P9_TA(2024)0095Ceadúnais tiománaRún reachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 28 Feabhra 2024 ar an togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le ceadúnais tiomána, lena leasaítear Treoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Treoir 2006/126/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (AE) Uimh. 383/2012 ón gCoimisiún (COM(2023)0127 – C9-0035/2023 – 2023/0053(COD))(An gnáthnós imeachta reachtach: an chéad léamh)Tá Parlaimint na hEorpa,

–ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle (COM(2023)0127),

–ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagal 91(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C9‑0035/2023),

–ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

—ag féachaint do thuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an 14 Meitheamh 2023 IO C 293, 18.8.2023, lch. 133.;

—tar éis dul i gcomhairle le Coiste na Réigiún,

–ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta,

–ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Iompar agus um Thurasóireacht (A9-0445/2023),

1.ag glacadh a seasaimh ar an gcéad léamh mar a leagtar amach ina dhiaidh seo é;

2.á iarraidh ar an Coimisiún an t-ábhar a tharchur chuig Parlaimint na hEorpa arís má dhéanann sé téacs eile a chur in ionad a thogra, má dhéanann sé a thogra a leasú go substaintiúil nó má tá sé ar intinn aige a thogra a leasú go substaintiúil;

3.á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta.

P9_TC1-COD(2023)0053Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa arna ghlacadh ar an gcéad léamh an 28 Feabhra 2024 chun go nglacfaí Treoir (AE) 2024/... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le ceadúnais tiomána, lena leasaítear Treoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoir 2006/126/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (AE) Uimh. 383/2012 ón gCoimisiún(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 91(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpaIO C , , lch. .,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na RéigiúnIO C , , lch. .,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(-1) Tá an tAontas tiomanta lena sprioc ‘Fís Nialais’, gan básanna a bhaineann le trácht ar bhóithre faoi 2050, mar a athdhearbhaíodh sa Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste in 2020. In 2017, d’aontaigh Comhairle Iompair neamhfhoirmiúil Vaileite gur mórfhadhb shochaíoch é an líon ard leanúnach básanna tráchta agus gortuithe tromchúiseacha tráchta ar bhóithre agus d’eisigh sí dearbhú inar iarradh ar an gCoimisiún, i measc eagraíochtaí eile, beartas neartaithe um shábháilteacht ar bhóithre an Aontais agus creat dlíthiúil a ullmhú do na deich mbliana tar éis 2020, lena n-áiritheofar líon níos lú básanna, agus lena bhfeabhsófaí cosaint úsáideoirí bóithre, go háirithe úsáideoirí soghonta, arb iad sin is minice na híospartaigh. [Leasú 1]

(-1a) Mar thoradh ar na hiarrachtaí atá déanta go dtí seo ag na húdaráis phoiblí, tá laghdú tagtha ar líon na mbásanna ar bhóithre ó 51 400 duine in 2001 go 19 800 in 2021. Thit na figiúirí sin faoi bhun sprioc an Aontais laghdú 75 % a dhéanamh ar líon na mbásanna ar na bóithre idir 2001 agus 2020. Thairis sin, níor tháinig aon athrú chun feabhais ina dhiaidh sin ar an dul chun cinn a rinneadh maidir le líon na mbásanna ar bhóithre a laghdú faoina leath le linn na chéad 10 mbliana. [Leasú 2]

(1)Is eilimintí riachtanacha den chomhbheartas iompair iad na rialacha maidir le ceadúnais tiomána, rannchuidítear le feabhas a chur ar an tsábháilteacht ar bhóithre dá mbarr agus éascaítear leo saorghluaiseacht daoine ag dul chun cónaithe i mBallstát seachas an Ballstát a d’eisigh an ceadúnas. Mar gheall ar a thábhachtaí agus atá modhanna iompair aonair, déantar saorghluaiseacht agus saoirse bunaíochta daoine a chur chun cinn agus a éascú ach ceadúnas tiomána atá aitheanta go cuí ag Ballstát aíochta a bheith acu. Ar an gcaoi chéanna, ní hamháin go ndéantar difear don Bhallstát ina ndearnadh na sáruithe i gcás aon doiciméad den sórt sin nó an ceart tiomána a fháil go mídhleathach, nó i gcás caillteanas ceadúnais tiomána a fuarthas go dlisteanach trí iompar neamhdhleathach, ach déantar difear don tsábháilteacht ar bhóithre ar fud an Aontais freisin.

(2)Ba cheart an creat atá ann faoi láthair a thabhairt cothrom le dáta chun go mbeidh sé oiriúnach don ré nua, agus go beidh sé inbhuanaithe, cuimsitheach, cliste agus athléimneach. Ba cheart a chur san áireamh ann an gá atá le hastaíochtaí óagus tomhaltas fuinnimh ón iompar a laghdú, lena n-áirítear trí ghlacadh níos mó le feithiclí cumhachtaithe malartacha, digitiú, na treochtaí déimeagrafacha agus forbairtí teicneolaíochta chun iomaíochas an Gheilleagair Eorpaigh a threisiú. Tá sé tábhachtach nósanna imeachta riaracháin a shimpliú agus a dhigitiú, chun na bacainní atá fós ann a bhaint, amhail ualaí riaracháin, ar bacainní iad do shaorghluaiseacht na dtiománaithe a théann chun cónaithe i mBallstát seachas an Ballstát a eisíonn an ceadúnas a bhaint. Ba cheart go gcuimseodh creat comhchuibhithe an Aontais maidir le ceadúnais tiomána ar chaighdeán comhchuibhithe ceadúnais tiomána fhisiceacha agus mhóibíleacha araon a chuimsiú i gcreat comhchuibhithe ceadúnais tiomána de chuid an Aontaisshoghluaiste de gach catagóir, agus ba cheart foráil a dhéanamh maidir lena n‑aitheantas frithpháirteach, i gcás inar eisíodh go cuí iad i gcomhréir leis an Treoir seo. [Leasú 3]

(3)Thug an tAontas Eorpach isteach an chéad cheadúnas tiomána fisiceach de ‘shamhail Chomhphobail’ an 4 Nollaig 1980. Ó shin i leith, tá na rialacha a bhaineann le samhail Chomhphobail mar bhunchloch ag na struchtúir cheadúnaithe is úire ar domhan, lena gcumhdaítear níos mó ná 250 milliún tiománaí. Leis an Treoir seo, ba cheart tógáil ar an taithí agus ar an gcleachtas carntha agus rialacha comhchuibhithe a leagan síos maidir le caighdeáin an Aontais maidir le ceadúnais tiomána fhisiceacha. Leis na ceadúnais tiomána fhisiceacha a eisítear laistigh den Aontas, go háirithe, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le hardleibhéal cosanta ar chalaois agus ar bhrionnú trí bhíthin bearta frithbhrionnaithe agus na féidearthachta micrishliseanna agus cóid QR a chur san áireamh ar na doiciméid.

(4)Ba cheart a áirithiú go gcomhlíontar creat cosanta sonraí an Aontais agus sonraí pearsanta á bpróiseáil chun an Treoir seo a chur chun feidhme, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n‑aisghairtear Treoir 95/46/CE (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1). agus Treoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle Treoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Iúil 2002 maidir le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le príobháideachas a chosaint san earnáil cumarsáide leictreonaí (IO L 201, 31.7.2002, lch. 37).. [Leasú 5]

(5)Leis an Treoir seo, bunaítear bunús dlí chun tacar éigeantach sonraí pearsanta a stóráil sna ceadúnais tiomána fhisiceacha agus ina micrishliseanna agus anó ina gcóid QR agus sna ceadúnais tiomána mhóibíleacha, chun críoch ceart tiomána an duine agus a chéannacht nó a céannacht a chruthú agus a fhíorú, chun ardleibhéal sábháilteachta ar bhóithre a ráthú ar fud an Aontais, agus i gcomhréir le hAirteagal 6(1)(e)6(1), pointe (e) agus, i gcás inarb infheidhme, Airteagal 9(2)(g)9(2), pointe (g) de Rialachán (AE) 2016/679. Ba cheart na sonraí sin a bheith teoranta don mhéid is gá chun ceart tiomána an duine a chruthú, chun an duine sin a shainaithint agus chun cearta tiomána agus aitheantas an duine a fhíorú. Déantar foráil sa Treoir seo freisin maidir le coimircí breise chun cosaint sonraí pearsanta a nochtar le linn an phróisis fíorúcháin a áirithiú. [Leasú 6]

(6)Chun foráil a dhéanamh maidir le soiléireacht dhlíthiúil agus chun an t-aistriú gan uaim idir an Treoir seo agus Treoir 2006/126/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le ceadúnais tiomána a ráthú Treoir 2006/126/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 maidir le ceadúnais tiomána (IO L 403, 30.12.2006, lch. 18)., ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann sonraí pearsanta breise a stóráil ar mhicrishlis, má dhéantar foráil maidir leis sin leis an dlí náisiúnta lena gcomhlíontar Rialachán (AE) 2016/679. In aon chás, níor cheart aon sonraí a stóráiltear ar mhicrishlis den sórt sin a choinneáil ach amháin go dtí deireadh thréimhse bhailíochta an cheadúnais tiomána. Ní fheidhmíonn an Treoir seo mar bhunús dlí chun sonraí breise den sórt sin a áireamh, áfach. [Leasú 7]

(7)I gcodarsnacht leis sin, leis an gcód QR a bhunaítear leis an Treoir seo, lena gceadaítear barántúlacht na faisnéise atá priontáilte ar an gceadúnas tiomána fisiceach a fhíorú, níor cheart a bheith in ann níos mó faisnéise a stóráil ná mar a thuairiscítear ar an gceadúnas tiomána fisiceach.

(8)Ní sholáthraítear leis an Treoir seo bunús dlí chun bunachair sonraí a chur ar bun nó a chothabháil ar an leibhéal náisiúnta le haghaidh stóráil sonraí bithmhéadracha sna Ballstáit, ar ábhar don dlí náisiúnta é nach mór dó dlí an Aontais maidir le cosaint sonraí a chomhlíonadh. Thairis sin, ní sholáthraítear leis an Treoir seo bunús dlí chun bunachair sonraí a chur ar bun nó a chothabháil ar leibhéal an Aontais.

(8a) Ba cheart go n-áiritheofaí leis an gceadúnas tiomána soghluaiste an leibhéal is airde slándála do na sonraí pearsanta a úsáidtear le haghaidh sainaithint agus fíordheimhniú beag beann ar shonraí den sórt sin a bheith á stóráil go háitiúil, i mórleabhair dhíláraithe nó ar réitigh néalbhunaithe, agus na leibhéil éagsúla riosca á gcur san áireamh. D’ainneoin go bhfuil gá le fíordheimhniú láidir úsáideora, níor cheart réamhchoinníoll a dhéanamh d’úsáid na bithmhéadrachta chun sonraí pearsanta a shainaithint agus a fhíordheimhniú chun an ceadúnas tiomána soghluaiste a úsáid. Níor cheart sonraí bithmhéadracha a úsáidtear chun duine nádúrtha a fhíordheimhniú de bhun Rialachán (AE) 2016/679 a stóráil trí úsáid a bhaint as réitigh néalbhunaithe gan toiliú sainráite an úsáideora. Ba cheart úsáid sonraí bithmhéadracha a theorannú do chásanna sonracha a leagtar amach in Airteagal 9 den Rialachán seo, agus tá gá le bearta eagraíochtúla agus slándála, i gcomhréir leis an riosca a d’fhéadfadh a bheith ag baint le próiseáil den sórt sin do chearta agus do shaoirsí daoine nádúrtha agus i gcomhréir le Rialachán 2016/679. [Leasú 8]

(9)Tá gá le gealltanais bhreise chun dlús a chur leis an gcomhrac i gcoinne brionnú agus calaois a bhaineann le ceadúnais tiomána. Dá bhrí sin, an dáta a leagadh síos ar dtús le Treoir 2006/126/CE go gcomhlíonfar na ceanglais uile a leagtar síos i ndlí an Aontais gach ceadúnas tiomána fisiceach a eisítear nó atá i gcúrsaíocht, is inmhianaithe an dáta sin a thabhairt ar aghaidh.

(10)Tá an t‑aistriút-aistriú digiteach ar cheann de thosaíochtaí an Aontais. I gcás iompar de bhóthar, rannchuideofar leis na bacainní riaracháin atá fós ann a bhaint, amhail na bacainní sin a bhaineann le fad ceadúnais tiomána fhisiceacha a eisiúint, ar bacainní ar shaorghluaiseacht daoine iad. Dá bhrí sin, ba cheart caighdeán ar leith de chuid an Aontais a bhunú le haghaidh na gceadúnas tiomána móibíleach a eisítear laistigh den Aontas. Chun an claochlú digiteach a éascú, ba cheart ceadúnais tiomána mhóibíleachashoghluaiste a eisiúint mar réamhshocrú ónsa bhreis ar an gceadúnas tiomána fisiciúil ón... [dáta glactha+ 4 bliana], gan dochar do cheart an iarratasóra ceann fisiceach nó an dá cheannfisiciúil nó digiteach a thréigean. Ba cheart go mbeadh an ceart ag an iarratasóir formáid an cheadúnais tiomána a fháil an tráth ar bith, ar formáid í a thréig sé nó sí ar dtús. Ba cheart go leanfadh cur chuige lánroghnach de bheith ina riail, agus a áirithiú ag an am céanna go mbeidh rochtain chomhionann ag iarratasóirí ar an bhformáid fhisiciúil agus mhóibíleach ó thaobh na heacnamaíochta agus na hoibríochta de. Dá bhrí sin, níor cheart aon díspreagadh a dhéanamh maidir le ceadúnas tiomána fisiciúil a roghnú, agus go háirithe, ba cheart d’iarratasóirí nach bhfuil in ann nó nach bhfuil toilteanach ceadúnas tiomána móibíleach a fháil leanúint de rochtain a bheith acu ar cheadúnas tiomána fisiciúil. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar an ceadúnas tiomána fisiciúil a eisiúint nó a atheisiúint gan moill mhíchuí agus tráth nach déanaí ná 2 sheachtain ón dáta a iarradh é. [Leasú 9]

(11)BaNí hamháin gur cheart an fhaisnéis a thuairiscítear ar an gceadúnas tiomána fisiceachfisiciúil a bheith ar an gceadúnassa cheadúnas tiomána móibíleach, ach, chomh maith leis sin, ba cheart faisnéis a bheith ann freisin lenar féidir barántúlacht na sonraí a fhíorú agus pointeoir aon úsáide a bheith annfhíorú. Mar sin féin, ba cheart a áirithiú, fiú i gcásanna den sórt sin, go mbeidhbhfuil an méid sonraí pearsanta a chuirfearchuirtear ar fáil teoranta don mhéid a thuairisceofaí ar an gceadúnas tiomána fisiceach agus don mhéid a mbeadhbhfuil fíorghá leis chun barántúlacht na sonraí sin a fhíorú, go háirithe ríomhshíniú an údaráis eisiúna. Ba cheart na sonraí breise sin a bheith éagsúil i gcás ina bhfuil roinnt ceadúnas tiomána móibíleach ag duine, rud a d’fhéadfadh a bheith ann ar choinníoll gurb é an Ballstát céanna a eisíonn iad. [Leasú 10]

(12)Sa Straitéis Chuimsitheach um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste, leagtar amach fís don Aontas chun feabhas suntasach a chur ar inbhuanaitheacht na soghluaisteachta agus an iompair. Áirítear ar na hastaíochtaí ó earnáil an iompair de bhóthar astaíochtaí gás ceaptha teasa, truailleáin aeir, fuaim agus micreaphlaistigh ó chaitheamh bonn agus bóithre. Tá láithreacht níos mó feithiclí breosla ionadúil ríthábhachtach don aistriú glas. Ba cheart an fhéidearthacht go gcuirfí samhlacha nua de réir meáchain níos mó ar fáil i gcatagóirí ceadúnais tiomána B, C nó D a chur san áireamh sa Treoir seo. Bíonn tionchar ag stíl tiomána ar na hastaíochtaí sin, agus d’fhéadfadh tionchair dhiúltacha a bheith aici ar an gcomhshaol agus ar shláinte an duine. Dá bhrí sin, le hoiliúint tiomána agus tástáil tiomána, ba cheart tiománaithe a fheistiúchumasú chun a dtionchar ar astaíochtaí a laghdú, lena n-áirítear trí thiomáint éiceolaíoch, agus chun iad a ullmhú chun feithiclí astaíochtaí ísle nó astaíochtaí nialasacha a thiomáint. [Leasú 11]

(13)Ionas go mbeidh saoránaigh agus cónaitheoirí in ann tairbhe dhíreach a bhaint as buntáistí an mhargaidh inmheánaigh gan aon ualach riaracháin breise neamhriachtanach a bheith orthu, déantar foráil i Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Deireadh Fómhair 2018 maidir le pointe rochtana aonair digiteach a bhunú chun rochtain ar fhaisnéis, nósanna imeachta agus seirbhísí cúnaimh agus réitigh fadhbanna a sholáthar agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 (IO L 295, 21.11.2018, lch. 1) maidir le rochtain ar nósanna imeachta ar líne atá ábhartha d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, lena n‑áirítear d’úsáideoirí trasteorann. An fhaisnéis a chumhdaítear sa Treoir seo, cumhdaítear cheana féin í in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/1724. Ba cheart Iarscríbhinn II a leasú freisin chun a áirithiú go mbainfidh aon iarrthóir tairbhe as nósanna imeachta atá go hiomlán ar líne.

(13a) Tá baol ann go gcuirfidh na difríochtaí náisiúnta nó réigiúnacha maidir le haicmiú otharcharranna agus na catagóirí ceadúnas is gá chun feithiclí den sórt sin a thiomáint isteach ar chúrsaíocht trasteorann nó ar chúrsaíocht laistigh den Bhallstát céanna. Dá bhrí sin, ba cheart otharcharranna a bheith faoi réir cóireáil speisialta faoin Treoir seo. Ba cheart, dá bhrí sin, cead a bheith aige otharcharranna le ceadúnas tiomána de chatagóir B a thiomáint ar fud an Aontais, ar choinníoll nach mó mais údaraithe an otharchairr ná 4 250 kg, 2 bhliain tar éis ceadúnas tiomána do chatagóir B a eisiúint den chéad uair. [Leasú 12]

(14)Ba cheart ceadúnais tiomána a rangú de réir na gcineálacha feithiclí dá dtugann siad an ceart tiomána. Ba cheart é sin a dhéanamh ar bhealach soiléir comhleanúnach agus lánurraim á tabhairt do shaintréithe teicniúla na bhfeithiclí lena mbaineann agus do na scileanna is gá chun iad a thiomáin.

