HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:HOOFDSTUK IALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 1Onderwerp1.Bij deze verordening worden voorschriften vastgesteld om bij te dragen aan:a)het ▌langdurige en duurzame herstel van biodiverse en veerkrachtige ecosystemen in de land- en zeegebieden van de lidstaten door middel van het herstel van aangetaste ecosystemen;b)de verwezenlijking van de overkoepelende doelstellingen van de Unie op het gebied van klimaatmitigatie, klimaatadaptatie en bodemdegradatieneutraliteit;c) de verbetering van de voedselzekerheid;d)de naleving van de internationale verbintenissen van de Unie.2.Bij deze verordening wordt een kader vastgesteld waarin de lidstaten ▌doeltreffende en gebiedsgebonden herstelmaatregelen nemen teneinde in alle binnen het toepassingsgebied van deze verordening vallende gebieden en ecosystemen uiterlijk in 2030, gezamenlijk, als Uniedoel, minstens 20 % van ▌het landoppervlak en minstens 20 % van het zeeoppervlak, en uiterlijk in 2050 alle te herstellen ecosystemen te bestrijken.

Artikel 2Geografisch toepassingsgebiedDeze verordening is van toepassing op de in de artikelen 4 tot en met 12 bedoelde ecosystemen:a)op het grondgebied van de lidstaten;b) in de kustwateren, zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 7, van Richtlijn 2000/60/EG, van de lidstaten, op de bodem van de kustwateren of in de ondergrond daarvan;c)in wateren, op de zeebodem of in de ondergrond daarvan zeewaarts van de basislijn vanwaar de breedte van de territoriale wateren van een lidstaat wordt gemeten, en reikend tot de uiterste grens van het gebied waarover een lidstaat soevereine rechten of rechtsmacht heeft of uitoefent, overeenkomstig het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee van 1982PB L 179 van 23.6.1998, blz. 3..Deze verordening is uitsluitend van toepassing op ecosystemen op het Europees grondgebied van de lidstaten waarop de Verdragen van toepassing zijn.

Artikel 3DefinitiesVoor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:1)“ecosysteem”: een dynamisch geheel van gemeenschappen van planten, dieren, schimmels en micro-organismen en hun niet-levende omgeving die een functionele eenheid vormen, waaronder habitattypen, habitats van soorten en soortenpopulaties;2)“habitat van een soort”: habitat van een soort zoals gedefinieerd in artikel 1, punt f), van Richtlijn 92/43/EEG;3)“herstel”: het proces van het actief of passief ondersteunen van het herstel van een ecosysteem teneinde de structuur en functies ervan te verbeteren met als doel de biodiversiteit en de veerkracht van het ecosysteem in stand te houden of te verbeteren, door een habitattypeoppervlakte te verbeteren tot een goede toestand, door de gunstige referentieoppervlakte opnieuw te ontwikkelen, en door een habitattype te verbeteren tot voldoende kwaliteit en kwantiteit overeenkomstig artikel 4, leden 1, 2 en 3, en artikel 5, leden 1, 2 en 3, en door het halen van de doelen en het nakomen van de verplichtingen uit hoofde van de artikelen 8 tot en met 12, waaronder het bereiken van bevredigende niveaus voor de in de artikelen 8 tot en met 12 bedoelde indicatoren;4)“goede toestand”: wat een habitattypeoppervlakte betreft, een staat waarin de voornaamste kenmerken van het habitattype, met name zijn structuur, functies en typische soorten of typische soortensamenstelling het hoge niveau van ecologische kenmerken, stabiliteit en veerkracht weerspiegelen dat nodig is om het duurzame behoud van het habitattype te waarborgen en aldus bij te dragen tot het bereiken of behouden van een gunstige staat van instandhouding voor een habitat, indien het betrokken habitattype is opgenomen in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG, en, in mariene ecosystemen, bijdragen tot het realiseren of behouden van een goede milieutoestand;5)“goede milieutoestand”: een goede milieutoestand zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 5, van Richtlijn 2008/56/EG;6)“gunstige staat van instandhouding voor een habitat”: een gunstige staat van instandhouding in de zin van artikel 1, punt e), van Richtlijn 92/43/EEG;7)“gunstige staat van instandhouding voor een soort”: een gunstige staat van instandhouding in de zin van artikel 1, punt i), van Richtlijn 92/43/EEG;8)“gunstige referentieoppervlakte”: de totale oppervlakte van een habitattype in een bepaalde biogeografische of mariene regio op nationaal niveau die wordt beschouwd als het minimum dat nodig is om de levensvatbaarheid op lange termijn van het habitattype en zijn typische soorten of typische soortensamenstelling en van alle significante ecologische variaties van dat habitattype in zijn natuurlijke verspreidingsgebied te waarborgen, en die bestaat uit de huidige oppervlakte van dat habitattype en, indien die oppervlakte niet voldoende is voor de levensvatbaarheid op lange termijn van het habitattype en zijn typische soorten of typische soortensamenstelling, de aanvullende oppervlakte die nodig is om het habitattype opnieuw te ontwikkelen; indien het betrokken habitattype is opgenomen in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG, draagt dat opnieuw ontwikkelen bij tot het bereiken van een gunstige staat van voor een habitat en, in mariene ecosystemen, tot het realiseren of behouden van een goede milieutoestand;9)“voldoende kwaliteit van een habitat”: de kwaliteit van een habitat van een soort die ervoor zorgt dat in elk stadium van haar biologische cyclus aan de ecologische vereisten van die soort kan worden voldaan, zodat de soort zich op lange termijn als een levensvatbare component van haar habitat in haar natuurlijke verspreidingsgebied kan handhaven, en die aldus bijdraagt aan het bereiken of behouden van een gunstige staat van instandhouding voor een soort die is opgenomen in bijlage II, IV of V bij Richtlijn 92/43/EEG, en aan het veiligstellen van populaties van onder Richtlijn 2009/147/EG vallende in het wild levende vogelsoorten, en aanvullend, in mariene ecosystemen, aan het realiseren of behouden van een goede milieutoestand;10)“voldoende kwantiteit van een habitat”: de kwantiteit van een habitat van een soort die ervoor zorgt dat in elk stadium van haar biologische cyclus aan de ecologische vereisten van die soort kan worden voldaan, zodat de soort zich op lange termijn als een levensvatbare component van haar habitat in haar natuurlijke verspreidingsgebied kan handhaven, en die aldus bijdraagt aan het bereiken of behouden van een gunstige staat van instandhouding voor een soort die is opgenomen in bijlage II, IV of V bij Richtlijn 92/43/EEG, en aan het veiligstellen van populaties van onder Richtlijn 2009/147/EG vallende in het wild levende vogelsoorten, en aanvullend, in mariene ecosystemen, aan het realiseren of behouden van een goede milieutoestand;11) “veelvoorkomend en wijdverspreid habitattype”: een habitattype dat voorkomt in verschillende biogeografische regio’s in de Unie met een verspreidingsgebied van meer dan 10 000 km²;12)“bestuiver”: een in het wild levend insect dat stuifmeel overbrengt van de helmknop van een plant naar de stempel van een plant, waardoor bevruchting en de productie van zaden mogelijk worden;13)“afname van bestuiverpopulaties”: een afname van de abundantie of diversiteit van bestuivers, of beide;14) “inheemse boomsoort”: een boomsoort die voorkomt binnen haar natuurlijke vroegere of huidige verspreidingsgebied en potentiële verspreidingsgebied, met name binnen het verspreidingsgebied dat de soort op natuurlijke wijze inneemt of zou kunnen innemen zonder directe of indirecte introductie of zorg door de mens;15)“lokale bestuurlijke eenheid” of “LBE”: een bestuurlijke afdeling op laag niveau van een lidstaat onder het niveau van een provincie, regio of staat, zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees Parlement en de RaadVerordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 26 mei 2003 betreffende de opstelling van een gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) (PB L 154 van 21.6.2003, blz. 1).;16) “stedelijke centra” en “stedelijke clusters”: territoriale eenheden die in steden, kleinere steden en voorsteden zijn ingedeeld aan de hand van een op rasters gebaseerde typologie die is vastgesteld overeenkomstig artikel 4 ter, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1059/2003;17)“steden”: lokale bestuurlijke eenheden waar minstens 50 % van de bevolking in een of meer stedelijke centra woont, gemeten aan de hand van de urbanisatiegraad die is vastgesteld overeenkomstig artikel 4 ter, lid 3, punt a), van Verordening (EG) nr. 1059/2003;18)“kleinere steden en voorsteden”: lokale bestuurlijke eenheden waar minder dan 50 % van de bevolking in een stedelijk centrum woont, maar minstens 50 % van de bevolking in een stedelijke cluster woont, gemeten aan de hand van de urbanisatiegraad die is vastgesteld overeenkomstig artikel 4 ter, lid 3, punt a), van Verordening (EG) nr. 1059/2003;19) “voorstedelijke gebieden”: gebieden die grenzen aan stedelijke centra of stedelijke clusters, met inbegrip van minstens alle gebieden binnen 1 kilometer, gemeten vanaf de buitenste grenzen van die stedelijke centra of stedelijke clusters, en die gelegen zijn in dezelfde stad of dezelfde kleinere stad en voorstad als die stedelijke centra of stedelijke clusters;20)“stedelijke groene ruimte”: de totale oppervlakte aan in steden of kleinere steden en voorsteden aangetroffen bomen, heesters, struiken, vaste kruidachtige vegetatie, korstmossen en mossen, vijvers en waterlopen, berekend op basis van gegevens die zijn verstrekt door de landmonitoringdienst van Copernicus uit hoofde van de Copernicus-component van het bij Verordening (EU) 2021/696 vastgestelde ruimtevaartprogramma van de Unie en, indien de betrokken lidstaat daarover beschikt, andere door die lidstaat verstrekte relevante aanvullende gegevens;21)“stedelijke boomkroonbedekking”: de totale met bomen bedekte oppervlakte in steden, kleinere steden en voorsteden, berekend op basis van de gegevens over de boombedekkingsdichtheid die zijn verstrekt door de landmonitoringdienst van Copernicus uit hoofde van de Copernicus-component van het bij bij Verordening (EU) 2021/696 vastgestelde ruimtevaartprogramma van de Unie en, indien de betrokken lidstaat daarover beschikt, andere door die lidstaat verstrekte relevante aanvullende gegevens;22) “vrij stromende rivier”: een rivier of een riviergedeelte waarvan de longitudinale, laterale en verticale verbondenheid niet wordt belemmerd door kunstmatige structuren, en waarvan de natuurlijke functies grotendeels onaangetast zijn;23) “vernatten van veengebied”: het proces van het omzetten van een ontwaterde veenbodem naar een natte veenbodem;24)“gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie”: gebied voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 9 bis, van Richtlijn (EU) 2018/2001.

HOOFDSTUK IIHERSTELDOELEN EN -VERPLICHTINGEN

Artikel 4Herstel van land-, kust- en zoetwaterecosystemen1.De lidstaten nemen de herstelmaatregelen die nodig zijn om de niet in goede toestand verkerende oppervlaktes van de in bijlage I opgenomen habitattypen te verbeteren om ze in een goede toestand te brengen. Dergelijke herstelmaatregelen worden genomen:a) uiterlijk in 2030, op minstens 30 % van de totale oppervlakte van alle in bijlage I opgenomen habitattypen die niet in goede toestand verkeert, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan;b) uiterlijk in 2040, op minstens 60 % en uiterlijk in 2050 op minstens 90 % van de oppervlakte van elke in bijlage I opgenomen groep habitattypen dat niet in goede toestand verkeert, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan.Voor de toepassing van dit lid geven de lidstaten, waar passend, tot 2030 voorrang aan herstelmaatregelen in gebieden die gelegen zijn in Natura 2000-gebieden.2.In afwijking van lid 1, eerste alinea, punten a) en b), kunnen de lidstaten, indien naar behoren gerechtvaardigd en voor de toepassing van dat lid, veelvoorkomende en wijdverspreide habitattypen die meer dan 3 % van hun Europese grondgebied bestrijken, uitsluiten van de relevante groep habitattypen.Een lidstaat die de in de eerste alinea bedoelde afwijking toepast, neemt:a)uiterlijk in 2050 voor elk van die habitattypen herstelmaatregelen op minstens 80 % van de oppervlakte die niet in goede toestand verkeert;b)uiterlijk in 2030 herstelmaatregelen op minstens een derde van het in punt a) bedoelde percentage; enc)uiterlijk in 2040 herstelmaatregelen op minstens twee derde van het in punt a) bedoelde percentage.De in de eerste alinea bedoelde afwijking wordt enkel toegepast indien wordt gewaarborgd dat het in punt a) van de tweede alinea bedoelde percentage er niet aan in de weg staat dat op nationaal biogeografisch niveau de gunstige staat van instandhouding wordt bereikt of gehandhaafd voor elk van die habitattypen.3. Indien een lidstaat de afwijking op grond van lid 2 toepast, is de in lid 1, eerste alinea, punt a), vastgestelde verplichting van toepassing op de totale oppervlakte van alle resterende in bijlage I opgenomen habitattypen die niet in goede toestand verkeert, en is de in lid 1, eerste alinea, punt b), vastgestelde verplichting van toepassing op de resterende oppervlaktes van de relevante in bijlage I opgenomen groepen habitattypen die niet in goede toestand verkeren.4.De lidstaten nemen de herstelmaatregelen die nodig zijn om de in bijlage I opgenomen habitattypen opnieuw te ontwikkelen in gebieden waar die habitattypen niet voorkomen, teneinde de gunstige referentieoppervlakte voor die habitattypen te realiseren. Dergelijke maatregelen zijn uiterlijk in 2030 van toepassing op gebieden die minstens 30 % uitmaken van de extra oppervlakte die nodig is om de totale gunstige referentieoppervlakte te realiseren voor elke in bijlage I opgenomen groep habitattypen, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan, uiterlijk in 2040 op oppervlaktes die minstens 60 % uitmaken van die oppervlakte en uiterlijk in 2050 op 100 % van die oppervlakte.5.In afwijking van lid 4 van dit artikel kan een lidstaat, indien hij van oordeel is dat het niet mogelijk is om uiterlijk in 2050 de herstelmaatregelen te nemen die nodig zijn om op 100 % van de oppervlakte de gunstige referentieoppervlakte voor een specifiek habitattype te realiseren, in zijn nationale herstelplan zoals bedoeld in artikel 15 een lager percentage, te weten tussen 90 % en 100 %, vaststellen en een passende motivering verstrekken. In een dergelijk geval neemt de lidstaat geleidelijk de herstelmaatregelen die nodig zijn om uiterlijk in 2050 dat lagere percentage te halen. Uiterlijk in 2030 bestrijken die herstelmaatregelen minstens 30 % van de extra oppervlakte die nodig is om uiterlijk in 2050 dat lagere percentage te halen, en uiterlijk in 2040 minstens 60 % van de extra oppervlakte die nodig is om uiterlijk in 2050 een dergelijk lager percentage te halen.6. Indien een lidstaat de afwijking op grond van lid 5 toepast op specifieke habitattypen, is de in lid 4 vastgestelde verplichting van toepassing op de resterende habitattypen die behoren tot de in bijlage I opgenomen groepen habitattypen waartoe die specifieke habitattypen behoren.7.De lidstaten nemen herstelmaatregelen voor de land-, kust- en zoetwaterhabitats van de in de bijlagen II, IV en V bij Richtlijn 92/43/EEG opgenomen soorten en voor de land-, kust- en zoetwaterhabitats van de binnen het toepassingsgebied van Richtlijn 2009/147/EG vallende in het wild levende vogels die, naast de in de leden 1 en 4 van dit artikel bedoelde herstelmaatregelen, nodig zijn om de kwaliteit en kwantiteit van die habitats te verbeteren, onder meer door die habitats opnieuw te ontwikkelen, en om de verbondenheid te verbeteren, totdat er een voldoende kwaliteit en kwantiteit van die habitats wordt bereikt.8.Bij het bepalen van de meest geschikte gebieden voor herstelmaatregelen overeenkomstig de leden 1, 4 en 7 van dit artikel wordt gebaseerd op de beste beschikbare kennis en de meest recente wetenschappelijke bevindingen over de toestand van de in bijlage I bij deze verordening opgenomen habitattypen, gemeten aan de hand van de structuur en functies die nodig zijn voor hun instandhouding op lange termijn, met inbegrip van hun typische soorten, zoals bedoeld in artikel 1, punt e), van Richtlijn 92/43/EEG, en van de kwaliteit en kwantiteit van de habitats van de in lid 7 van dit artikel bedoelde soorten, met gebruikmaking van uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 92/43/EEG en artikel 12 van Richtlijn 2009/147/EG meegedeelde informatie, en in voorkomend geval rekening houdend met de verscheidenheid aan situaties in verschillende regio’s, zoals bedoeld in artikel 14, lid 16, punt c), van deze verordening.9. De lidstaten verzekeren uiterlijk in 2030 dat de toestand van de habitattypen bekend is voor minstens 90 % van de oppervlakte van alle in bijlage I opgenomen habitattypen, en dat uiterlijk in 2040 de toestand van alle oppervlaktes van de in bijlage I opgenomen habitattypen bekend is.10.Bij de in de leden 1 en 4 bedoelde herstelmaatregelen wordt rekening gehouden met de noodzaak van betere verbindingen tussen de in bijlage I opgenomen habitattypen en met de ecologische vereisten van de in lid 7 bedoelde soorten die in die habitattypen voorkomen.11.De lidstaten nemen maatregelen die die tot doel hebben te verzekeren dat in gebieden waarop overeenkomstig de leden 1, 4 en 7 herstelmaatregelen van toepassing zijn, de toestand van de in bijlage I opgenomen habitattypen voortdurend verbetert totdat een goede toestand is bereikt, en dat de kwaliteit van de habitats van de in lid 7 bedoelde soorten voortdurend verbetert totdat de voldoende kwaliteit van die habitats wordt bereikt.Onverminderd Richtlijn 92/43/EEG, nemen de lidstaten maatregelen die tot doel hebben te verzekeren dat gebieden waar een goede toestand is bereikt en waar de kwaliteit van de habitats van de soorten voldoende is geworden, niet significant verslechteren.12.Onverminderd Richtlijn 92/43/EEG, trachten de lidstaten uiterlijk op de datum van bekendmaking van hun nationale herstelplannen overeenkomstig artikel 17, lid 6, van deze verordening de nodige maatregelen te nemen ter voorkoming van een significante verslechtering van gebieden waar de in bijlage I bij deze verordening opgenomen habitattypen voorkomen en die in goede toestand verkeren of die nodig zijn om de in lid 17 van dit artikel vastgestelde, hersteldoelen te halen.13. Met betrekking tot de leden 11 en 12 van dit artikel kunnen de lidstaten de buiten Natura 2000 vallende gebieden, bij het ontbreken van alternatieven, voor elk habitattype en elke habitat van soorten de in die leden vastgestelde voorschriften ter voorkoming van verslechtering toepassen op het niveau van elke biogeografische regio van hun grondgebied, mits zij de Commissie uiterlijk op … [zes maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] in kennis stellen van hun voornemen om dit lid toe te passen en de in artikel 15, lid 3, punt g), artikel 20, lid 1, punt j), artikel 21, lid 1, en artikel 21, lid 2, punt b), vastgestelde verplichtingen nakomen.14.In de buiten Natura 2000 vallende gebieden is de in lid 11, vastgestelde verplichting niet van toepassing op verslechtering veroorzaakt door:a)overmacht, waaronder natuurrampen;b)onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering; ▌c)een plan of project van groot openbaar belang waarvoor geen minder schadelijke alternatieve oplossingen beschikbaar zijn, wat per geval moet worden bepaald; ofd) handelingen of nalatigheid door derde landen waarvoor de betrokken lidstaat niet verantwoordelijk is.15. In de buiten Natura 2000 vallende gebieden is de in lid 12 vastgestelde verplichting niet van toepassing op verslechtering veroorzaakt door:a) overmacht, waaronder natuurrampen;b) onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering;c) een plan of project van groot openbaar belang waarvoor geen minder schadelijke alternatieve oplossingen beschikbaar zijn; ofd) handelingen of nalatigheid door derde landen waarvoor de betrokken lidstaat niet verantwoordelijk is.16.Binnen Natura 2000-gebieden is het niet nakomen van de in de leden 11 en 12 vastgestelde verplichtingen gerechtvaardigd indien dit wordt veroorzaakt door:a)overmacht, waaronder natuurrampen;b)onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering; ofc)een plan of project dat overeenkomstig artikel 6, lid 4, van Richtlijn 92/43/EEG is goedgekeurd.17.De lidstaten verzekeren:a)een toename van de oppervlakte in goede toestand voor de in bijlage I opgenomen habitattypen totdat minstens 90 % in een goede toestand verkeert en totdat voor elk habitattype in elke biogeografische regio van de betrokken lidstaat een gunstige referentieoppervlakte is bereikt;b)een toenemende trend naar voldoende kwaliteit en kwantiteit van de land-, kust- en zoetwaterhabitats van de in de bijlagen II, IV en V bij Richtlijn 92/43/EEG opgenomen soorten en van de binnen het toepassingsgebied van Richtlijn 2009/147/EG vallende soorten.

