A.overwegende dat op grond van artikel 21 van het Handvest iedere vorm van discriminatie op grond van o.a. geslacht, ras, kleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, een handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid, verboden is; overwegende dat binnen het rechtskader van de Verdragen en onverminderd de bijzondere bepalingen ervan, ook iedere discriminatie op grond van nationaliteit verboden is; overwegende dat ingevolge de ruime interpretatie van de grond “geslacht” door het HvJ EU, dit begrip ruim moet worden opgevat, d.w.z. dat alle vormen van discriminatie in verband met genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken erin begrepen zijn Arrest van het Hof van Justitie van 30 april 1996, P. tegen S. en Cornwall County Council, C-13/94, ECLI:EU:C:1996:170; arrest van het Hof van Justitie van 7 januari 2004, K.B. tegen National Health Service Pensions Agency en Secretary of State for Health, C-117/01, ECLI:EU:C:2004:7; arrest van het Hof van Justitie van 27 april 2006, Sarah Margaret Richards tegen Secretary of State for Work and Pensions, C-423/04, ECLI:EU:C:2006:256; en arrest van het Hof van Justitie van 26 juni 2018, MB tegen Secretary of State for Work and Pensions, C-451/16, ECLI:EU:C:2018:492.;

B.overwegende dat alle vormen en uitingen van haat en onverdraagzaamheid, met inbegrip van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, onverenigbaar zijn met de waarden van de Unie op het gebied van menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren, zoals verankerd in artikel 2 VEU; overwegende dat de bevordering en bescherming van deze fundamentele waarden van de Unie afhangt van de EU-instellingen, de lidstaten en alle andere relevante actoren die vooroordelen, vooringenomenheid en onverdraagzaamheid bestrijden, alsook van de uitbanning van haat;

C.overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven complexe en multidimensionale verschijnselen zijn met verstrekkende gevolgen voor de mensenrechten en de rechtsstaat in democratische samenlevingen; overwegende dat de bestrijding van vreemdelingenhaat, racisme, vrouwenhaat, homofobie, transfobie en andere vormen van vooroordelen, onverdraagzaamheid, discriminatie, onder meer op basis van politieke of andere opvattingen, en haat tegen bepaalde personen of maatschappelijke groepen vereist dat de EU en haar lidstaten een holistische respons ontwikkelen in nauwe samenwerking met relevante belanghebbenden, waaronder het maatschappelijk middenveld; overwegende dat strafbaarstelling één instrument is om haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven te bestrijden;

D.overwegende dat de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, zowel online als offline, een multidimensionale aanpak vereist en, in voorkomend geval, verschillende middelen om ze te bestrijden, met inbegrip van het strafrecht, civiele en administratieve procedures en andere belangrijke beleidsmaatregelen of sociale maatregelen; overwegende dat de lidstaten zich er al toe hebben verbonden wetgeving en maatregelen vast te stellen om haatmisdrijven te bestraffen, onderrapportage aan te pakken en activiteiten voor capaciteitsopbouw voor rechtshandhavings- en gerechtelijke functionarissen in te voeren of verder te ontwikkelen Jaarlijkse gegevens over haatmisdrijven van het OVSE-Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten.; overwegende dat het voor een doeltreffende bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven van essentieel belang is de onderliggende oorzaken ervan, met name stereotypen, aan te pakken; overwegende dat preventieve maatregelen, onderwijs, met inbegrip van digitaal onderwijs, geletterdheid en vaardigheden ter bevordering van veilige digitale ruimten, opleiding en bewustmaking in dit verband van cruciaal belang zijn; overwegende dat de EU en de lidstaten een beter begrip moeten bevorderen van het feit dat er diversiteit en dialoog nodig is binnen een context van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat, dat zij het publieke bewustzijn moeten vergroten over het feit dat het belangrijk is pluriformiteit te eerbiedigen en dat zij negatieve stereotypering en stigmatisatie moeten bestrijden;

E.overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven bijzonder ernstige misdrijven kunnen zijn en niet alleen de afzonderlijke slachtoffers en hun gemeenschap treffen, door hun leed toe te brengen en hun grondrechten en fundamentele vrijheden te beperken, maar ook de samenleving als geheel, waardoor de fundamenten van de EU worden ondermijnd;

F.overwegende dat niet alle haatzaaiende uitlatingen een misdrijf vormen, maar dat zij wel bijdragen tot de normalisering van uitingen van haat, geweld en onverdraagzaamheid in de samenleving;