(14a) Tá ról lárnach ag modhanna iompair aonair maidir le riachtanais soghluaisteachta na milliún saoránach Eorpach a chomhlíonadh, go háirithe i gceantair thuaithe agus i gcás daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe. Mar sin féin, i gcásanna áirithe is bacainn é inacmhainneacht ceadúnais tiomána. Ba cheart do na Ballstáit breithniú a dhéanamh ar bhonneagar iomchuí a fhorbairt i gceantair uirbeacha, pheirea-uirbeacha agus thuaithe, ar bonneagar é a bhfuil gá leis chun timpistí bóthair agus plódú tráchta a laghdú, chomh maith le beartais agus scéimeanna tacaíochta spriocdhírithe dóibh siúd atá i mbaol bochtaineachta iompair. [Leasú 13]

(15)I gcomhréir le Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas an 13 Nollaig 2006, a bhfuil an tAontas ina Pháirtí ann ón 21 Eanáir 2011, ba cheart forálacha sonracha a ghlacadh chun é a dhéanamh níos éasca do dhaoine faoi mhíchumas feithiclí a thiomáint. Thairis sin, ní mór do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, beag beann ar a gcumas feithicil a thiomáint, leas a bhaint as a gcearta soghluaisteachta chun bochtaineacht iompair a chosc. Chun éifeacht a thabhairt do na cearta soghluaisteachta sin, d’fhéadfadh sé go n-úsáidfí feithiclí aonair nó comhchoiteanna oiriúnaithe, lena n-áirítear gnéithe nó trealamh speisialta, agus bonneagar iomchuí, lena n-áirítear i gceantair thuaithe. Chuige sin, le réamhthoiliú ón gCoimisiún, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit cineálacha sonracha feithiclí cumhacht‑thiomáintecumhacht-thiomáinte a eisiamh ó chur i bhfeidhm Airteagal 6. [Leasú 14]

(16)Ba cheart aoiseanna íosta na n‑iarratasóirí ar chatagóirín-iarratasóirí le haghaidh na gcatagóirí éagsúla ceadúnas tiomána a shocrú ar leibhéal an Aontais. Mar sin féin, ba cheart go mbeadh cead ag na Ballstáit teorainn aoise níos airde a shocrú chun catagóirí áirithe feithiclí a thiomáint d’fhonn an tsábháilteacht ar bhóithre a chur chun cinn tuilleadh. In imthosca eisceachtúla, Ba cheart go mbeadh cead agcead a thabhairt do na Ballstáit ar bhonn eisceachtúil teorainneacha aoise níos ísle a shocrú chun dálaíimthosca náisiúnta a chur san áireamh.Go háirithe, chun foráil a dhéanamh maidir le tiomáint fheithiclífeithiclí na seirbhíse dóiteáin, na cosanta sibhialta, agus feithiclí a bhaineann leis an ord poiblí a choinneáil ar bun nó i gcás scéimeanna píolótachale cothabháil an oird phoiblí, nó treoirthionscadail a bhaineann le teicneolaíochtaí nua feithiclí, a cheadú. [Leasú 15]

(16a) Tá an tsoghluaisteacht ghníomhach, lena n-áirítear siúl agus úsáid rothar nó rothar leictreach agus modhanna iompair éadroma eile amhail scútair leictreacha, ag éirí níos coitianta i bhfianaise an aistrithe ghlais. Is minice a bhíonn a n-úsáideoirí ag dul isteach i mbóithre na hEorpa agus á roinnt le modhanna iompair aonair eile. Is minic a úsáideann na húsáideoirí is óige, a úsáideann scútair leictreacha go háirithe, iad gan eolas ceart ar na noirm is infheidhme, toisc nach bhfuil ceadúnas tiomána faighte acu go fóill le haghaidh aon chatagóir. Mar thoradh air sin, tá méadú ag teacht ar líon na dtionóiscí ina mbíonn scútair leictreacha i gceist, agus coisithe agus úsáideoirí scútar leictreonach mar phríomhíospartaigh. I bhfianaise na ndúshlán foriomlán maidir le sábháilteacht ar bhóithre, ba cheart do na Ballstáit rialacha tráchta atá oiriúnach ó thaobh aoise de agus oiliúint maidir le feasacht ar riosca a thabhairt isteach ina gcuraclaim scoile, d’fhonn sábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú. Ba cheart go n-áiritheofaí leis sin eolas cuimsitheach forleathan ar bhearta sábháilteachta, amhail criosanna sábhála agus úsáid clogad, agus go háirithe rannpháirtíocht tráchta úsáideoirí soghonta bóithre, amhail coisithe, rothaithe nó úsáideoirí scútair leictreacha, agus an idirghníomhaíocht shábháilte le mótarfheithiclí. D’fhéadfadh na Ballstáit bearta agus scéimeanna breise a thabhairt isteach d’úsáideoirí feithiclí soghluaisteachta pearsanta d’fhonn tionóiscí tráchta a laghdú, rialacha sábháilteachta ar bhóithre agus feasacht riosca a fheabhsú. [Leasú 16]

(16b) Is féidir le teaglaim d’aois íosta leordhóthanach le haghaidh ceadúnas i ngach catagóir, lena n-éascaítear neamhspleáchas soghluaisteachta tiománaithe óga agus rochtain thráthúil ar thiomáint ghairmiúil, agus coinníollacha níos déine do thiománaithe nuacheadúnaithe maidir le, inter alia, teorainneacha alcóil, dul chun tairbhe na sábháilteachta ar bhóithre. [Leasú 17]

(16c) Ba cheart measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht tiománaí chun tiomáint go sábháilte ar bhonn critéar sonrach, agus riocht sláinte an tiománaí go háirithe á chur san áireamh. Ba cheart cinntí maidir le ceadúnais tiomána a shrianadh, a chur ar fionraí, a tharraingt siar nó a chur ar ceal a dhéanamh ar bhonn aonair agus ba cheart iad a bheith bunaithe ar thorthaí oibiachtúla na scrúduithe agus na dtástálacha. Ba cheart aon chineál idirdhealaithe i gcoinne tiománaithe ceadúnaithe ar bhonn aoise amháin a bheith do-ghlactha. [Leasú 18]

(16d) Is ionann an ceart chun ceadúnais tiomána agus ráthaíocht ar shaoirse gluaiseachta agus ar rannpháirtíocht sa saol eacnamaíoch agus sóisialta, go háirithe i gceantair thuaithe agus i limistéir nach bhfuil chomh huirbithe sin ina bhfuil gréasán teoranta iompair phoiblí. Go háirithe i gcás daoine scothaosta, daoine uaigneacha, daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe nó daoine faoi mhíchumas, is gné thábhachtach é an t-iompar aonair chun tacú lena bhfeidhmiú neamhspleách agus uathrialach. Ba cheart srianta ar an gceart ceadúnas tiomána a bheith ina seilbh a bheith bunaithe ar chritéir oibiachtúla arna gcinneadh ar bhonn aonair agus níor cheart riosca idirdhealaithe a bheith i gceist leo. [Leasú 19]

(17)Ba cheart córas céimnithe a bhunú ‑ is é sin— eadhon an teidlíocht le haghaidh ceadúnasar cheadúnas tiomána de chatagóir B a bhunú mar réamhriachtanas chun go mbeidh an t‑iarratasóir incháilithe catagóirí áirithe eile a bheith aige nó aici ‑shealbhú, agus ba cheart coibhéisí idir catagóirí a bhunú, lena n-áirítear íostréimhse taithí roimh incháilitheacht den sórt sin, i gcás inarb iomchuí. Ba cheart córas den sórtdon chóras sin a bheith ina cheangal ar na Ballstáit uile, ach ba cheart dó an deis a thabhairt do na Ballstáit é a chur i bhfeidhm idir a chéileeatarthu ina gcríocha féinfaoi seach. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit coibhéisí áirithe a bhunú atá teoranta dá gcríoch féin amháin. [Leasú 20]

(18)Ar fhorais sábháilteachta ar bhóithre, is gá na ceanglais íosta a leagadh síos maidir le ceadúnas tiomána a eisiúint. Ba cheart na caighdeáin le haghaidh tástálacha tiomána agus ceadúnúcháin a chomhchuibhiú. Chuige sin, ba cheart an t‑eolas, na scileanna agus an iompraíocht a bhaineann le tiomáint feithiclí cumhacht‑thiomáintecumhacht‑thiomáintecumhacht-thiomáinte a shonrú, ba cheart go mbeadh an tástáil tiomána bunaithe ar na coincheapa sin, agus ba cheart na caighdeáin íosta maidir le hoiriúnacht choirp agus mheabhrach chun feithiclí den sórt sin a thiomáint a shonrú. Ba cheart na cleachtais éagsúla atá in úsáid sna Ballstáit uile a chur san áireamh sna ceanglais sin. [Leasuithe 242 agus 305]

(18a) Faoi láthair, agus ceadúnais tiomána á n-eisiúint acu do ghrúpa 1, eadhon do thiománaithe feithiclí i gcatagóirí A, A1, A2, AM, B, B1 agus BE, tá seiceáil oiriúnachta de chineál éigin bunaithe ag formhór na mBallstát chun tiomáint, lasmuigh den tástáil radhairc. Féadfaidh an tseiceáil sin a bheith éagsúil ó fhoirm féinmheasúnaithe go scrúdú leighis, arna dhéanamh ag cleachtóir ginearálta nó ag dochtúir speisialtóireachta nó ag ionad tástála. Agus ceadúnais tiomána do ghrúpa 1 á n-athnuachan, is beag Ballstát a bhfuil scrúdú leighis ag teastáil uathu. Is beag Ballstát atá a bhfuil sásra náisiúnta a bunaithe acu chun athruithe suntasacha ar oiriúnacht tiomána a thuairisciú. Go ginearálta, agus ceadúnais tiomána do ghrúpa 2 á n-eisiúint agus á n-athnuachan, eadhon i gcás tiománaithe feithiclí i gcatagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E, tá na ceanglais níos déine agus níos mionsonraithe, trí shainordú a thabhairt do scrúdú leighis. [Leasuithe 243 agus 306]

(19)Ba cheart cruthúnas a sholáthar ar chomhlíonadh caighdeáin íosta oiriúnachta coirp agus meabhraí i ndáil le tiomáint ag tiománaithe feithiclí a úsáidtear chun daoine nó earraí a iompar tráth eisiúna an cheadúnais tiomána agus go tréimhsiúil ina dhiaidh sin. Mar thoradh ar rialú rialta den sórt sin i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta maidir le comhlíonadh caighdeán íosta, rannchuideofaí le saorghluaiseacht daoine, seachnófar saobhadh ar an iomaíocht, agus cuirfear san áireamh ar bhealach níos fearr freagracht shonrach thiománaithe na bhfeithiclí sin. Ba cheart go mbeadh cead agdo na Ballstáit scrúduithe leighis a fhorchur mar dhearbhú ar chomhlíonadh caighdeáincaighdeán íosta oiriúnachta coirp agus meabhraí chun feithiclí cumhacht‑thiomáintecumhacht-thiomáinte eile a thiomáint. Ar mhaithe leis an trédhearcacht, ba cheart scrúduithe den sórt sin a reáchtáil i gcomhthráth le hathnuachan ceadúnais tiomána. [Leasú 21]

(19a) Chuidigh teicneolaíochtaí leighis nua le déanaí leis an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú. Tá teicneolaíochtaí lena n-íoslaghdaítear nó lena gcuirtear deireadh leis an riosca a bhaineann le tiomáint faoi dhálaí sonracha leighis tugtha isteach ar an margadh agus curtha chun feidhme i measc othar. Le teicneolaíochtaí faireacháin, amhail córais faireacháin leanúnaigh glúcóis (CGM) do dhaoine a bhfuil diaibéiteas mellitus orthu, is féidir le daoine a riochtaí leighis a rialú go héifeachtach agus go leanúnach, rud a chuireann deireadh leis an riosca tiomána a bhaineann lena ngalar. Ina theannta sin, tá teicneolaíochtaí amhail córais CGM á bhforbairt agus á bhfeabhsú go tapa faoi láthair lena n-áirithítear rialú feabhsaithe leanúnach ar riochtaí leighis agus, ar an gcaoi sin, an tsábháilteacht ar bhóithre a mhéadú. [Leasú 22]

(19b) Sa rún uaithi an 23 Samhain 2022 maidir lediaibéiteas a chosc, a bhainistiú agus cúram níos fearr a thabhairt ina leith san Aontas ar ócáid Lá Domhanda an DiaibéiteaisIO C 167, 11.5.2023, lch. 36. d’iarr Parlaimint na hEorpa ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an gcreat dlíthiúil ábhartha maidir le sláinte agus sábháilteacht ag an obair agus ar an reachtaíocht maidir le sábháilteacht ar bhóithre chun tuilleadh idirdhealaithe a sheachaint i gcoinne daoine a bhfuil diaibéiteas orthu. [Leasú 23]

(20)Chun cearta aonfhoirmeacha a áirithiú ar fud an Aontais, agus ceisteanna sábháilteachta ar bhóithre á gcur san áireamh, ba cheart bailíocht riaracháin 15 bliana a bheith ag ceadúnais tiomána chatagóirí AM, A1, A2, A, B1 agus B, agus beidh bailíocht riaracháin 5 bliana ag catagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit tréimhse níos giorra a shainiú i gcásanna eisceachtúla, mar a shainmhínítear sa Treoir seo.

(20a) Is féidir le cúrsaí athnuachana do thiománaithe a bhfuil taithí acu feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre trí fheasacht a mhúscailt agus trí cheangal a chur ar thiománaithe taithí bhreise a fháil ar réitigh theicneolaíocha nua amhail ardchórais cúnaimh tiománaí, córais leath-uathoibrithe agus uathoibrithe. Chun na críche sin, d’fhéadfadh úsáid insamhlóirí tiomána a bheith ríthábhachtach chun scileanna na dtiománaithe a bhfuil taithí acu a thabhairt cothrom le dáta. Ina theannta sin, d’fhéadfadh ionsamhlóirí tiomána dálaí díobhálacha agus cásanna éigeandála a athchruthú agus, dá bhrí sin, feabhas a chur ar chumas an tiománaí freagairt agus cinntí a dhéanamh i gcásanna criticiúla. [Leasú 24]

(20b) Tá oiliúint ar feadh an tsaoil ríthábhachtach chun scileanna tiománaithe a bhfuil taithí acu a choinneáil cothrom le dáta, go háirithe maidir le tiomáint éiceolaíoch, méadú ar mhais na bhfeithiclí, dul chun cinn leanúnach teicneolaíoch i gcórais chúnaimh tiománaí agus i ngléasanna uathoibrithe eile, agus foinsí cumhachta malartacha feithiclí. Ba cheart, dá bhrí sin, na Ballstáit a spreagadh chun modúil oiliúna a fhorbairt do thiománaithe a bhfuil taithí acu. [Leasú 25]

(21)Chun gur féidir leis na Ballstáit agus, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, leis an Aontas ina iomláine, freagairt do ghéarchéimeanna a fhágann nach féidir le húdaráis náisiúnta ceadúnais tiomána a athnuachan, ar ceadúnais iad a rachadh in éag murach sin, ba cheart é a bheith indéanta síneadh a chur le bailíocht riaracháin na gceadúnas sin ar feadh na tréimhse a bhfuil fíorghá léi.

(22)Ba cheart cosc a chur ar aon duine níos mó ná ceadúnas tiomána fisiceach amháin a bheith aige leis an bprionsabal ‘sealbhóir amháin ‑ ceadúnas amháin’. Mar sin féin, ba cheart an prionsabal a leathnú freisin chun sainiúlachtaí teicniúla na gceadúnas tiomána móibíleach a chur san áireamh.

(23)Ar chúiseanna a bhaineann leis an tsábháilteacht ar bhóithre, ba cheart go mbeadh na Ballstáit in ann a bhforálacha náisiúnta a chur i bhfeidhm maidir le tarraingt siar, cur ar fionraí, athnuachan agus cur ar ceal ceadúnais tiomána i gcás gach sealbhóra ceadúnais a bhfuil gnáthchónaí ar a gcríoch bainte amach aige.

(24)Na tiománaithe a bhfuil ceadúnas tiomána acu a d’eisigh an Ballstát ina bhfuil cónaí orthu tar éis dóibh ceadúnas tiomána arna eisiúint ag tríú tír a mhalartú, ba cheart dóibh a bheith i dteideal tiomáint ar fud an Aontais amhail is dá mba rud é go bhfuair siad an ceadúnas laistigh den Aontas ar dtús. D’fhéadfadh tionchar éagsúil a bheith ag malartú den sórt sin ar shábháilteacht ar bhóithre agus ar shaorghluaiseacht daoine.

(25)Ba cheart an Coimisiún a chumhachtú cinneadh a ghlacadh lena sainaithnítear tríú tíortha a áirithíonn leibhéal inchomparáide sábháilteachta ar bhóithre atá ag an Aontas agus a thugann an deis do shealbhóirí ceadúnas arna eisiúint sna tíortha sin a gceadúnais tiomána a mhalartú ar théarmaí comhchosúla amhail is dá mba Bhallstát a d’eisigh iad. I ndáil leis sin, ba cheart cead a bheith ag an gCoimisiún a mheas an bhfuil oiliúint ghairmiúil do thiománaithe, rialacha deimhniúcháin agus nósanna imeachta scrúdúcháin ag tríú tír, atá inchomparáide go hiomlán nó go páirteach leis an leibhéal san Aontas, chun deimhniú a eisiúint ar deireadh atá inchomparáide leis an Deimhniú ar Inniúlacht Ghairmiúil (CPC). D’fhéadfadh sé sin cead a thabhairt do shealbhóirí na ndeimhnithe tríú tír sin iad a mhalartú le CPC Eorpach, ar choinníoll go dtabharfaidh siad faoi oiliúint bhreise inniúlachta. D’fhéadfadh deimhniú den sórt sin, de bhreis ar an gceadúnas tiomána, a bheith ar an dara ceanglas sainordaitheach go mbeadh tiománaithe gairmiúla in ann oibríochtaí iompair a dhéanamh le haghaidh gnóthas iompair atá bunaithe san Aontas. Ba cheart na coinníollacha sin a bheith mionsonraithe agus sainithe go maith do gach catagóir ceadúnais tiomána ábhartha. [Leasú 26]

(26)A mhéid a bhaineann le ceadúnais tiomána arna n‑eisiúint ag tríú tíortha nach ábhar do chinneadh den sórt sin ón gCoimisiún iad, nó nach n‑údaraítear nó nach dtoirmeasctar an malartú ina leith go sainráite le cinneadh den sórt sin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit iad a mhalartú i gcomhréir lena rialacha náisiúnta, ar choinníoll go n‑úsáideann siad cód ábhartha an Aontais maidir leis an gceadúnas malartaithe. I gcás ina n‑athraíonn sealbhóir ceadúnais den sórt sin a áit chónaithe go Ballstát nua, ní gá don Bhallstát eile sin prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm maidir le ceadúnas den sórt sin.

(27)Is feiniméan forleathan é ‘turasóireacht maidir le ceadúnais tiomána’, is é sin an cleachtas áit chónaithe a athrú chun ceadúnas tiomána nua a fháil, chun dul timpeall ar na héifeachtaí a bheadh ag dícháiliúchán tiomána arna fhorchur i mBallstát eile, agus bíonn tionchar diúltach aige sin ar shábháilteacht ar bhóithre. Níor cheart tiománaithe a dhíolmhú ó cheanglais arna bhforchur orthu chun a gceart tiomána nó a gceadúnas tiomána a aisghabháil, trína n‑áit chónaithe a athrú. An tráth céanna, ba cheart a shoiléiriú nár cheart toirmeasc éiginnte ar thiomáint a bheith mar thoradh ar aon iompraíocht de chuid na saoránach ach amháin i gcás ina bhfuil údar cuí leis, agus nár cheart éifeacht a bheith ag cinneadh den sórt sin ach amháin do chríoch an Bhallstáit a d’eisigh é.