Artikel 5Herstel van mariene ecosystemen1.De lidstaten nemen de herstelmaatregelen die nodig zijn om de niet in goede toestand verkerende oppervlaktes van de in bijlage II opgenomen habitattypen te verbeteren om ze in een goede toestand te brengen. Dergelijke herstelmaatregelen worden genomen:a) uiterlijk in 2030, op minstens 30 % van de totale oppervlakte van de groepen 1 tot en met 6 van de in bijlage II opgenomen habitattypen die niet in goede toestand verkeert, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan;b) uiterlijk in 2040, op minstens 60 % en uiterlijk in 2050 op minstens 90 % van de oppervlakte van elk van de groepen 1 tot en met 6 van de in bijlage II opgenomen groep habitattypen die niet in goede toestand verkeert, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan;c) uiterlijk in 2040, op minstens twee derde van het in punt d) van dit lid vermelde percentage van de oppervlakte van groep 7 van de in bijlage II opgenomen habitattypen die niet in goede toestand verkeert, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan; end) uiterlijk in 2050, op een overeenkomstig artikel 14, lid 3, bepaald percentage van de oppervlakte van groep 7 van de in bijlage II opgenomen habitattypen die niet in goede toestand verkeert, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan.Het in dit artikel, eerste alinea, punt d), bedoelde percentage wordt zodanig vastgesteld dat dit niet in de weg staat aan het realiseren of in stand houden van een goede milieutoestand, zoals bepaald op grond van artikel 9, lid 1, van Richtlijn 2008/56/EG.2.De lidstaten nemen de herstelmaatregelen die nodig zijn om de in bijlage II, groepen 1 tot en met 6, opgenomen habitattypen opnieuw te ontwikkelen in gebieden waar die habitattypen niet voorkomen, teneinde de gunstige referentieoppervlakte voor die habitattypen te realiseren. Dergelijke maatregelen zijn uiterlijk in 2030 van toepassing op gebieden die minstens 30 % uitmaken van de extra oppervlakte die nodig is om de gunstige referentieoppervlakte voor elke groep habitattypen te realiseren, zoals gekwantificeerd in het in artikel 15 bedoelde nationale herstelplan, uiterlijk in 2040 op gebieden die minstens 60 % uitmaken van die oppervlakte en uiterlijk in 2050 op 100 % van die oppervlakte.3. In afwijking van lid 2 van dit artikel kan een lidstaat, indien hij van oordeel is dat het niet mogelijk is om uiterlijk in 2050 de herstelmaatregelen te nemen die nodig zijn om op 100 % van de oppervlakte de gunstige referentieoppervlakte voor een specifiek habitattype te realiseren, in zijn nationale herstelplan zoals bedoeld in artikel 15 een lager percentage, te weten tussen 90 % en 100 %, vaststellen en een passende motivering verstrekken. In een dergelijk geval neemt de lidstaat geleidelijk de herstelmaatregelen die nodig zijn om uiterlijk in 2050 dat lagere percentage te halen. Uiterlijk in 2030 bestrijken die herstelmaatregelen minstens 30 % van de extra oppervlakte die nodig is om uiterlijk in 2050 een dergelijk lager percentage te halen, en uiterlijk in 2040 minstens 60 % van de extra oppervlakte die nodig is om uiterlijk in 2050 dat lagere percentage te halen.4. Indien een lidstaat de afwijking op grond van lid 3 toepast op specifieke habitattypen, is de in lid 2 vastgestelde verplichting van toepassing op de resterende extra oppervlakte die nodig is om de gunstige referentieoppervlakte te realiseren voor elke in bijlage II opgenomen groep habitattypen waartoe die specifieke habitattypen behoren.5.De lidstaten nemen herstelmaatregelen voor de mariene habitats van de in bijlage III bij deze verordening en de in de bijlagen II, IV en V bij Richtlijn 92/43/EEG opgenomen soorten en voor de mariene habitats van de binnen het toepassingsgebied van Richtlijn 2009/147/EG vallende in het wild levende vogels die, naast de in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde herstelmaatregelen, nodig zijn om de kwaliteit en kwantiteit van die habitats te verbeteren, onder meer door die habitatsopnieuw te ontwikkelen, en om de verbondenheid te verbeteren, totdat voldoende kwaliteit en kwantiteit van die habitats wordt bereikt.6.De vaststelling van de meest geschikte gebieden voor herstelmaatregelen overeenkomstig de leden 1, 2 en 5 van dit artikel wordt gebaseerd op de beste beschikbare kennis en de meest recente technische en wetenschappelijke vooruitgang die is geboekt om de toestand van de in bijlage II bij deze verordening opgenomen habitattypen ▌en de kwaliteit en kwantiteit van de habitats van de in lid 5 van dit artikel bedoelde soorten te bepalen, met gebruikmaking van uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 92/43/EEG, artikel 12 van Richtlijn 2009/147/EG en artikel 17 van Richtlijn 2008/56/EG meegedeelde informatie.7. De lidstaten verzekeren dat de toestand van de volgende gebieden bekend is:a)uiterlijk in 2030 van minstens 50 % van de oppervlakte verspreid over alle in bijlage II, groepen 1 tot en met 6, opgenomen habitattypen;b)uiterlijk in 2040 van alle gebieden van de in bijlage II, groepen 1 tot en met 6, opgenomen habitattypen;c)uiterlijk in 2040 van minstens 50 % van de oppervlakte verspreid over alle in bijlage II, groep 7, opgenomen habitattypen;d)uiterlijk in 2050 van alle gebieden van de in bijlage II, groep 7, opgenomen habitattypen.8.Bij de in de leden 1 en 2 bedoelde herstelmaatregelen wordt rekening gehouden met de noodzaak van betere ecologische samenhang en verbondenheid tussen de in bijlage II opgenomen habitattypen en met de ecologische vereisten van de in lid 5 bedoelde soorten die in die habitattypen voorkomen.9.De lidstaten nemen maatregelen die tot doel hebben te verzekeren dat in gebieden waarop overeenkomstig de leden 1, 2 en 5 herstelmaatregelen van toepassing zijn, de toestand van de in bijlage I opgenomen habitattypen voortdurend verbetert totdat een goede toestand wordt bereikt, en dat de kwaliteit van de habitats van de in lid 5 bedoelde soorten voortdurend verbetert, totdat de voldoende kwaliteit van die habitats wordt bereikt.Onverminderd Richtlijn 92/43/EEG, nemen de lidstaten maatregelen die tot doel hebben te verzekeren dat gebieden waar een goede toestand is bereikt en waar de kwaliteit van de habitats van de soorten voldoende is geworden, niet significant verslechteren.10.Onverminderd Richtlijn 92/43/EEG, trachten de lidstaten uiterlijk op de datum van bekendmaking van hun nationale herstelplannen overeenkomstig artikel 17, lid 6, van deze verordening de nodige maatregelen te nemen ter voorkoming van een significante verslechtering van gebieden waar de in bijlage II bij deze verordening opgenomen habitattypen voorkomen en die in goede toestand verkeren of die nodig zijn om de in lid 14 van dit artikel vastgestelde hersteldoelen te halen.11.In de buiten Natura 2000 vallende gebieden is de in lid 9, vastgestelde verplichting niet van toepassing op verslechtering veroorzaakt door:a)overmacht, waaronder natuurrampen;b)onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering; ▌c)een plan of project van groot openbaar belang waarvoor geen minder schadelijke alternatieve oplossingen beschikbaar zijn, wat per geval moet worden bepaald; ofd) handelingen of nalatigheid van derde landen waarvoor de betrokken lidstaat niet verantwoordelijk is.12. In de buiten Natura 2000 vallende gebieden is de in lid 10 vastgestelde verplichting niet van toepassing op verslechtering veroorzaakt door:a) overmacht, waaronder natuurrampen;b) onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering;c) een plan of project van groot openbaar belang waarvoor geen minder schadelijke alternatieve oplossingen beschikbaar zijn; ofd) handelingen of nalatigheid van derde landen waarvoor de betrokken lidstaat niet verantwoordelijk is.13.Binnen Natura 2000-gebieden is het niet nakomen van de in de leden 9 en 10 vastgestelde verplichtingen gerechtvaardigd indien dit wordt veroorzaakt door:a)overmacht, waaronder natuurrampen;b)onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering; ofc)een plan of project dat overeenkomstig artikel 6, lid 4, van Richtlijn 92/43/EEG is goedgekeurd.14.De lidstaten verzekeren:a)een toename van het de oppervlakte in goede toestand voor habitattypen van de in bijlage II, groepen 1 tot en met 6, opgenomen habitattypen totdat minstens 90 % in een goede toestand verkeert en totdat voor elk habitattype in elke biogeografische regio van de betrokken lidstaat een gunstige referentieoppervlakte is bewerkstelligd;b) een toename van de oppervlakte in goede toestand voor habitattypen van in bijlage II, groep 7, opgenomen habitattypen totdat minstens het in lid 1, eerste alinea, punt d), bedoelde percentage in een goede toestand verkeert en totdat voor elk habitattype in elke biogeografische regio van de betrokken lidstaat een gunstige referentieoppervlakte is bewerkstelligd;c)een toenemende trend naar voldoende kwaliteit en kwantiteit van de mariene habitats van de in bijlage III bij deze verordening en de in de bijlagen II, IV en V bij Richtlijn 92/43/EEG opgenomen soorten en van de binnen het toepassingsgebied van Richtlijn 2009/147/EG vallende soorten.

Artikel 6Energie uit hernieuwbare bronnen1.Voor de toepassing van artikel 4, leden 14 en 15, en artikel 5, leden 11 en 12, worden de planning, de bouw en de exploitatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, de aansluiting ervan op het net, het bijbehorende net zelf en opslagvoorzieningen geacht van groot openbaar belang te zijn. De lidstaten kunnen deze zaken vrijstellen van de voorwaarde dat er geen minder schadelijke alternatieve oplossingen beschikbaar zijn uit hoofde van artikel 4, leden 14 en 15, en artikel 5, leden 11 en 12, mits:a)een strategische milieubeoordeling is uitgevoerd overeenkomstig de in Richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de RaadRichtlĳn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s (PB L 197 van 21.7.2001, blz. 30). vastgestelde voorwaarden; ofb)een milieueffectbeoordeling is uitgevoerd overeenkomstig de in Richtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de RaadRichtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB L 26 van 28.1.2012, blz. 1). vastgestelde voorwaarden.2.De lidstaten kunnen in naar behoren gerechtvaardigde en specifieke omstandigheden de toepassing van lid 1 beperken tot bepaalde delen van hun grondgebied, tot bepaalde soorten technologieën of tot projecten met bepaalde technische kenmerken, overeenkomstig de prioriteiten die op grond van Verordening (EU) 2018/1999 in hun geïntegreerde nationale energie- en klimaatplannen zijn vastgesteld.Indien de lidstaten beperkingen toepassen op grond van de eerste alinea, stellen zij de Commissie van die beperkingen in kennis en rechtvaardigen zij die beperkingen.

Artikel 7Nationale defensie1. Bij het treffen van herstelmaatregelen voor de toepassing van artikel 4, lid 1, 4 of 7, of artikel 5, lid 1, 2 of 5, kunnen de lidstaten vrijstelling verlenen voor gebieden die worden gebruikt voor activiteiten die uitsluitend nationale defensie tot doel hebben, indien die maatregelen onverenigbaar worden geacht met het voortgezette militaire gebruik van de betrokken gebieden.2. Voor de toepassing van artikel 4, leden 14 en 15, en artikel 5, leden 11 en 12, kunnen de lidstaten bepalen dat plannen en projecten die uitsluitend voor nationale defensiedoeleinden zijn bedoeld, worden geacht van groot openbaar belang te zijn.Voor de toepassing van artikel 4, leden 14 en 15, en artikel 5, leden 11 en 12, kunnen de lidstaten plannen en projecten die uitsluitend nationale defensie tot doel hebben, vrijstellen van de vereiste dat er geen minder schadelijke alternatieve oplossingen beschikbaar mogen zijn. Een lidstaat die die vrijstelling toepast, moet echter, voor zover dat redelijk en praktisch uitvoerbaar is, maatregelen treffen om de gevolgen van die plannen en projecten voor habitattypen te verzachten.

Artikel 8Herstel van stedelijke ecosystemen1.Uiterlijk op 31 december 2030 verzekeren de lidstaten dat er geen nettoverlies is in de totale nationale oppervlakte stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking in stedelijke ecosysteemgebieden, zoals bepaald overeenkomstig artikel 14, lid 4, in vergelijking met … [jaar van inwerkingtreding van deze verordening]. Voor de toepassing van dit lid kunnen de lidstaten de stedelijke ecosysteemgebieden van die totale nationale oppervlakte uitsluiten indien het aandeel stedelijke groene ruimte in de stedelijke centra en stedelijke clusters groter is dan 45 % en het aandeel stedelijke boomkroonbedekking groter is dan 10 %.2.Vanaf 1 januari 2031 realiseren een toenemende trend in de totale nationale oppervlakte stedelijke groene ruimte, onder meer door de integratie van stedelijke groene ruimte in gebouwen en infrastructuur, in stedelijke ecosysteemgebieden, bepaald overeenkomstig artikel 14, lid 4, te meten om de zes jaar vanaf 1 januari 2031, totdat een bevredigend niveau is bereikt zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 14, lid 5.3. De lidstaten realiseren in elk stedelijk ecosysteemgebied, bepaald overeenkomstig artikel 14, lid 4, een toenemende trend in de stedelijke boomkroonbedekking, te meten om de zes jaar vanaf 1 januari 2031, totdat het bevredigend niveau is bereikt zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 14, lid 5.

Artikel 9Herstel van de natuurlijke verbindingen van rivieren en de natuurlijke functies van de bijbehorende overstromingsgebieden1.De lidstaten inventariseren de kunstmatige barrières voor ▌de verbindingen van oppervlaktewateren en brengen, rekening houdend met de sociaaleconomische functies van die kunstmatige barrières, de barrières in kaart die moeten worden weggenomen om bij te dragen tot het halen van de in artikel 4 van deze verordening vastgestelde hersteldoelen en van de doelstelling om uiterlijk in 2030 van minstens 25 000 km rivieren weer vrij stromende rivieren te maken in de Unie, onverminderd Richtlijn 2000/60/EG, met name artikel 4, leden 3, 5 en 7, en Verordening (EU) nr. 1315/2013 van het Europees Parlement en de RaadVerordening (EU) nr. 1315/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 betreffende richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van het trans-Europees vervoersnetwerk en tot intrekking van Besluit nr. 661/2010/EU (PB L 348 van 20.12.2013, blz. 1)., en met name artikel 15.2.De lidstaten nemen de kunstmatige barrières voor ▌de verbindingen van oppervlaktewateren weg die in de op grond van lid 1 van dit artikel gemaakte inventarisatie in kaart zijn gebracht, overeenkomstig het in artikel 15, lid 3, punten i) en n), bedoelde plan voor de verwijdering van die barrières. Bij het wegnemen van kunstmatige barrières verwijderen de lidstaten voornamelijk barrières die niet langer nodig zijn voor de opwekking van hernieuwbare energie, de binnenvaart, de watervoorziening, bescherming tegen overstromingen of andere gebruiksdoeleinden.3.De lidstaten voeren naast de verwijdering van kunstmatige barrières overeenkomstig lid 2 ook de maatregelen uit die nodig zijn om de natuurlijke functies van de betrokken overstromingsgebieden te verbeteren.4. De lidstaten verzekeren dat de natuurlijke verbindingen van rivieren en de natuurlijke functies van de betrokken overstromingsgebieden die overeenkomstig de leden 2 en 3 zijn hersteld, in stand worden gehouden.

Artikel 10Herstel van bestuiverpopulaties1.De lidstaten verbeteren, door tijdig passende en doeltreffende maatregelen te nemen, de diversiteit van bestuivers en keren uiterlijk in 2030 de afname van bestuiverpopulaties om en realiseren daarna een toenemende trend voor bestuiverpopulaties, die vanaf 2030 minstens om de zes jaar wordt gemeten totdat bevredigende niveaus worden bereikt, zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 14, lid 5.2.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen teneinde deze verordening aan te vullen door een wetenschappelijk onderbouwde methode voor de monitoring van de diversiteit van bestuivers en bestuiverpopulaties vast te stellen en bij te werken. De Commissie stelt uiterlijk ... [12 maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] de eerste van die gedelegeerde handelingen tot vaststelling van een dergelijke methode vast.3.De in lid 2 bedoelde methode voorziet in een gestandaardiseerde aanpak voor het verzamelen van jaarlijkse gegevens over de abundantie en diversiteit van bestuiversoorten in de verschillende ecosystemen, en voor het beoordelen van trends voor bestuiverpopulaties en de doeltreffendheid van de door de lidstaten overeenkomstig lid 1 genomen herstelmaatregelen.4. Bij gebruik van de in lid 2 bedoelde methode verzekeren de lidstaten dat de monitoringgegevens afkomstig zijn van een toereikend aantal locaties teneinde een representatieve weergave voor het gehele grondgebied te verzekeren. De lidstaten bevorderen, waar passend, burgerwetenschap bij de verzameling van monitoringgegevens en voorzien in toereikende middelen voor de uitvoering van die taken.5. De Commissie en de betrokken agentschappen van de Unie, met name het Europees Milieuagentschap, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en het Europees Agentschap voor chemische stoffen, coördineren overeenkomstig hun respectieve mandaten hun activiteiten met betrekking tot bestuivers en verstrekken informatie om de lidstaten, op hun verzoek, te ondersteunen bij het nakomen van hun verplichtingen uit hoofde van dit artikel. Daartoe richt de Commissie onder meer een speciale taskforce op en verstrekt zij op gecoördineerde wijze relevante informatie en deskundig advies aan de lidstaten.

Artikel 11Herstel van landbouwecosystemen1.De lidstaten nemen de herstelmaatregelen die nodig zijn om de biodiversiteit van landbouwecosystemen te verbeteren, naast de gebieden waarop herstelmaatregelen uit hoofde van artikel 4, leden 1, 4 en 7, van toepassing zijn, waarbij zij rekening houden met klimaatverandering, de sociale en economische behoeften van plattelandsgebieden en de noodzaak duurzame landbouwproductie in de Unie te verzekeren.2.De lidstaten nemen maatregelen die tot doel hebben op nationaal niveau een toenemende trend te realiseren voor minstens twee van de volgende drie indicatoren voor landbouwecosystemen, zoals nader gespecificeerd in bijlage IV, te meten in de periode vanaf ... [de datum van inwerkingtreding van deze verordening] tot en met 31 december 2030, en vervolgens om de zes jaar, totdat bevredigende niveaus zijn bereikt zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 14, lid 5:a)de graslandvlinderindex;b)de voorraad organische koolstof in minerale bodems onder bouwland;c)het percentage landbouwgrond met landschapselementen met hoge diversiteit.3.De lidstaten nemen herstelmaatregelen die tot doel hebben te verzekeren dat de index van algemene boerenlandvogelsoorten op nationaal niveau op basis van de in bijlage V opgenomen soorten, geïndexeerd op ... [datum: de eerste dag van de maand volgend op de twaalf maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] = 100, de volgende niveaus bereikt:a)voor de in bijlage V opgenomen lidstaten met historisch meer uitgedunde populaties boerenlandvogels: 110 in 2030, 120 in 2040 en 130 in 2050;b)voor de in bijlage V opgenomen lidstaten met historisch minder uitgedunde populaties boerenlandvogels: 105 in 2030, 110 in 2040 en 115 in 2050.4. De lidstaten nemen maatregelen die tot doel hebben organische bodems in de landbouw die bestaan uit ontwaterde veengebieden te herstellen. Die maatregelen zijn minstens van toepassing op:a)30 % van dergelijke gebieden in 2030, waarvan minstens een kwart vernat is;b)40 % van dergelijke gebieden in 2040, waarvan minstens een derde vernat is;c)50 % van dergelijke gebieden in 2050, waarvan minstens een derde vernat is.De lidstaten kunnen herstelmaatregelen treffen, waaronder vernatting, in gebieden waar turf wordt gewonnen en deze gebieden beschouwen als gebieden die bijdragen tot de verwezenlijking van de in de eerste alinea, punten a), b) en c), bedoelde respectieve doelstellingen zoals bedoeld in.Daarnaast kunnen de lidstaten herstelmaatregelen treffen om organische bodems die bestaan uit drooggelegde veengebieden en die voor ander grondgebruik dan landbouwgebruik en turfwinning worden gebruikt, te vernatten en deze vernatte gebieden beschouwen als gebieden die maximaal 40 % bijdragen tot de verwezenlijking van de in de eerste alinea, punten a), b) en c), bedoelde doelstellingen.Herstelmaatregelen die bestaan in het vernatten van veengebied, waaronder te realiseren waterniveaus, dragen bij aan het verminderen van de netto-broeikasgasemissies en het vergroten van de biodiversiteit, en houden rekening met de nationale en lokale omstandigheden.Indien naar behoren gerechtvaardigd kan de mate van het vernatten van veengebied dat voor landbouw wordt gebruikt door een lidstaat worden beperkt tot minder dan is vereist uit hoofde van de eerste alinea, punten a), b) en c), van dit artikel indien een dergelijke vernatting waarschijnlijk aanzienlijke negatieve gevolgen zal hebben voor infrastructuur, gebouwen, klimaatadaptatie of andere openbare belangen en indien dergelijke vernatting niet kan plaatsvinden op andere grond dan landbouwgrond. Een dergelijke beperking wordt vastgesteld overeenkomstig artikel 14, lid 8.De verplichting voor de lidstaten om de in de eerste alinea, punten a), b) en c), vastgestelde doelstellingen voor vernatting te halen, houdt geen verplichting in voor landbouwers en particuliere grondeigenaren om hun land te vernatten, voor wie de vernatting op landbouwgrond vrijwillig blijft, onverminderd de verplichtingen die voortvloeien uit nationaal recht.De lidstaten stimuleren in voorkomend geval vernatting zodat dit een aantrekkelijke optie wordt voor landbouwers en particuliere grondeigenaren, en bevorderen de toegang tot opleiding en advies voor landbouwers en andere belanghebbenden over de voordelen van het vernatten van veengebieden en over de opties voor het landbeheer daarna en de daarmee samenhangende mogelijkheden.