G.overwegende dat er de afgelopen decennia een sterke toename is van discriminatie, haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen in de hele EU Zie bijvoorbeeld de jaarverslagen over de activiteiten van ECRI over de perioden van 1 januari tot en met 31 december 2019 en van 1 januari tot en met 31 december 2020, en de studie in opdracht van de beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken van het Europees Parlement getiteld “Hate speech and hate crime in the EU and the evaluation of online content regulation approach”, gepubliceerd in juli 2020., een toename van diverse vormen van racisme, antisemitisme, islamofobie, vreemdelingenhaat, homofobie, transfobie en andere vormen van onverdraagzaamheid en een alarmerende piek in haatzaaiende uitlatingen en aanzetting tot haat online en offline; overwegende dat personen die tot kwetsbare groepen behoren, zoals lhbtiq+- personen, geracialiseerde personen, etnische, religieuze of taalminderheden, inheemse gemeenschappen Lingaas, C., “Hate Speech and Racialised Discrimination of the Norwegian Sámi: Legal Responses and Responsibility”, Oslo Law Review, vol. 8, nr. 2, 2021, blz. 88. Civil Rights Defenders, “Joint submission to the UN Universal Periodic Review of Sweden –35th Session of the UPR Working Group of the Human Rights Council – January 2020”, 2019., personen met een handicap, personen met een sociaal-economische achterstandspositie, asielzoekers, vluchtelingen en migranten, herhaaldelijk het doelwit zijn van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; overwegende dat er in Europa een significante toename is van het aantal haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen tegen lhbtiq-personen ILGA Europe, “2023 Annual Review of the Human Rights Situation of Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex People in Europe and Central Asia”, februari 2023., alsmede een toename van de discriminatie en haat tegen vrouwen; overwegende dat meervoudige, intersectionele discriminatie een vruchtbare bodem is voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven; overwegende dat doelwitten van haatzaaiende uitlatingen steeds meer worden uitgesloten uit de samenleving;

H.overwegende dat de toename van discriminatie en haat in veel lidstaten nog wordt verergerd door extremistische en populistische bewegingen en het multiplicatoreffect van de onlineomgeving en sociale media, die tot revictimisatie leiden; overwegende dat deze stijging leidt tot gevaarlijke verdeeldheid in de samenleving als geheel en een bedreiging vormt voor de democratie;

I.overwegende dat er aanwijzingen zijn dat haatzaaiende uitlatingen en door haat ingegeven incidenten in de EU nog steeds te weinig worden gemeld Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, “Encouraging hate crime reporting – The role of law enforcement and other authorities”, 2021., waardoor het moeilijk is de omvang van het probleem te kwantificeren;

J.overwegende dat de media en journalisten een fundamentele rol spelen doordat zij de samenleving informeren en een bijdrage leveren aan de democratische processen;

K.overwegende dat het politieke debat steeds meer wordt gekenmerkt door haatzaaiende uitlatingen; overwegende dat verkiezingscampagnes een bijzonder vruchtbare bodem zijn voor haatzaaiende uitlatingen en het aanzetten tot haat, hetgeen niet alleen gevolgen heeft voor de politieke sfeer, maar ook voor de werking van de samenleving in het algemeen en de politieke polarisatie doet toenemen; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen tegen vrouwen in openbare functies een alarmerend niveau hebben bereikt; overwegende dat politieke leiders een belangrijke rol en verantwoordelijkheid hebben in de strijd tegen haatzaaiende uitlatingen en onverdraagzaamheid; overwegende dat zij het goede voorbeeld moeten geven en gevallen van haat publiekelijk aan de kaak moeten stellen;

L.overwegende dat minderjarigen bijzonder kwetsbare slachtoffers zijn van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, onder meer in scholen en online, in de vorm van cyberpesten; overwegende dat dergelijke aanvallen hun lichamelijke en geestelijke integriteit in gevaar brengen en hun ontwikkeling en lichamelijke en geestelijke gezondheid aantasten; overwegende dat zij bijzondere aandacht behoeven;

M.overwegende dat de lidstaten haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven niet op gelijke wijze aanpakken in hun strafrecht, waardoor bepaalde groepen in sommige delen van de Unie onvoldoende beschermd worden; overwegende dat dit het moeilijk maakt om een gemeenschappelijke Europese aanpak voor de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven vast te stellen; overwegende dat het ontbreken van juridische bescherming verwoestende gevolgen kan hebben voor de slachtoffers;