(27a) Clúdaíonn Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é (NRMM) réimse leathan innealra a úsáidtear de ghnáth as an mbóthar ar go leor bealaí. Is éard atá ann, mar shampla, innealra tógála agus foraoiseachta (tochaltóirí, lódairí, ollscartairí, etc.), innealra talmhaíochta agus feirmeoireachta (buainteoirí, saothróirí, etc.). Níl feidhm ag an Treoir atá ann cheana maidir le hinnealra den sórt sin. Mar sin féin, tá sé faoi réir meascán d’fhorálacha náisiúnta maidir leis an gceadúnas tiomána is gá agus ceanglais oiliúna áirithe ós rud é go bhféadfadh sé scaipeadh ar bhóithre poiblí. Ba cheart do na Ballstáit comhoibriú d’fhonn úsáid Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é ar fud an Aontais a éascú, go háirithe i gcomhthéacs trasteorann, obair shéasúrach nó obair arna soláthar ag oibrithe ar postú. Ba cheart don Choimisiún ardán comhair a bhunú trí iarraidh ar údaráis náisiúnta agus ar na geallsealbhóirí ábhartha eolas agus faisnéis a chomhiomlánú, a phróiseáil agus a scaipeadh maidir le dea-chleachtais do thiománaithe feithiclí úsáide speisialta amhail Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é i ngach Ballstát. Ba cheart plé an ardáin le haghaidh comhair a bheith mar bhonn don tuarascáil ón gCoimisiún maidir le héifeachtaí úsáid forálacha náisiúnta ar Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é agus a impleachtaí ar an margadh inmheánach agus ar shábháilteacht ar bhóithre. Féadfaidh togra reachtach chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle a bheith ag gabháil leis an tuarascáil seo, más iomchuí, d’fhonn úsáid Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é ar fud an Aontais a éascú. [Leasú 310]

(28)Ba cheart scéim tiomána tionlactha uile‑Aontaisuile-Aontais a thabhairt isteach le haghaidh catagóirí áirithe ceadúnas tiomána B, C agus C1 chun feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre. Le rialacha an chórais sin, ba cheart an deis a thabhairt d’iarratasóirí ceadúnais tiomána a fháil sna catagóirí ábhartha sula sroichfear an íosteorainn aoise is gá. Ba cheart, áfach, úsáid na gceadúnas tiomána sin a bheith faoi réir tiománaí a bhfuil taithí aige nó aici a bheith in éineacht leo. Sna cásanna sin, ba cheart cead a thabhairt do na Ballstáit, ar chúiseanna sábháilteachta ar bhóithre, coinníollacha agus rialacha níos déine a shainiú laistigh dá gcríoch maidir leis na ceadúnais tiomána atá eisithe acu. [Leasú 27]

(29)Leis an scéim tiomána tionlactha, gan dochar dá sprioc fhoriomlán sábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú, ba cheart gairm an tiománaí trucailí a dhéanamh níos inrochtana agus níos tarraingtí do na glúnta óga, chun a bhféidearthachtaí ceirde a leathnú, agus chun cabhrú le dul i ngleic leis an nganntanas tiománaithe laistigh den Aontas. Dá bhrí sin, ba cheart ceadúnais tiomána chatagóir Cchatagóirí C agus C1 agus a gceadúnais réamhriachtanais chatagóir B a chumhdach leis. . [Leasú 28]

(29a) Ba cheart an chomhpháirtíocht idir gairmscoileanna agus cuideachtaí iompair agus lóistíochta a dhreasú, lena n-áirítear trí thacaíocht bhuiséadach shonrach ón Aontas agus trí úsáid ioncaim arna chur in áirithe faoi Threoir 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleIO L 68, 13.3.2015, lch. 9. ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2015/413/oj, chun dul i ngleic le ganntanas tiománaithe gairmiúla san Aontas. Leis an gcomhpháirtíocht sin, ba cheart deis a thabhairt do thiománaithe gairmiúla amach anseo a bheith níos eolaí ar shochair agus ar dhúshláin na gairme, feabhas a chur ar a scileanna oibríochtúla agus eagraíochtúla agus taithí a fháil, agus ardteicneolaíochtaí agus ardteicnící á n-úsáid ag an am céanna. D’fhéadfaí a áireamh i bhfoirm na tacaíochta sin, i measc nithe eile, cómhaoiniú ón Aontas chun cáilíochtaí áirithe a fháil amhail CPC nó oiliúint thiomnaithe do thiománaithe amach anseo. [Leasú 29]

(30)Ba cheart a áirithiú nach gcuirfidh tiománaithe a fhaigheann a gceadúnas tiomána nua i gcatagóir ar leith sábháilteacht ar bhóithre i mbaol toisc go bhfuil taithí acu. I gcás na dtiománaithe nuacheadúnaithe sin, ba cheart tréimhse phromhaidh 2dhá bhliain ar a laghad a bhunú. I gcás ina bhfuil ceadúnas tiomána bailí cheana féin ag tiománaí nuacheadúnais do chatagóir eile, níor cheart go n-áireofaí sa tréimhse phromhaidh ach an méid a d’fhéadfadh a bheith fágtha de thréimhse phromhaidh an cheadúnais tiomána atá ann cheana, ach níor cheart go mbeadh sí níos giorra ná 6 mhí. Le linn na tréimhse sin,, ar lena linn ba cheart iad a chur faoi réir rialacha níos déine agus pionóis níos déine a chur ar thiománaithear fud an Aontais agus iad á mbriseadh, mar shampla, mar gheall ar thionchar an alcóil nó drugaí, ar luas, ar úsáid feithiclí neamhúdaraithe, ar mhainneachtain trealamh sábháilteachta a úsáid, nó ar thiomáint gan ceadúnas tiomána bailí. D’fhéadfadh sé go mbeadh ar na húdaráis forfheidhmithe tairseach theicniúil neamhfhulaingthe a bhunú le haghaidh a dtomhas éifeachtach, tairseach nár cheart a bheith níos airde ná 0.2 g/mL, chun nochtadh tionóisceach d’alcól a chur san áireamh. . Ba cheart na pionóis ar iompraíocht den sórt sin a bheith éifeachtach, comhréireach, athchomhairleach agus neamh‑idirdhealaitheachneamh-idirdhealaitheach agus ba cheart a dhéine atá siad a chur san áireamh, a mhéid is féidir, i spriocanna meántéarmacha agus fadtéarmacha an Aontais maidir le básanna agus gortuithe tromchúiseacha a laghdú faoina leath agus beagnach a dhíothú. A mhéid a bhaineann le haon srianta eile ar thiománaithe nuacheadúnaithe, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit rialacha breise a chur chun feidhme gan bhac ina gcríoch. [Leasú 30]

(31)Ba cheart caighdeáin íostaíoschaighdeáin a bhunú maidir le rochtain ar ghairm an scrúdaitheora agus riachtanaisna gceanglas oiliúna scrúdaitheoirí a bhunú chun feabhas a chur ar eolas agus scileanna scrúdaitheoirí a fheabhsú lena n‑áiritheofar, lena n-áirítear oiliúint ar bhraistint guaise, agus ar an gcaoi sin meastóireacht níos oibiachtúla ar iarratasóirí ar cheadúnais tiomána a áirithiú agus lena mbainfear amach comhchuibhiú níos mó i dtástálachafearr ar thástálacha tiomána a bhaint amach. Thairis sin, ba cheart an Coimisiún a chumhachtú chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh chun na caighdeáin íosta sin a leasú agus a oiriúnú d’aon fhorbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha sa réimse seo, lena n-áirítear ardchórais nua cúnta tiománaí, i gcás ina mbeidh gá leis. [Leasú 31]

(32)Ba cheart coincheap an ghnáthchónaithe a shainiú, ar bhealach lena bhféadfar saincheisteanna a thagann chun cinn a réiteach i gcás nach féidir gnáthchónaí a bhunú ar bhonn naisc cheirde nó teaghlaigh. Is gá freisin foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht d’iarratasóirí na tástálacha teoiriciúla nó praiticiúla a dhéanamh i mBallstát a náisiúntachta i gcás nach dtugann a mBallstát gnáthchónaithe an deis na tástálacha sin a dhéanamh i dteanga oifigiúil an Bhallstáit sin. Ba cheartD’fhéadfaí rialacha sonracha a leagan síosbhunú do thaidhleoirí agus dá dteaghlaigh, i gcás ina gceanglaíonn a misean orthu cónaí thar lear ar feadh tréimhse fhada ama, ar choinníoll nach mbeidh rioscaí breise don tsábháilteacht ar bhóithre ag baint leis sin. [Leasú 32]

(33)Ba cheart do na Ballstáit cúnamh a thabhairt dá chéile i gcur chun feidhme na Treorach seo. I gcás inar féidir, ba cheart dóibh líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána a úsáid chun cúnamh den sórt sin a chur ar fáil. Is mol é líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána, dá ngairtear ‘RESPER’ go coitianta, chun faisnéis a mhalartú idir na húdaráis náisiúnta atá freagrach as ceadúnais tiomána a eisiúint agus as cur chun feidhme na Treorach seo a éascú.

(34)Is é is aidhm do líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána aitheantas a ráthú do dhoiciméid agus do chearta faighte de thionscnamh na mBallstát, calaois doiciméad a chomhrac, eisiúint ilcheadúnas a sheachaint agus forfheidhmiú dícháiliúchán tiomána a éascú. Go háirithe, ba cheart an deis a thabhairt do na Ballstáit a fhíorú go córasach go bhfuil na cúiseanna, ba chúis le srianta, fionraí, aistarraingtí nó cealuithe ceadúnais tiomána nó an chirt tiomána a forchuireadh roimhe sin, imithe ar iarraidh. Níor cheart úsáid RESPER chun gníomhartha eile de chuid an Aontais a chur chun feidhme a cheadú ach amháin ar choinníoll go ndéantar foráil shoiléir maidir leis na húsáidí sin sa Treoir seo.

(35)Chun a áirithiú go n‑ullmhófar tuarascála fóinteacha maidir le cur chun feidhme na Treorach seo, ba cheart don Choimisiún faisnéis a fháil ar bhonn bliantúil maidir le líon na gceadúnas tiomána a eisiatar, a athnuaitear, a athsholáthraítear, a tharraingítear siar agus a mhalartaítear, le haghaidh gach catagóire, lena n‑áirítear sonraí maidir le heisiúint agus úsáid ceadúnas tiomána móibíleach.

(35a) Agus an t-athbhreithniú ar an Treoir seo á ullmhú, ba cheart don Choimisiún a chur san áireamh a mhéid is féidir go bhfuil dúshláin gheografacha agus shochaíocha éagsúla ag na Ballstáit a mbíonn orthu aghaidh a thabhairt orthu agus iad ag iarraidh sábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú. Go deimhin, cé go bhfuil sé mar aidhm ag roinnt Ballstát rialacha maidir le trácht ar bhóithre a fhorfheidhmiú trí na córais pointí díchumais, mar a thugtar orthu, tá modhanna éagsúla á roghnú ag Ballstáit eile, amhail smachtbhannaí níos déine a fhorchur láithreach nó iarracht níos mó a dhíriú ar fheachtais spriocdhírithe forfheidhmithe agus choisc. Thairis sin, ba cheart a chur san áireamh freisin gur féidir le córais pointí díchumais iad féin a bheith an-difriúil idir na Ballstáit a roghnaíonn iad a chur i bhfeidhm. Mar sin, ba cheart acmhainní agus aird a dhíriú ar bhearta eile, ar féidir leo sábháilteacht ar bhóithre a mhéadú, agus ag an am céanna ligean do na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar a ndúshláin éagsúla ar bhealaí a chreideann siad a bheith ar na bealaí is éifeachtúla. [Leasuithe 247 agus 311]

(35b) Ba cheart do na Ballstáit sonraí a roinnt go cothrom maidir lena ndea-chleachtais i ndáil le bearta sábháilteachta ar bhóithre agus le hoiliúint feasachta riosca, go háirithe a mhéid a bhaineann le tiománaithe nuacheadúnais agus laistigh den oiliúint ar feadh an tsaoil, maidir le córas tacaíochta a úsáid in aghaidh an aoisghrúpa trí idirghabhálacha aiseolais le cruthúnas rannpháirtíochta agus moltaí arna soláthar ag teagascóir tiomána, síceolaí tráchta nó scrúdaitheoir tiomána, chomh maith le bearta chun sábháilteacht ar bhóithre a mhéadú i measc úsáideoirí soghonta bóithre. [Leasú 34]

(36)Chun cuspóirí na Treorach seo a bhaint amach, go háirithe chun na hIarscríbhinní a ghabhann léi a choigeartú d’aon fhorbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i ndáil le Codanna A, B agus D d’Iarscríbhinn I lena rialaítear sonraíochtaí ceadúnas tiomána fisiceach; lena leasaítear Cuid C d’Iarscríbhinn I lena leagtar síos na sonraíochtaí maidir le ceadúnais tiomána mhóibíleacha; lena leasaítear Cuid E d’Iarscríbhinn I lena rialaítear na rialacha maidir leis na cóid náisiúnta agus cóid an Aontais is infheidhme; lena leasaítear Iarscríbhinní II, III, V agus VI lena sonraítear ceanglais íosta áirithe maidir le heisiúint, bailíocht agus athnuachan ceadúnas tiomána; agus lena leasaítear Iarscríbhinn IV lena leagtar síos na caighdeáin íosta do scrúdaitheoirí. Ba cheart an cumhachtú sin a dheonú go ceann 5 bliana, ós rud é go dtarlaíonn forbairtí teicniúla, oibríochtúla agus eolaíocha go minic sna hábhair a rialaítear leis na hIarscríbhinní sin. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n‑áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos FearrIO L 123, 12.5.2016, lch. 1.. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(37)I gcomhthéacs digitithedigitiú agus uathoibriú de réir a chéile agus uathoibrithe agus na gceanglas maidir le, ceanglais laghdaithe astaíochtaí an iompair de bhóthar a laghdúatá níos déine ná riamh, chomh maith le comhthéacs dhuldul chun cinn leanúnach teicneolaíoch leanúnach feithiclí cumhacht‑thiomáintecumhacht-thiomáinte, is gá na tiománaithe uilegach tiománaí a choinneáil cothrom le dáta maidir le heolas ar shábháilteachtó thaobh eolais faoi theicneolaíochtaí nua, sábháilteacht ar bhóithre agus inbhuanaitheacht. D’fhéadfadh cur chun cinn na hoiliúnaBa cheart do na Ballstáit iarracht a dhéanamh oiliúint ar feadh an tsaoil a chur chun cinn do thiománaithe agus freastal ar chúrsaí tiomána sábháilte a dhreasú, lena n-áirítear trí idirghabhálacha aiseolais le cruthúnas rannpháirtíochta agus moltaí arna soláthar ag teagascóir tiomána, síceolaí tráchta nó scrúdaitheoir tiomána, ar féidir leo rannchuidiú le soghluaisteacht níos cuimsithí. D’fhéadfadh sé sin a bheith ríthábhachtach chun scileanna tiománaithe a bhfuil taithí acu a choinneáil cothrom le dáta i dtéarmaí sábháilteachtamaidir le sábháilteacht ar bhóithre, teicneolaíochtaí nua, éiceathiomáint, rud a chuireann feabhas artiomáint éiceolaíoch, lena bhfeabhsaítear éifeachtúlacht breosla, agus a laghdaíonn agus lena laghdaítear astaíochtaí, agus i dtéarmaí bainistíochtabainistiú luais. [Leasú 35]

(38)D’fhonn coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Treoir seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun gnéithe idir‑inoibritheachta agus bearta slándála is infheidhme maidir leis na cóid QR a thabharfar isteach ar cheadúnais tiomána fhisiceacha a shonrú; forálacha maidir le hidir‑inoibritheacht, slándáil agus tástáil ceadúnas tiomána móibíleach; an síneadh le tréimhse bailíochta riaracháin ceadúnas tiomána ar fud an Aontais i gcás géarchéime; inneachar an fhéinmheasúnaithe ar oiriúnacht choirp agus mheabhrach atá le déanamh i gcás tiománaithe ghrúpa 1; na coinníollacha a bhaineann le ceadúnais tiomána ó thríú tíortha a mhalartú le haghaidh ceadúnais tiomána a eisíonn an Ballstáit gan an malartú a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána; agus an idir‑inoibritheacht idir córais náisiúnta atá nasctha le líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána agus na sonraí pearsanta a chosaint a mhalartaítear sa chomhthéacs sin. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13)..

(39)Ar mhaithe le comhsheasmhacht, Treoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleTreoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 maidir le cáiliú tosaigh agus le hoiliúint leanúnach tiománaithe feithiclí áirithe bóthair d’iompar earraí nó paisinéirí (IO L 330, 23.12.2022, lch. 46). lena dtugtar aghaidh ar shaincheisteanna áirithe a chumhdaítear leis an Treoir seo, ba cheart í agus Rialachán (AE) 2018/1724 a leasú.

(40)Ba cheart Treoir 126/2006/CE agus Rialachán (AE) Uimh. 383/2012 ón gCoimisiúnRialachán (AE) Uimh. 383/2012 ón gCoimisiún an 4 Bealtaine 2012 lena leagtar síos ceanglais theicniúla maidir le ceadúnais tiomána lena n‑áirítear meán stórála (micrishlis) (IO L 120, 5.5.2012, lch. 1). a aisghairm.

(41)Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach seo a bhaint amach go leordhóthanach toisc go n‑eascródh ceanglais chomh héagsúil sin as na rialacha lena rialaítear eisiúint, athnuachan, athsholáthar agus malartú ceadúnas tiomána nach bhféadfaí leibhéal na sábháilteachta ar bhóithre agus saorghluaiseacht saoránach dá bhforáiltear a bhaint amach, is fearr a bhainfear amach na cuspóirí sin ar leibhéal an Aontais trí cheanglais íosta a leagan síos. Dá bhrí sin, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

(42)Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug sé a thuairim uaidh an [LL/MM/BBBB].

(43)I gcomhréir le Dearbhú Comhpháirteach Polaitiúil an 28 Meán Fómhair 2011 ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún maidir le doiciméid mhíniúcháinIO C 369, 17.12.2011, lch. 14., ghlac na Ballstáit mar chúram orthu féin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, doiciméad amháin nó níos mó a chur leis an bhfógra maidir lena mbearta trasuite, ar doiciméid iad lena mínítear an gaol idir codanna de threoir agus páirteanna comhfhreagracha na n‑ionstraimí náisiúnta trasuite. I ndáil leis an Treoir seo, measann an reachtóir go bhfuil údar cuí le doiciméid den sórt sin a tharchur.