Artikel 12Herstel van bosecosystemen1.De lidstaten nemen de herstelmaatregelen die nodig zijn om de biodiversiteit van bosecosystemen te verbeteren, naast de gebieden waarop herstelmaatregelen op grond van artikel 4, leden 1, 4 en 7, van toepassing zijn, en houden daarbij rekening met het risico op bosbranden.2.De lidstaten realiseren op nationaal niveau een toenemende trend voor de index van algemene bosvogels, zoals nader gespecificeerd in bijlage VI, gemeten in de periode vanaf … [de datum van inwerkingtreding van deze verordening] tot en met 31 december 2030, en vervolgens om de zes jaar, totdat de overeenkomstig artikel 14, lid 5, vastgestelde bevredigende niveaus zijn bereikt.3. De lidstaten realiseren op nationaal niveau een toenemende trend voor minstens zes van de volgende zeven indicatoren voor bosecosystemen, zoals nader gespecificeerd in bijlage VI, die worden gekozen op basis van de mate waarin ze de verbetering van de biodiversiteit van bosecosystemen in de betrokken lidstaat kunnen aantonen. De trend wordt gemeten in de periode vanaf ... [de datum van inwerkingtreding van deze verordening] tot en met 31 december 2030, en vervolgens om de zes jaar, totdat de bevredigende niveaus zijn bereikt zoals vastgesteld overeenkomstig artikel 14, lid 5:a) staand dood hout;b) liggend dood hout;c) het aandeel bossen met een ongelijkjarige structuur;d) bosverbondenheid;e) de voorraad organische koolstof;f) het aandeel door inheemse boomsoorten gedomineerde bossen;g) de diversiteit aan boomsoorten.4. Het niet nakomen van de in de leden 2 en 3 vastgestelde verplichtingen is gerechtvaardigd indien dit wordt veroorzaakt door:a) grootschalige overmacht, waaronder natuurrampen, met name onvoorziene en ongecontroleerde bosbranden; ofb) onvermijdelijke habitattransformaties die rechtstreeks het gevolg zijn van klimaatverandering.

Artikel 13Aanplant van drie miljard extra bomen1. Bij het vaststellen en uitvoeren van de herstelmaatregelen die nodig zijn om te voldoen aan de in artikel 4 en de artikelen 8 tot en met 12 vastgestelde doelstellingen en verplichtingen, streven de lidstaten ernaar bij te dragen aan de verwezenlijking van de verbintenis om tegen 2030 op Unieniveau minstens drie miljard extra bomen aan te planten.2. De lidstaten verzekeren dat hun bijdrage aan de nakoming van de in lid 1 vastgestelde verbintenis wordt geleverd met volledige inachtneming van de ecologische beginselen, onder meer door de diversiteit van soorten en van leeftijdsopbouw te waarborgen en voorrang te geven aan inheemse boomsoorten, met uitzondering van, in zeer specifieke gevallen en omstandigheden, niet-inheemse soorten die zich aan de plaatselijke bodem hebben aangepast, het plaatselijke klimaat, de ecologische context en habitatomstandigheden die een rol spelen bij het vergroten van de weerbaarheid tegen de klimaatverandering. De maatregelen ter nakoming van die verbintenis zijn gericht op het verbeteren van de ecologische verbondenheid en zijn gebaseerd op duurzame bebossing, herbebossing en boomaanplant, en de uitbreiding van de stedelijke groene ruimte.

HOOFDSTUK IIINATIONALE HERSTELPLANNEN

Artikel 14Voorbereiding van de nationale herstelplannen1.De lidstaten stellen elk een nationaal herstelplan op en voeren de voorbereidende monitoring en het nodige onderzoek uit om na te gaan welke herstelmaatregelen nodig zijn om de in de artikelen 4 tot en met 13 vastgestelde hersteldoelen en -verplichtingen v te halen en na te komen en bij te dragen aan de in artikel 1 vastgestelde overkoepelende doelstellingen en doelen van de Unie, rekening houdend met de meest recente wetenschappelijke bevindingen.2.De lidstaten kwantificeren de oppervlakte die moet worden hersteld om de in de artikelen 4 en 5 vastgestelde hersteldoelen te halen, rekening houdend met de toestand van de in artikel 4, leden 1 en 4, en artikel 5, leden 1 en 2, bedoelde habitattypen en met de kwaliteit en kwantiteit van de habitats van de in artikel 4, lid 7, en artikel 5, lid 5, bedoelde soorten die voorkomen in de onder artikel 2 vallende ecosystemen. De kwantificering berust onder meer op de volgende informatie:a)voor elk habitattype:i)de totale habitatoppervlakte en een kaart van de huidige verspreiding ervan;ii)de habitatoppervlakte die niet in goede toestand verkeert;iii)de gunstige referentieoppervlakte, rekening houdend met de historische verspreidingsgegevens en de verwachte veranderingen in de milieuomstandigheden als gevolg van klimaatverandering;iv)de gebieden die het meest geschikt zijn voor het opnieuw ontwikkelen van habitattypen in het licht van de aan de gang zijnde en verwachte veranderingen in de milieuomstandigheden als gevolg van klimaatverandering;b)de voldoende kwaliteit en kwantiteit van de habitats van de soorten die nodig zijn om hun gunstige staat van instandhouding te realiseren, rekening houdend met de gebieden die het meest geschikt zijn voor het opnieuw ontwikkelen van die habitats, en de verbindingen ertussen die nodig zijn om de soortenpopulaties te laten gedijen, alsook de aan de gang zijnde en verwachte veranderingen in de milieuomstandigheden als gevolg van klimaatverandering, de concurrerende behoeften van de habitats en soorten, en de aanwezigheid van landbouwgrond met grote natuurwaarde.Om de oppervlakte van elk habitattype die moet worden hersteld te kwantificeren om de in artikel 4, lid 1, punt a), en artikel 5, lid 1, punt a), vastgestelde herstel doelen te halen, omvat het in de eerste alinea, punt a), ii), van dit lid bedoelde habitatgebied dat niet in goede toestand verkeert, alleen oppervlaktes waarvan de toestand van het habitattype bekend is.Om de oppervlakte van elk habitattype die moet worden hersteld te kwantificeren om de in artikel 4, lid 1, punt b), en artikel 5, lid 1, punten b), c) en d), vastgestelde hersteldoelen te halen, omvat de in de eerste alinea, punt a), ii), van dit lid bedoelde habitatoppervlakte dat niet in goede toestand verkeert, alleen oppervlaktes waarvan de toestand van het habitattype bekend is of bekend moet worden op grond van artikel 4, lid 9, en artikel 5, lid 7.Indien een lidstaat voornemens is de in artikel 4, lid 2, vastgelegde afwijking toe te passen, stelt die lidstaat de in dat artikel bedoelde percentages vast.Indien een lidstaat voornemens is de in artikel 4, lid 5, en artikel 5, lid 3, vastgelegde afwijking toe te passen, stelt die lidstaat de op grond van die artikelen gekozen lagere percentages vast.3. Voor groep 7 van de in bijlage II opgenomen habitattypen stellen de lidstaten het in artikel 5, lid 1, punt d), bedoelde percentage vast.4. De lidstaten stellen stedelijke ecosysteemgebieden zoals bedoeld in artikel 8 vast en brengen deze in kaart voor al hun steden en kleinere steden en voorsteden.Het stedelijke ecosysteemgebied van een stad of van een kleinere stad en voorstad omvat:a) de gehele stad of kleinere stad en voorstad; ofb) delen van de stad of van de kleinere stad en voorstad, waaronder minstens de stedelijke centra, de stedelijke clusters en, indien dit door de betrokken lidstaat passend wordt geacht, de voorstedelijke gebieden.De lidstaten kunnen de stedelijke ecosysteemgebieden van twee of meer aangrenzende steden of twee of meer aangrenzende kleinere steden en voorsteden, of beide, samenvoegen tot één stedelijk ecosysteemgebied dat die steden respectievelijk kleinere steden en voorsteden gemeen hebben.5.Uiterlijk in 2030 stellen de lidstaten, door middel van een open en doeltreffend proces en een beoordeling op basis van de meest recente wetenschappelijke bevindingen, het in artikel 20, lid 10, bedoelde richtinggevende kader en, indien beschikbaar, het in artikel 20, lid 11, bedoelde richtinggevende kader bevredigende niveaus vast voor:a)de in artikel 10, lid 1, bedoelde bestuiverpopulaties en voor de in artikel 12, lid 2, bedoelde indicator;b)elk van de gekozen indicatoren zoals bedoeld in artikel 11, lid 2;c)elk van de gekozen indicatoren zoals bedoeld in artikel 12, lid 3;d)stedelijke groene ruimte zoals bedoeld in artikel 8, lid 2; ene)stedelijke boomkroonbedekking zoals bedoeld in artikel 8, lid 3.6.De lidstaten lokaliseren de landbouw- en bosgebieden die moeten worden hersteld en brengen deze in kaart, met name de gebieden die als gevolg van intensivering of andere beheerfactoren betere verbindingen en landschappelijke diversiteit behoeven.7. Elke lidstaat kan uiterlijk op ... [één jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] een methode ter aanvulling van de in bijlage IV bedoelde methode ontwikkelen teneinde toezicht te houden op diversiteitsrijke landschapselementen waarvoor niet de gemeenschappelijke methode wordt gebruikt die wordt bedoeld in de beschrijving van diversiteitsrijke landschapselementen in die bijlage. De Commissie verstrekt uiterlijk op ... [een maand vanaf de datum de inwerkingtreding van deze verordening] richtsnoeren over het kader voor de ontwikkeling van dergelijke methoden.8. De lidstaten bepalen, waar van toepassing, de beperking van de mate van het vernatten van veengebied dat voor landbouw wordt gebruikt zoals bedoeld in artikel 11, lid 4, vijfde alinea.9.De lidstaten brengen synergieën in kaart met klimaatmitigatie en -adaptatie, bodemdegradatieneutraliteit en rampenpreventie en geven dienovereenkomstig prioriteit aan herstelmaatregelen. De lidstaten houden ook rekening met:a)hun in artikel 3 van Verordening (EU) 2018/1999 bedoelde geïntegreerde nationale energie- en klimaatplannen zoals bedoeld in;b)hun in artikel 15 van Verordening (EU) 2018/1999 bedoelde langetermijnstrategie zoals bedoeld in;c)het in artikel 3 van Richtlijn (EU) 2018/2001 vastgestelde bindende algemeen streefcijfer van de Unie voor 2030.10. De lidstaten brengen synergieën met de land- en bosbouw in kaart. Zij stellen ook vast welke bestaande land- en bosbouwpraktijken, waaronder ingrepen in het kader van het GLB, bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening.11. De uitvoering van deze verordening houdt voor de lidstaten geen verplichting in om financiering in het kader van het GLB, het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) of andere financieringsprogramma’s en -instrumenten voor landbouw en visserij in het kader van het MFK 2021-2027 te herprogrammeren.12. De lidstaten kunnen de uitrol van particuliere of publieke steunregelingen bevorderen ten behoeve van belanghebbenden die de in de artikelen 4 tot en met 12 bedoelde herstelmaatregelen uitvoeren, waaronder landbeheerders en landeigenaren, landbouwers, bosbouwers en vissers.13.De lidstaten stemmen de ontwikkeling van nationale herstelplannen af op de inventarisatie van gebieden die nodig zijn voor het nakomen van ten minste hun nationale bijdragen aan het streefcijfer voor hernieuwbare energie voor 2030 en, in voorkomend geval, op de aanwijzing van de gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie en de speciale infrastructuurgebieden. Tijdens de voorbereiding van de nationale herstelplannen verzekeren lidstaten synergieën met de ontwikkeling van hernieuwbare energie en bijbehorende infrastructuur en reeds aangewezen gebieden voor de versnelde uitrol van hernieuwbare energie en speciale infrastructuurgebieden, en verzekeren zij dat de werking van die gebieden, waaronder de in Richtlijn (EU) 2018/2001 bepaalde vergunningsprocedures die van toepassing zijn op die ▌gebieden, evenals de werking van netprojecten die nodig zijn voor het integreren van hernieuwbare energie in het elektriciteitssysteem en de bijbehorende vergunningsprocedures, ongewijzigd blijven.14.De lidstaten houden bij het voorbereiden van hun nationale herstelplannen met name rekening met het volgende:a)de overeenkomstig Richtlijn 92/43/EEG voor Natura 2000-gebieden vastgestelde instandhoudingsmaatregelen;b)de overeenkomstig Richtlijn 92/43/EEG opgestelde prioritaire actiekaders;c)de maatregelen voor het realiseren van een goede kwantitatieve ecologische en chemische toestand van waterlichamen die zijn opgenomen in de overeenkomstig Richtlijn 2000/60/EG opgestelde maatregelenprogramma’s en stroomgebiedbeheerplannen en overeenkomstig Richtlijn 2007/60/EG van het Europees Parlement en de RaadRichtlijn 2007/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2007 over beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s (PB L 288 van 6.11.2007, blz. 27). opgestelde overstromingsrisicobeheerplannen;d)indien van toepassing, de overeenkomstig Richtlijn 2008/56/EG opgestelde mariene strategieën voor het realiseren van een goede milieutoestand voor alle mariene regio’s van de Unie;e)de uit hoofde van Richtlijn (EU) 2016/2284 opgestelde nationale programma’s ter beheersing van de luchtverontreiniging;f)de overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag inzake biologische diversiteit ontwikkelde nationale biodiversiteitsstrategieën en actieplannen;g)indien van toepassing, de in het kader van het GVB vastgestelde instandhoudings- en beheersmaatregelen;h) de overeenkomstig Verordening (EU) 2021/2115 opgestelde strategische GLB-plannen;15. Bij het voorbereiden van hun nationale herstelplannen houden de lidstaten ook rekening met uit hoofde van het Unierecht erkende projecten op het gebied van strategische en kritieke grondstoffen.16.Bij het voorbereiden van hun nationale herstelplannen geldt voor de lidstaten dat:a)zij gebruik kunnen maken van de verschillende voorbeelden van de in bijlage VII opgenomen herstelmaatregelen, afhankelijk van de specifieke nationale en lokale omstandigheden en de meest recente wetenschappelijke bevindingen;b)zij ernaar streven de ecologische, economische en sociale functies van ecosystemen en hun bijdrage aan de duurzame ontwikkeling van de betrokken regio’s en gemeenschappen te optimaliseren;c)zij rekening mogen houden met de uiteenlopende situaties in verschillende regio’s met betrekking tot sociale, economische en culturele vereisten, regionale en plaatselijke kenmerken en de bevolkingsdichtheid; waar passend moet rekening worden gehouden met de specifieke situatie van de ultraperifere regio’s van de Unie, bijvoorbeeld wat betreft hun afgelegen ligging, insulaire karakter, kleine oppervlakte en een moeilijk reliëf en klimaat, alsmede hun rijke biodiversiteit en de daarmee gepaard gaande kosten voor het beschermen en herstellen van hun ecosystemen.17.De lidstaten bevorderen waar mogelijk synergieën met de nationale herstelplannen van andere lidstaten, met name voor ecosystemen die zich over de grenzen heen uitstrekken of indien lidstaten een mariene regio of subregio delen in de zin van Richtlijn 2008/56/EG.18. De lidstaten kunnen, waar praktisch en passend, voor het voorbereiden en uitvoeren van nationale herstelplannen met betrekking tot het herstel en het opnieuw ontwikkelen van mariene ecosystemen, gebruikmaken van bestaande regionale institutionele samenwerkingsstructuren.19. Indien de lidstaten een probleem vaststellen dat waarschijnlijk in de weg staat aan de nakoming van de verplichtingen tot herstel en het opnieuw ontwikkelen van mariene ecosystemen en waarvoor maatregelen vereist zijn waarvoor zij niet bevoegd zijn, richten zij zich individueel of gezamenlijk tot de lidstaten, de Commissie of internationale organisaties, voor zover zij betrokken zijn, met een beschrijving van het vastgestelde probleem en mogelijke maatregelen, met het oog op de bestudering en mogelijke vaststelling daarvan.20.De lidstaten verzekeren dat het herstelplan op open, transparante, inclusieve en doeltreffende wijze wordt voorbereid en dat het publiek, waaronder alle belanghebbenden, in een vroeg stadium reële mogelijkheden tot inspraak krijgt in de voorbereiding ervan. Raadplegingen voldoen aan de in Richtlijn 2001/42/EG uiteengezette vereisten.

