondiale actor voor vrede en een belangrijke speler op het vlak van preventieve diplomatie en vredesopbouw, en hierbij ook de preventie van conflicten door middel van haar missies en operaties mee te nemen, en ook zodat haar optreden en succesverhalen niet overstemd raken door onjuiste narratieven die door andere in conflictgebieden aanwezige mondiale actoren worden verspreid of bekrachtigd; de nodige middelen toe te wijzen aan de EDEO, en met name aan de afdeling strategische communicatie en prognoses van de EDEO en de EU-delegaties, om de inclusiviteit en samenhang van hun samenwerkingsactiviteiten met partnerlanden te waarborgen;cd)de preventieve diplomatie verder te professionaliseren door ervoor te zorgen dat het onderdeel uitmaakt van het opleidingsprogramma van de permanente structuur van het proefproject van het Parlement voor de oprichting van de Europese diplomatieke academie;ce)voort te bouwen op bestaande goed functionerende samenwerkingsmechanismen in de EU, zoals het mechanisme voor civiele bescherming en de GVDB-missies en -operaties, zodat gebruik wordt gemaakt van de deskundigheid van de lidstaten en ter voorkoming van dubbel werk en dubbele uitgaven; het standpunt in te nemen dat de lidstaten nauwer betrokken moeten worden bij de vaststelling van prioriteiten en mogelijke acties op het gebied van preventie, hetgeen moet leiden tot een betere onderlinge uitwisseling en coördinatie;

2.verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.