TAR ÉIS AN TREOIR SEO A GHLACADH:
Airteagal 1Ábhar agus raon feidhme1.Leagtar síos leis an Treoir seo rialacha comhchoiteanna maidir leis an méid seo a leanas:(a)samhlacha, caighdeáin agus catagóirí ceadúnas tiomána;(b)eisiúint, bailíocht, athnuachan, agus aitheantas frithpháirteach ceadúnas tiomána;(c)gnéithe áirithe de mhalartú, athsholáthar, tarraingt siar, srianadh, cur ar fionraí agus cealú ceadúnas tiomána;(d)gnéithe áirithe is infheidhme inter alia maidir le tiománaithe nuacheadúnaithe. [Leasú 36]2.Gan dochar d’Airteagail 12a agus 20 den Treoir seo ná do cheart na mBallstát catagóirí náisiúnta a chur leis na ceadúnais tiomána a eisíonn siad i gcomhréir le hIarscríbhinn I, níl feidhm ag an Treoir seo maidir le feithiclí cumhacht‑thiomáinte a ghluaiseann ar rothaí nó ar ráillí, ag a bhfuil dhá acastóir ar a laghad, a mbaineann a phríomhfheidhm lena gcumhacht tarraingthe, atá deartha go speisialta chun uirlisíhinnealra soghluaiste féinghluaiste a thagann faoi raon feidhme Threoir 2006/42/CE, a dheartar nó a thógtar chun obair a dhéanamh, amhail innealra soghluaiste nach innealra bóthair é mar a shainmhínítear sa [Rialachán maidir le hinnealra soghluaiste nach innealra nó leantóirí áirithe a bhrú, a tharraingt, a iompar nó a fheidhmiú i ndáil le hoibríochtaí talmhaíochta nó foraoiseachta, agus nach bhfuil ina n‑úsáid chun daoine nó earraí a iompar de bhóthar nó chun feithiclí a úsáidtear chun daoine nó earraí a iompar a tharraingt ar an mbóthar ach feidhm thánaisteach.bóthair é a cheadú agus faireachas margaidh a dhéanamh air ag gluaiseacht ar bhóithre poiblí agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/1020 (2023/0090(COD))]. [Leasú 312]
Airteagal 2SainmhínitheChun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:(1)ciallaíonn ‘ceadúnas tiomána’ doiciméad leictreonach nó fisiceach lena ndeimhnítear an ceart feithiclí cumhacht‑thiomáintecumhacht-thiomáinte a thiomáint agus ina sonraítear na coinníollacha faoina bhfuil an sealbhóir údaraithe tiomáint, bíodh sé i bhformáid fhisiciúil nó dhigiteach, nó sa dá fhormáid sin; [Leasú 38](2)ciallaíonn ‘ceadúnas tiomána fisiceach’ ceadúnas tiomána ina fhormáid fhisiceach, arna eisiúint i gcomhréir le hAirteagal 4;(3)ciallaíonn ‘ceadúnas tiomána móibíleach’ ceadúnas tiomána ina fhormáid dhigiteach, arna eisiúint i gcomhréir le hAirteagal 5;(4)ciallaíonn ‘feithicil chumhacht‑thiomáinte’ feithicil fhéinghluaiste a ritheann ar bhóthar faoina cumhacht féin, seachas feithicil ráille‑iompartha;(5)ciallaíonn ‘feithicil dhá roth’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (a), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) Uimh. 168/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Eanáir 2013 maidir le ceadú agus le faireachas margaidh ar fheithiclí dhá nó trí roth agus cuadrothair (IO L 60, 2.3.2013, lch. 52).;(6)ciallaíonn ‘feithicil trí roth’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (b), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;(7)ciallaíonn ‘cuadrothar éadrom’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (f), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;(8)ciallaíonn ‘gluaisrothar’ feithicil dhá roth ag a bhfuil carr cliathánach nó gan carr cliathánach, dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointí (c) agus (d) de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;(9)ciallaíonn ‘trírothach cumhachtaithe’ feithicil ag a bhfuil trí roth atá leagtha amach go siméadrach, dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (e), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;(10)ciallaíonn ‘mótarfheithicil’ aon fheithicil chumhacht‑thiomáinte, a úsáidtear de ghnáth chun daoine nó earraí a iompar de bhóthar, nó chun feithiclí a úsáidtear chun daoine nó earraí a iompar a tharraingt ar an mbóthar. Cuimseofar tralaí‑bhusanna leis an téarma sin, is é sin feithiclí atá nasctha le seoltóir leictreach agus nach bhfuil bunaithe ar ráillí.(11)ciallaíonn ‘cuadrothar trom’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (g), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;(11a) ciallaíonn ‘otharcharr’ feithicil de chatagóir M atá ceaptha chun daoine breoite nó gortaithe a iompar agus a bhfuil trealamh speisialta aici chun na críche sin, dá dtagraítear faoi ‘Critéir le haghaidh catagóiriú feithiclí’, ‘feithiclí sainchuspóireacha’, in Iarscríbhinn I, Cuid A, pointe 5.3. a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/858 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) 2018/858 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le ceadú mótarfheithiclí agus a leantóirí, agus córas, comhpháirteanna agus aonad teicniúil ar leithligh atá ceaptha le haghaidh feithiclí den sórt sin, agus faireachas margaidh orthu, lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 715/2007 agus (CE) Uimh. 595/2009 agus lena n-aisghairtear Treoir 2007/46/CE (IO L 151, 14.6.2018, lch. 1).. [Leasú 39](11b) ciallaíonn ‘mótarcharbhán’ catagóir feithicle M ina bhfuil ionad cóiríochta cónaithe ina bhfuil suíocháin agus bord, leapacha ar leithligh nó fillte, saoráidí cócaireachta chomh maith le cófraí agus spás stórála, a mbeidh gach ceann díobh daingnithe go docht den urrann chónaithe, dá dtagraítear faoi ‘Critéir le haghaidh catagóiriú feithiclí’, ‘Feithiclí sainchuspóireacha’, in Iarscríbhinn I, cuid A pointe 5.1 a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/858; [Leasú 40](11c) ciallaíonn ‘feithicil a úsáideann breoslaí malartacha’1a mótarfheithicil a chumhachtaítear go hiomlán nó go páirteach le breosla malartach, agus atá formheasta, de bhun Rialachán (AE) 2018/858; [Leasú 41](11d) ciallaíonn ‘breoslaí malartacha’ breoslaí nó foinsí cumhachta a fhónann, go páirteach ar a laghad, in ionad foinsí ola iontaise sa soláthar fuinnimh don iompar agus a bhfuil sé d’acmhainn acu cur lena dhícharbónú agus feabhas a chur ar fheidhmíocht chomhshaoil na hearnála iompair ina bhfuil na nithe seo a leanas:(a) leictreachas a thomhlaítear i ngach cineál feithicle leictrí; (b) hidrigin;(c) gás nádúrtha, lena n-áirítear bithmheatán, i bhfoirm ghásach (Gás Nádúrtha Comhbhrúite — GNC) agus i bhfoirm leachtaithe (Gás Nádúrtha Leachtaithe — GNL); (d) Gás Peitriliam Leachtaithe (GPL);(e) fuinneamh meicniúil ó stóráil ar bord/ó fhoinsí ar bord, lena n-áirítear dramhtheas; (f) aon ‘breosla CO2 neodrach’ eile a chialaíonn gach breosla a shainmhínítear i dTreoir (AE) 2018/2001 i gcás inar féidir glacadh leis go bhfuil astaíochtaí an bhreosla atá in úsáid (eu) glan-nialasach, rud a chiallaíonn, mar shampla, gur de thionscnamh bithghineach é coibhéis CO2 an charbóin a ionchorpraítear i gcomhdhéanamh ceimiceach an bhreosla atá in úsáid (eu) agus/nó gur gabhadh é, ionas nach mbeadh sé á astú mar CO2 san atmaisféar, nó gur gabhadh é ón aer comhthimpeallach lena n-áirítear: (i) breoslaí in-athnuaite agus/nó sintéiseacha, amhail bithbhreosla, bithghás, breosla bithmhaise, breosla iompair leachtach agus gásach in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch (RFNBO) nó breosla carbóin athchúrsáilte (RCF);(ii) féadfaidh breoslaí eile nach liostaítear i dTreoir (AE) 2018/2001 teacht faoi réir bhrí breosla atá neodrach ó thaobh CO2 de ar choinníoll go gcomhlíonann siad na critéir sin agus critéir inbhuanaitheachta na Treorach sin agus na ngníomhartha tarmligthe gaolmhara; agus(iii) measfar gur breosla atá neodrach ó thaobh CO2 é meascán de dhá bhreosla atá neodrach ó thaobh CO2 nó níos mó; [Leasú 42](12)ciallaíonn ‘dícháiliúchán tiomána’ aon chinneadh as a n‑eascraíonn tarraingt siar, cealú, srianadh nó cur ar fionraí an cheadúnais tiomána nó cheart an tiománaí feithicle cumhacht‑tiomáinte a thiomáint agus nach bhfuil faoi réir ceart chun achomhairc a thuilleadh. Féadfaidh an beart a bheith ina phionós príomhúil, ina phionós tánaisteach nó ina phionós forlíontach nó ina bheart sábháilteachta.
Airteagal 3Sonraíochtaí caighdeánacha an Aontais maidir le ceadúnais tiomána agus aitheantas frithpháirteach1.Áiritheoidh na Ballstáit go n‑eisiatar a gceadúnais tiomána náisiúnta i gcomhréir le forálacha na Treorach seo agus gcomhlíontar sonraíochtaí caighdeánacha an Aontais agus critéir eile leo de bhun na nithe seo a leanas:(a)Airteagal 4 i gcás ceadúnais tiomána fhisiceacha;(b)Airteagal 5 i gcás ceadúnais tiomána mhóibíleacha.2.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh ceadúnais tiomána fhisiceacha agus mhóibíleacha a eisiatar don duine céanna go hiomlán coibhéiseach eatarthu, agus go luaitear iontu an tacar ceannann céanna ceart agus coinníollacha faoina bhfuil an duine sin údaraithe tiomáint.3.Ní éileoidh na Ballstáit, mar réamhriachtanas, go mbeidh ceadúnas tiomána fisiceach nó móibíleach ag an iarratasóir agus ceadúnas tiomána á eisiúint, á athsholáthar, á athnuachan nó á mhalartú aige san fhormáid eile.4.Faoin ... [dáta glactha+ 4 bliana], áiritheoidh na Ballstáit nach n‑eiseofar ach ceadúnaisgo n-eiseofar ceadúnas tiomána mhóibíleachamóibíleach agus ceadúnas tiomána fisiciúil araon d’iarratasóirí mar réamhshocrú. Go dtí an dáta sin, féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh ceadúnais tiomána mhóibíleacha a eisiúint. [Leasú 44]5.De mhaolú ar mhír 4, déanfaidh na Ballstáit foráil do cheart d’iarratasóirí arna iarraidh sin don iarratasóir, tabharfaidh na Ballstáit an deisdóibh ceadúnas tiomána fisiceach a eisiúint in ionad ceadúnas tiomána móibíleach nó in éineacht leisfisiciúil nó digiteach a thréigean. Déanfaidh na Ballstáit iarrataí den sórt sin a éascú ó iarratasóirí, agus ní fhéachfaidh siad le tionchar a imirt orthu ar bhealach ar bith. [Leasú 45]5a. De mhaolú ar mhír 5, tabharfaidh na Ballstáit an ceart d’iarratasóirí a thréig ceann d’fhormáidí a gceadúnas tiomána dá dtagraítear i mír 4 eisiúint nó atheisiúint na formáide sin a tréigeadh. Cuirfear aon eisiúint nó atheisiúint formáide a tréigeadh ar fáil gan moill mhíchuí agus tráth nach déanaí ná 2 sheachtain ó dháta na hiarrata ón iarratasóir. [Leasú 46]6.Déanfar ceadúnais tiomána a eisíonn na Ballstáit a aithint go frithpháirteach.7.De mhaolú ar mhír 6, ní thabharfaidh na Ballstáit aitheantas frithpháirteach ach do cheadúnais tiomána móibíleach a eisíodh tar éis an [dáta glactha + 3 bliana] i gcomhréir le hAirteagal 5. Ceadúnais tiomána mhóibíleacha a eisíodh roimh an dáta sin ach a chomhlíonann ceanglais Airteagal 5, tabharfar aitheantas frithpháirteach dóibh i ndiaidh an dáta sin.
Airteagal 4Ceadúnais tiomána fhisiceacha1.Eiseoidh na Ballstáit ceadúnais tiomána fhisiceacha ar bhonn shonraíochtaí caighdeánacha an Aontais a leagtar síos i gCuid A1 d’Iarscríbhinn I.2.Glacfaidh na Ballstáit gach beart is gá chun aon riosca brionnaithe ceadúnais tiomána, lena n‑áirítear brionnú ceadúnais tiomána de réir an mhúnla a eisíodh roimh theacht i bhfeidhm na Treorach seo, a sheachaint. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi sin.Déanfar an ceadúnas tiomána fisiceach a chosaint ar bhrionnú trí bhíthin shonraíochtaí caighdeánacha an Aontais a leagtar síos i gCuid A2 d’Iarscríbhinn I. Féadfaidh na Ballstáit gnéithe slándála breise a thabhairt isteach.3.I gcás ina dtagann sealbhóir ceadúnas tiomána fisiceach bailí gan tréimhse bailíochta riaracháin chun gnáthchónaithe i mBallstát seachas an Ballstát a d’eisigh an ceadúnas tiomána, féadfaidh an Ballstát óstach na tréimhsí bailíochta riaracháin a leagtar amach in Airteagal 10(2) sin a chur i bhfeidhm ar an gceadúnas tríd an gceadúnas tiomána a athnuachan, amhail ó 2 bhliain tar éis an dáta ar tháinig an sealbhóir chun gnáthchónaithe ar a chríoch.4.Áiritheoidh na Ballstáit, faoin 19 Eanáir 20302033, go gcomhlíonfaidh gach ceadúnas tiomána fisiceach arna eisiúint nó i gcúrsaíocht ceanglais uile na Treorach seo. [Leasú 47]5.Féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh meán stórála (micrishlis) a thabhairt isteach mar chuid den cheadúnas tiomána fisiceach. I gcás ina gcinneann an Ballstát micrishlis a thabhairt isteach mar chuid dá gceadúnas tiomána fisiceach, féadfaidh sé a chinneadh freisin, i gcás ina bhforáiltear dó lena dlíthe náisiúnta a bhaineann le ceadúnais tiomána, sonraí a stóráil ar an micrishlis atá sa bhreis ar an méid a shonraítear i gCuid D d’Iarscríbhinn I. Déanfar an tréimhse choinneála do na sonraí pearsanta a stóráiltear sa mhicrishlis a ailíniú, nuair is féidir, le bailíocht an cheadúnais tiomána. [Leasú 48]I gcás ina ndéanann na Ballstáit foráil maidir leis an micrishlis mar chuid den cheadúnas tiomána fisiceach, cuirfidh siad na ceanglais theicniúla a leagtar síos i gCuid B d’Iarscríbhinn I i bhfeidhm. Féadfaidh na Ballstáit gnéithe slándála breise a thabhairt isteachCuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas i gcás cinnidh maidir le micrishlis a áireamh ar a gceadúnais tiomána fhisiceacha, nó maidir le haon athrú a bhaineann le cinneadh den sórt sin, laistigh de 3 mhí tar éis a ghlactha. Na Ballstáit a bhfuil micrishlis tugtha isteach acu ar a gceadúnais tiomána cheana féin, cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas dá réir sin laistigh de 3 mhí ó dháta theacht i bhfeidhm na Treorach seo.6.I gcás nach dtugtar isteach an mhicrishlis mar chuid den cheadúnas tiomána fisiceach, féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh freisin cód QR a phriontáil i spás ar leith chun na críche sin ar na ceadúnais tiomána fhisiceacha a eisíonn siad. Leid an gcód QR, beifear in ann barántúlacht na faisnéise a thuairiscítear ar an gceadúnas tiomána fisiceach a fhíorú.7.Áiritheoidh na Ballstáit nach gcoinneoidh an fíoraitheoir na sonraí pearsanta is gá chun an fhaisnéis a thuairiscítear ar an gceadúnas tiomána fisiceach a fhíorú agus nach dtabharfar fógra d’údarás eisiúna an cheadúnais tiomána faoin bpróiseas fíorúcháin.Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena leagtar síos forálacha mionsonraithe maidir leis na gnéithe idir‑inoibritheachta agus na bearta slándála atá le comhlíonadh ag cóid QR a phriontáiltear ar cheadúnais tiomána fhisiceacha. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(2).Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le haon bheart atá ceaptha chun cód QR a thabhairt isteach ar a gceadúnais tiomána nó maidir le haon athrú ar bheart den sórt sin, laistigh de 3 mhí tar éis a ghlactha.8.Cumhachtaítear don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 21, chun Codanna A, B agus D d’Iarscríbhinn I a leasú i gcás inar gá chun forbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha a chur san áireamh.
Airteagal 5Ceadúnais tiomána mhóibíleacha1.Eiseoidh na Ballstáit ceadúnais tiomána mhóibíleacha ar bhonn shonraíochtaí caighdeánacha an Aontais a leagtar síos i gCuid C d’Iarscríbhinn I.2.Feidhmchláir leictreonacha a bhunófar le haghaidh ceadúnais tiomána móibíleach, chun go mbeifear in ann a fhíorú gurb ann do chearta tiomána shealbhóir an cheadúnais, áiritheoidh na Ballstáit go bhfuil na feidhmchláir sin ar fáil saor in aisce do dhaoine a bhfuil gnáthchónaí orthu ina gcríoch, nó do dhaoine eile atá i dteideal ceadúnais tiomána mhóibíleacha á n‑eisiúint ag na Ballstáit a bheith acu.Beidh na feidhmchláir sin bunaithe ar Thiachóga na Céannachta Digití Eorpaí arna n‑eisiúint i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) Uimh. 910/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Iúil 2014 maidir le ríomh‑shainaitheantas agus seirbhísí iontaoibhe le haghaidh ríomh‑idirbheart sa mhargadh inmheánach (IO L 257, 28.8.2014, lch. 73). , agus ba cheart leibhéal iomchuí slándála do na feidhmchláir sin a áirithiú. [Leasú 49] 3.Foilseoidh na Ballstáit liosta na bhfeidhmchlár leictreonach a bhunaítear agus a choinnítear ar bun chun críocha an Airteagail seo, agus déanfaidh siad an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta go tráthrialta.Áiritheoidh na Ballstáit nach mbeidh níos mó sonraí ná mar a dtagraítear dóibh i gCuid D d’Iarscríbhinn I sna feidhmchláir leictreonacha, nó i gcás pointeoir a chur i bhfeidhm, nach gcuirfear níos mó ná na sonraí sin ar fáil.. [Leasú 50]4.Cuirfidh na Ballstáit ar fáil an fhaisnéis is gá chun rochtain a fháil ar na córais náisiúnta dá dtagraítear i gCuid C d’Iarscríbhinn I a úsáidtear chun ceadúnais tiomána mhóibíleacha a fhíorú, agus tabharfaidh siad a chéile a chéile cothrom le dáta maidir leis an bhfaisnéis sin go tráthrialta.Áiritheoidh na Ballstáit nach gcoinneoidh an fíoraitheoir na sonraí pearsanta is gá chun cearta tiomána shealbhóir an cheadúnais tiomána mhóibíligh a fhíorú agus nach ndéanann údarás eisiúna an cheadúnais tiomána an fhaisnéis a fhaightear trí fhógra a phróiseáil ach amháin chun freagra a thabhairt ar an iarraidh ar fhíorú. Déanfar sonraí pearsanta a phróiseáil i gcomhréir le Rialacháin (AE) 2016/679 agus (AE) 2018/1725 agus, i gcás inarb infheidhme, le Treoir 2002/58/CE, lena gcuirtear chun feidhme prionsabail an ‘íoslaghdaithe sonraí’, ‘teorannú de réir cuspóra’ agus ‘cosaint sonraí trí dhearadh agus mar réamhshocrú’, go háirithe maidir le bearta teicniúla. [Leasú 51]5.Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le liosta na gcóras náisiúnta ábhartha atá údaraithe chun sonraí agus pointí le haghaidh ceadúnais tiomána a eisiúint. Déanfaidh an Coimisiún, trí chainéal slán, liosta de chórais náisiúnta na mBallstát a chur ar fáil don phobal i bhfoirm ríomhshínithe nó ríomhshéalaithe a bheidh oiriúnach do phróiseáil uathoibrithe. [Leasú 52]6.Cumhachtaítear don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 21, chun Chuid C d’Iarscríbhinn I a leasú, i gcás inar gá chun forbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha a chur san áireamh.7.Faoin ... [dáta an ghlactha [dáta glactha + 18 mí], glacfaidhdéanfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena leagtar síos forálacha mionsonraithe maidir le hidir‑inoibritheachthidir-inoibritheacht, slándáil agus tástáil ceadúnas tiomána móibíleacha, lena n-áirítear, lena n‑áirítear gnéithe fíorúcháinfíoraithe agus an comhéadan leleis na córais náisiúnta agus na ceanglais is gá á gcur san áireamh chun a áirithiú go n-aithneoidh údaráis tríú tír na ceadúnais tiomána sin. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(2). [Leasú 53]7a. Tabharfaidh an Coimisiún cúnamh ina leith sin do na Ballstáit ar cheart dóibh oibriú le chéile chun an ceadúnas tiomána móibíleach Eorpach a úsáid agus a aithint ar fud an domhain trí leasú a dhéanamh ar Choinbhinsiún na Ginéive um Thrácht ar Bhóithre an 19 Meán Fómhair, 1949, ar an gCoinbhinsiún Idirnáisiúnta um Mótariompar an 24 Aibreán 1926 agus ar Choinbhinsiún Vín um Thrácht ar Bhóithre an 8 Samhain, 1968. [Leasú 54]