Artikel 15Inhoud van het nationale herstelplan1.Het nationale herstelplan bestrijkt de periode tot en met 2050, met tussentijdse termijnen die overeenstemmen met de in de artikelen 4 tot en met 13 vastgestelde doelen en verplichtingen.2. In afwijking van lid 1 van dit artikel kan het nationale herstelplan dat overeenkomstig artikel 16 en artikel 17, lid 6, moet worden ingediend, voor de periode vanaf 1 juli 2032 en totdat het overeenkomstig artikel 19, lid 1, wordt geëvalueerd, worden beperkt tot een strategisch overzicht van:a) de in lid 3 bedoelde onderdelen; enb) de in de leden 4 en 5 bedoelde inhoud.Het herziene nationale herstelplan dat voortvloeit uit de uiterlijk op 30 juni 2032 uit te voeren evaluatie overeenkomstig artikel 19, lid 1, kan, voor de periode vanaf 1 juli 2042 en totdat het uiterlijk op 30 juni 2042 overeenkomstig artikel 19, lid 1, wordt herzien, worden beperkt tot een strategisch overzicht van de in de eerste alinea van dit lid bedoelde onderdelen en inhoud.3.Elke lidstaat neemt de volgende onderdelen op in zijn nationale herstelplan en gebruikt het uniforme model dat overeenkomstig lid 7 van dit artikel is vastgesteld:a)de kwantificering van de oppervlaktes die moeten worden hersteld om de in de artikelen 4 tot en met 12 vastgestelde hersteldoelen te halen, op basis van de voorbereidende werkzaamheden die overeenkomstig artikel 14 zijn verricht en de indicatieve kaarten van potentieel te herstellen gebieden;b) indien een lidstaat de in artikel 4, lid 5, of artikel 5, lid 3, vastgelegde afwijking toepast, een motivering van de redenen waarom het niet mogelijk is om vóór 2050 de herstelmaatregelen te nemen die nodig zijn om voor een specifiek habitattype de gunstige referentieoppervlakte te realiseren, en een motivering van het op grond van die artikelen door die lidstaat vastgestelde lagere percentage;c)een beschrijving van de geplande of genomen herstelmaatregelen om de in de artikelen 4 tot en met 13 van deze verordening vastgestelde doelen en verplichtingen te halen respectievelijk na te komen, en een indicatie van welke van die herstelmaatregelen zijn gepland of genomen binnen het overeenkomstig Richtlijn 92/43/EEG opgerichte Natura 2000-netwerk;d) een specifiek deel met maatregelen om de in artikel 4, lid 9, en artikel 5, lid 7, vastgelegde verplichtingen na te komen;e) indien een lidstaat de in artikel 4, lid 2, van deze verordening vastgelegde afwijking toepast, een motivering van de wijze waarop de overeenkomstig dat artikel vastgestelde percentages niet verhinderen dat voor de relevante habitattypen op nationaal biogeografisch niveau een gunstige staat van instandhouding, zoals bepaald op grond van artikel 1, punt e), van Richtlijn 92/43/EEG, wordt bereikt of behouden;f)een indicatie van de maatregelen die die tot doel hebben te verzekeren dat de oppervlaktes van de in de bijlagen I en II opgenomen habitattypen niet verslechteren in de gebieden waar een goede toestand is bereikt en dat de habitats van de in artikel 4, lid 7, en artikel 5, lid 5, bedoelde soorten niet significant verslechteren in de gebieden waar de kwaliteit van de habitats van de soorten voldoende is geworden, overeenkomstig artikel 4, lid 11, en artikel 5, lid 9;g) indien van toepassing, een beschrijving van de wijze waarop artikel 4, lid 13, wordt toegepast op het grondgebied van de lidstaat, met inbegrip van:i)een toelichting van het systeem van compenserende maatregelen die moeten worden genomen voor elke significante verslechtering, en van de nodige monitoring van en verslaglegging over de significante verslechtering van habitattypen en habitats van de soorten en de genomen compenserende maatregelen;ii)een toelichting van de wijze waarop wordt gewaarborgd dat de uitvoering van artikel 4, lid 13, geen afbreuk doet aan het halen respectievelijk realiseren van de in de artikelen 1, 4 en 5 vastgestelde doelen en doelstellingen;h)een indicatie van de maatregelen met een doel de in de bijlagen I en II opgenomen habitattypen in goede toestand te houden in gebieden waar zij voorkomen en met een doel significante verslechtering van andere gebieden van de in de bijlagen I en II opgenomen habitattypen te voorkomen ▌, overeenkomstig artikel 4, lid 12, en artikel 5, lid 10;i)de inventarisatie van barrières en de barrières waarvan overeenkomstig artikel 9, lid 1, is vastgesteld dat ze moeten worden verwijderd, het plan voor de verwijdering ervan overeenkomstig artikel 9, lid 2, en de geschatte lengte aan vrij stromende rivieren die moet worden bereikt door het wegnemen van deze barrières tussen 2020 en 2030 en uiterlijk in 2050, en alle andere maatregelen om de natuurlijke functies van overstromingsgebieden opnieuw te ontwikkelen overeenkomstig artikel 9, lid 3;j) een overzicht van de overeenkomstig artikel 11, lid 2, gekozen indicatoren voor landbouwecosystemen en hun geschiktheid om de verbetering van de biodiversiteit in landbouwecosystemen in de betrokken lidstaat aan te tonen;k) in voorkomend geval, een motivering voor het vernatten van veengebied met een lager percentage dan vastgesteld in artikel 11, lid 4, eerste alinea, punten a), b) en c);l) een overzicht van de overeenkomstig artikel 12, lid 3, gekozen indicatoren voor bosecosystemen en hun geschiktheid om de verbetering van de biodiversiteit in bosecosystemen in de betrokken lidstaat aan te tonen;m) een beschrijving van de bijdrage aan de in artikel 13 bedoelde verbintenis;n)het tijdschema voor de invoering van de herstelmaatregelen overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 12;o)een specifiek deel waarin op maat gesneden herstelmaatregelen voor hun ultraperifere gebieden worden vastgelegd, indien van toepassing;p)de monitoring van de gebieden die overeenkomstig de artikelen 4 en 5 moeten worden hersteld, het proces voor de beoordeling van de doeltreffendheid van de overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 12 ingevoerde herstelmaatregelen en waar nodig voor de herziening van die maatregelen om te verzekeren dat de in de artikelen 4 tot en met 13 vastgestelde doelen en verplichtingen respectievelijk worden gehaald en nagekomen;q)een indicatie van de bepalingen die de voortdurende, langdurige en duurzame effecten van de in de artikelen 4 tot en met 12 bedoelde herstelmaatregelen moeten verzekeren;r)de geraamde nevenvoordelen voor klimaatmitigatie en bodemdegradatieneutraliteit in verband met de herstelmaatregelen na verloop van tijd;s) de voorzienbare sociaaleconomische effecten en de geraamde voordelen van de invoering van de in de artikelen 4 tot en met 12 bedoelde herstelmaatregelen;t)een specifiek deel waarin wordt uiteengezet hoe in het nationale herstelplan rekening wordt gehouden met:i)het belang van klimaatveranderingsscenario’s voor het plannen van de aard en de locatie van herstelmaatregelen;ii)het potentieel van herstelmaatregelen om de gevolgen van klimaatverandering voor de natuur tot een minimum te beperken, de gevolgen van natuurrampen te voorkomen of te verzachten en klimaatadaptatie te ondersteunen;iii)synergieën met nationale adaptatiestrategieën of -plannen en nationale rampenrisicobeoordelingsrapporten;iv)een overzicht van de wisselwerking tussen de maatregelen in het nationale herstelplan en het nationale energie- en klimaatplan;u)de geraamde financieringsbehoeften voor de uitvoering van de herstelmaatregelen, met een beschrijving van de steun aan belanghebbenden die worden getroffen door herstelmaatregelen of andere nieuwe verplichtingen die uit deze verordening voortvloeien, en de middelen voor de voorgenomen openbare of particuliere financiering, waaronder financiering of medefinanciering met financieringsinstrumenten van de Unie;v)een indicatie van de subsidies die het halen, respectievelijk nakomen van de in deze verordening vastgestelde doelen en verplichtingen negatief beïnvloeden;w)een samenvatting van het proces voor het voorbereiden en vaststellen van het nationale herstelplan, waaronder informatie over inspraak van het publiek en van de wijze waarop rekening is gehouden met de behoeften van lokale gemeenschappen en belanghebbenden;x)een specifiek deel waarin wordt aangegeven hoe de opmerkingen van de Commissie over het in artikel 17, lid 4, bedoelde ontwerp van het nationaal herstelplan in aanmerking zijn genomen overeenkomstig artikel 17, lid 5; indien de betrokken lidstaat geen gevolg geeft aan een opmerking van de Commissie of een aanzienlijk deel daarvan, moet die lidstaat dat motiveren.4.Het nationale herstelplan bevat, indien van toepassing, de instandhoudings- en beheermaatregelen die een lidstaat voornemens is vast te stellen uit hoofde van het GVB, waaronder instandhoudingsmaatregelen in gezamenlijke aanbevelingen die een lidstaat voornemens is te initiëren overeenkomstig de in Verordening (EU) nr. 1380/2013 vastgestelde en in artikel 18 van deze verordening bedoelde procedure van, en alle relevante informatie over die maatregelen.5. Het nationale herstelplan bevat een overzicht van de wisselwerking tussen de maatregelen in het nationale herstelplan en het nationale strategische GLB-plan.6. In voorkomend geval bevat het nationale herstelplan een overzicht van de overwegingen in verband met de uiteenlopende situaties in verschillende regio’s, zoals bedoeld in artikel 14, lid 16, punt c).7.De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen een uniform model voor het nationale herstelplan vast. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. De Commissie wordt bij het opstellen van het uniforme model bijgestaan door het Europees Milieuagentschap. Uiterlijk op … [datum: de eerste dag van de maand na drie maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] dient de Commissie bij het in artikel 24, lid 1, bedoelde comité de ontwerpuitvoeringshandelingen in.

Artikel 16Indiening van het ontwerp van het nationale herstelplanElke lidstaat dient uiterlijk op … [de eerste dag van de maand na de 24 maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] bij de Commissie een ontwerp van het in de artikelen 14 en 15 bedoelde nationale herstelplan in.

Artikel 17Beoordeling van het nationale herstelplan1.De Commissie beoordeelt het ontwerp van het nationale herstelplan binnen zes maanden na de datum van ontvangst. De Commissie werkt bij de uitvoering van de boordeling nauw met de lidstaat samen.2.Bij de beoordeling van het ontwerp van het nationale herstelplan gaat de Commissie na:a) of het voldoet aan artikel 15;b) of het toereikend is om de in de artikelen 4 tot en met 13 vastgestelde doelen en verplichtingen te halen respectievelijk na te komen;c) wat de bijdrage van het plan is aan de in artikel 1 bedoelde overkoepelende doelstellingen en doelen van de Unie, aan de in artikel 9, lid 1, bedoelde specifieke doelstellingen om uiterlijk in 2030 van minstens 25 000 km rivieren in de Unie weer vrij stromende rivieren te maken, en aan de verbintenis uit hoofde van artikel 13 om tussen nu en 2030 in de Unie minstens drie miljard extra bomen te planten.3.Voor de beoordeling van het ontwerp van het nationale herstelplan wordt de Commissie bijgestaan door deskundigen van het Europees Milieuagentschap.4.De Commissie kan binnen zes maanden na de datum van ontvangst van het ontwerp van het nationale herstelplan haar opmerkingen daarover tot de lidstaat richten.5.De lidstaat houdt in zijn definitieve nationale herstelplan ▌rekening met eventuele opmerkingen van de Commissie.6.De lidstaat voltooit het nationale herstelplan, maakt het bekend en dient het in bij de Commissie binnen zes maanden na de datum van ontvangst van de opmerkingen van de Commissie.

Artikel 18Coördinatie van herstelmaatregelen in mariene ecosystemen1. De lidstaten waarvan de nationale herstelplannen instandhoudingsmaatregelen bevatten die in het kader van het GVB moeten worden vastgesteld, maken ten volle gebruik van de instrumenten waarin dat voorziet.2. Indien de nationale herstelplannen maatregelen bevatten waarvoor via de regionaliseringsprocedure van artikel 18 van Verordening (EU) nr. 1380/2013 een gezamenlijke aanbeveling moet worden ingediend, initiëren de lidstaten die die nationale herstelplannen voorbereiden, met inachtneming van de in artikel 5 van deze verordening vastgestelde termijnen, tijdig overleg met andere lidstaten met een rechtstreeks belang bij het beheer dat door die maatregelen wordt getroffen en met de betrokken adviesraden uit hoofde van artikel 18, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1380/2013, om tijdige overeenstemming over en indiening van gezamenlijke aanbevelingen mogelijk te maken. Daartoe nemen zij in het nationale herstelplan ook het geraamde tijdschema voor de raadpleging en voor de indiening van de gezamenlijke aanbevelingen op.3. De Commissie faciliteert en monitort de voortgang bij de indiening van gezamenlijke aanbevelingen uit hoofde van het GVB. De lidstaten dienen de gezamenlijke aanbevelingen over de instandhoudingsmaatregelen die nodig zijn om bij te dragen aan het halen van de in artikel 5 vastgestelde doelen uiterlijk 18 maanden vóór het vestrijken van de respectievelijke termijn in.4. Indien er vóór het verstrijken van de in lid 3 van dit artikel bedoelde respectievelijke termijn geen gezamenlijke aanbevelingen zoals bedoeld in lid 2 van dit artikel zijn met betrekking tot instandhoudingsmaatregelen die nodig zijn om te voldoen aan de verplichtingen uit hoofde van de in artikel 11 van Verordening (EU) nr. 1380/2013 bedoelde milieuwetgeving van de Unie, , kan de Commissie ten volle gebruikmaken van de instrumenten waarin artikel 11, lid 4, van die verordening voorziet, in voorkomend geval en naargelang het geval onder de daarin vastgestelde voorwaarden.

Artikel 19Evaluatie van de nationale herstelplannen1.Uiterlijk op 30 juni 2032 en vervolgens uiterlijk op 30 juni 2042 evalueert en herziet elke lidstaat zijn nationale herstelplan en neemt hij er aanvullende maatregelen in op. Daarna evalueert elke lidstaat zijn nationale herstelplan minstens om de tien jaar, en herziet hij het zo nodig en neemt hij er aanvullende maatregelen in op.De evaluatie wordt uitgevoerd overeenkomstig de artikelen 14 en 15 en houdt rekening met de vooruitgang die is geboekt bij de uitvoering van de plannen, de beste beschikbare wetenschappelijke gegevens en de beschikbare kennis over veranderingen of verwachte veranderingen in milieuomstandigheden als gevolg van klimaatverandering. Bij de evaluaties die uiterlijk op 30 juni 2032 en uiterlijk op 30 juni 2042 moeten worden uitgevoerd, houden de lidstaten rekening met de overeenkomstig artikel 4, lid 9, en artikel 5, lid 7, opgedane kennis over de toestand van de in de bijlagen I en II opgenomen habitattypen. Elke lidstaat maakt zijn herziene nationale herstelplan bekend en dient het in bij de Commissie.2.Indien uit de monitoring overeenkomstig artikel 20 blijkt dat de maatregelen in het nationale herstelplan naar verwachting niet voldoende zullen zijn om de doelen en verplichtingen van de artikelen 4 tot en met 13 te halen respectievelijk na te komen, evalueert de lidstaat het nationale herstelplan, waarna hij het zo nodig herziet en er aanvullende maatregelen in opneemt. De lidstaten maken hun herziene nationale herstelplannen bekend en dienen ze in bij de Commissie.3.Op basis van de in artikel 21, leden 1 en 2, bedoelde informatie en de in artikel 21, leden 4, en 5, bedoelde beoordeling kan de Commissie, indien zij van oordeel is dat de door een lidstaat geboekte vooruitgang onvoldoende is om de in de artikelen 4 tot en met 13 vastgestelde doelen en verplichtingen te halen respectievelijk na te komen, aan de lidstaat, na overleg met die lidstaat, verzoeken een herzien ontwerp van het nationale herstelplan met aanvullende maatregelen in te dienen. De lidstaat maakt dat herziene nationale herstelplan met aanvullende maatregelen bekend en dient het binnen zes maanden na de datum van ontvangst van het verzoek van de Commissie in bij de Commissie. Op verzoek van de betrokken lidstaat en indien naar behoren gerechtvaardigd kan de Commissie die termijn met zes maanden verlengen.

HOOFDSTUK IVMONITORING EN VERSLAGLEGGING

Artikel 20Monitoring1.De lidstaten monitoren het volgende:a)de toestand en de trend wat betreft de toestand van de habitatsoorten en de kwaliteit en de trend wat betreft de kwaliteit van de habitats van de soorten zoals bedoeld in de artikelen 4 en 5 in de gebieden waar herstelmaatregelen worden uitgevoerd op basis van de in artikel 15, lid 3, punt p), bedoelde monitoring;b)het gebied van stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking binnen stedelijke ecosysteemgebieden zoals bedoeld in artikel 8 en zoals bepaald overeenkomstig artikel 14, lid 4;c)minstens twee van de biodiversiteitsindicatoren voor landbouwecosystemen die de lidstaat overeenkomstig artikel 11, lid 2, heeft gekozen;d)de populaties van de in bijlage V opgenomen veelvoorkomende boerenlandvogelsoorten;e)de in artikel 12, lid 2, bedoelde biodiversiteitsindicator voor bosecosystemen;f) minstens zes van de biodiversiteitsindicatoren voor bosecosystemen die de lidstaat overeenkomstig artikel 12, lid 3, heeft gekozen;g)de abundantie en diversiteit van soorten bestuivers, volgens de overeenkomstig artikel 10, lid 2, vastgestelde methode;h)de grootte en de toestand van de oppervlaktes die onder de in de bijlagen I en II opgenomen habitattypen vallen ▌;i)de oppervlakte en de kwaliteit van de habitat van de soorten, bedoeld in artikel 4, lid 7, en artikel 5, lid 5 ▌;j) de omvang en de ligging van de gebieden waar habitattypen en habitats van de soorten significant zijn verslechterd en van de gebieden waarop uit hoofde van artikel 4, lid 13, compenserende maatregelen van toepassing zijn, alsmede de doeltreffendheid van de compenserende maatregelen om te verzekeren dat de habitattypen en habitats van de soorten niet significant verslechteren op het niveau van elke biogeografische regio van hun grondgebied en om te verzekeren dat het halen respectievelijk realiseren van de in de artikelen 1, 4 en 5 vastgestelde doelen en doelstellingen niet in gevaar wordt gebracht.2.De monitoring overeenkomstig lid 1, punt a), begint zodra de herstelmaatregelen zijn genomen.3.De monitoring overeenkomstig lid 1, punten b), c), d), e) en f), begint op … [de datum van inwerkingtreding van deze verordening].4.De monitoring overeenkomstig lid 1, punt g), van dit artikel begint een jaar na de inwerkingtreding van de in artikel 10, lid 2, bedoelde gedelegeerde handeling.5. De monitoring overeenkomstig lid 1, punt j), van dit artikel begint zodra de in artikel 4, lid 13, bedoelde kennisgeving bij de Commissie is ingediend.6.De monitoring overeenkomstig lid 1, punten a) en b), wordt minstens om de zes jaar uitgevoerd. De monitoring overeenkomstig lid 1, punt c), betreffende, in voorkomend geval, ▌de voorraad organische koolstof in minerale bodems in akkerland en het percentage landbouwareaal met diversiteitsrijke landschapselementen, en lid 1, punt f), betreffende, in voorkomend geval, het staand dood hout, het liggend dood hout, het percentage bossen met een ongelijkjarige structuur, de bosverbondenheid, de voorraad organische koolstof, het percentage door inheemse boomsoorten gedomineerde bossen, de diversiteit aan boomsoorten wordt minstens om de zes jaar uitgevoerd, of, indien nodig, om te evalueren of de toenemende trends tot 2030 sneller worden gerealiseerd. De monitoring overeenkomstig lid 1, punt c), betreffende, in voorkomend geval, de graslandvlinderindex, lid 1, punt d) betreffende de index van algemene boerenlandvogels, lid 1, punt e) betreffende de index van algemene bosvogels, en lid 1, punt g) betreffende bestuiversoorten wordt elk jaar uitgevoerd. De monitoring overeenkomstig lid 1, punten h) en i), wordt minstens om de zes jaar uitgevoerd en wordt gecoördineerd met de verslagleggingscyclus uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 92/43/EEG en de eerste beoordeling uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 2008/56/EG. De monitoring overeenkomstig lid 1, punt j), wordt om de drie jaar uitgevoerd.7.De lidstaten verzekeren dat de in artikel 11, lid 2, punt b), bedoelde indicatoren voor landbouwecosystemen en de in artikel 12, lid 3, punten a), b) en e), van deze verordening bedoelde indicatoren voor bosecosystemen, worden gemonitord overeenkomstig de uit hoofde van Verordening (EU) 2018/841 en Verordening (EU) 2018/1999 vereiste monitoring.8.De lidstaten maken de gegevens die zijn gegenereerd door de uit hoofde van dit artikel uitgevoerde monitoring bekend overeenkomstig Richtlijn 2007/2/EG en overeenkomstig de in lid 6 van dit artikel vastgestelde monitoringfrequenties.9.De monitoringsystemen van de lidstaten werken op basis van elektronische gegevensbestanden en geografische informatiesystemen en verzekeren maximale toegang tot en maximaal gebruik van gegevens en diensten van teledetectietechnologieën, aardobservatie (Copernicusdiensten), sensoren en apparaten ter plaatse of gegevens van burgerwetenschap, door gebruik te maken van de mogelijkheden die artificiële intelligentie en geavanceerde analyse en verwerking van gegevens bieden.10. Uiterlijk op 31 december 2028 stelt de Commissie, door middel van uitvoeringshandelingen, een richtinggevend kader vast voor het bepalen van de in artikel 8, leden 2 en 3, artikel 10, lid 1, en artikel 11, lid 2, bedoelde bevredigende niveaus.11. De Commissie kan door middel van uitvoeringshandelingen:a)de methoden voor monitoring van de indicatoren voor in bijlage IV opgenomen landbouwecosystemen specificeren;b)de methoden voor monitoring van de indicatoren voor in bijlage VI opgenomen bosecosystemen specificeren;c)een richtinggevend kader vaststellen voor het bepalen van de in artikel 12, leden 2 en 3, bedoelde bevredigende niveaus. ▌12. ▌De in de leden 10 en 11 van dit artikel bedoelde uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 21Verslaglegging1.Uiterlijk op 30 juni 2028 en vervolgens minstens om de drie jaar brengen de lidstaten aan de Commissie elektronisch verslag uit over de volgende gegevens:a)het gebied waar herstelmaatregelen worden uitgevoerd zoals bedoeld in de artikelen 4 tot en met 12;b)de omvang van de gebieden waar habitattypen en habitats van soorten aanzienlijk zijn verslechterd en van de gebieden waar compenserende maatregelen uit hoofde van artikel 4, lid 13, worden uitgevoerd;c)de in artikel 9 bedoelde barrières die zijn weggenomen; end)hun bijdrage aan het nakomen van de in artikel 13 bedoelde verbintenis.2. Uiterlijk op 30 juni 2031, voor de periode tot en met 2030, en vervolgens minstens om de zes jaar, brengen de lidstaten elektronisch verslag uit aan de Commissie ▌, bijgestaan door het Europees Milieuagentschap, over de volgende gegevens en informatie:a)de vooruitgang in de uitvoering van het nationale herstelplan, met de invoering van de herstelmaatregelen en met het halen respectievelijk nakomen van de doelen en verplichtingen van de artikelen 4 tot en met 13;b) informatie over:i)de locatie van de gebieden waar habitattypen of habitats van soorten aanzienlijk zijn verslechterd en van de gebieden waar compenserende maatregelen uit hoofde van artikel 4, lid 13, worden uitgevoerd;ii)een beschrijving van de doeltreffendheid van de uit hoofde van artikel 4, lid 13, genomen compenserende maatregelen om te verzekeren dat zich geen significante verslechtering van habitattypen en habitats van soorten voordoet op het niveau van elke biogeografische regio op hun grondgebied;iii)een beschrijving van de doeltreffendheid van de uit hoofde van artikel 4, lid 13, genomen compenserende maatregelen om te verzekeren dat het halen respectievelijk realiseren van de in de artikelen 1, 4 en 5 vastgestelde doelen en doelstellingen niet in gevaar wordt gebracht;c)de resultaten van de overeenkomstig artikel 20 uitgevoerde monitoring, waaronder in het geval van de resultaten van de monitoring die is uitgevoerd overeenkomstig artikel 20, lid 1, punten h) en i), kaarten met geografische verwijzingen;d)de locatie en de omvang van de gebieden waar herstelmaatregelen worden uitgevoerd zoals bedoeld in de artikelen 4 en 5 en artikel 11, lid 4, waaronder een kaart met geografische verwijzingen van die gebieden;e)de in artikel 9, lid 1, bedoelde bijgewerkte inventaris van obstakels zoals bedoeld in;f)informatie over de vooruitgang die is geboekt met het voldoen aan financieringsbehoeften, overeenkomstig artikel 15, lid 3, punt u), waaronder een overzicht van werkelijke investeringen ten opzichte van oorspronkelijke investeringsaannamen.3.De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen de vorm, structuur en gedetailleerde regels vast voor de overlegging van de in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde informatie. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. Bij het bepalen van de vorm, structuur en gedetailleerde regels voor de elektronische rapportage wordt de Commissie bijgestaan door het Europees Milieuagentschap.4.Uiterlijk op 31 december 2028 en vervolgens om de drie jaar bezorgt het Europees Milieuagentschap de Commissie een technisch overzicht van de vooruitgang in het halen respectievelijk nakomen van de in deze verordening vastgestelde doelen en verplichtingen, op basis van de gegevens die de lidstaten overeenkomstig lid 1 van dit artikel en artikel 20, lid 8, hebben verstrekt.5.Uiterlijk op 30 juni 2032 en vervolgens om de zes jaar bezorgt het Europees Milieuagentschap de Commissie een de gehele Unie bestrijkend technisch verslag over de vooruitgang in het halen respectievelijk nakomen van de in deze verordening vastgestelde doelen en verplichtingen op basis van de gegevens die de lidstaten overeenkomstig de leden 1, 2 en 3 van dit artikel hebben verstrekt. Het Europees Milieuagentschap kan ook gebruikmaken van uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 92/43/EEG, artikel 15 van Richtlijn 2000/60/EG, artikel 12 van Richtlijn 2009/147/EG en artikel 17 van Richtlijn 2008/56/EG meegedeelde informatie.6.Met ingang van … [5 jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] en vervolgens om de zes jaar brengt de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad verslag uit over de uitvoering van deze verordening.7. Uiterlijk op … [12 maanden vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening] dient de Commissie, na overleg met de lidstaten, bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in met:a) een overzicht van de op Unieniveau beschikbare financiële middelen voor de uitvoering van deze verordening;b) een beoordeling van de financieringsbehoeften ter uitvoering van de artikelen 4 tot en met 13 en ter verwezenlijking van het in artikel 1, lid 2, gestelde doel;c) een analyse ter vaststelling van de financieringslacunes bij de uitvoering van de verplichtingen uit hoofde van deze verordening;d) in voorkomend geval, voorstellen voor toereikende maatregelen, ook op financieel gebied, om de vastgestelde lacunes aan te pakken, zoals de invoering van gerichte financiering, waarbij geen afbreuk wordt gedaan aan de prerogatieven van de medewetgevers met betrekking tot de vaststelling van het meerjarig financieel kader na 2027.8.De lidstaten verzekeren dat de in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde informatie, bedoeld toereikend en actueel is en dat zij overeenkomstig de Richtlijnen 2003/4/EG, 2007/2/EG en (EU) 2019/1024 beschikbaar is voor het publiek.