N.overwegende dat het huidige EU-kader alleen betrekking heeft op haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op grond van ras, kleur, godsdienst, afkomst en nationale of etnische oorsprong; overwegende dat er momenteel op EU-niveau geen alomvattende gemeenschappelijke wettelijke definitie van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven bestaat; overwegende dat er duidelijk behoefte is aan een doeltreffende aanpak van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op andere gronden, zoals geslacht, seksuele gerichtheid, gender, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken, leeftijd, handicap en welke andere fundamentele kenmerken ook, met name degene die beschermd zijn op grond van artikel 21 van het Handvest, alsmede elke combinatie van deze kenmerken; overwegende dat de EU de meest kwetsbaren in de samenleving moet beschermen; overwegende dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan het identificeren van de personen, groepen of gemeenschappen die het kwetsbaarst zijn voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, teneinde negatieve gevolgen voor de bescherming van slachtoffers te voorkomen;

O.overwegende dat artikel 83, lid 1, VWEU duidelijke vereisten bevat voor de opname van nieuwe vormen van criminaliteit in de lijst van grensoverschrijdende EU-misdrijven; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen op het internet duidelijk een specifieke grensoverschrijdende dimensie hebben; overwegende dat de digitale transformatie aantoont dat dit verschijnsel op Europees niveau moet worden aangepakt; overwegende dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven op gemeenschappelijke basis en op EU-niveau moeten worden bestreden; overwegende dat de EU de verantwoordelijkheid heeft om op te treden;

P.overwegende dat het EU-strafrecht een krachtige, evenredige en op maat gesneden respons moet bieden op haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven, om het slachtoffer naar behoren te beschermen en naar behoren rekening te houden met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van informatie, die hoekstenen zijn van de democratie; overwegende dat de EU moet waarborgen dat beperkingen op de vrije meningsuiting met het oog op het voorkomen en bestrijden van haatzaaiende uitlatingen niet door de bevoegde autoriteiten in de lidstaten worden misbruikt om minderheden monddood te maken of kritiek de kop in te drukken; overwegende dat de arresten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens inzake de vrijheid van meningsuiting moeten worden nageleefd bij het vaststellen van bescherming tegen haatzaaiende uitlatingen;

Q.overwegende dat de grondrechten die in de strijd tegen haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven worden beschermd in de eerste plaats de menselijke waardigheid en het beginsel van non-discriminatie zijn; overwegende dat deze bescherming universeel moet zijn; overwegende dat de bescherming tegen onverdraagzaamheid, zowel op basis van ras als op basis van nationale afkomst, seksuele gerichtheid, godsdienst, ideologie, leeftijd, mening of enige andere persoonlijke, fysieke of sociale toestand of omstandigheid, ongeacht de uitdrukkingsvorm, niet louter beperkt mag worden tot bepaalde gronden of motieven;

R.overwegende dat veranderingen in de sociale dynamiek tot nieuwe motieven voor haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven kunnen leiden die moeten worden aangepakt binnen een gemeenschappelijk EU-kader, zodat artikel 83, lid 1, VWEU, waarin de lijst van EU-misdrijven is vastgesteld, moet worden uitgebreid;

S.overwegende dat de Commissie in 2021 een mededeling heeft gepresenteerd getiteld “Een inclusiever en beschermender Europa: uitbreiding van de lijst van EU-misdrijven tot haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven”, met het oog op het toevoegen, overeenkomstig artikel 83, lid 1, VWEU, van haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen aan de lijst van vormen van criminaliteit waarvoor het Parlement en de Raad minimumvoorschriften betreffende de bepaling van strafbare feiten en sancties kunnen vaststellen die van toepassing zijn in alle EU-lidstaten; overwegende dat de Raad in dit verband een besluit moet vaststellen;

T.overwegende dat dit besluit van de Raad een eerste stap zou zijn in de richting van het vaststellen van de nodige rechtsgrondslag voor de vaststelling, als tweede stap, van een gemeenschappelijk rechtskader ter bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven in de hele EU; overwegende dat een dergelijk gemeenschappelijk rechtskader dringend nodig is om minimumnormen betreffende de bepaling van strafbare feiten en sancties vast te stellen en zodoende haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen te bestrijden op gemeenschappelijke Europese basis, teneinde te zorgen voor een consistente bescherming van de potentiële slachtoffers van dergelijke handelingen in de hele Unie;

U.overwegende dat de Raad nog geen besluit heeft genomen; overwegende dat sommige lidstaten concrete vooruitgang met betrekking tot dit specifieke dossier in de Raad hebben geblokkeerd;

V.overwegende dat op grond van artikel 83, lid 1, VWEU eenparigheid van stemmen in de Raad is vereist om vast te stellen welke “andere vormen van criminaliteit” aan de criteria voldoen; overwegende dat deze vereiste nadelig is gebleken voor het boeken van de noodzakelijke gemeenschappelijke vooruitgang bij de bestrijding van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven in de hele Unie;