Airteagal 6Catagóirí na gceadúnas1.Leis an gceadúnas tiomána, údarófar tiomáint feithiclí cumhacht‑thiomáinte sna catagóirí seo a leanas:(a)móipéidí:catagóir AM:—feithiclí dhá roth nó feithiclí trí rotha ag bhfuil uasluas dearaidhroth nach mó ná 45 km/h a n-uasluas dearaidh agus nach mó ná 4 kW a nglanchumhacht uasta (seachas iad siúd ag a bhfuil uasluas dearaidh atá cothrom leníos lú ná 25 km/h nó faoina bhunacu); [Leasú 55]—cuadrothair éadroma;(b)gluaisrothair agus trírothaightrírothai 56]gh chumhachtaithe:(i)catagóir A1:—gluaisrothair nach bhfuil toilleadh sorcóra níos mó ná 125 ceintiméadar ciúbach acu, nach bhfuil cumhacht níosa dtoilleadh sorcóra, nach mó ná 11 kW iontua nglanchumhacht uasta agus nach bhfuil cóimheas cumhachta le meáchan níos mó a gcóimheas cumhachta/meáchain ná 0.1 kW/kg ná 0,1 kW/kg acu; [Leasú 56]—trírothaigh chumhachtaithe nacha bhfuil cumhacht níosglanchumhacht uasta nach mó ná 15 kW iontuacu; [Leasú 57](ii)catagóir A2:—gluaisrothair nach bhfuil cumhacht níos mó a nglanchumhacht uasta ná 35 kW iontu agus nach bhfuil cóimheas cumhachta le meáchan níos mó a gcóimheas cumhachta/meáchain ná 0.2 kW/kg ná 0,2 kW/kg acu agus nach bhfuil díorthaithe ó fheithicil níos mó ná 70 kW.; [Leasú 58](iii)Catagóir A:—gluaisrothair;—trírothaigh chumhachtaithe a bhfuil cumhachtglanchumhacht uasta níos mó ná 15 kW acu;Gan dochar d’fhorálacha na rialacha cineálcheadaithe maidir leis na feithiclí lena mbaineann, féadfar mótarfheithiclí sna catagóirí dá dtagraítear i bpointe (a) agus i bpointe (b) a chomhcheangal le leantóir ag a bhfuil uasmhais údaraithe nach mó ná leath mheáchan mhais neamhualaithe na feithicle tarraingthe; [Leasú 59](c)mótarfheithiclí:(i)catagóir B1:—cuadrothar trom.Tá Catagóir B1 roghnach; sna Ballstáit nach dtugann an chatagóir ceadúnais tiomána seo isteach, beidh ceadúnas tiomána do chatagóir B de dhíth chun feithiclí den sórt sin a thiomáint;Féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh freisin an chatagóir sin a thabhairt isteach go heisiach le haghaidh na bhfeithiclí dá dtagraítear in Airteagal 9(4), an chéad fhomhír, pointe (c), agus faoi na coinníollacha dá bhforáiltear sa mhír sin. I gcás ina gcinnfidh Ballstát é sin a dhéanamh, cuirfidh siad an méid sin in iúl ar an gceadúnas tiomána trí úsáid a bhaint as cód Aontais 60.03.(ii)catagóir B:—mótarfheithiclí nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 3 500 kg acu agus atá deartha agus tógtha chun líon nach mó ná ochtar paisinéirí a iompar i dteannta an tiománaí.—féadfar leantóir nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg aige a chur le mótarfheithiclí sa chatagóir seo.Gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, féadfar leantóir ag a bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg a chur le mótarfheithiclí sa chatagóir seo, ar choinníoll nach mó mais údaraithe uasta an chónaisc sin ná 4 250 kg. I gcás inar mó cónasc den sórt sin ná 3 500 kg, ceanglóidh na Ballstáit, i gcomhréir le forálacha Iarscríbhinn V, nach dtiomáinfear an cónasc sin ach amháin:—tar éis oiliúint a chur i gcrích, nó—tar éis ar éirigh leis an iarrthóir i dtástáil scileanna agus iompraíochta.Féadfaidh na Ballstáit a éileamh freisin go ndéanfar oiliúint den sórt sin agus tástáil scileanna agus iompraíochta araon.Léireoidh na Ballstáit an teidlíocht chun cónasc den sórt sin a thiomáint ar an gceadúnas tiomána leis an gcód Aontais ábhartha a shonraítear i gCuid E d’Iarscríbhinn I.(iii)catagóir BE:—gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, cónasc feithiclí lena gcuimsítear feithicil tarraingthe i gcatagóir B agus leantóir nó leath‑leantóir i gcás nach mó mais údaraithe uasta an leantóra nó an leath‑leantóra ná 3 500 kg,(iv)catagóir C1:—mótarfheithiclí seachas na feithiclí sin i gcatagóir D1 nó i gcatagóir D, nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 3 500 kg acu, ach nach mó é ná 7 500 kg, agus atá deartha agus tógtha chun líon nach mó ná ochtar paisinéirí a iompar i dteannta an tiománaí;—Féadfar leantóir nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg aige a chur le mótarfheithiclí sa chatagóir seo;(v)catagóir C1E:—gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, cónaisc feithiclí i gcás gur le catagóir C1 a bhaineann an fheithicil tarraingthe agus go bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg ag an leantóir nó ag an leath‑leantóir ar choinníoll nach mó mais údaraithe an chónaisc ná 12 000 kg,—gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, cónaisc feithiclí i gcás gur le catagóir B a bhaineann an fheithicil tarraingthe agus go bhfuil mais údaraithe os cionn 3 500 kg ag an leantóir nó ag an leath‑leantóir ar choinníoll nach mó mais údaraithe an chónaisc ná 12 000 kg;(vi)catagóir C:—mótarfheithiclí seachas na feithiclí sin i gcatagóir D1 nó i gcatagóir D, a bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 3 500 kg acu agus atá deartha agus tógtha chun líon nach mó ná ochtar paisinéirí a iompar i dteannta an tiománaí.—Féadfar leantóir nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg aige a chur le mótarfheithiclí sa chatagóir seo.(vii)catagóir CE:—gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, cónaisc feithiclí i gcás gur le catagóir C a bhaineann an fheithicil tarraingthe agus go bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg ag an leantóir nó ag an leath‑leantóir;(viii)catagóir D1:—mótarfheithiclí atá deartha agus tógtha chun líonníos mó ná 8 bpaisinéir agus nach mó ná 16 phaisinéir a iompar i dteannta an tiománaí agus nach mó iad ná 8 méadar ar fad ar a mhéada bhfad uasta. [Leasú 60]—féadfar leantóir nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg aige a chur le mótarfheithiclí sa chatagóir seo;(ix)catagóir D1E:—gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, cónaisc feithiclí i gcás gur le catagóir D1 a bhaineann an fheithicil tarraingthe agus go bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg ag an leantóir.(x)catagóir D:—mótarfheithiclí atá deartha agus tógtha chun líon níos mó ná ochtar paisinéirí a iompar i dteannta an tiománaí; féadfar leantóir nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg aige a chur le mótarfheithiclí ar féidir iad a thiomáint le ceadúnas chatagóir D;(xi)catagóir DE:—gan dochar d’fhorálacha na rialacha maidir le cineálcheadú maidir leis na feithiclí lena mbaineann, cónaisc feithiclí i gcás gur le catagóir D a bhaineann an fheithicil tarraingthe agus go bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg ag an leantóir.2.Le réamhthoiliúcomhaontú roimh ré ón gCoimisiún, a dhéanfaidh measúnú ar thionchar an bhirt atá beartaithe maidir le sábháilteachtar shábháilteacht ar bhóithre, féadfaidh n ana Ballstáit cineálacha sonracha áirithe feithiclí cumhacht‑thiomáintecumhacht-thiomáinte a eisiamh ó chur i bhfeidhm an Airteagail seo, lena n‑áirítear feithiclí speisialta le haghaidh daoinedo dhaoine faoi mhíchumas nó feithiclí a úsáidtear in earnáil na tógála a aicmítear inter alia mar innealra soghluaiste nach innealra bóthair iad. [Leasú 69]Féadfaidh na Ballstáit a eisiamh ó chur i bhfeidhm na Treorach seo cineálacha feithiclí arna n‑úsáid ag na fórsaí armtha agus ag an gcosaint shibhialta, nó faoina smacht acu. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi sin.
Airteagal 7Aoiseanna íosta1.Is iad seo a leanas na haoiseanna íosta chun ceadúnas tiomána a eisiúint:(a)16 bliana i gcás chatagóirí AM, A1, B1 agus T agus B1; [Leasú 70](b)18 mbliana i gcás chatagóirí A2, B, BE, C1 agus C1E;(c)Maidir le catagóir A:(i)20 bliain i gcás gluaisrothar. Mar sin féin, beidh rochtain ar ghluaisrothair sa chatagóir seo a thiomáint faoi réir taithí 2 bhliain ar a laghad ar ghluaisrothair faoi cheadúnas A2. Féadfar an ceanglas maidir le 2 bhliain taithí a tharscaoileadh más rud é go bhfuil an t‑iarrthóir 24 bliana d’aois ar a laghad;(ii)21 bhliain i gcás trírothaigh chumhachtaithe ag a bhfuil cumhacht níos mó ná 15 kW;(d)21 bhliain i gcás chatagóirí C, CE, D1 agus D1E;(da) gan dochar do na himthosca a leagtar amach in Airteagal 6(1) de Threoir (AE) 2022/2561, 18 mbliana le haghaidh chatagóirí C, CE, D1 agus D1E, do thiománaithe gairmiúla a úsáideann ceadúnas tiomána go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta ar choinníoll go mbeidh Deimhniú um Inniúlacht Ghairmiúil (CPC) acu; [Leasú 71](e)24 bliana i gcás chatagóirí D agus DE.(ea) gan dochar do na himthosca a leagtar amach in Airteagal 6(1) de Threoir (AE) 2022/2561, 21 bhliain do chatagóirí D agus DE, do thiománaithe gairmiúla a úsáideann ceadúnas tiomána go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta ar choinníoll go mbeidh Deimhniú um Inniúlacht Ghairmiúil (CPC) acu. [Leasú 72]2.Féadfaidh na Ballstáit an aois íosta chun ceadúnas tiomána a eisiúint a ardú nó a ísliú:(a)i gcás chatagóir AM, síos le 14 bliana d’aois nó suas go 18 mbliana d’aois;b)i gcás chatagóir B1, suas le 18 mbliana d’aois;Ní fhéadfaidh na Ballstáit ceadúnas tiomána a eisiúint le haghaidh chatagóir B1 le haghaidh iarrthóir thar 21 bliain i gcás na bhfeithiclí dá dtagraítear in Airteagal 9(4), an chéad fhomhír, pointe (c), agus faoi na coinníollacha dá bhforáiltear sa mhír sin. [Leasú 73](c)i gcás chatagóir A1, suas le 18 mbliana d’aois, ar choinníoll go gcomhlíontar an dá choinníoll seo a leanas:(i)tá éagsúlacht 2 bhliain idir an aois íosta do chatagóir A1 agus an aois íosta do chatagóir A2;(ii)tá taithí 2 bhliain ar a laghad ar ghluaisrothair i gcatagóir A2 de dhíth sula bhféadtar rochtain ar thiomáint gluaisrothar i gcatagóir A a cheadú, dá dtagraítear i mír 1, pointe(c)(i);(d)i gcás chatagóir B agus chatagóir BE, síos go 17 mbliana d’aois.3.Féadfaidh na Ballstáit an aois íosta do chatagóir C a ísliú go 18 mbliana d’aois agus an aois íosta do chatagóir D a ísliú go 21 bhliain d’aois i ndáil le:(a)feithiclí arna n‑úsáid ag an tseirbhís dóiteáin, cosaint shibhialta agus feithiclí arna n‑úsáid chun an t‑ord poiblí a choimeád; [Leasú 74](b)feithiclí atá ag dul faoi thástálacha bóthair chun críocha deisiúcháin nó cothabhála.Féadfaidh na Ballstáit aitheantas frithpháirteach a thabhairt ar a gcríoch do bhailíocht ceadúnas tiomána arna n-eisiúint do thiománaithe faoi na haoiseanna íosta mar a leagtar amach sa mhír seo. [Leasú 75]4.Ceadúnais tiomána a eisítear i gcomhréir le míreanna 2 agus 3mír 2, ní bheidh siad bailí ach amháin ar chríoch an Bhallstáit eisiúna go dtí go mbeidh an teorainn aoise íosta bainte amach ag sealbhóir an cheadúnais mar a leagtar amach i mír 1. [Leasú 76]Féadfaidh na Ballstáit bailíocht ceadúnais tiomána arna n‑eisiúint do thiománaithe faoi na haoiseanna íosta a leagtar amach i mír 1 a aithint ar a gcríoch.5. De mhaolú ar mhír 1, pointí (d) agus (e), den Airteagal seo, i gcás ina bhfuil deimhniú ar inniúlacht ghairmiúil dá dtagraítear in Airteagal 6 de Threoir (AE) 2022/2561 ag iarrthóir, is í seo a leanas an aois íosta le haghaidh ceadúnas tiomána a eisiúint:(a) i gcás chatagóirí C agus CE, na haoiseanna íosta dá bhforáiltear in Airteagal 5(2), pointe (a)(i) de Threoir (AE) 2022/2561;(b) i gcás chatagóirí D1 agus D1E, na haoiseanna íosta dá bhforáiltear in Airteagal 5(3), pointe (a)(i), an dara fomhír, den Treoir sin;(c) i gcás chatagóirí D agus DE, na haoiseanna íosta dá bhforáiltear in Airteagal 5(3), pointe (a)(i), an chéad fhomhír, Airteagal 5(3), pointí (a) agus (b), den Treoir sin. . [Leasú 77]I gcás, i gcomhréir le hAirteagal 5(3), pointe (a)(i), an dara fomhír, nó Airteagal 5(3), pointe (a)(ii), an dara fomhír, de Threoir (AE) 2022/2561, ina ndéanfaidh Ballstát tiomáint a údarú ina chríoch ó aois níos ísle, beidh bailíocht an cheadúnais tiomána teoranta do chríoch an Bhallstáit eisiúna amháin go dtí go mbeidh an aois íosta ábhartha dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo bainte amach ag sealbhóir an cheadúnais agus go mbeidh deimhniú ar inniúlacht ghairmiúil aige.
Airteagal 8Coinníollacha agus srianta1.Ceadúnais tiomána a eisiatar do dhuine atá faoi réir coinníoll amháin nó níos mó faoina bhfuil an duine sin údaraithe tiomáint, déanfaidh na Ballstáit na ceadúnais sin a mharcáil. Chuige sin, úsáidfidh na Ballstáit cóid chomhfhreagracha an Aontais dá bhforáiltear i gCuid E d’Iarscríbhinn I. Féadfaidh siad cóid náisiúnta a úsáid freisin le haghaidh coinníollacha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I, Cuid E, agus, i gcás ina ndéanann siad amhlaidh, tuairisceoidh siad an méid sin don Choimisiún gan mhoill, mar aon le mionsonraí faoi na cóid agus na cásanna ina n-úsáidtear iad, ar theacht i bhfeidhm na Treorach seo agus i gcás ina gcuirfear leis na cóid atá ann cheana [ina dhiaidh sin] nó ina ndéanfar modhnuithe ar na cóid sin d’Iarscríbhinn I. [Leasú 78]Más rud é, de dheasca éagumas coirp, nach n‑údaraítear an tiomáint ach le haghaidh cineálacha áirithe feithiclí amháin nó le haghaidh feithiclí oiriúnaithe chun éagumais den sórt sin a chúiteamh, tabharfar faoin tástáil scileanna agus iompraíochta dá bhforáiltear in Airteagal 10(1) i bhfeithicil den sórt sin.2.Cumhachtaítear don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 21, chun Cuid E d’Iarscríbhinn I a leasú, i gcás inar gá chun forbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha a chur san áireamh.