HOOFDSTUK VGEDELEGEERDE HANDELINGEN EN UITVOERINGSHANDELINGEN

Artikel 22Wijziging van de bijlagen1.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage I door de manier waarop de habitattypen zijn ingedeeld, aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang aan te passen en rekening te houden met de ervaring die met de toepassing van deze verordening is opgedaan.2.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage II door aanpassing van:a) de lijst van habitattypen, teneinde te consistentie te verzekeren met actualiseringen in de classificatie van habitats volgens het Europese natuurinformatiesysteem (EUNIS); enb) de manier waarop de habitattypen zijn ingedeeld, aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang, en teneinde rekening te houden met de ervaring die met de toepassing van deze verordening is opgedaan.3.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage III door de lijst van mariene soorten, bedoeld in artikel 5, aan te passen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang.4.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage IV door de beschrijving, eenheid en methode van biodiversiteitsindicatoren voor landbouwecosystemen aan te passen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang.5.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage V door de lijst van soorten die wordt gebruikt voor de index van algemene boerenlandvogels in de lidstaten, aan te passen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang.6.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage VI door de beschrijving, eenheid en methode van biodiversiteitsindicatoren voor bosecosystemen aan te passen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang.7.De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van bijlage VII door de lijst van herstelmaatregelen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang aan te passen en rekening te houden met de ervaring die met de toepassing van deze verordening is opgedaan.

Artikel 23Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie1.De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden.2.De in artikel 10, lid 2, en artikel 22, leden 1 tot en met 7, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor een termijn van vijf jaar met ingang van … [datum van inwerkingtreding van deze verordening]. De Commissie stelt uiterlijk negen maanden vóór het verstrijken van de termijn van vijf jaar een verslag op over de bevoegdheidsdelegatie. De bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de Raad zich uiterlijk drie maanden vóór het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet.3.Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 10, lid 2, en artikel 22, leden 1 tot en met 7, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet.4.Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven.5.Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad.6.Op grond van artikel 10, lid 2, of artikel 22, leden 1 tot en met 7, vastgestelde gedelegeerde handelingen treden alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben meegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd.

Artikel 24Comitéprocedure1.De Commissie wordt bijgestaan door een comité. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011.2.Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing.

HOOFDSTUK VISLOTBEPALINGEN

Artikel 25Wijziging van Verordening (EU) 2022/869In artikel 7, lid 8, van Verordening (EU) 2022/869 wordt de eerste alinea vervangen door:

“Met betrekking tot de in artikel 6, lid 4, van Richtlijn 92/43/EEG, artikel 4, lid 7, van Richtlijn 2000/60/EG alsook artikel 4, leden 14 en 15, en artikel 5, leden 11 en 12, van Verordening (EU) …/… van het Europees Parlement en de Raad*+PB: gelieve in de tekst het nummer van de verordening in document PE-CONS 74/23 (2022/0195(COD)) in te voegen en in de voetnoot het nummer, de datum, de titel en de PB-referentie van die verordening. bedoelde milieueffecten gelden projecten op de Unielijst, mits aan alle in die richtlijnen en die verordening uiteengezette voorwaarden wordt voldaan, vanuit het oogpunt van het energiebeleid als projecten van openbaar belang, en kan worden gesteld dat hierbij sprake is van een groot openbaar belang.

_____________

* Verordening (EU) …/… van … betreffende natuurherstel en tot wijziging van Verordening (EU) 2022/869 (PB L van , blz. ).”.

Artikel 26Evaluatie1.De Commissie voert uiterlijk op 31 december 2033 een evaluatie uit om de toepassing van deze verordening te beoordelen.De evaluatie omvat een beoordeling van de gevolgen van deze verordening voor de sectoren landbouw, bosbouw en visserij, waarbij rekening wordt gehouden met de relevante verbanden met voedselproductie en voedselzekerheid in de Unie, en van de bredere sociaaleconomische effecten van deze verordening.2.De Commissie dient bij het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s een verslag in over de voornaamste bevindingen van de evaluatie. Het verslag gaat indien de Commissie dit nodig acht vergezeld van een wetsvoorstel tot wijziging van relevante bepalingen van deze verordening, gelet op de noodzaak om aanvullende hersteldoelen, waaronder bijgewerkte doelen voor 2040 en 2050, vast te stellen op basis van gemeenschappelijke methoden voor het beoordelen van de toestand van niet onder de artikelen 4 en 5 vallende ecosystemen, op basis van de in lid 1 van dit artikel bedoelde evaluatie alsook op basis van de meest recente wetenschappelijke gegevens.

Artikel 27Tijdelijke schorsing1. Indien zich een onvoorzienbare, uitzonderlijke en niet-uitgelokte gebeurtenis heeft voorgedaan die buiten de macht van de Unie valt en ernstige Uniebrede gevolgen heeft voor de beschikbaarheid van land dat nodig is om een voldoende landbouwproductie voor voedselconsumptie in de Unie te waarborgen, stelt de Commissie uitvoeringshandelingen vast die in een noodsituatie zowel noodzakelijk als te rechtvaardigen zijn. Dergelijke uitvoeringshandelingen kunnen de toepassing van de relevante bepalingen van artikel 11 tijdelijk schorsen voor zover en zolang dat strikt noodzakelijk is. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.2. Uitvoeringshandelingen die uit hoofde van lid 1 zijn vastgesteld, blijven gedurende een periode van maximaal twaalf maanden van kracht. Indien de in lid 1 bedoelde specifieke problemen na die periode voortduren, kan de Commissie een passend wetgevingsvoorstel indienen om die periode te verlengen.3. De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad binnen twee werkdagen na vaststelling van een uit hoofde van lid 1 vastgestelde handeling daarvan in kennis.

Artikel 28InwerkingtredingDeze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te …,

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De voorzitter De voorzitter

BIJLAGE ILAND-, KUST- EN ZOETWATERECOSYSTEMEN – HABITATTYPEN EN GROEPEN HABITATTYPEN ZOALS BEDOELD IN ARTIKEL 4, LEDEN 1 EN 4

Onderstaande lijst omvat alle in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG opgenomen land-, kust- en zoetwaterhabitats zoals bedoeld in artikel 4, leden 1 en 4, alsook zes groepen van die habitattypen, namelijk: 1) wetlands (aan de kust en in het binnenland), 2) grasland en overige weidehabitats, 3) rivier-, meer-, alluviale, en oeverhabitats, 4) bossen, 5) steppe-, heide- en struikhabitats en 6) rotsachtige en duinhabitats.

1.GROEP 1: Wetlands (aan de kust en in het binnenland)

Code van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Naam van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Kust- en zoute habitats
1130
Estuaria
1140
Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten
1150
Kustlagunen
1310
Eenjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia spp. en andere zoutminnende soorten
1320
Schorren met slijkgrasvegetatie (Spartinion maritimae)
1330
Atlantische schorren (Glauco-Puccinellietalia maritimae)
1340
Zoutmoerassen in het binnenland
1410
Mediterrane schorren (Juncetalia maritimi)
1420
Mediterrane en thermo-Atlantische zoutminnende struikvegetaties (Sarcocornetea fruticosi)
1530
Pannonische zoutsteppen en zoutmoerassen
1650
Smalle baaien van de boreale Oostzee
Vochtige heide en venige graslanden
4010
Noord-Atlantische vochtige heide met Erica tetralix
4020
Gematigde Atlantische vochtige heide met Erica ciliaris en Erica tetralix
6460
Venige graslanden van Troodos
Venen
7110
Actief hoogveen
7120
Aangetast hoogveen waar natuurlijke regeneratie nog mogelijk is
7130
Bedekkingsveen
7140
Overgangs- en trilveen
7150
Slenken in veengronden met vegetatie behorend tot het Rhynchosporion
7160
Mineraalrijke bronnen en bronnen van laagvenen in Fennoscandinavië
7210
Kalkhoudende moerassen met Cladium mariscus en soorten van het Caricion davallianae
7220
Kalktufbronnen met tufsteenformatie (Cratoneurion)
7230
Alkalisch laagveen
7240
Alpiene pionierformaties van het Caricion bicoloris-atrofuscae
7310
Aapa-veen
7320
Palsa-veen
Natte bossen
9080
Moerasbossen van loofbomen in Fennoscandinavië
91D0
Veenbossen

2.GROEP 2: Grasland en overige weidehabitats

Code van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Naam van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Kust- en duinhabitats
1630
Kustweiden van de boreale Oostzee
21A0
Machairs
Heide- en struikhabitats
4030
Droge Europese heide
4040
Litorale Atlantische droge heide met Erica vagans
4090
Endemische heide met Genista anglica in het montane Middellandse Zeegebied
5130
Juniperus communis-formaties in heide of kalkgrasland
8240
Naakte, kalkhoudende rotsbodem
Graslanden
6110
Kalkminnend of basofiel grasland op rotsbodem behorend tot het Alysso-Sedion albi
6120
Kalkminnend grasland op dorre zandbodem
6130
Grasland op zinkhoudende bodem behorend tot het Violetalia calaminariae
6140
Silicicool grasland met Festuca eskia in de Pyreneeën
6150
Boreo-alpien silicicool grasland
6160
Oro-Iberisch grasland met Festuca indigesta
6170
Alpien en subalpien kalkminnend grasland
6180
Mesofiele Macaronesische graslanden
6190
Pannonisch grasland op rotsbodem (Stipo-Festucetalia pallentis)
6210
Droge halfnatuurlijke graslanden en struikvormende facies op kalkhoudende bodems (Festuco-Brometalia)
6220
Halfsteppen met grassen en eenjarige planten (Thero-Brachypodietea)
6230
Soortenrijke heischrale graslanden op arme bodems van berggebieden (en van submontane gebieden in het binnenland van Europa)
6240
Sub-Pannonisch steppengrasland
6250
Pannonische steppengraslanden op löss
6260
Pannonische steppengraslanden op zand
6270
Soortenrijke, laaggelegen, droge tot mesofiele Fennoscandinavische graslanden
6280
Noordse Alvar en vlakke pre-Cambrische kalkplateaus
62A0
Oostelijke submediterrane droge graslanden (Scorzoneratalia villosae)
62B0
Cypriotisch grasland op serpentijngesteente
62C0
Pontisch-Sarmatische steppen
62D0
Zuurminnende graslanden in het montane Moesia-gebied
6410
Grasland met Molinia op kalkhoudende, venige, of lemige kleibodem (Molinion caeruleae)
6420
Mediterraan vochtig grasland met hoge kruiden van het Molinio-Holoschoenion
6510
Laaggelegen schraal hooiland (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)
6520
Hooiland in gebergte
Dehesa’s en bosgraslanden
6310
Dehesa’s met wintergroene Quercus spp.
6530
Fennoscandinavische bosgraslanden
9070
Fennoscandinavische bosweiden

3.GROEP 3: Rivier-, meer-, alluviale, en oeverhabitats

Code van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Naam van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Rivieren en meren
3110
Mineraalarme oligotrofe wateren van de Atlantische zandvlakten (Littorelletalia uniflorae)
3120
Mineraalarme oligotrofe wateren van de zandvlakten in het westelijke Middellandse Zeegebied met Isoetes spp.
3130
Oligotrofe tot mesotrofe stilstaande wateren met vegetatie behorend tot het Littorelletalia uniflorae en/of Isoëto-Nanojuncetea
3140
Kalkhoudende oligo-mesotrofe wateren met benthische Chara spp.-vegetaties
3150
Van nature eutrofe meren met vegetatie van het type Magnopotamion of Hydrocharition
3160
Dystrofe natuurlijke poelen en meren
3170
Niet-permanente poelen in het Middellandse Zeegebied
3180
Turloughs
3190
Gipskarstmeren
31A0
Lotusvelden in warmwaterbronnen in Transsylvanië
3210
Natuurlijke rivieren van Fennoscandinavië
3220
Alpiene rivieren met oevervegetatie van kruidachtige planten
3230
Alpiene rivieren met houtige oevervegetatie met Myricaria germanica
3240
Alpiene rivieren met houtige oevervegetatie met Salix elaeagnos
3250
Continu stromende mediterrane rivieren met Glaucium flavum
3260
Submontane en laaglandrivieren met vegetaties behorend tot het Ranunculion fluitantis en het Callitricho-Batrachion
3270
Rivieren met slikoevers met vegetaties behorend tot het Chenopodion rubri p.p. en Bidention p.p.
3280
Continu stromende mediterrane rivieren behorend tot het Paspalo-Agrostidion met rivierbossen met Salix spp. en Populus alba
3290
Mediterrane rivieren met periodiek stromend water behorend tot het Paspalo-Agrostidion
32A0
Tufsteenwatervallen in karstrivieren in de Dinarische Alpen
Alluviale graslanden
6430
Voedselrijke zoomvormende ruigten van het laagland en van de montane en alpiene zones
6440
Periodiek overstroomd alluviaal grasland van Cnidion dubii
6450
Alluviale noord-boreale graslanden
6540
Submediterraan grasland van het Molinion-Holoschoenion
Alluviale en oeverbossen
9160
Sub-Atlantische en midden-Europese wintereikenbossen of eiken-haagbeukbossen behorend tot het Carpinion-betuli
91E0
Bossen op alluviale grond met Alnus glutinosa en Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae, Salicion albae)
91F0
Gemengde oeverformaties met Quercus robur, Ulmus laevis en Ulmus minor, Fraxinus excelsior of Fraxinus angustifolia, langs de grote rivieren (Ulmenion minoris)
92A0
Galerijbossen met Salix alba en Populus alba
92B0
Oeverformaties langs mediterrane waterlopen met periodiek stromend water, met Rhododendron ponticum, Salix en andere
92C0
Bossen met Platanus orientalis en Liquidambar orientalis (Platanion orientalis)
92D0
Zuidelijke galerijbossen en stroombegeleidende struikvegetaties (Nerio-Tamariceteae en Securinegion tinctoriae)
9370
Palmbossen met Phoenix