Airteagal 9Céimniú agus coibhéisí idir na catagóirí1.Ní eiseofar ceadúnais tiomána do chatagóirí BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ná DE ach amháin do thiománaithe atá i dteideal feithiclí i gcatagóir B a thiomáint cheana féin.2.Is mar seo a leanas a chinnfear bailíocht ceadúnais tiomána:(a)beidh ceadúnais arna n‑eisiúint do chatagóirí C1E, CE, D1E nó DE bailí do chónaisc feithiclí i gcatagóir BE;(b)beidh ceadúnais arna n‑eisiúint do chatagóir CE bailí do chatagóir DE fad is atá na sealbhóirí i dteideal feithiclí i gcatagóir D a thiomáint;(c)beidh ceadúnais arna n‑eisiúint do chatagóirí C1E nó CE bailí do chatagóir D1E fad is atá na sealbhóirí i dteideal feithiclí i gcatagóir D1 a thiomáint;(ca) beidh ceadúnais arna n-eisiúint do chatagóir CE agus do chatagóir DE bailí do chatagóirí C agus D faoi seach; [Leasú 80](d)beidh ceadúnais arna n‑eisiúint do chatagóir CE agus do chatagóir DE bailí do chónaisc feithiclí i gcatagóir C1E agus i gcatagóir D1E faoi seach;(da) beidh ceadúnais arna n-eisiúint do chatagóir C1E agus do chatagóir D1E bailí do chatagóirí C1 agus D1 faoi seach; [Leasú 81](e)ceadúnais a eisítear d’aon chatagóir, beidh iad bailí d’fheithiclí i gcatagóir AM. Mar sin féin, maidir le ceadúnais tiomána arna n‑eisiúint ar a chríoch, féadfaidh Ballstát na coibhéisí do chatagóir AM a theorannú do chatagóirí A1, A2 agus A, más rud é go bhforchuireann an Ballstát sin tástáil phraiticiúil mar choinníoll chun catagóir AM a fháil;(f)beidh ceadúnais arna n‑eisiúint do chatagóir A2 bailí do chatagóir A1 freisin;(g)beidh ceadúnais arna n‑eisiúint do chatagóirí A, B, C nó D bailí do chatagóirí A1, A2, B1, C1 nó D1 faoi seach;(h)2 bhliain tar éis ceadúnas tiomána a eisiúint den chéad uairceadúnais tiomána, ar ceadúnas é a deonaíodh le haghaidh chatagóir B, den chéad uair, beidh sé bailí i gcás tiomáint na bhfeithiclíchun na feithiclí breosla ionadúil a thiomáint, dá dtagraítear in Airteagal 2 de Threoir 96/53/CE ón gComhairleTreoir 96/53/CE ón gComhairle an 25 Iúil 1996 lena leagtar síos na toisí údaraithe uasta sa trácht náisiúnta agus idirnáisiúnta agus na meáchain údaraithe uasta sa trácht idirnáisiúnta le haghaidh feithiclí bóthair áirithe ag gluaiseacht laistigh den Chomhphobal (IO L 235, 17.9.1996, lch. 59).[11c] den Treoir seo le haghaidh chatagóirí M agus N a bhunaítear le Rialachán AE 2018/858Rialachán (AE) 2018/858 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le ceadú agus le faireachas margaidh ar mhótarfheithiclí agus a leantóirí, agus ar chórais, comhpháirteanna agus aonaid theicniúla ar leithligh atá ceaptha le haghaidh feithiclí den sórt sin, lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 715/2007 agus (CE) Uimh. 595/2009 agus lena n-aisghairtear Treoir 2007/46/CE (IO L 151, 14.6.2018, lch. 1), atá ceaptha lena n-úsáid ar bhóithre poiblí, lena n-áirítear iad siúd a dearadh agus a tógadh i gcéim amháin nó níos mó, ag a bhfuil maisuasmhais údaraithe uasta os cionn 3 500 kg ach nach mó ná 4 250 kg gan leantóir, agus le haghaidh iompar paisinéirí ag a bhfuil uastoilleadh suíochán ocht suíochán seachas an tiománaí. Féadfar leantóir nó leathleantóir a chomhcheangal leis na feithiclí sin agus uasmhais údaraithe an chónaisc sin nach mó ná 5 000 kg a bheith ag gabháil leo; [Leasú 82](ha) 2 bhliain tar éis eisiúint ceadúnais tiomána do chatagóir B den chéad uair, beidh sé bailí le haghaidh otharcharranna a thiomáint mar a shainmhínítear in Airteagal 2 [(11d)] agus feithiclí úsáide speisialta eile, chomh maith le mótarcharbháin, mar a shainmhínítear in Airteagal 2 [(1b)] den Treoir seo atá suas le 4 250 kg; Sna tuarascálacha tréimhsiúla chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle dá dtagraítear in Airteagal 20 den Treoir seo, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar thionchar an dul chun cinn teicneolaíochta i réimse an trealaimh leighis éigeandála agus/nó úsáid breoslaí malartacha ar mhais iomlán na n-otharcharranna. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 21 den Treoir seo chun an Treoir seo a leasú trí uasmheáchan na n-otharcharranna a thabhairt cothrom le dáta bunaithe ar chonclúidí na dtuarascálacha tréimhsiúla sin. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 21, chun an Treoir seo a leasú trí uasmheáchan na bhfeithiclí dá dtagraítear sa chéad fhomhír den phointe seo a thabhairt cothrom le dáta chun tionchar an dul chun cinn teicniúil agus forbairt breoslaí malartacha le haghaidh otharcharranna a chur san áireamh; [Leasú 83](hb) 2 bhliain tar éis ceadúnas tiomána a dheonú le haghaidh chatagóir BE, a eisíodh den chéad uair, údaróidh sé feithiclí breosla ionadúil a thiomáint, mar a shainmhínítear in Airteagal 2 (11c) den Treoir seo le haghaidh chatagóirí M agus N a bhunaítear le Rialachán AE 2018/858, a bhfuil sé beartaithe iad a úsáid ar bhóithre poiblí, lena n-áirítear feithiclí a dearadh agus a tógadh i gcéim amháin nó níos mó, ag a bhfuil uasmhais údaraithe os cionn 3 500 kg ach nach mó ná 4 250 kg gan leantóir. Féadfar leantóir nó leathleantóir a chomhcheangal leis na feithiclí sin i gcás nach mó ná 3 500 kg uasmhais údaraithe an leantóra nó an leathleantóra; [Leasú 84](hc) 3 bliana tar éis ceadúnas tiomána a deonaíodh do chatagóir C1 a eisiúint den chéad uair, beidh sé bailí chun feithiclí breosla ionadúil a thiomáint, mar a shainmhínítear in Airteagal 2 [(11 c)] den Treoir seo, ag a bhfuil uasmhais údaraithe os cionn 7 500 kg ach nach mó ná 8 250 kg gan leantóir agus atá deartha agus tógtha chun líon nach mó ná ochtar paisinéirí a iompar i dteannta an tiománaí. Féadfar leantóir nach mó ná 750 kg a uasmhais údaraithe a chomhcheangal leis na feithiclí sin; [Leasú 85](hd) 3 bliana tar éis eisiúint ceadúnais tiomána do chatagóir C1E den chéad uair, beidh sé bailí chun feithiclí breosla ionadúil dá dtagraítear in Airteagal 9(2), pointe (hc) agus a leantóir nó a leathleantóir a thiomáint ar mó ná 750 kg a uasmhais údaraithe ar choinníoll nach mó ná 12 750 kg mais údaraithe an chónaisc; [Leasú 86](he) 3 bliana tar éis eisiúint ceadúnais tiomána do chatagóir C1E den chéad uair, beidh sé bailí chun feithiclí breosla ionadúil dá dtagraítear in Airteagal 9(2), pointe (hc) agus a leantóir nó a leathleantóir a thiomáint ar mó ná 750 kg a uasmhais údaraithe ar choinníoll nach mó ná 12 750 kg mais údaraithe an chónaisc; [Leasú 88]Sa dara tuarascáil cur chun feidhme uaidh chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle dá dtagraítear in Airteagal 20 den Treoir seo, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar fhorbairt agus úsáid feithiclí breosla ionadúil agus/nó ar chur i bhfeidhm [pointe (h) go pointe (hd) den Airteagal seo] ar shábháilteacht ar bhóithre. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 21 chun an Treoir seo a leasú trí thairseacha maise feithiclí breosla ionadúil a thabhairt cothrom le dáta. [Leasú 89]3.Le tiomáint ar a gcríoch, féadfaidh na Ballstáit na coibhéisí seo a leanas a dheonú:(a)trírothaigh chumhachtaithe faoi cheadúnas do chatagóir B, i gcás trírothaigh chumhachtaithe ag a bhfuil cumhacht os cionn 15 kW ar choinníoll go bhfuil sealbhóir an cheadúnais do chatagóir B 21 bhliain d’aois ar a laghad;(b)gluaisrothair i gcatagóir A1 faoi cheadúnas do chatagóir B.Na Ballstáit a dheonaigh na coibhéisí dá bhforáiltear sa chéad fhomhír, déanfaidh siad iad a aithint go frithpháirteach.Ní léireoidh na Ballstáit ar an gceadúnas tiomána go bhfuil sealbhóir i dteideal na feithiclí dá dtagraítear sa chéad fhomhír a thiomáint, ach amháin trí bhíthin cóid ábhartha an Aontais a shonraítear i gCuid E d’Iarscríbhinn I.Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas gan mhoill maidir le coibhéisí dá dtagraítear sa chéad fhomhír a dheonaítear ar a gcríoch, lena n‑áirítear na cóid náisiúnta a d’fhéadfaí a úsáideadh roimh theacht i bhfeidhm na Treorach seo. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar fáil don na Ballstáit chun cur i bhfeidhm na míre seo a éascú.4.Féadfaidh na Ballstáit tiomáint na gcatagóirí feithiclí seo a leanas a údarú ar a gcríoch:(a)feithiclí i gcatagóir D1 ag a bhfuil mais údaraithe uasta de 3 500 kg, lena n‑eisiatar aon trealamh speisialaithe atá beartaithe d’iompar paisinéirí faoi mhíchumas, ag sealbhóirí os cionn 21 bhliain d’aois ag a bhfuil ceadúnas tiomána do chatagóir B, 2 bhliain ar a laghad tar éis an ceadúnas sin a eisiúint den chéad uair agus ar choinníoll go bhfuil na feithiclí in úsáid ag comhlachtaí neamhthráchtála chun críoch sóisialta agus go soláthraíonn an tiománaí a sheirbhísí ar bhonn deonach;(b)feithiclí ag a bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 3 500 kg ag tiománaithe os cionn 21 bhliain d’aois ag a bhfuil ceadúnas a deonaíodh le haghaidh chatagóir B, 2 bhliain ar a laghad tar éis an ceadúnas sin a eisiúint den chéad uair, ar choinníoll go gcomhlíontar gach ceann de na coinníollacha seo a leanas:(i)níl sé beartaithe na feithiclí sin a úsáid ach amháin mar limistéar teagaisc nó áineasa; nuair atá siad ina stad;(ii)úsáideann comhlachtaí neamhthráchtála iad chun críoch sóisialta;(iii)tá modhnú déanta orthu ionas nach féidir iad a úsáid chun breis agus naonúr a iompar ná chun aon earraí a iompar seachas na hearraí sin atá fíor‑riachtanach dá gcuspóirí;(c)feithiclí i gcatagóir B ag a bhfuil mais údaraithe uasta de 2 500 kg agus luas uasta atá teoranta go fisiceach go 45 km/h ag tiománaithe faoi bhun 21 bhliain d’aois ag a bhfuil ceadúnas tiomána arna dheonú le haghaidh chatagóir B1.Ní léireoidh na Ballstáit ar an gceadúnas tiomána go bhfuil sealbhóir i dteideal na feithiclí dá dtagraítear i bpointí (a) agus (b) den chéad fhomhír a thiomáint, ach amháin trí bhíthin cóid náisiúnta ábhartha.Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas faoi aon údarú a dheonaítear i gcomhréir leis an mír seo.4a. Beidh na Ballstáit i dteideal údarú a thabhairt feithiclí de chatagóir D nó de chatagóir D1 a thiomáint ina gcríoch do shealbhóirí ceadúnais tiomána a deonaíodh do chatagóir C, ar choinníoll nach n-iompraítear aon duine eile san fheithicil agus gur duine é an tiománaí a dhéanann an tástáil ródacmhainneachta i gcomhréir le Treoir 2014/45/AE, nó meicneoir de chuid an tsiopa deisiúcháin gluaisteán a dhéanann turas tástála, laistigh de raon 5 km ón siopa deisiúcháin, a luaithe a bheidh an fheithicil deisithe, nó chun críocha cothabhála nó tiomána cigireachta. Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le haon údaruithe a dheonaítear i gcomhréir leis an mír seo. [Leasú 91]
Airteagal 10Eisiúint, bailíocht agus athnuachan1.Ní eiseofar ceadúnais tiomána ach amháin d’iarratasóirí a chomhlíonann na coinníollacha seo a leanas:(a)d’éirigh leo i dtástáil scileanna agus iompraíochta agus i dtástáil teoirice agus a chomhlíonann na caighdeáin íosta maidir le hoiriúnacht choirp agus mheabhrach, i gcomhréir le forálacha Iarscríbhinn II agus Iarscríbhinn III;(b)d’éirigh leo i dtástáil teoirice amháin maidir le catagóir AM; Féadfaidh na Ballstáit a cheangal ar iarratasóirí tástáil scileanna agus iompraíochta a dhéanamh agus dul faoi scrúdú leighis don chatagóir seo.Maidir le feithiclí trí roth agus cuadrothair laistigh den chatagóir seo, féadfaidh na Ballstáit tástáil shainiúil scileanna agus iompraíochta a fhorchur. Maidir le difreáil feithiclí i gcatagóir AM, féadfar cód náisiúnta a chur isteach ar an gceadúnas tiomána;(c)maidir le catagóir A2 nó catagóir A, agus ar choinníoll go bhfuil taithí 2 bhliain ar a laghad faighte acu ar ghluaisrothar i gcatagóir A1 nó i gcatagóir A2 faoi seach, beidh ceann de na nithe seo a leanas déanta acu:(i)d’éirigh leo i dtástáil scileanna agus iompraíochta amháin; nó(ii)tá oiliúint curtha i gcrích acu de bhun Iarscríbhinn VI;(d)tá oiliúint curtha i gcrích acu nó d’éirigh leo i dtástáil scileanna agus iompraíochta, nó tá oiliúint curtha i gcrích acu agus d’éirigh leo i dtástáil scileanna agus iompraíochta de bhun Iarscríbhinn V maidir le catagóir B chun cónasc feithiclí a thiomáint mar a shainmhínítear in Airteagal 6(1), pointe (c)(ii), an tríú mír;(e)tá gnáthchónaí orthu ar chríoch an Bhallstáit atá ag eisiúint an cheadúnais, nó ar féidir leo fianaise a chur ar fáil go bhfuil siad ag staidéar ann ar feadh sé mhí ar a laghad.1a. Glacfaidh na Ballstáit na forálacha is gá chun a áirithiú go ndéantar daoine atá faoi mhíchumas agus a ndéantar a dtástáil i bhfeithicil atá oiriúnaithe dá míchumas a dhíolmhú ó chúraimí a dhéanamh nach luíonn lena míchumas. [Leasú 94]2.Iad éIs mar seo a leanas fada bheidh íosfhad bhailíocht riaracháin na gceadúnas tiomána a eisíonnarna n-eisiúint ag na Ballstáit: [Leasú 95](a)15 bliana i gcás chatagóirí AM, A1, A2, A, B, B1 agus BE;(b)5 bliana i gcás chatagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E.D’fhéadfadh athnuachan ceadúnais tiomána tréimhse bailíochta riaracháin nua a spreagadh do chatagóir nó do chatagóirí eile a bhfuil an sealbhóir ceadúnais i dteideal í nó iad a thiomáint, sa mhéid is go bhfuil sé sin i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos sa Treoir seo.Ní bheidh láithreach micrishlise nó cóid QR de bhun Airteagal 4(5) agus Airteagal 4(6) ina réamhriachtanas do bhailíocht ceadúnas tiomána. Ní rachaidh caillteanas ná neamh‑inléiteacht na micrishlise ná an chóid QR, ná damáiste ar bith eile dóibh, i bhfeidhm ar bhailíocht an cheadúnais tiomána.Féadfaidh na Ballstáit teorainn a chur le tréimhse bailíochta riaracháin na gceadúnas tiomána a eisiatar do thiománaithe nuacheadúnaithe de réir bhrí Airteagal 15(1), le haghaidh aon chatagóir chun bearta sonracha a chur i bhfeidhm maidir leis na tiománaithe sin, chun feabhas a chur ar a sábháilteacht ar bhóithre.Agus prionsabal na coimhdeachta á urramú acu, féadfaidh na Ballstáit teorainn a chur leis an tréimhse bailíochta riaracháin de cheadúnais tiomána aonair d’aon chatagóir, agus riocht sláinte agus an cumas tiomáint go sábháilte i gcomhréir le hIarscríbhinn III á gcur san áireamh, sa chás ina measfar go dteastaíonn seiceálacha leighis nó bearta ar leith eile a chur i bhfeidhm níos minice, lena n‑áirítearn-áirítear srianta do dhaoine a sháraíonn an dlí tráchta, chun bearta sábháilteachta ar bhóithre a fheabhsú tuilleadh. [Leasuithe 253, 315 agus 335]Laghdóidh na Ballstáit an tréimhse bailíochta riaracháin do cheadúnais tiomána a leagtar amach sa chéad fhomhír chuig 5 bliana nó níos lú le haghaidh ceadúnais tiomána sealbhóirí a bhfuil cónaí orthu ar a gcríoch a bhfuil aois 70 bliain bainte amach acu, chun seiceálacha leighis nó bearta ar leith eile a chur i bhfeidhm níos minice, lena n‑áirítear cúrsaí athnuachana. Ní chuirfear an tréimhse bailíochta riaracháin sin i bhfeidhm ach ar athnuachan an cheadúnais tiomána. [Leasú 97]An tréimhse bailíochta riaracháin a leagtar amach sa mhír seo, a bhaineann le ceadúnais tiomána daoine ar deonaíodh cead cónaithe sealadach dóibh nó ag a bhfuil cosaint shealadach nó cosaint leordhóthanach faoin dlí náisiúnta ar a gcríoch, féadfaidh na Ballstáit an tréimhse sin a laghdú. Chun na críche sin, beidh an tréimhse bailíochta riaracháin laghdaithe sin comhionann le bailíocht riaracháin an cheada cónaithe shealadaigh nó na cosanta sealadaí nó cosanta leordhóthanaí, nó níos giorra ná an bhailíocht sin.3.Beidh athnuachan ceadúnais tiomána ar dhul in éag a mbailíochta riaracháin faoi réir an dá choinníoll seo a leanas:(a)comhlíonadh leanúnach na gcaighdeán íosta oiriúnachta coirp agus meabhraí don tiomáint a leagtar amach in Iarscríbhinn III;(b)gnáthchónaí ar chríoch an Bhallstáit atá ag eisiúint an cheadúnais, nó fianaise go bhfuil an t‑iarratasóir ag staidéar ann ar feadh 6 mhí ar a laghad, tráth a chuireann siad a n‑iarratas isteach.4.I gcás géarchéime féadfaidh na Ballstáit síneadh a chur le tréimhse bailíochta ceadúnas tiomána a rachadh in éag murach sin, ar feadh uastréimhse 6 mhí. Féadfar an síneadh a athnuachan i gcás ina leanfaidh an ghéarchéim ar aghaidh.Beidh réasúnú cuí le haon síneadh den sórt sin agus tabharfar fógra láithreach ina leith don Choimisiún. Foilseoidh an Coimisiún an fhaisnéis sin láithreach in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Tabharfaidh na Ballstáit aitheantas do bhailíocht na gceadúnas tiomána ar cuireadh síneadh lena dtréimhse bailíochta riaracháin faoin mír seo.Nuair a dhéantar difear do roinnt Ballstát le géarchéim, féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun síneadh a chur le tréimhse bailíochta riaracháin na gcatagóirí ceadúnas tiomána uile nó catagóirí áirithe ceadúnas tiomána a rachadh in éag murach sin. Ní fhéadfaidh an síneadh sin a bheith níos faide ná sé mhí agus féadfar é a athnuachan i gcás ina leanfaidh an ghéarchéim ar aghaidh. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(3).I gcás nach ndéantar difear do Bhallstát, agus nach dócha go ndéanfar difear dó, le deacrachtaí a fhágann gur dofheidhmithe ceadúnais tiomána a athnuachan de dheasca na géarchéime dá dtagraítear sa tríú fomhír, nó i gcás ina bhfuil bearta náisiúnta iomchuí déanta aige chun tionchar na ngéarchéimeanna a mhaolú, féadfaidh an Ballstát sin cinneadh a dhéanamh gan an síneadh a tugadh isteach leis an ngníomh cur chun feidhme dá dtagraítear sa tríú fomhír a chur i bhfeidhm, tar éis dó an Coimisiún a chur ar an eolas ar dtús. Cuirfidh an Coimisiún na Ballstáit eile ar an eolas ina leith agus foilseoidh sé fógra in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.Chun críocha na míre seo, ciallaíonn ‘géarchéim’ teagmhas eisceachtúil, gan choinne agus tobann, nádúrtha nó de dhéantús an duine de chineál urghnách agus de scála urghnách a tharlaíonn laistigh nó lasmuigh den Aontas, ag a bhfuil tionchair mhóra dhíreacha nó indíreacha ar réimse an iompair de bhóthar agus lena gcoisctear an fhéidearthacht do shealbhóirí ceadúnas tiomána nó do na húdaráis náisiúnta ábhartha na nósanna imeachta is gá a chur i gcrích chun iad a athnuachan nó a dhéanann dochar mór don fhéidearthacht sin.5.Gan dochar do dhlíthe náisiúnta coiriúla agus póilíneachta, féadfaidh na Ballstáit forálacha náisiúnta a bhaineann le coinníollacha seachas iad siúd dá dtagraítear sa Treoir seo a chur i bhfeidhm nuair a eisítear ceadúnais tiomána. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi sin.6.Agus ceadúnais tiomána i gcatagóirí AM, A, A1, A2, B, B1 agus BE á n‑eisiúint nó á n‑athnuachan acu, féadfaidh na Ballstáit scrúdú a éileamh ina gcuirfear i bhfeidhm na caighdeáin íosta oiriúnachta coirp agus meabhraí don tiomáint a leagtar amach in Iarscríbhinn III in ionad an fhéinmheasúnaithe a leagtar síos i bpointe 3 den Iarscríbhinn sin. Sa chás sin, cumhdaítear na héagumais liachta uile a luaitear in Iarscríbhinn III leis an scrúdú leighis.Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme faoin [dáta glactha + 18 mí] lena leagtar amach inneachar an fhéinmheasúnaithe dá dtagraítear i bpointe 3 d’Iarscríbhinn III agus lena gcumhdaítear na héagumais liachta uile a luaitear san Iarscríbhinn sin. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(2). [Leasú 99]Agus prionsabal na coimhdeachta á urramú acu, féadfaidh na Ballstáit teorainn a chur leis an tréimhse bailíochta riaracháin de cheadúnais tiomána aonair d’aon chatagóir, agus riocht sláinte agus an cumas tiomáint go sábháilte i gcomhréir le hIarscríbhinn III á gcur san áireamh, sa chás ina measfar go dteastaíonn seiceálacha leighis nó bearta ar leith eile a chur i bhfeidhm níos minice, lena n-áirítear srianta do dhaoine a sháraíonn an dlí tráchta, chun bearta sábháilteachta ar bhóithre a fheabhsú tuilleadh. [Leasuithe 256 agus 318]6a. Bunóidh na Ballstáit treoirlínte fianaise-bhunaithe do Chleachtóirí Ginearálta agus do dhochtúirí teaghlaigh chun iad siúd a d’fhéadfadh a bheith i mbaol carr a thiomáint a shainaithint, agus oibreoidh siad i gcomhar leis na húdaráis cheadúnúcháin. [Leasú 100]6b. Forbróidh na Ballstáit feachtais náisiúnta íogaireachta chun feasacht a mhúscailt i measc an phobail i gcoitinne maidir le comharthaí meabhracha nó fisiceacha a d’fhéadfadh duine a chur i mbaol feithicil a thiomáint. . [Leasú 101]7.Ní bheidh cead ag aon duine níos mó ná aon cheadúnas tiomána fisiceach amháin a bheith aige. FéadfaidhForbróidh na Ballstáit feachtais náisiúnta íogaireachta chun feasacht a mhúscailt i measc an phobail i gcoitinne maidir le comharthaí meabhracha nó fisiceacha a d’fhéadfadh duine roinnt ceadúnas tiomána móibíleach a bheith aige, ar choinníoll gurb é an Ballstát céanna a eisíonn iad.a chur i mbaol feithicil a thiomáint. [Leasú 102]Ní fhéadfaidh aon duine ceadúnais tiomána arna n‑eisiúint ag níos mó ná Ballstát amháin a bheith aige.Diúltóidh Ballstát ceadúnas tiomána a eisiúint i gcás ina suíonn sé go bhfuil ceadúnas tiomána ag an iarratasóir cheana féin a d’eisigh Ballstát eile.Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun an tríú fomhír a chur i bhfeidhm. Beidh de chuspóir ag na bearta is gá i ndáil le heisiúint, athsholáthar, athnuachan nó malartú ceadúnas tiomána a dheimhniú le Ballstáit eile sa chás a bhfuil forais réasúnacha ann a mheas go bhfuil ceadúnas tiomána eile ag an iarratasóir cheana féin. Chuige sin, úsáidfidh na Ballstáit líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána dá dtagraítear in Airteagal 19.Gan dochar d’Airteagal 3(6), cuirfidh Ballstát atá ag eisiúint ceadúnais tiomána dícheall cuí i bhfeidhm lena áirithiú go gcomhlíonann duine na ceanglais a leagtar amach i mír 1 den Airteagal seo agus cuirfidh sé i bhfeidhm a fhorálacha náisiúnta maidir leis an gceadúnas tiomána nó an ceart tiomána a chur ar ceall nó a tharraingt siar má shuitear gur eisíodh ceadúnas gan na ceanglais sin a chomhlíonadh.8.Cumhachtaítear don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 21, chun Iarscríbhinní II, III, V agus VI a leasú i gcás inar gá chun forbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha a chur san áireamh.8a. Déanfaidh an Coimisiún, ar bhonn comhairle ó shaineolaithe, cúrsa oiliúna ar líne a fhorbairt do chleachtóirí ginearálta a chuirfidh ar a gcumas measúnú a dhéanamh ar gach gné d’oiriúnacht an iarratasóra chun tiomána. [Leasú 103]
Airteagal 11Ceadúnas tiomána a eisíonn na Ballstáit a mhalartú agus a athsholáthar1.I gcás ina mbeidh sealbhóir ceadúnais tiomána bhailí a d’eisigh Ballstát imithe chun gnáthchónaí a dhéanamh i mBallstát eile, féadfaidh sé nó sí a iarraidh go ndéanfar a cheadúnas tiomána nó a ceadúnas tiomána a mhalartú ar cheadúnas coibhéiseach. An Ballstát atá ag déanamh an mhalartaithe, beidh sé a sheiceáil cén chatagóir dá bhfuil an ceadúnas atá á chur isteach bailí fós.2.Faoi réir chomhlíonadh phrionsabal an chríochachais i ndáil le dlíthe coiriúla agus póilíneachta, féadfaidh Ballstát an ghnáthchónaithe a fhorálacha náisiúnta maidir le srian a chur ar an gceart tiomána nó maidir leis an gceart tiomána a chur ar fionraí, a tharraingt siar nó a chur ar ceal a chur i bhfeidhm ar shealbhóir ceadúnais tiomána a d’eisigh Ballstát eile agus, más gá, an ceadúnas a mhalartú chun na críche sin.3.An Ballstát a bheidh ag déanamh an mhalartaithedhéanann ceadúnas tiomána fisiciúil a mhalartú, cuirfidh sé an seancheadúnas ar ais chuig údaráis an Bhallstáit a d’eisigh é agus sonróidhtabharfaidh sé na cúiseanna leis sin. Cuirfidh an Ballstát atá ag malartú an cheadúnais tiomána údaráis an Bhallstáit eisiúna ar an eolas, agus sonróidh sé na cúiseanna atá leis an malartú sin. Áiritheoidh na Ballstáit a d’eisigh an ceadúnas tiomána ar dtús nach féidir breathnú ar an seancheadúnas tiomána móibíleach a thuilleadh. Chun críocha cumarsáide, bainfidh na Ballstáit úsáid as líonra an Aontais um cheadúnais tiomána dá dtagraítear in Airteagal 19(1). [Leasú 104]4.Ní féidir ceadúnas athsholáthair ar cheadúnas tiomána ar cailleadh nó ar goideadh é a fháil ach ó na húdaráis inniúla sa Bhallstát ina bhfuil gnáthchónaí ar an sealbhóir. Soláthróidh na húdaráis sin an ceadúnas athsholáthair ar bhonn na faisnéise atá acu nó, nuair is iomchuí, ar bhonn fianaise ó údaráis inniúla an Bhallstáit a d’eisigh an ceadúnas bunaidh.
Airteagal 11aCeadúnas tiomána eatramhach1. Le linn athsholáthar, athnuachan nó malartú ceadúnais tiomána, eiseoidh an Ballstát atá ag feidhmiú an athsholáthair, an athnuachan nó an malartú ceadúnas tiomána eatramhach i bhfoirm deimhnithe, fiú más é an Ballstát céanna é a d’eisigh an ceadúnas roimhe sin. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh faoin 31 Nollaig 2025 i gcomhréir le hAirteagal 21 chun an Treoir seo a fhorlíonadh trí fhoirm chaighdeánaithe shamplach a leagan síos le haghaidh deimhniú den sórt sin. Agus na gníomhartha tarmligthe sin á nglacadh aige, tabharfaidh an Coimisiún aird chuí ar aon riosca a bhaineann le brionnú foirmeacha den sórt sin. 2. Beidh an deimhniú arna eisiúint ag Ballstát faoin Airteagal seo bailí ar feadh uastréimhse míosa. Tabharfaidh na Ballstáit aitheantas frithpháirteach do dheimhnithe den sórt sin. I gcás ina mbeidh athsholáthar, athnuachan nó malartú an cheadúnais tiomána níos faide, féadfaidh na Ballstáit an deimhniú sin a athnuachan faoi dhó, ar feadh na tréimhse nach faide ná aon mhí amháin le haghaidh gach deimhniú. Scoirfidh bailíocht deimhnithe den sórt sin go huathoibríoch a luaithe a thiocfaidh ceadúnas fisiciúil nó móibíleach i seilbh an tsealbhóra i gcomhréir le hAirteagal 3. [Leasú 105]
Airteagal 12Malartú ceadúnas tiomána arna n‑eisiúint ag tríú tíortha1.I gcás ina ndéanann Ballstát foráil maidir le ceadúnas tiomána a mhalartú, ar ceadúnas é a d’eisigh tríú tír do shealbhóir a chuaigh chun gnáthchónaithe ar a chríoch, déanfaidh an Ballstáit sin an ceadúnas a mhalartú i gcomhréir le forálacha an Airteagail seo.2.I gcás ina ndéanann Ballstát ceadúnas tiomána a mhalartú, ar ceadúnas é a d’eisigh tríú tír nach raibh ina hábhar cinnidh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 7, déanfar an malartú sin a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána a eiseoidh an Ballstát sin tríd an gcód ábhartha ó Chuid E d’Iarscríbhinn I a mharcáil, agus déanfar an rud céanna maidir le haon athnuachan nó athsholáthar ina dhiaidh sin. Má aistríonn sealbhóir an cheadúnais sin a ghnáthchónaí nó a gnáthchónaí chuig Ballstát eile, ní gá don Bhallstát eile sin prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a leagtar amach in Airteagal 3(6) a chur i bhfeidhm.I gcás malartuithe den sórt sin, cuirfidh na Ballstáit forálacha a reachtaíochta náisiúnta i bhfeidhm, i gcomhréir leis na coinníollacha dá bhforáiltear sa mhír seo.3.I gcás ina n‑eisiatar ceadúnas tiomána i gcatagóir agus ag tríú tír a bhí ina hábhar cinnidh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 7, ní dhéanfar an malartú sin a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána a eisíonn an Ballstát lena mbaineann. Sna cásanna sin, déanfaidh na Ballstáit an ceadúnas tiomána a mhalartú i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa chinneadh cur chun feidhme ábhartha.4.I gcás ina malartaítear ceadúnas tiomána arna eisiúint ag Ballstát le haghaidh ceadúnas tiomána arna eisiúint ag tríú tír, ní cheanglóidh na Ballstáit go gcomhlíonfar aon choinníoll breise seachas na coinníollacha a leagtar amach i bpointe (a) d’Airteagal 10(3), ná ní dhéanfaidh siad taifead ar aon fhaisnéis bhreise chun an ceadúnas tiomána sin a mhalartú le haghaidh ceadúnas tiomána arna eisiúint acu, a mhéid a bhaineann le catagóirí an cheadúnais tiomána tosaigh.Sa chás dá dtagraítear sa chéad fhomhír, i gcás ina n‑iarrann iarratasóir ceadúnas tiomána a mhalartú atá bailí freisin do chatagóirí a bhfuair sé nó sí an ceart tiomána ina leith i dtríú tír, beidh feidhm ag na rialacha seo a leanas:(a)má eisíodh ceadúnas tiomána i gcatagóir agus ag tríú tír a bhí ina hábhar cinnidh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 7, beidh feidhm ag mír 3;(b)in éagmais cinneadh cur chun feidhme den sórt sin, beidh feidhm ag mír 2.5.Ní tharlóidh na malartuithe dá dtagraítear i míreanna 2, 3 agus 4 ach amháin má tugadh suas an ceadúnas a d’eisigh an tríú tír d’údaráis inniúla an Bhallstáit atá ag déanamh an mhalartaithe.6.Féadfaidh an Coimisiún a shainaithint go bhfuil creat iompair de bhóthar ag tríú tír lena ráthaítear, go hiomlán nó go páirteach, leibhéal sábháilteachta ar bhóithre atá inchomparáide le leibhéal an Aontais, lena gceadaítear na ceadúnais tiomána a eisíonn an tríú tír sin a mhalartú gan an malartú sin a thaifeadadh ar na ceadúnais tiomána a d’eisigh na Ballstáit, tar éis dó coinníollacha réamhshainithe áirithe a chomhlíonadh más gá.I gcás ina sainaithníonn an Coimisiún tríú tír den sórt sin, féadfaidh sé measúnú a dhéanamh ar chreat iompair de bhóthar an tríú tír i gcomhar leis na Ballstáit. Beidh sé mhí ag na Ballstáit a dtuairim a thabhairt maidir leis an gcreat iompair de bhóthar atá i bhfeidhm sa tríú sa tríú tír shainaitheanta. Leanfaidh an Coimisiún ar aghaidh leis an measúnú a luaithe a luaithe a gheobhaidh sé tuairim ó na Ballstáit uile nó a luaithe a bheidh an teorainn ama chun na tuairimí a sheoladh caite, cibé acu is déanaítúisce. [Leasú 106]Agus measúnú á dhéanamh ar an gcreat iompair de bhóthar atá i bhfeidhm i dtríú tír, cuirfidh an Coimisiún ceann amháin de na gnéithe seo a leanas ar a laghad san áireamh:(a)na ceanglais ceadúnúcháin tiomána atá i bhfeidhm, amhail aicmiú catagóirí ceadúnais tiomána, ceanglais aoise íosta, ceanglais agus coinníollacha oiliúna agus tástálacha tiomána, agus caighdeáin leighis chun an ceadúnas a eisiúint;(b)cibé acu a eisíonn nó nach n‑eisíonn an tríú tír ceadúnais tiomána mhóibíleacha agus, má eisíonn, na sonraí teicniúla agus struchtúracha is infheidhme chun an córas a oibriú;(c)a mhéid atá ceadúnais tiomána bhrionnaithe i gcúrsaíocht agus na bearta a dhéantar chun brionnú ceadúnas tiomána a chosc;(d)tréimhse bailíochta riaracháin na gceadúnas tiomána a eisíonn an tríú tír;(e)na dálaí tráchta sa tríú tír agus cibé acu atá nó nach bhfuil siad inchomparáide leis na dálaí tráchta ar na gréasáin tráchta san Aontas;(f)feidhmíocht sábháilteachta ar bhóithre an tríú tír.(fa) an córas malartaithe a bunaíodh do cheadúnais tiomána an Aontais sa tríú tír. [Leasú 107]7.Tar éis don Choimisiún an measúnú dá dtagraítear i mír 6 a dhéanamh agus trí bhíthin cinntí cur chun feidhme, féadfaidh sé cinneadh a dhéanamh go bhfuil creat iompair de bhóthar i bhfeidhm ag tríú tír lena ráthaítear, go hiomlán nó go páirteach, leibhéal sábháilteacht ar bhóithre atá inchomparáide le leibhéal an Aontais le haghaidh ceadúnais tiomána a eisíonn an tríú tír sin atá le malartú gan an malartú sin a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána a eisíonn an Ballstát.Beidh an méid seo a leanas ar a laghad sa chinneadh cur chun feidhme:(a)catagóirí na gceadúnas tiomána dá dtagraítear in Airteagal 6, a bhféadfar malartú a dhéanamh ina leith gan é a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána a eisíonn an Ballstát;(b)dátaí eisiúna na gceadúnas tiomána ag an tríú tír, a bhféadfar malartú a dhéanamh uaithi gan é a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána a eisíonn an Ballstát;(c)aon choinníoll ginearálta atá le comhlíonadh chun barántúlacht an doiciméid oifigiúil atá le malartú a fhíorú;(d)aon choinníoll ginearálta atá le comhlíonadh ag an iarratasóir chun comhlíontacht leis na caighdeáin leighis a leagtar síos in Iarscríbhinn III a léiriú, roimh an malartú.I gcás nach féidir an dara fomhír, pointí (a) nó (b) den mhír seo a chomhlíonadh le ceadúnas an iarratasóra, féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh an ceadúnas tiomána a mhalartú i gcomhréir le mír 2. I gcás nach bhfuil an t‑iarratasóir inn ann an dara fomhír, pointí (c) nó (d), den mhír seo a chomhlíonadh, diúltóidh na Ballstáit an ceadúnas tiomána a mhalartú. Aon choinníoll breise a d’fhéadfadh a bheith sa chinneadh cur chun feidhme, déanfar foráil leis maidir le hinfheidhmeacht fhorálacha náisiúnta na mBallstát i gcomhréir le mír 2, nó maidir le malartú an cheadúnais tiomána a dhiúltú, i gcás nach gcomhlíonann an t‑iarratasóir na coinníollacha sin.Déanfar na cinntí cur chun feidhme a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(2).8.Leis an gcinneadh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 7 maidir, déanfar foráil maidir le hathbhreithniú tréimhsiúil, gach 4 bliana ar a laghad, ar staid na sábháilteachta ar bhóithre sa tríú tír lena mbaineann. Ag brath ar chonclúidí an athbhreithnithe, déanfaidh an Coimisiún an cinneadh cur chun feidhme dá dtagraítear in mír 7 a choinneáil ar bun, a leasú nó a chur ar fionraí, a oiread agus is gá, nó a aisghairm.8a. Féadfar CPC nua arna eisiúint ag Ballstát a chur in ionad deimhniú inniúlachta gairmiúla (CPC), nó deimhniú coibhéiseach, arna eisiúint ag tríú tír dá dtagraítear i mír 2, i gcás ina mbeidh oiliúint bhreise inniúlachta suas le 35 uair an chloig curtha i gcrích ag an sealbhóir sa Bhallstát sin. Cuirfear an oiliúint bhreise sin i gcrích i dteanga an Aontais is fearr a thuigeann [iarrthóir]. Más gá, i gcomhréir le Treoir (AE) 2022/2561 maidir le cáiliú tosaigh agus oiliúint thréimhsiúil tiománaithe feithiclí áirithe bóthair chun earraí nó paisinéirí a iomparTreoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 maidir le cáiliú tosaigh agus le hoiliúint thréimhsiúil tiománaithe feithiclí áirithe bóthair i gcomhair iompar earraí nó paisinéirí (IO L 330, 23.12.2022, lch. 46)., chun ardleibhéal inniúlachta agus sábháilteachta ar bhóithre a áirithiú, cuirfear tacaíocht teanga iomchuí ar fáil.Chun a chinneadh an bhfuil rialacha ag tríú tíortha atá inchomparáide go hiomlán nó i bpáirt le rialacha comhfhreagracha de chuid an Aontais lena ráthaítear leibhéal sábháilteachta ar bhóithre atá inchomparáide go hiomlán nó i bpáirt leis an leibhéal sin san Aontas, tugtar de chumhacht don Choimisiún a ghlacadh faoin ... [2 bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach leasaithí seo] gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 21 chun an Treoir seo a fhorlíonadh, trí na coinníollacha a leagan síos maidir le measúnú a dhéanamh ar rialacha tríú tír maidir le hoiliúint ghairmiúil do thiománaithe nó rialacha tríú tír maidir le nósanna imeachta deimhniúcháin agus scrúdúcháin, nó iad araon, agus na critéir agus na modheolaíochtaí a úsáidfear nuair a dhéantar measúnú orthu. Ar bhonn na [gníomhartha tarmligthe/coinníollacha measúnaithe, na gcritéar agus na modheolaíochtaí], agus i gcomhar leis na Ballstáit i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach i mír 6, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme, ina leagfar amach a chinneadh go bhfuil rialacha ag tríú tír ar leith maidir le hoiliúint ghairmiúil do thiománaithe agus/nó rialacha maidir le nósanna imeachta deimhniúcháin agus scrúdúcháin atá inchomparáide go hiomlán nó i bpáirt le rialacha comhfhreagracha an Aontais lena ráthaítear leibhéal sábháilteachta ar bhóithre atá inchomparáide go hiomlán nó i bpáirt leis an leibhéal sin san Aontas. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(2). [Leasú 108]9.Foilseoidh an Coimisiún in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh agus ar a shuíomh gréasáin an Choimisiúin, foilseoidh an Coimisiún liosta de na tríú tíortha a bhí ina n‑ábhar do chinneadh cur chun feidhme i gcomhréir le mír 7míreanna 7 agus 8a, agus foilseoidh sé dá réir sin aon athruithe ábhartha a rinneadh i gcomhréir le mír 98. [Leasú 109]10.Bunóidh an Coimisiún líonra eolais chun eolas agus faisnéis maidir le dea‑chleachtais chun tiománaithe gairmiúla eachtracha a chomhtháthú sa mhargadh inmheánach a chomhiomlánú, a phróiseáil agus a scaipeadh. Beidh údaráis, ionaid barr feabhais, ollscoileanna agus taighdeoirí, comhpháirtithe sóisialta agus gníomhaithe ábhartha eile ó na Ballstáit ábhartha san áireamh sa líonra.