4.GROEP 4: Bossen

Code van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Naam van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Boreale bossen
9010
Westelijke taiga
9020
Oude natuurlijke loofbossen van het hemi-boreale deel van Fennoscandinavië, rijk aan epifyten (Quercus, Tilia, Acer, Fraxinus, Ulmus)
9030
Natuurlijke bossen van de eerste fasen in de successie op geologisch omhoogrijzende kustgebieden
9040
Noordse subalpiene/subarctische bossen met Betula pubescens ssp. czerepanovii
9050
Fennoscandinavische bossen met Picea abies met soortenrijke kruidlaag
9060
Naaldbossen op of in de nabijheid van fluvio-glaciale eskers
Bossen van de gematigde klimaatzone
9110
Beukenbossen van het type Luzulo-Fagetum
9120
Atlantische zuurminnende beukenbossen met Ilex en soms ook Taxus in de ondergroei (Quercion robori-petraeae of Ilici-Fagenion)
9130
Beukenbossen van het type Asperulo-Fagetum
9140
Midden-Europese subalpiene beukenbossen met Acer spp. en Rumex arifolius
9150
Midden-Europese kalkminnende beukenbossen behorend tot het Cephalanthero-Fagion
9170
Eiken-haagbeukenbossen van het type Galio-Carpinetum
9180
Hellingbossen of ravijnbossen behorend tot het Tilio-Acerion
9190
Oude zuurminnende eikenbossen op zandvlakten met Quercus robur
91A0
Oude eikenbossen van de Britse eilanden met Ilex en Blechnum
91B0
Warmteminnende essenbossen met Fraxinus angustifolia
91G0
Pannonische bossen met Quercus petraea en Carpinus betulus
91H0
Pannonische bossen met Quercus pubescens
91I0
Euro-Siberische steppebossen met Quercus spp.
91J0
Bossen van de Britse eilanden met Taxus baccata
91K0
Illyrische beukenbossen (Aremonio-Fagion)
91L0
Illyrische eiken-haagbeukenbossen (Erythronio-carpinion)
91M0
Pannonisch-Balkanese bossen met moseik en wintereik
91P0
Poolse variant van het zilversparren-lariksbos (Abietetum polonicum)
91Q0
West-Karpatische kalkminnende grovedennenbossen
91R0
Dinarische grovedennenbossen op dolomietbodem (Genisto januensis-Pinetum)
91S0
West-Pontische beukenbossen
91T0
Midden-Europese korstmos-grovedennenbossen
91U0
Sarmatisch steppe-dennenbos
91V0
Dacische beukenbossen (Symphyto-Fagion)
91W0
Beukenbossen in het Moesia-gebied
91X0
Beukenbossen in het Dobroedzja-gebied
91Y0
Dacische eiken-haagbeukenbossen
91Z0
Bossen van zilverlinden in het Moesia-gebied
91AA
Oostelijke witte-eikenbossen
91BA
Zilversparrenbossen in het Moesia-gebied
91CA
Grovedennenbossen in het Rhodope- en het Balkangebergte
Bossen van het mediterrane en Macaronesische gebied
9210
Beukenbossen in de Apennijnen met Taxus en Ilex
9220
Beukenbossen in de Apennijnen met Abies alba en beukenbossen met Abies nebrodensis
9230
Galicisch-Portugese eikenbossen met Quercus robur en Quercus pyrenaica
9240
Iberische eikenbossen met Quercus faginea of Quercus canariensis
9250
Bossen met Quercus trojana
9260
Bossen met Castanea sativa
9270
Griekse beukenbossen met Abies borisii regis
9280
Bossen met Quercus frainetto
9290
Cipressenbossen (Acero-Cupression)
9310
Egeïsche bossen met Quercus brachyphylla
9320
Bossen met Olea en Ceratonia
9330
Bossen met Quercus suber
9340
Bossen met Quercus ilex en Quercus rotundifolia
9350
Bossen met Quercus macrolepis
9360
Laurierbossen op de Macaronesische eilanden (Laurus, Ocotea)
9380
Bossen met Ilex aquifolium
9390
Struikgewas en lage bosvegetatie met Quercus alnifolia
93A0
Bosland met Quercus infectoria (Anagyro foetidae-Quercetum infectoriae)
Naaldbossen in berggebieden
9410
Zuurminnende bossen met Picea van het montane en alpiene gebied (Vaccinio-Picetea)
9420
Alpiene bossen met Larix decidua en/of Pinus cembra
9430
Montane en subalpiene bossen met Pinus uncinata
9510
Bossen van de zuidelijke Apennijnen met Abies alba
9520
Bossen met Abies pinsapo
9530
(Sub)-mediterrane dennenbossen met endemische zwarte den
9540
Mediterrane dennenbossen van het type endemische mesogeïsche den
9550
Canarische endemische dennenbossen
9560
Endemische bossen met Juniperus spp.
9570
Bossen met Tetraclinis articulata
9580
Mediterrane bossen met Taxus baccata
9590
Bossen met Cedrus brevifolia (Cedrosetum brevifoliae)
95A0
Hoge dennenbossen in het montane Middellandse Zeegebied

5.GROEP 5: Steppe-, heide- en struikhabitats

Code van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Naam van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Zout- en gipssteppen
1430
Zout- en stikstofminnende struikvegetaties (Pegano-Salsoletea)
1510
Mediterrane zoutsteppen (Limonietalia)
1520
Iberische gipsvegetaties (Gypsophiletalia)
Heide- en struikvegetaties van de gematigde klimaatzone
4050
Endemische heide van het Macaronesisch gebied
4060
Alpiene en boreale heide
4070
Duinbossen met Pinus mugo en/of Rhododendron hirsutum (Mugo-Rhododendretum hirsuti)
4080
Struikvegetaties van subarctische Salix spp.
40A0
Subcontinentale peri-Pannonische struikvegetatie
40B0
Potentilla fruticosa-kreupelbos in het Rhodope-gebergte
40C0
Pontisch-Sarmatisch loofverliezend kreupelbos
Sclerofiel struikgewas (matorrals)
5110
Stabiele xero-thermofiele formaties met Buxus sempervirens op rotshellingen (Berberidion p.p.)
5120
Bergformaties van Cytisus purgans
5140
Formaties van Cistus palhinhae op maritieme heide
5210
Boomvormige matorrals met Juniperus spp.
5220
Boomvormige matorrals met Zyziphus
5230
Boomvormige matorrals met Laurus nobilis
5310
Laurus nobilis-kreupelbos
5320
Lage wolfsmelkvegetaties nabij kliffen
5330
Thermo-mediterrane en halfwoestijn-struikvegetaties
5410
West-mediterrane phrygana’s van kliftoppen (Astragalo-Plantaginetum subulatae)
5420
Phrygana’s van Sarcopoterium spinosum
5430
Endemische phrygana’s van het Euphorbio-Verbascion

6.GROEP 6: Rotsachtige en duinhabitats

Code van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Naam van het habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Kliffen, stranden en eilandjes
1210
Eenjarige vloedmerkvegetatie
1220
Meerjarige vegetatie van keienstranden
1230
Klifvegetatie van de Atlantische kust en de Oostzeekust
1240
Klifvegetatie van de Middellandse Zeekust met endemische Limonium spp.
1250
Klifvegetatie van het Macaronesisch gebied
1610
Esker-eilanden van de Oostzee met hun zandstrand-, keienstrand-, rotsvegetaties en de sublitorale vegetaties
1620
Eilandjes van de boreale Oostzee
1640
Zandstranden met meerjarige vegetatie van de boreale Oostzee
Kust- en landduinen
2110
Embryonale wandelende duinen
2120
Wandelende duinen op de strandwal met Ammophila arenaria (“witte duinen”)
2130
Vastgelegde kustduinen met kruidvegetatie (“grijze duinen”)
2140
Vastgelegde ontkalkte duinen met Empetrum nigrum
2150
Atlantische vastgelegde ontkalkte duinen (Calluno-Ulicetea)
2160
Duinen met Hippophaë rhamnoides
2170
Duinen met Salix repens ssp. argentea (Salicion arenariae)
2180
Beboste duinen van het Atlantische, continentale en boreale gebied
2190
Vochtige duinvalleien
2210
Vastgelegde kustduinen van Crucianellion maritimae
2220
Duinen met Euphorbia terracina
2230
Duingrasland van Malcolmietalia
2240
Duingrasland van Brachypodietalia en eenjarige planten
2250
Litorale jeneverbesbosjes (Juniperus spp.)
2260
Sclerofiele duinvegetatie van het Cisto-Lavenduletalia
2270
Duinbossen met Pinus pinea en/of Pinus pinaster
2310
Psammofiele heide met Calluna en Genista
2320
Psammofiele heide met Calluna en Empetrum nigrum
2330
Open grasland met Corynephorus- en Agrostis-soorten op landduinen
2340
Pannonische binnenlandse duinen
91N0
Pannonische kreupelbos op landduinen (Junipero-Populetum albae)
Rotsachtige habitats
8110
Kiezelhoudende puinhellingen van de montane tot de sneeuwzone (Androsacetalia alpinae en Galeopsietalia ladani)
8120
Kalkhoudende puinhellingen en kalkhoudende leistenen van de montane tot de alpiene zone (Thlapsietea rotundifolii)
8130
Thermofiele puinhellingen van het westelijke Middellandse Zeegebied
8140
Puinhellingen van het oostelijke Middellandse Zeegebied
8150
Midden-Europese kiezelpuinhellingen van hooggelegen gebieden
8160
Midden-Europese kalkpuinhellingen van het heuvelgebied tot het montaan gebied
8210
Kalkhoudende rotshellingen met rotsvegetaties
8220
Kiezelhoudende rotshellingen met rotsvegetaties
8230
Kiezelhoudende rotsen met pioniervegetatie van het Sedo-Scleranthion of van het Sedo albi-Veronicion dillenii
8310
Niet voor publiek opengestelde grotten
8320
Lavavlakten en natuurlijke uitgravingen
8340
Permanente gletsjers

BIJLAGE IIMARIENE ECOSYSTEMEN — HABITATTYPEN EN GROEPEN HABITATTYPEN ZOALS BEDOELD IN ARTIKEL 5, LEDEN 1 EN 2

Onderstaande lijst omvat alle in artikel 5, leden 1 en 2, bedoelde mariene habitattypen, alsook zeven groepen van die habitattypen, namelijk: 1) zeegrasvelden, 2) bossen van macroalgen, 3) mossel- en oesterbanken, 4) kalkwiervelden, 5) spons-, koraal- en koraligene velden, 6) hydrothermale en koude submariene bronnen en 7) zachte sedimenten (niet dieper dan 1 000 meter diepte). Ook wordt het verband met de in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG vermelde habitattypen weergegeven.

De gebruikte classificatie van mariene habitattypen, gedifferentieerd naar mariene biogeografische regio’s, is opgesteld aan de hand van het Europese natuurinformatiesysteem (EUNIS), dat in 2022 door het Europees Milieuagentschap is herzien wat betreft de typologie van de mariene habitats. De informatie over de gerelateerde habitats van bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG is gebaseerd op de dwarsverbanden die het Europese Milieuagentschap in 2021 heeft gepubliceerdEUNIS-classificatie van mariene habitats 2022. Europees Milieuagentschap..

1.Groep 1: Zeegrasvelden

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MA522
Zeegrasvelden op litoraal zand (Atlantische Oceaan)
1140; 1160
MA623
Zeegrasvelden op litorale modder (Atlantische Oceaan)
1140; 1160
MB522
Zeegrasvelden op infralitoraal zand (Atlantische Oceaan)
1110; 1150; 1160
Oostzee

MA332
Hydrolitoraal grof sediment gekenmerkt door onderwatervegetatie (Oostzee)
1130; 1160; 1610; 1620
MA432
Hydrolitoraal gemengd sediment gekenmerkt door onderwatervegetatie (Oostzee)
1130; 1140; 1160; 1610
MA532
Hydrolitoraal zand gekenmerkt door bewortelde onderwaterplanten (Oostzee)
1130; 1140; 1160; 1610
MA632
Hydrolitorale modder gedomineerd door bewortelde onderwaterplanten (Oostzee)
1130; 1140; 1160; 1650
MB332
Infralitoraal grof sediment gekenmerkt door bewortelde onderwaterplanten (Oostzee)
1110; 1160
MB432
Infralitoraal gemengd sediment gekenmerkt door bewortelde onderwaterplanten (Oostzee)
1110; 1160; 1650
MB532
Infralitoraal zand gekenmerkt door bewortelde onderwaterplanten (Oostzee)
1110; 1130; 1150; 1160
MB632
Infralitoraal moddersediment gekenmerkt door bewortelde onderwaterplanten (Oostzee)
1130; 1150; 1160; 1650
Zwarte Zee

MB546
Zeegrasvelden en velden met algen met wortelstokken in door zoetwater beïnvloede infralitorale modderige zanden (Zwarte Zee)
1110; 1130; 1160
MB547
Zeegrasvelden op gematigd blootgesteld schoon zand in het bovenste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1110; 1160
MB548
Zeegrasvelden op zand in het onderste deel van de litorale zone (Zwarte Zee)
1110; 1160
Middellandse Zee

MB252
Biocoenose van Posidonia oceanica
1120
MB2521
Ecomorfose van gestreepte Posidonia oceanica-velden
1120; 1130; 1160
MB2522
Ecomorfose van Posidonia oceanica-velden van het “barrièrerif”-type
1120; 1130; 1160
MB2523
Facies van dood “matte” van Posidonia oceanica zonder veel epiflora
1120; 1130; 1160
MB2524
Associatie met Caulerpa prolifera op Posidonia-velden
1120; 1130; 1160
MB5521
Associatie met Cymodocea nodosa op goed gesorteerd fijn zand
1110; 1130; 1160
MB5534
Associatie met Cymodocea nodosa op modderig zand aan de oppervlakte in beschutte wateren
1110; 1130; 1160
MB5535
Associatie met Zostera noltei op modderig zand aan de oppervlakte in beschutte wateren
1110; 1130; 1160
MB5541
Associatie met Ruppia cirrhosa en/of Ruppia maritima op zand
1110; 1130; 1160
MB5544
Associatie met Zostera noltei in een euryhalien en eurytherm milieu op zand
1110; 1130; 1160
MB5545
Associatie met Zostera marina in een euryhalien en eurytherm milieu
1110; 1130; 1160

2.Groep 2: Bossen van macroalgen

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MA123
Zeewiergemeenschappen op volledig zilt litoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1160; 1170; 1130
MA125
Fucales op litoraal gesteente met variabel zoutgehalte (Atlantische Oceaan)
1170; 1130
MB121
Kelp- en zeewiergemeenschappen op infralitoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1170; 1160
MB123
Kelp- en zeewiergemeenschappen op door sedimenten beïnvloed of verstoord infralitoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1170; 1160
MB124
Kelpgemeenschappen op infralitoraal gesteente met variabel zoutgehalte (Atlantische Oceaan)
1170; 1130; 1160
MB321
Kelp- en zeewiergemeenschappen op infralitoraal grof sediment (Atlantische Oceaan)
1160
MB521
Kelp- en zeewiergemeenschappen op infralitoraal zand (Atlantische Oceaan)
1160
MB621
Vegetatiegemeenschappen op infralitorale modder (Atlantische Oceaan)
1160
Oostzee

MA131
Hydrolitoraal gesteente en keien gekenmerkt door meerjarige algen (Oostzee)
1160; 1170; 1130; 1610; 1620
MB131
Meerjarige algen op infralitoraal gesteente en keien (Oostzee)
1170; 1160
MB232
Infralitorale bodems gekenmerkt door schelpengruis (Oostzee)
1160; 1110
MB333
Infralitoraal grof sediment gekenmerkt door meerjarige algen (Oostzee)
1110; 1160
MB433
Infralitoraal gemengd sediment gekenmerkt door meerjarige algen (Oostzee)
1110; 1130; 1160; 1170
Zwarte Zee

MB144
Door Mytilidae gedomineerd blootgesteld gesteente met Fucales in het bovenste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170; 1160
MB149
Door Mytilidae gedomineerd gematigd blootgesteld gesteente met Fucales in het bovenste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170; 1160
MB14A
Fucales en andere algen op beschut gesteente in het bovenste deel van de infralitorale zone, goed belicht (Zwarte Zee)
1170; 1160
Middellandse Zee

MA1548
Associatie met Fucus virsoides
1160; 1170
MB1512
Associatie met Cystoseira tamariscifolia en Saccorhiza polyschides
1170; 1160
MB1513
Associatie met Cystoseira amentacea (var. amentacea, var. stricta, var. spicata)
1170; 1160
MB151F
Associatie met Cystoseira brachycarpa
1170; 1160
MB151G
Associatie met Cystoseira crinita
1170; 1160
MB151H
Associatie met Cystoseira crinitophylla
1170; 1160
MB151J
Associatie met Cystoseira sauvageauana
1170; 1160
MB151K
Associatie met Cystoseira spinosa
1170; 1160
MB151L
Associatie met Sargassum vulgare
1170; 1160
MB151M
Associatie met Dictyopteris polypodioides
1170; 1160
MB151W
Associatie met Cystoseira compressa
1170; 1160
MB1524
Associatie met Cystoseira barbata
1170; 1160
MC1511
Associatie met Cystoseira zosteroides
1170; 1160
MC1512
Associatie met Cystoseira usneoides
1170; 1160
MC1513
Associatie met Cystoseira dubia
1170; 1160
MC1514
Associatie met Cystoseira corniculata
1170; 1160
MC1515
Associatie met Sargassum spp.
1170; 1160
MC1518
Associatie met Laminaria ochroleuca
1170; 1160
MC3517
Associatie met Laminaria rodriguezii op detritische bedden
1160

3.Groep 3: Mossel- en oesterbanken

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MA122
Mytilus edulis- en/of zeepokkengemeenschappen op aan de golven blootgesteld litoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1160; 1170
MA124
Mossel- en/of zeepokkengemeenschappen met zeewieren op litoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1160; 1170
MA227
Riffen met tweekleppigen in de litorale zone (Atlantische Oceaan)
1170; 1140
MB222
Riffen met tweekleppigen in de infralitorale zone (Atlantische Oceaan)
1170; 1130; 1160
MC223
Riffen met tweekleppigen in de circalitorale zone (Atlantische Oceaan)
1170
Oostzee

MB231
Infralitorale bodems gedomineerd door epibenthische tweekleppigen (Oostzee)
1170; 1160
MC231
Circalitorale bodems gedomineerd door epibenthische tweekleppigen (Oostzee)
1170; 1160; 1110
MD231
Circalitorale biogene bodems uit de kust gekenmerkt door epibenthische tweekleppigen (Oostzee)
1170
MD232
Circalitorale bodems uit de kust met schelpen en grind gekenmerkt door tweekleppigen (Oostzee)
1170
MD431
Circalitorale gemengde bodems uit de kust gekenmerkt door macroscopische epibenthische biotische structuren (Oostzee)

MD531
Circalitoraal zand uit de kust gekenmerkt door macroscopische epibenthische biotische structuren (Oostzee)

MD631
Circalitorale modder uit de kust gekenmerkt door epibenthische tweekleppigen (Oostzee)

Zwarte Zee

MB141
Door ongewervelden gedomineerd gesteente in het onderste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170
MB143
Door Mytilidae gedomineerd blootgesteld gesteente met bladachtige algen (geen Fucales) in het bovenste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170; 1160
MB148
Door Mytilidae gedomineerd gematigd blootgesteld gesteente met bladachtige algen (geen Fucales) in het bovenste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170; 1160
MB242
Mosselbanken in de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170; 1130; 1160
MB243
Oesterbanken op gesteente in het onderste deel van de infralitorale zone (Zwarte Zee)
1170
MB642
Infralitorale terrigene modder (Zwarte Zee)
1160
MC141
Door ongewervelden gedomineerd circalitoraal gesteente (Zwarte Zee)
1170
MC241
Mosselbedden op circalitorale terrigene modder (Zwarte Zee)
1170
MC645
Modder in het onderste deel van de circalitorale zone (Zwarte Zee)

Middellandse Zee

MA1544
Facies met Mytilus galloprovincialis in water dat rijk is aan organisch materiaal
1160; 1170
MB1514
Facies met Mytilus galloprovincialis
1170; 1160

Mediterrane infralitorale oesterbedden

Mediterrane circalitorale oesterbedden

4.Groep 4: Kalkwiervelden

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MB322
Kalkwiervelden op infralitoraal grof sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1160
MB421
Kalkwiervelden op infralitoraal gemengd sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1160
MB622
Kalkwiervelden op infralitoraal modderig sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1160
Middellandse Zee

MB3511
Associatie met rhodoliet in grof zand en fijne kiezel, gemengd door de golven
1110; 1160
MB3521
Associatie met rhodoliet in grof zand en fijne kiezel onder invloed van bodemstromingen
1110; 1160
MB3522
Associatie met kalkwieren (= associatie met Lithothamnion corallioides en Phymatolithon calcareum) op grof zand en grind (Middellandse Zee)
1110; 1160
MC3521
Associatie met rhodoliet op detritische kustbodems
1110
MC3523
Associatie met kalkwieren (Lithothamnion corallioides en Phymatholithon calcareum) op dendritische kustbodems
1110

5.Groep 5: Spons-, koraal- en koraligene velden

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MC121
Faunagemeenschappen op circalitoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1170
MC124
Faunagemeenschappen op circalitoraal gesteente met variabel zoutgehalte (Atlantische Oceaan)
1170; 1130
MC126
Gemeenschappen van circalitorale grotten en overhangen (Atlantische Oceaan)
8330; 1170
MC222
Koudwaterkoraalriffen in de circalitorale zone (Atlantische Oceaan)
1170
MD121
Sponzengemeenschappen op circalitoraal gesteente uit de kust (Atlantische Oceaan)
1170
MD221
Koudwaterkoraalriffen in de circalitorale zone uit de kust (Atlantische Oceaan)
1170
ME122
Sponzengemeenschappen op gesteente in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)
1170
ME123
Gemengde koudwaterkoraalgemeenschappen op gesteente in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)
1170
ME221
Koudwaterkoraalrif in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)
1170
ME322
Gemengde koudwaterkoraalgemeenschap op grof sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME324
Aggregatie van sponzen op grof sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME422
Aggregatie van sponzen op gemengd sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME623
Aggregatie van sponzen op modder in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME624
Rechtopstaand koraalveld op modder in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF121
Gemengde koudwaterkoraalgemeenschap op gesteente in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)
1170
MF221
Koudwaterkoraalrif in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)
1170
MF321
Gemengde koudwaterkoraalgemeenschap op grof sediment in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF622
Aggregatie van sponzen op modder in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF623
Rechtopstaand koraalveld op modder in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

Oostzee

MB138
Infralitoraal gesteente en keien gekenmerkt door epibenthische sponzen (Oostzee)
1170; 1160
MB43A
Infralitoraal gemengd sediment gekenmerkt door epibenthische sponzen (Porifera) (Oostzee)
1160; 1170
MC133
Circalitoraal gesteente en keien gekenmerkt door epibenthische neteldieren (Oostzee)
1170; 1160
MC136
Circalitoraal gesteente en keien gekenmerkt door epibenthische sponzen (Oostzee)
1170; 1160
MC433
Circalitoraal gemengd sediment gekenmerkt door epibenthische neteldieren (Oostzee)
1160; 1170
MC436
Circalitoraal gemengd sediment gekenmerkt door epibenthische sponzen (Oostzee)
1160
Zwarte Zee

MD24
Circalitorale biogene habitats uit de kust (Zwarte Zee)
1170
ME14
Gesteente in het bovenste deel van de bathyale zone (Zwarte Zee)
1170
ME24
Biogene habitat in het bovenste deel van de bathyale zone (Zwarte Zee)
1170
MF14
Gesteente in het onderste deel van de bathyale zone (Zwarte Zee)
1170
Middellandse Zee

MB151E
Facies met Cladocora caespitosa
1170; 1160
MB151Q
Facies met Astroides calycularis
1170; 1160
MB151α
Facies en associatie van koraligene biocoenose (in enclave)
1170; 1160
MC1519
Facies met Eunicella cavolini
1170; 1160
MC151A
Facies met Eunicella singularis
1170; 1160
MC151B
Facies met Paramuricea clavata
1170; 1160
MC151E
Facies met Leptogorgia sarmentosa
1170; 1160
MC151F
Facies met Anthipatella subpinnata en verspreide rode algen
1170; 1160
MC151G
Facies met massieve sponzen en verspreide rode algen
1170; 1160
MC1522
Facies met Corallium rubrum
8330; 1170
MC1523
Facies met Leptopsammia pruvoti
8330; 1170
MC251
Koraligene platforms
1170
MC6514
Facies van plakkerige modder met Alcyonium palmatum en Parastichopus regalis op circalitorale modder
1160
MD151
Biocoenose van het gesteente aan de rand van het mediterrane plat
1170
MD25
Circalitorale biogene habitats uit de kust (Middellandse Zee)
1170
MD6512
Facies van plakkerige modder met Alcyonium palmatum en Parastichopus regalis op modder in het onderste deel van de circalitorale zone

ME1511
Riffen met Lophelia pertusa in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)
1170
ME1512
Riffen met Madrepora oculata in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)
1170
ME1513
Riffen met Madrepora oculata en Lophelia pertusa in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)
1170
ME6514
Facies met Pheronema carpenteri in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

MF1511
Riffen met Lophelia pertusa in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)
1170
MF1512
Riffen met Madrepora oculata in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)
1170
MF1513
Riffen met Madrepora oculata en Lophelia pertusa in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)
1170
MF6511
Facies van zanderige modder met Thenea muricata in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

MF6513
Facies van compacte modder met Isidella elongata in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

6.Groep 6: Hydrothermale en koude submariene bronnen

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MB128
Hydrothermale en koude submariene bronnen op infralitoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1170; 1160; 1180
MB627
Hydrothermale en koude submariene bronnen op infralitorale modder (Atlantische Oceaan)
1130; 1160
MC127
Hydrothermale en koude submariene bronnen op circalitoraal gesteente (Atlantische Oceaan)
1170; 1180
MC622
Hydrothermale en koude submariene bronnen op circalitorale modder (Atlantische Oceaan)
1160
MD122
Hydrothermale en koude submariene bronnen op circalitoraal gesteente uit de kust (Atlantische Oceaan)
1170
MD622
Hydrothermale en koude submariene bronnen op circalitorale modder uit de kust (Atlantische Oceaan)

7.Groep 7: Zachte sedimenten (niet dieper dan 1 000 meter diepte)

EUNIS-code
Naam van het habitattype in EUNIS
Code van het betrokken habitattype zoals vermeld in bijlage I bij Richtlijn 92/43/EEG
Atlantische Oceaan
MA32
Litoraal grof sediment (Atlantische Oceaan)
1130; 1160
MA42
Litoraal gemengd sediment (Atlantische Oceaan)
1130; 1140; 1160
MA52
Litoraal zand (Atlantische Oceaan)
1130; 1140; 1160
MA62
Litorale modder (Atlantische Oceaan)
1130; 1140; 1160
MB32
Infralitoraal grof sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1130; 1160
MB42
Infralitoraal gemengd sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1130; 1150; 1160
MB52
Infralitoraal zand (Atlantische Oceaan)
1110; 1130; 1150; 1160
MB62
Infralitorale modder (Atlantische Oceaan)
1110; 1130; 1160
MC32
Circalitoraal grof sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1160
MC42
Circalitoraal gemengd sediment (Atlantische Oceaan)
1110; 1160
MC52
Circalitoraal zand (Atlantische Oceaan)
1110; 1160
MC62
Circalitorale modder (Atlantische Oceaan)
1160
MD32
Circalitoraal grof sediment uit de kust (Atlantische Oceaan)

MD42
Circalitoraal gemengd sediment uit de kust (Atlantische Oceaan)

MD52
Circalitoraal zand uit de kust (Atlantische Oceaan)

MD62
Circalitorale modder uit de kust (Atlantische Oceaan)

ME32
Grof sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME42
Gemengd sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME52
Zand in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

ME62
Modder in het bovenste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF32
Grof sediment in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF42
Gemengd sediment in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF52
Zand in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

MF62
Modder in het onderste deel van de bathyale zone (Atlantische Oceaan)

Oostzee

MA33
Hydrolitoraal grof sediment (Oostzee)
1130; 1160; 1610; 1620
MA43
Hydrolitoraal gemengd sediment (Oostzee)
1130; 1140; 1160; 1610
MA53
Hydrolitoraal zand (Oostzee)
1130; 1140; 1160; 1610
MA63
Hydrolitorale modder (Oostzee)
1130; 1140; 1160; 1650
MB33
Infralitoraal grof sediment (Oostzee)
1110; 1150; 1160
MB43
Infralitoraal gemengd sediment (Oostzee)
1110; 1130; 1150; 1160; 1170; 1650
MB53
Infralitoraal zand (Oostzee)
1110; 1130; 1150; 1160
MB63
Infralitorale modder (Oostzee)
1130; 1150; 1160; 1650
MC33
Circalitoraal grof sediment (Oostzee)
1110; 1160
MC43
Circalitoraal gemengd sediment (Oostzee)
1160; 1170
MC53
Circalitoraal zand (Oostzee)
1110; 1160
MC63
Circalitorale modder (Oostzee)
1160; 1650
MD33
Circalitoraal grof sediment uit de kust (Oostzee)

MD43
Circalitoraal gemengd sediment uit de kust (Oostzee)

MD53
Circalitoraal zand uit de kust (Oostzee)

MD63
Circalitorale modder uit de kust (Oostzee)

Zwarte Zee

MA34
Litoraal grof sediment (Zwarte Zee)
1160
MA44
Litoraal gemengd sediment (Zwarte Zee)
1130; 1140; 1160
MA54
Litoraal zand (Zwarte Zee)
1130; 1140; 1160
MA64
Litorale modder (Zwarte Zee)
1130; 1140; 1160
MB34
Infralitoraal grof sediment (Zwarte Zee)
1110; 1160
MB44
Infralitoraal gemengd sediment (Zwarte Zee)
1110; 1170
MB54
Infralitoraal zand (Zwarte Zee)
1110; 1130; 1160
MB64
Infralitorale modder (Zwarte Zee)
1130; 1160
MC34
Circalitoraal grof sediment (Zwarte Zee)
1160
MC44
Circalitoraal gemengd sediment (Zwarte Zee)

MC54
Circalitoraal zand (Zwarte Zee)
1160
MC64
Circalitorale modder (Zwarte Zee)
1130; 1160
MD34
Circalitoraal grof sediment uit de kust (Zwarte Zee)

MD44
Circalitoraal gemengd sediment uit de kust (Zwarte Zee)

MD54
Circalitoraal zand uit de kust (Zwarte Zee)

MD64
Circalitorale modder uit de kust (Zwarte Zee)

Middellandse Zee

MA35
Litoraal grof sediment (Middellandse Zee)
1160; 1130
MA45
Litoraal gemengd sediment (Middellandse Zee)
1140; 1160
MA55
Litoraal zand (Middellandse Zee)
1130; 1140; 1160
MA65
Litorale modder (Middellandse Zee)
1130; 1140; 1150; 1160
MB35
Infralitoraal grof sediment (Middellandse Zee)
1110; 1160
MB45
Infralitoraal gemengd sediment (Middellandse Zee)

MB55
Infralitoraal zand (Middellandse Zee)
1110; 1130; 1150; 1160
MB65
Infralitorale modder (Middellandse Zee)
1130; 1150
MC35
Circalitoraal grof sediment (Middellandse Zee)
1110; 1160
MC45
Circalitoraal gemengd sediment (Middellandse Zee)

MC55
Circalitoraal zand (Middellandse Zee)
1110; 1160
MC65
Circalitorale modder (Middellandse Zee)
1130; 1160
MD35
Circalitoraal grof sediment uit de kust (Middellandse Zee)

MD45
Circalitoraal gemengd sediment uit de kust (Middellandse Zee)

MD55
Circalitoraal zand uit de kust (Middellandse Zee)

MD65
Circalitorale modder uit de kust (Middellandse Zee)

ME35
Grof sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

ME45
Gemengd sediment in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

ME55
Zand in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

ME65
Modder in het bovenste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

MF35
Grof sediment in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

MF45
Gemengd sediment in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

MF55
Zand in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

MF65
Modder in het onderste deel van de bathyale zone (Middellandse Zee)

BIJLAGE IIIMARIENE SOORTEN ZOALS BEDOELD IN ARTIKEL 5, LID 5

1)dwergzaagrog (Pristis clavata);

2)kleintandzaagrog (Pristis pectinata);

3)gewone zaagrog (Pristis);

4)reuzenhaai (Cetorhinus maximus) en witte haai (Carcharodon carcharias);

5)gladde lantaarnhaai (Etmopterus pusillus);

6)rifmanta (Mobula alfredi);

7)reuzenmanta (Mobula birostris);

8)duivelsrog (Mobula mobular);

9)Afrikaanse duivelsrog (Mobula rochebrunei);

10)gestekelde duivelsrog (Mobula japanica);

11)gladstaartduivelsrog (Mobula thurstoni);

12)langvinduivelsrog (Mobula eregoodootenkee);

13)sikkelvinduivelsrog (Mobula tarapacana);

14)kortvinduivelsrog (Mobula kuhlii);

15)Atlantische duivelsrog (Mobula hypostoma);

16)Noorse rog (Dipturus nidarosiensis);

17)witte rog (Rostroraja alba);

18)gitaarroggen (Rhinobatidae);

19)zee-engel (Squatina);

20)zalm (Salmo salar);

21)zeeforel (Salmo trutta);

22)houting (Coregonus oxyrhynchus)

BIJLAGE IVLIJST VAN BIODIVERSITEITSINDICATOREN VOOR LANDBOUWECOSYSTEMEN ZOALS BEDOELD IN ARTIKEL 11, LID 2

Indicator
Omschrijving, eenheden en methode voor de bepaling en monitoring van de indicator
Graslandvlinderindicator
Omschrijving: deze indicator omvat soorten die worden beschouwd als kenmerkend voor de Europese graslanden en die voorkomen in een groot deel van Europa, dat door het merendeel van de vlindermonitoringsprogramma’s wordt bestreken. De indicator is gebaseerd op het meetkundig gemiddelde van de ontwikkeling van de soorten.
Eenheid: index.
Methode: zoals ontwikkeld en gebruikt door Butterfly Conservation Europe, Van Swaay, C.A.M., Assessing Butterflies in Europe — Butterfly Indicators 1990-2018, technisch verslag, Butterfly Conservation Europe, 2020.
Voorraad organische koolstof in minerale akkerbodems
Omschrijving: deze indicator beschrijft de hoeveelheid organische koolstof in minerale akkerbodems op 0 cm tot 30 cm diepte.
Eenheid: ton organische koolstof per hectare.
Methode: zoals uiteengezet in bijlage V bij Verordening (EU) 2018/1999 overeenkomstig de IPCC-richtsnoeren van 2006 voor nationale broeikasgasinventarissen, en zoals ondersteund door de Land Use and Coverage Area Frame Survey (Lucas) voor bodemgebruik, Jones A. e.a., LUCAS Soil 2022, technisch verslag van het JRC, Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2021.
Percentage van het landbouwareaal met diversiteitsrijke landschapselementen
Omschrijving: diversiteitsrijke landschapselementen, zoals bufferstroken, houtwallen, afzonderlijke bomen of groepen bomen, boomrijen, akkerranden, kleine stukken grond, sloten, waterlopen, kleine wetlands, terrassen, cairns, stapelmuren, kleine poelen en cultuurelementen, zijn elementen van in een landbouwcontext aanwezige permanente natuurlijke of semi-natuurlijke vegetatie die ecosysteemdiensten verlenen en de biodiversiteit ondersteunen.
Daartoe moeten de landschapselementen aan zo min mogelijk negatieve externe verstoringen worden blootgesteld om verschillende taxa een veilige habitat te bieden, en moeten zij derhalve aan de volgende voorwaarden voldoen:
a)zij mogen niet worden gebruikt voor productieve landbouw (waaronder begrazing of voederproductie), tenzij dit nodig is voor het behoud van de biodiversiteit; en
b)zij mogen niet worden behandeld met meststoffen of bestrijdingsmiddelen, met uitzondering van behandeling met weinig input van vaste mest.
Braakland, ook tijdelijk braakliggend land, kan als diversiteitsrijk landschapselement worden beschouwd als het aan de criteria van de tweede alinea, punten a) en b), voldoet. Vruchtdragende bomen in het kader van duurzame agrobosbouw of bomen in extensieve oude boomgaarden op blijvend grasland en vruchtdragende elementen in ▌ heggen mogen eveneens als diversiteitsrijke landschapselementen worden beschouwd indien zij voldoen aan het criterium van de tweede alinea, punt b), en de oogst enkel plaatsvindt op momenten waarop de biodiversiteit niet in het gedrang komt.

Eenheid: percentage (aandeel van de oppervlakte cultuurgrond).
Methode: zoals ontwikkeld in het kader van indicator I.21 van bijlage I bij Verordening (EU) 2021/2115, zoals gebaseerd op de meest recente bijgewerkte versie van de Lucas voor landschapselementen, Ballin M. e.a., Redesign sample for Land Use/Cover Area frame Survey (LUCAS), Eurostat 2018, en voor braakliggend land, Farm Structure, Reference Metadata in Single Integrated Metadata Structure, onlinepublicatie, Eurostat, en, in voorkomend geval, voor diversiteitsrijke landschapselementen die niet onder bovengenoemde methode vallen, een methode ontwikkeld door de lidstaten overeenkomstig artikel 11, lid 7, van deze verordening.
De Lucas-methode wordt periodiek bijgewerkt om een hogere betrouwbaarheid te garanderen van de gegevens die in de Unie en op nationaal niveau door de lidstaten worden gebruikt bij de uitvoering van hun nationale herstelplannen.

BIJLAGE VNATIONALE INDEX VAN ALGEMENE BOERENLANDVOGELS

Omschrijving

De index van algemene boerenlandvogels geeft een overzicht van de populatietrends van veelvoorkomende en wijdverspreide boerenlandvogels en is bedoeld om de biodiversiteitstoestand van landbouwecosystemen in Europa bij benadering te beoordelen. De nationale index van algemene boerenlandvogels is een samengestelde index op basis van meerdere soorten die de verandering meet van de relatieve populatiegrootte van boerenlandvogelsoorten op geselecteerde onderzoekslocaties op nationaal niveau. Die index omvat speciaal geselecteerde soorten die voor het foerageren, nestelen, of beide, afhankelijk zijn van akkerhabitats. De nationale indexen van veelvoorkomende boerenlandvogels zijn gebaseerd op soortenlijsten per lidstaat. De nationale index van algemene boerenlandvogels wordt berekend aan de hand van een basisjaar waarin de indexwaarde gewoonlijk op 100 wordt gesteld. De trendwaarden geven de algemene ontwikkeling van de populatiegrootte van de betrokken boerenlandvogels weer over een periode van jaren.

Methode: Brlík e.a., (2021), Long-term and large-scale multispecies dataset tracking population changes of common European breeding birds. Sci Data 8, 21. https://doi.org/10.1038/s41597-021-00804-2

“Lidstaten met van oudsher in sterkere mate uitgedunde populaties boerenlandvogels”: lidstaten waar de populatie van minstens de helft van de soorten die deel uitmaken van de nationale index van algemene boerenlandvogels, een negatieve langetermijntrend vertoont. In lidstaten waar voor bepaalde soorten geen informatie beschikbaar is over de langetermijntrends van de populatie, wordt informatie over de Europese status van soorten gebruikt.

Het gaat hierbij om de navolgende lidstaten:

Tsjechië

Denemarken

Duitsland

Estland

Spanje

Frankrijk

Italië

Luxemburg

Hongarije

Nederland

Finland

“Lidstaten met van oudsher in minder sterke mate uitgedunde populaties boerenlandvogels”: lidstaten waar de populatie van minder dan de helft van de soorten die deel uitmaken van de nationale index van algemene boerenlandvogels, een negatieve langetermijntrend vertoont. In lidstaten waar voor bepaalde soorten geen informatie beschikbaar is over de langetermijntrends van de populatie, wordt informatie over de Europese status van soorten gebruikt.

Het gaat hierbij om de navolgende lidstaten:

België

Bulgarije

Ierland

Griekenland

Kroatië

Cyprus

Letland

Litouwen

Malta

Oostenrijk

Polen

Portugal

Roemenië

Slovenië

Slowakije

Zweden

Lijst met in de index van algemene boerenlandvogels opgenomen vogels per lidstaat

België – Vlaanderen
België – Wallonië
Alauda arvensis
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Anthus pratensis
Emberiza citrinella
Corvus frugilegus
Falco tinnunculus
Emberiza citrinella
Haematopus ostralegus
Falco tinnunculus
Hirundo rustica
Hirundo rustica
Limosa
Lanius collurio
Linaria cannabina
Linaria cannabina
Motacilla flava
Miliaria calandra
Numenius arquata
Motacilla flava
Passer montanus
Passer montanus
Perdix perdix
Perdix perdix
Saxicola torquatus
Saxicola torquatus
Sylvia communis
Streptopelia turtur
Vanellus vanellus
Sturnus vulgaris

Sylvia communis

Vanellus vanellus

Bulgarije
Alauda arvensis
Carduelis
Coturnix
Corvus frugilegus
Emberiza hortulana
Emberiza melanocephala
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Lanius collurio
Linaria cannabina
Miliaria calandra
Motacilla flava
Perdix
Passer montanus
Sylvia communis
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Upupa epops

Tsjechië
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Ciconia ciconia
Corvus frugilegus
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Hirundo rustica
Lanius collurio
Linaria cannabina
Miliaria calandra
Motacilla flava
Passer montanus
Perdix perdix
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Serinus serinus
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Vanellus vanellus

Denemarken
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Carduelis carduelis
Corvus corone
Corvus frugilegus
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Gallinago gallinago
Hirundo rustica
Lanius collurio
Linaria cannabina
Miliaria calandra
Motacilla alba
Motacilla flava
Oenanthe oenanthe
Passer montanus
Perdix perdix
Saxicola rubetra
Sylvia communis
Sylvia curruca
Turdus pilaris
Vanellus vanellus

Duitsland
Alauda arvensis
Athene noctua
Emberiza citrinella
Lanius collurio
Limosa limosa
Lullula arborea
Miliaria calandra
Milvus milvus
Saxicola rubetra
Vanellus vanellus

Estland
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Corvus frugilegus
Emberiza citrinella
Hirundo rustica
Lanius collurio
Linaria cannabina
Motacilla flava
Passer montanus
Saxicola rubetra
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Vanellus vanellus

Ierland
Carduelis carduelis
Columba oenas
Columba palumbus
Corvus cornix
Corvus frugilegus
Corvus monedula
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Fringilla coelebs
Hirundo rustica
Chloris chloris
Linaria cannabina
Motacilla alba
Passer domesticus
Phasianus colchicus
Pica pica
Saxicola torquatus
Sturnus vulgaris

Griekenland
Alauda arvensis
Apus apus
Athene noctua
Calandrella brachydactyla
Carduelis carduelis
Carduelis chloris
Ciconia ciconia
Corvus corone
Corvus monedula
Delichon urbicum
Emberiza cirlus
Emberiza hortulana
Emberiza melanocephala
Falco naumanni
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo daurica
Hirundo rustica
Lanius collurio
Lanius minor
Lanius senator
Linaria cannabina

Lullula arborea
Luscinia megarhynchos
Melanocorypha calandra
Miliaria calandra
Motacilla flava
Oenanthe hispanica
Oenanthe oenanthe
Passer domesticus
Passer hispaniolensis
Passer montanus
Pica pica
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Streptopelia decaocto
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia melanocephala
Upupa epops

Spanje
Alauda arvensis
Alectoris rufa
Athene noctua
Calandrella brachydactyla
Carduelis carduelis
Cisticola juncidis
Corvus monedula
Coturnix coturnix
Emberiza calandra
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Linaria cannabina
Melanocorypha calandra
Merops apiaster
Oenanthe hispanica
Passer domesticus
Passer montanus
Pica pica
Pterocles orientalis
Streptopelia turtur
Sturnus unicolor
Tetrax tetrax
Upupa epops

Frankrijk
Alauda arvensis
Alectoris rufa
Anthus campestris
Anthus pratensis
Buteo buteo
Corvus frugilegus
Coturnix coturnix
Emberiza cirlus
Emberiza citrinella
Emberiza hortulana
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Lanius collurio
Linaria cannabina
Lullula arborea
Melanocorypha calandra
Motacilla flava
Oenanthe oenanthe
Perdix perdix
Saxicola torquatus
Saxicola rubetra
Sylvia communis
Upupa epops
Vanellus vanellus

Kroatië
Alauda arvensis
Anthus campestris
Anthus trivialis
Carduelis carduelis
Coturnix coturnix
Emberiza cirlus
Emberiza citrinella
Emberiza melanocephala
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Jynx torquilla
Lanius collurio
Lanius senator
Linaria cannabina
Lullula arborea
Luscinia megarhynchos
Miliaria calandra
Motacilla flava
Oenanthe hispanica
Oriolus oriolus
Passer montanus
Pica pica
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Streptopelia turtur
Sylvia communis
Upupa epops
Vanellus vanellus

Italië
Alauda arvensis
Anthus campestris
Calandrella brachydactyla
Carduelis carduelis
Carduelis chloris
Corvus cornix
Emberiza calandra
Emberiza hortulana
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Jynx torquilla
Lanius collurio
Luscinia megarhynchos
Melanocorypha calandra
Motacilla alba
Motacilla flava
Oriolus oriolus
Passer domesticus italiae
Passer hispaniolensis
Passer montanus
Pica pica
Saxicola torquatus
Serinus serinus
Streptopelia turtur
Sturnus unicolor
Sturnus vulgaris
Upupa epops

Cyprus
Alectoris chukar
Athene noctua
Carduelis carduelis
Cisticola juncidis
Clamator glandarius
Columba palumbus
Coracias garrulus
Corvus corone cornix
Coturnix coturnix
Emberiza calandra
Emberiza melanocephala
Falco tinnunculus
Francolinus francolinus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Chloris chloris
Iduna pallida
Linaria cannabina
Oenanthe cypriaca
Parus major
Passer hispaniolensis
Pica pica
Streptopelia turtur
Sylvia conspicillata
Sylvia melanocephala

Letland
Acrocephalus palustris
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Carduelis carduelis
Carpodacus erythrinus
Ciconia ciconia
Crex crex
Emberiza citrinella
Lanius collurio
Locustella naevia
Motacilla flava
Passer montanus
Saxicola rubetra
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Vanellus vanellus

Litouwen
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Carduelis carduelis
Ciconia ciconia
Crex crex
Emberiza citrinella
Hirundo rustica
Lanius collurio
Motacilla flava
Passer montanus
Saxicola rubetra
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Vanellus vanellus
Luxemburg
Alauda arvensis
Emberiza citrinella
Lanius collurio
Linaria cannabina
Passer montanus
Saxicola torquatus
Sylvia communis

Hongarije
Alauda arvensis
Anthus campestris
Coturnix coturnix
Emberiza calandra
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Lanius collurio
Lanius minor
Locustella naevia
Merops apiaster
Motacilla flava
Perdix perdix
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Sylvia nisoria
Vanellus vanellus

Malta
Calandrella brachydactyla
Linaria cannabina
Cettia cetti
Cisticola juncidis
Coturnix coturnix
Emberiza calandra
Lanius senator
Monticola solitarius
Passer hispaniolensis
Passer montanus
Serinus serinus
Streptopelia decaocto
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia conspicillata
Sylvia melanocephala

Nederland
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Athene noctua
Calidris pugnax
Carduelis carduelis
Corvus frugilegus
Coturnix coturnix
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Gallinago gallinago
Haematopus ostralegus
Hippolais icterina
Hirundo rustica
Limosa limosa
Miliaria calandra
Motacilla flava
Numenius arquata
Passer montanus
Perdix perdix
Saxicola torquatus
Spatula clypeata
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Tringa totanus
Turdus viscivorus
Vanellus vanellus

Oostenrijk
Acrocephalus palustris
Alauda arvensis
Anthus spinoletta
Anthus trivialis
Carduelis carduelis
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Jynx torquilla
Lanius collurio
Linaria cannabina
Lullula arborea
Miliaria calandra
Oenanthe oenanthe
Passer montanus
Perdix perdix
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Serinus citrinella
Serinus serinus
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Turdus pilaris
Vanellus vanellus

Polen
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Ciconia ciconia
Emberiza citrinella
Emberiza hortulana
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Lanius collurio
Limosa limosa
Linaria cannabina
Miliaria calandra
Motacilla flava
Passer montanus
Saxicola torquatus
Saxicola rubetra
Serinus serinus
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Upupa epops
Vanellus vanellus

Portugal
Athene noctua
Bubulcus ibis
Carduelis carduelis
Chloris chloris
Ciconia ciconia
Cisticola juncidis
Coturnix coturnix
Delichon urbicum
Emberiza cirlus
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Lanius meridionalis
Linaria cannabina
Merops apiaster
Miliaria calandra
Milvus migrans
Passer domesticus
Pica pica
Saxicola torquatus
Serinus serinus
Sturnus unicolor
Upupa epops

Roemenië
Alauda arvensis
Anthus campestris
Calandrella brachydactyla
Ciconia ciconia
Corvus frugilegus
Emberiza calandra
Emberiza citrinella
Emberiza hortulana
Emberiza melanocephala
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Lanius collurio
Lanius minor
Linaria cannabina
Melanocorypha calandra
Motacilla flava
Passer montanus
Perdix perdix
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Upupa epops
Vanellus vanellus

Slovenië
Acrocephalus palustris
Alauda arvensis
Anthus trivialis
Carduelis carduelis
Columba oenas
Columba palumbus
Emberiza calandra
Emberiza cirlus
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Galerida cristata
Hirundo rustica
Jynx torquilla
Lanius collurio
Linaria cannabina
Lullula arborea
Luscinia megarhynchos
Motacilla flava
Passer montanus
Phoenicurus phoenicurus
Picus viridis
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Serinus serinus
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Upupa epops
Vanellus vanellus

Slowakije
Alauda arvensis
Carduelis carduelis
Emberiza calandra
Emberiza citrinella
Falco tinnunculus
Hirundo rustica
Chloris chloris
Lanius collurio
Linaria cannabina
Locustella naevia
Motacilla flava
Passer montanus
Saxicola rubetra
Saxicola torquatus
Serinus serinus
Streptopelia turtur
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Sylvia nisoria
Vanellus vanellus

Finland
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Corvus monedula
Crex crex
Delichon urbica
Emberiza hortulana
Hirundo rustica
Numenius arquata
Passer montanus
Saxicola rubetra
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Turdus pilaris
Vanellus vanellus

Zweden
Alauda arvensis
Anthus pratensis
Corvus frugilegus
Emberiza citrinella
Emberiza hortulana
Falco tinnunculus
Hirundo rustica
Lanius collurio
Linaria cannabina
Motacilla flava
Passer montanus
Saxicola rubetra
Sturnus vulgaris
Sylvia communis
Vanellus vanellus

BIJLAGE VILIJST VAN BIODIVERSITEITSINDICATOREN VOOR BOSECOSYSTEMEN ZOALS BEDOELD IN ARTIKEL 12, LEDEN 2 EN 3

Indicator
Omschrijving, eenheden en methode voor de bepaling en monitoring van de indicator
Staand dood hout
Omschrijving: deze indicator geeft de hoeveelheid niet-levende, staande houtige biomassa in bossen en andere beboste gebieden weer.
Eenheid: m3/ha.
Methode: zoals ontwikkeld en gebruikt door FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, en opgenomen in de beschrijving van nationale bosinventarissen in Tomppo E. e.a., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010, en rekening houdend met de methode van bijlage V bij Verordening (EU) 2018/1999 overeenkomstig de IPCC-richtsnoeren van 2006 voor nationale broeikasgasinventarissen.
Liggend dood hout
Omschrijving: deze indicator geeft de hoeveelheid niet-levende houtige biomassa weer die op de grond ligt in bossen en andere beboste gebieden.
Eenheid: m3/ha.
Methode: zoals ontwikkeld en gebruikt door FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, en opgenomen in de beschrijving van nationale bosinventarissen in Tomppo E. e.a., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010, en rekening houdend met de methode van bijlage V bij Verordening (EU) 2018/1999 overeenkomstig de IPCC-richtsnoeren van 2006 voor nationale broeikasgasinventarissen.
Aandeel bossen met een ongelijkmatige leeftijdsopbouw
Omschrijving: deze indicator heeft betrekking op het aandeel productiebossen met een ongelijkmatige leeftijdsopbouw ten opzichte van bossen met een gelijkmatige leeftijdsopbouw.
Eenheid: percentage productiebossen met een ongelijkmatige leeftijdsopbouw.
Methode: zoals ontwikkeld en gebruikt door FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, en opgenomen in de beschrijving van nationale bosinventarissen in Tomppo E. e.a., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010.
Bosverbondenheid
Omschrijving: de bosverbondenheid staat voor de mate van compactheid van het bosareaal uitgedrukt in een getal tussen 0 en 100.
Eenheid: index.
Methode: zoals ontwikkeld door de FAO, Vogt P., e.a., FAO — State of the World’s Forests: Forest Fragmentation, technisch verslag van het JRC, Bureau voor publicaties van de Europese Unie, Luxemburg, 2019.
Index van algemene bosvogels
Omschrijving: de bosvogelindicator beschrijft de ontwikkeling van de populatie van veelvoorkomende bosvogels in hun Europese verspreidingsgebied in de loop van de tijd. Deze samengestelde index is opgebouwd uit waarnemingsgegevens van vogelsoorten die kenmerkend zijn voor de Europese boshabitats. De index is gebaseerd op een specifieke soortenlijst per lidstaat.
Eenheid: index.
Methode: Brlík e.a., Long-term and large-scale multispecies dataset tracking population changes of common European breeding birds, Sci Data 8, 21. 2021.
Voorraad organische koolstof
Omschrijving: deze indicator beschrijft de voorraad organische koolstof in de strooisellaag en in de minerale bodem op een diepte van 0 cm tot 30 cm in bosecosystemen.
Eenheid: ton organische koolstof per hectare.
Methode: zoals uiteengezet in bijlage V bij Verordening (EU) 2018/1999 overeenkomstig de IPCC-richtsnoeren van 2006 voor nationale broeikasgasinventarissen, en zoals ondersteund door de Land Use and Coverage Area Frame Survey (Lucas) voor bodemgebruik, Jones A. e.a., LUCAS Soil 2022, technisch verslag van het JRC, Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2021.
Aandeel bossen dat wordt gedomineerd door inheemse boomsoorten
Omschrijving: het aandeel van bossen en andere beboste gebieden dat wordt gedomineerd (>50 % bedekt) door inheemse boomsoorten
Eenheid: percentage
Methode: zoals ontwikkeld en gebruikt door FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, en opgenomen in de beschrijving van nationale bosinventarissen in Tomppo E. e.a., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010.
Diversiteit aan boomsoorten
Omschrijving: deze indicator beschrijft het gemiddelde aantal boomsoorten dat voorkomt in bosgebieden
Eenheid: index
Methode: gebaseerd op FOREST EUROPE, State of Europe’s Forests 2020, en opgenomen in de beschrijving van nationale bosinventarissen in Tomppo E. e.a., National Forest Inventories, Pathways for Common Reporting, Springer, 2010.

BIJLAGE VIILIJST MET VOORBEELDEN VAN HERSTELMAATREGELEN ZOALS BEDOELD IN ARTIKEL 14, LID 16

1)Wetlands herstellen door drooggelegde veengebieden te vernatten, structuren voor de drainage van veengebieden te verwijderen, of veenafgravingen te ontpolderen en stop te zetten.

2)De hydrologische toestand verbeteren door de kwantiteit, kwaliteit en dynamiek van de oppervlaktewateren te vergroten en het grondwaterpeil te verhogen voor natuurlijke en semi-natuurlijke ecosystemen.

3)Ongewenste struikgroei of niet-inheemse aanplantingen verwijderen op graslanden, wetlands, in bossen en op schaars begroeid land.

4)Moeraslandbouw toepassen.

5)De hermeandering van rivieren en de heraansluiting op de rivier van kunstmatige meanders of hoefijzermeren.

6)Barrières in lengte- en dwarsrichting, zoals dijken en dammen, verwijderen, de rivierdynamiek meer ruimte geven en vrij stromende riviergedeelten in ere herstellen.

7)Natuurlijke rivierbeddingen, meren en laaglandwaterlopen herstellen, bijvoorbeeld door de kunstmatige fixatie van beddingen te verwijderen, de samenstelling van het substraat te optimaliseren en de habitatbedekking te verbeteren of te ontwikkelen.

8)Natuurlijke sedimentatieprocessen herstellen.

9)Oeverbuffers aanleggen, zoals ooibossen, bufferstroken, weiden of graslanden.

10)De ecologische kenmerken van bossen versterken, zoals grote, oude en stervende bomen (habitatbomen) en van de hoeveelheden liggend en staand dood hout.

11)Toewerken naar een gediversifieerde bosstructuur wat betreft bijvoorbeeld soortensamenstelling en -leeftijd, en natuurlijke regeneratie en opeenvolging van boomsoorten mogelijk maken.

12)De migratie van herkomsten en soorten ondersteunen waar dit nodig kan zijn vanwege klimaatverandering.

13)Bossen verder diversifiëren door mozaïeken van niet-boshabitats te herstellen, zoals open stukken grasland of heide, poelen of rotsachtige gebieden.

14)Bosbouwbenaderingen toepassen die dicht bij de natuur staan of gericht zijn op doorlopende bedekking; inheemse boomsoorten introduceren.

15)De ontwikkeling van oude inheemse bossen en volgroeide opstanden bevorderen, bijvoorbeeld door af te zien van het oogsten of door actief beheer dat de ontwikkeling van zelfregulerende functies en de nodige veerkracht bevordert.

16)Diversiteitsrijke landschapselementen – zoals bufferstroken, akkerranden met inheemse bloemen, heggen, bomen, kleine bossen, terrasmuren, poelen, habitatcorridors en stapstenen enz. – introduceren in bouwland en intensief gebruikt grasland.

17)Het op agro-ecologische wijze beheerde landbouwareaal vergroten, zoals biologische landbouw of agrobosbouw, de teelt van meerdere gewassen en gewasrotatie, en het geïntegreerde beheer van plagen en nutriënten.

18)Graslanden in voorkomend geval minder intensief begrazen of minder vaak maaien en weer overgaan op extensieve begrazing met landbouwhuisdieren en extensieve maairegimes waar die werden afgeschaft.

19)Het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen alsook van kunstmest en dierlijke mest stopzetten of verminderen.

20)Stoppen met het omploegen van grasland en met de introductie van zaden van productieve grassen.

21)Aanplantingen op vroegere dynamische duinsystemen in het binnenland verwijderen om de natuurlijke winddynamiek te herstellen ten gunste van open habitats.

22)Habitats beter op elkaar aansluiten om de ontwikkeling van soortenpopulaties, voldoende individuele of genetische uitwisseling alsook migratie van soorten en aanpassing aan klimaatverandering mogelijk te maken.

23)Ecosystemen in staat stellen hun eigen natuurlijke dynamiek te ontwikkelen, bijvoorbeeld door af te zien van de oogst en door de natuurlijke en wilde staat te bevorderen.

24)Invasieve uitheemse soorten verwijderen en beheersen en nieuwe introducties daarvan voorkomen of tot een minimum beperken.

25)De negatieve effecten van visserijactiviteiten op het mariene ecosysteem tot een minimum beperken, bijvoorbeeld door vistuig te gebruiken dat minder impact heeft op de zeebodem.

26)Belangrijke paai- en kraamgebieden van vissen herstellen.

27)Structuren of substraten aanleggen om de terugkeer van marien leven te stimuleren ter ondersteuning van het herstel van koraalriffen, oesterbanken of keienvelden.

28)Zeegrasvelden en kelpwouden herstellen door actieve stabilisatie van de zeebodem, door drukfactoren te verminderen en zo nodig weg te nemen, of door actieve vermeerdering en aanplant.

29)De populatiestand van kenmerkende inheemse soorten die van vitaal belang zijn voor de ecologie van mariene habitats herstellen of verbeteren door passieve of actieve herstelmaatregelen uit te voeren, bijvoorbeeld door het introduceren van jonge exemplaren.

30)Verschillende vormen van mariene verontreiniging verminderen, zoals nutriëntenbelasting, geluidsoverlast en plastic afval.

31)Stedelijke groene ruimten met ecologische kenmerken uitbreiden, zoals parken, bomen en bosgebieden ▌, groendaken, graslanden met wilde bloemen, tuinen, stadstuinbouw, straten met bomen, stadsweiden en hagen, vijvers en waterlopen, rekening houdend met onder meer soortendiversiteit, inheemse soorten, lokale omstandigheden en bestendigheid tegen klimaatverandering.

32)Beëindiging, vermindering of sanering van verontreiniging door farmaceutische producten, gevaarlijke chemische stoffen, stedelijk en industrieel afvalwater en ander afval, waaronder zwerfvuil en plastic, alsook lichtvervuiling in alle ecosystemen.

33)Brownfields, voormalige industrieterreinen en steengroeven omvormen tot natuurgebieden.

BIJLAGE BIJ DE WETGEVINGSRESOLUTIEVerklaring van de Commissie over toegang tot de rechter ter gelegenheid van de vaststelling van Verordening (EU) 2024/...+ PB: gelieve in de tekst het nummer van de verordening in te voegen, en in de overeenkomstige voetnoot het nummer, de datum en de publicatiegegevens daarvan. van het Europees Parlement en de Raad inzake natuurherstel en tot wijziging van Verordening (EU) 2022/869

De EU en haar lidstaten zijn partij bij het Verdrag betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden van de Economische Commissie van de Verenigde Naties voor Europa (VN/ECE) (het “Verdrag van Aarhus”) van 25 juni 1998.

De lidstaten zorgen ervoor dat leden van het betrokken publiek die een voldoende belang hebben of die stellen dat er inbreuk is gemaakt op een recht overeenkomstig nationaal recht, in beroep kunnen gaan bij een rechtbank of een ander bij wet ingesteld onafhankelijk en onpartijdig orgaan om de materiële of formele rechtmatigheid van de nationale herstelplannen en eventuele nalatigheden van de bevoegde autoriteiten aan te vechten, ongeacht de rol die leden van het betrokken publiek hebben gespeeld bij het voorbereiden en opstellen van dergelijke nationale herstelplannen. Dit moet in overeenstemming zijn met de desbetreffende jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie inzake toegang tot de rechter bij milieuaangelegenheden en met volledige inachtneming van de verplichtingen die de lidstaten als partij bij het Verdrag van Aarhus zijn aangegaanZie ook de mededeling “Verbetering van de toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden in de EU en haar lidstaten” (COM(2020)0643)..