Airteagal 12aArdán comhair1. Bunóidh an Coimisiún ardán comhair chun eolas agus faisnéis a chomhiomlánú, a phróiseáil agus a scaipeadh maidir le dea-chleachtais maidir leis an méid seo a leanas:(a) scéimeanna oiliúna tiománaithe sna Ballstáit, lena n-áirítear oiliúint maidir le feithiclí úsáide speisialta amhail innealra soghluaiste nach innealra bóthair é,(b) ceadúnú agus gnáthúsáid feithiclí sainúsáide, amhail Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é sna Ballstáit éagsúla, lena n-áirítear impleachtaí trasteorann na ndifríochtaí idir na rialacha seo d’fhonn úsáid an innealra sin a éascú, agus(c) aon saincheist eile a mheastar a bheith iomchuí.2. Áireofar ar an ardán údaráis ábhartha na mBallstát, agus geallsealbhóirí ábhartha na hearnála iompair de bhóthar, agus i gcás inar féidir, éascóidh sé forbairt a dhéanamh ar na dea-chleachtais sin. [Leasú 320]
Airteagal 13Éifeachtaí an ceart tiomána nó ceadúnas tiomána a shrianadh, a chur ar fionraí, a tharraingt siar nó a chur ar ceall1.Diúltóidh Ballstát ceadúnas tiomána a eisiúint d’iarratasóir a bhfuil ceadúnas tiomána aige atá srianta, curtha ar fionraí, tarraingthe siar nó curtha ar ceall i mBallstát eile.2.Diúltóidh Ballstát aitheantas a thabhairt do bhailíocht aon cheadúnais tiomána a d’eisigh Ballstát eile do dhuine a bhfuil a cheadúnas tiomána nó a cheart tiomána srianta, curtha ar fionraí, tarraingthe siar nó curtha ar ceall ar chríoch an Bhallstáit eile.3.Measfar ceadúnas tiomána nó an ceart tiomána a bheith srianta, curtha ar fionraí, tarraingthe siar nó curtha ar ceall chun críocha an Airteagail seo fad atá an duine lena mbaineann fós le haon choinníollacha, arna bhforchur ag Ballstát, a chomhlíonadh, ar coinníollacha iad nach mór dó nó di a chomhlíonadh chun go mbeidh sé nó sí in ann a ceart tiomána nó a ceart tiomána nó an ceadúnas tiomána a aisghabháil nó a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar cheadúnas nua.Aon choinníollacha a fhorchuirfidh na Ballstáit chun go mbeidh an sealbhóir a cheart tiomána nó a ceart tiomána nó an ceadúnas tiomána a aisghabháil nó a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar cheann nua, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh na coinníollacha sin comhréireach, neamh‑idirdhealaitheach do shealbhóirí ceadúnas tiomána arna n‑eisiúint ag aon Bhallstát eile agus nach mbeidh diúltú ceadúnas tiomána a eisiúint ná aitheantas a thabhairt do cheadúnas tiomána arna eisiúint ag Ballstát eile ar feadh tréimhse éiginnte mar thoradh orthu féin.Cuirfidh Ballstát ceadúnas tiomána ar fionraí má léiríonn an scrúdú sláinte lena ndeimhnítear bailíocht dá dtagraítear in Airteagal 10 nach féidir na ceanglais fhisiceacha agus shíceolaíocha maidir leis na riochtaí leighis dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a chomhlíonadh go sealadach. [Leasú 110]4.Ní thuigfear le haon ní san Airteagal seo go gcuirtear bac ar na Ballstáit cosc ar dhuine tiomáint ina gcríocha ar feadh tréimhse éiginnte gan an deis a thabhairt dó nó di a cheart tiomána nó a ceart tiomána nó an ceadúnas tiomána a aisghabháil nó a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar ceadúnas nua, i gcás ina mbeidh údar leis sin ar bhonn a (h)iompraíochta.I gcás inar fhorchuir Ballstát cosc éiginnte ar thiomáint, i gcomhréir leis an mír seo, féadfaidh an Ballstát sin diúltú go do bhailíocht aon cheadúnais tiomána a d’eisigh Ballstát eile a aithint ar feadh tréimhse éiginnte, ina chríoch féin. De mhaolú ar mhír 1, féadfaidh Ballstáit eile ceadúnas tiomána a eisiúint don duine sin, tar éis dó dul i gcomhairle leis an mBallstát a fhorchuireann an cosc éiginnte ar thiomáint.
Airteagal 14Scéim tiomána tionlactha1.De mhaolú ar Airteagal 7(1), pointí (b) agus (d) faoi seach, eiseoidh na Ballstáit ceadúnais tiomána, i gcomhréir le hAirteagal 10(1), le haghaidh chatagóirí B, C agus C1 agus C atá marcáilte le cód Aontais 98.02 a shonraítear i gCuid E d’Iarscríbhinn I, d’iarratasóirí a bhfuil 17 mbliana d’aois slánaithe acu. [Leasú 111]2.Sealbhóirí ceadúnais tiomána atá marcáilte le cód Aontais 98.02 agus nach bhfuil 18 mbliana d’aois go fóillslánaithe acu, ní thiomáinfidh siad ach amháin nuair a bheidh duine in éineacht leo sa suíochán tosaigh paisinéara, ar duine é atá in ann treoir a thabhairt le linn na tiomána. Comhlíonfaidh an duine tionlacain na rialacha maidir le tiomáint faoi thionchar alcóil nó drugaí nó i staid éagumasaithe ar aon chúis eile, agus comhlíonfaidh séa chomhlíonann na coinníollacha seo a leanas: [Leasú 112](a)tá sé nó sí 25 bliana d’aois ar a laghad;(b)tá ceadúnas tiomána de chuid an Aontais Eorpaigh den chatagóir ábhartha aige nó aici a eisíodh níos mó ná 5 bliana ó shin; [Leasú 113](c)ní raibh sé nó sí faoi réir dícháiliúcháin tiomána le 5 bliana anuas;(d)ní raibh sé nó sí faoi réir cinnidh i réimse an dlí choiriúil mar thoradh ar chion a bhaineann le trácht ar bhóithre;(e)i gcás feithicil de chatagóir C agus C1, tá an cháilíocht agus an oiliúint aige nó aici dá bhforáiltear i Treoir (AE) 2022/2561. [Leasú 114](ea) i gcás feithiclí de chatagóir C agus de chatagóir feithicle C1, go ndearna sé nó sí cúrsa oiliúna tiomnaithe 7 n-uair an chloig chun na scileanna gairmiúla agus oideolaíochta is gá a fhoghlaim, mar chuid dá n-oiliúint thréimhsiúil CPC. [Leasú 115]Féadfaidh na Ballstáit a chinneadh fad na hoiliúna a mhéadú go dtí 14 uair an chloig. [Leasú 116]3.Féadfaidh na Ballstáit cáipéis aitheantais na ndaoine tionlacain dá dtagraítear i mír 2 a éileamh chun a áirithiú go gcomhlíonfar an tAirteagal seo. Féadfaidh na Ballstáit teorainn a chur le líon na ndaoine tionlacain a d’fhéadfadh a bheith ann.3a. Ní chuireann an scéim tiomána tionlacain srian ar roghanna reatha na mBallstát chun an aois íosta do chatagóir B a ísliú mar a leagtar amach in Airteagal 7(2) den Treoir seo agus chun coinníollacha gaolmhara a chur i bhfeidhm ar an leibhéal náisiúnta. [Leasú 117]4.Féadfaidh na Ballstáit coinníollacha breise a chur i bhfeidhm maidir le ceadúnas tiomána atá marcáilte le cód Aontais 98.02 a eisiúint d’iarratasóirí nach bhfuil 18 mbliana d’aois go fóill. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi sin. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis sin ar fáil ar don phobal.4a. Féadfaidh na Ballstáit an aois a leagtar amach i mír 1 a laghdú do dhaoine a bhfuil a ngnátháit chónaithe ina gcríoch chun treoirthionscadail a reáchtáil agus sonraí a bhailiú maidir leis an éifeacht a bhíonn ag scéimeanna tionlacain tiomána a bhfuil aois níos ísle acu mar chuid d’oiliúint an iarratasóra go dtí go mbainfidh sé nó sí 3 500 km amach. Más mian le Ballstát úsáid a bhaint as an rogha sin, cuirfidh sé iarraidh réasúnaithe faoi bhráid an Choimisiúin. Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an iarraidh sin trí idirphlé leis an mBallstát lena mbaineann agus déanfaidh sé cinneadh laistigh de 3 mhí. Féadfaidh an Coimisiún an iarraidh a fhormheas nó a dhiúltú trí thuairim réasúnaithe a thíolacadh, nó í a fhormheas ar choinníollacha breise chun an tsábháilteacht ar bhóithre a áirithiú. Leanfaidh forálacha mhír 2, mhír 3 agus mhír 4 d’fheidhm a bheith acu, i gcás ina ndeonóidh an Coimisiún maolú. Déanfaidh na Ballstáit faireachán ar thorthaí na dtreoirthionscadal formheasta agus déanfaidh siad iad a thuairisciú don Choimisiún. Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar na hiarrataí agus, nuair a bheidh siad ar fáil, ar thorthaí na dtreoirthionscadal formheasta ina chuid athbhreithnithe tréimhsiúla. [Leasú 118]
Airteagal 15Tréimhse phromhaidh1.Measfar gur tiománaí nuacheadúnaithe é sealbhóir ceadúnais tiomána de chatagóir ar leith arna eisiúint den chéad uair agus beidh sé faoi réir tréimhse phromhaidh 2 bhliain ar a laghad. Leagfaidh na Ballstáit síos rialacha maidir le fad na tréimhse agus na pionóis do thiománaithe nuacheadúnaithe. [Leasú 119]1a. Bunóidh na Ballstáit oibleagáid ar thiománaithe nuacheadúnaithe diosca caighdeánach de chuid an Aontais a thaispeáint ar ghaothscáth cúil a bhfeithicle ar feadh fhad iomlán a dtréimhse phromhaidh. Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná [6 mhí ó dháta theacht i bhfeidhm na Treorach seo] gníomh tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 21 lena mbunaítear na sonraíochtaí coiteanna amhairc don diosca coiteann. [Leasú 268]2.DéanfaidhLeagfaidh na Ballstáit síos rialacha a leagan síos maidir le pionóis le haghaidh tiománaithedo thiománaithe nuacheadúnaithe ag a bhfuil tiúchana thiomáineann le leibhéal alcóil san fhuilfola os cionn 00.2 g/mL nó faoi thionchar substaintí síceatrópacha nó támhshuanaigh.0g/mL Bunóidh údaráis forfheidhmithe na mBallstát tairseach thomhais neamhfhulaingthe theicniúil ar bhonn na teorann cainníochtaithe is ísle lena gcuirtear san áireamh nochtadh éighníomhach nó de thaisme agus déanfaidh siad gach beart is gá lenachun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad. Beidh na pionóis sin éifeachtach, comhréireach, athchomhairleach neamh‑idirdhealaitheachagus neamh-idirdhealaitheach, agus féadfar dícháiliú chun tiomána a áireamh leo. [Leasú 120]2a. Leagfaidh na Ballstáit síos rialacha níos déine maidir le pionóis do thiománaithe nuacheadúnaithe, lena n-áirítear i gcás ina dteipeann orthu trealamh sábháilteachta a úsáid nó tiomáint gan ceadúnas tiomána bailí, agus déanfaidh siad gach beart is gá chun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad. Beidh na pionóis sin éifeachtach, comhréireach, achomhairleach agus neamh-idirdhealaitheach. [Leasú 121]2b. Féadfaidh na Ballstáit cur i bhfeidhm an chórais neamhfhulaingthe i gcás alcóil agus drugaí sícighníomhacha aindleathacha a leathnú chuig gach tiománaí. [Leasú 269]3.Féadfaidh na Ballstáit rialacha breise a bhunú a bheidh infheidhme ar a gcríoch maidir le tiománaithe nuacheadúnaithe le linn na tréimhse promhaidh chun sábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi sin. Ní chuirfidh na rialacha sin teorainn le tiomáint san oíche. [Leasú 122]4.Ceadúnais tiomána a eisiatar le linn tréimhse phromhaidh, déanfaidh na Ballstáit iad a mharcáil le cód Aontais 98.01 a shonraítear i gCuid E d’Iarscríbhinn I.5.Ní chuirfear tréimhse phromhaidh i bhfeidhm maidir le tiománaithe a bhfuil ceadúnas tiomána de chatagóir A2 nó A á fháil acu i gcomhréir le pointe (c) d’Airteagal 10(1).5a. Maidir le tiománaithe a fhaigheann catagóir nua le linn a dtréimhse phromhaidh do chatagóir cheadúnais a eisíodh roimhe sin, féadfar an tréimhse phromhaidh don chatagóir nua a laghdú agus tréimhse phromhaidh atá curtha i gcrích cheana féin á cur san áireamh, faoi réir íostréimhse 6 mhí. Ní bheidh feidhm ag laghdú den sórt sin má eisítear an ceadúnas tiomána atá ann cheana le haghaidh chatagóir AM amháin. [Leasú 123]5b. Moltar do na Ballstáit oiliúint atá oiriúnach ó thaobh aoise de maidir le rialacha sábháilteachta ar bhóithre agus oiliúint maidir le feasacht ar rioscaí tráchta a áireamh mar chuid dá gcuraclam bunscoile agus meánscoile. + Féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as ioncam atá curtha in áirithe faoi [Threoir 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleTreoir (AE) Uimh. 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Márta 2015 lena n-éascaítear malartú trasteorann faisnéise faoi chionta tráchta a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre (IO L 68, 13.3.2015, lch. 9).] chun tacaíocht airgeadais a thabhairt do thionscnaimh den sórt sin. Féadfaidh an Coimisiún na hacmhainní a luaitear in [Airteagal 8a den Treoir sin] a úsáid chun tacaíocht airgeadais a thabhairt do thionscnaimh den sórt sin freisin. [Leasú 124]
Airteagal 16Scrúdaitheoirí1.Comhlíonfaidh scrúdaitheoirí tiomána na caighdeáin íosta a leagtar amach in Iarscríbhinn IV.Scrúdaitheoirí tiomána a bhí ag obair cheana sa cháil sin roimh an 19 Eanáir 2013theacht i bhfeidhm na Treorach seo, ní bheidh siad ach amháin faoi réir ach ag na ceanglaisna gceanglas a bhaineann le dearbhú cáilíochta agus bearta maidir le hoiliúint thréimhsiúil rialta. [Leasú 125]2.Cumhachtaítear don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 21, chun Iarscríbhinn IV a leasú i gcás inar gá chun forbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha a chur san áireamh.
Airteagal 17Gnáthchónaí1.Chun críocha na Treorach seo, is é ‘gnáthchónaí’ an áit ina bhfuil cónaí ar dhuine go hiondúil, is é sin ar feadh 185 lá ar a laghad i ngach bliain féilire, mar gheall ar cheangail phearsanta nó gairme, agus ghairme, nó, i gcás duine nach bhfuil aon cheangail ghairme aige, mar gheall ar cheangail phearsanta lena léirítear go bhfuil dlúthnasc ag an duine sin leis an áit ina bhfuil cónaí air nó uirthi. [Leasú 126]Mar sin féin, i gcás gnáthchónaí duine nach ionann an áit a bhfuil a cheangail ghairme agus an áit a bhfuil a cheangail phearsanta/a ceangail phearsanta agus a chónaíonn, dá dhroim sin, idir áiteanna éagsúla atá lonnaithe in dhá Bhallstát nó i níos mó ná dhá Bhallstát, measfar gurb é an áit ina bhfuil a cheangail phearsanta/a ceangail phearsanta é, ar choinníoll go bhfilleann an duine sin ar an áit sin go tráthrialta. Ní gá an coinníoll deireanach sin a chomhlíonadh más rud é go bhfuil an duine ina chónaí i mBallstát chun tasc d’fhad cinnte a dhéanamh. Ní thabharfar le tuiscint go mbeidh athrú gnáthchónaí i gceist toisc duine a bheith ag freastal ar ollscoil nó ar scoil.2.Chun críocha pointe (b) d’Airteagal 10(3), agus Airteagal 11(4), measfar gnáthchónaí fhoireann sheirbhísí taidhleoireachta an Aontais nó a Bhallstát, nó gnáthchónaí na mball dá dteaghlach ar cuid dá dteaghlaigh iad, a bheith ar chríoch na mBallstát a d’eisigh na ceadúnais tiomána atá á n‑athnuachan nó á n‑athsholáthar.Chun críocha an Airteagail seo, áirítear i ‘seirbhís taidhleoireachta an Aontais’ oifigigh ó ranna ábhartha Ardrúnaíocht na Comhairle agus an Choimisiúin, chomh maith le foireann ar iasacht ó sheirbhísí taidhleoireachta náisiúnta na mBallstát agus aon bhall foirne nó aon chonraitheoir atá ag obair d’institiúidí , comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais réimse na hionadaíochta seachtraí agus a bhfuil orthu cónaí 181 lá ar a laghad ar chríoch tríú tír amháin nó níos mó i mbliain féilire chun a ndualgais chonarthacha a chomhlíonadh.3.I gcás nach féidir le sealbhóir ceadúnais tiomána a áit nó a háit ghnáthchónaithe i mBallstát ar leith a chruthú faoi mhír 1, féadfaidh an sealbhóir a cheadúnas tiomána nó a ceadúnas tiomána a athnuachan sa Bhallstát a d’eisigh é ar dtús, mar sheift dheireanach.4.De mhaolú ar phointe (e) d’Airteagal 10(1) agus chun na críche sonraí a bhaineann le ceadúnas tiomána chatagóir B a eisiúint den chéad uair, iarratasóir nach ionann a Bhallstát gnáthchónaithe agus Ballstát a shaoránachta nó a saoránachta, féadfaidh Ballstát na saoránachta an ceadúnas tiomána a eisiúint, i gcás nach bhforálann an Ballstát gnáthchónaithe go bhféadfaí pas a fháil sna tástálacha teoiriciúla nó praiticiúla i gceann de theangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh de chuid an Bhallstáit saoránachta nó le hateangaire. [Leasú 127]
Airteagal 18Coibhéisí idir ceadúnais nach bhfuil de réir mhúnla caighdeánach an Aontais1.Cuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm na coibhéisí a bunaíodh le Cinneadh (AE) 2016/1945Cinneadh (AE) 2016/1945 ón gCoimisiún an 14 Deireadh Fómhair 2016 maidir le coibhéisí idir catagóirí ceadúnas tiomána (IO L 302, 9.11.2016, lch. 62).ón gCoimisiún, cuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm iad idir teidlíochtaí a fuarthas roimh an 19 Eanáir 2013theacht i bhfeidhm na Treorach seo agus na catagóirí a leagtar amach in Airteagal 6 den Treoir seo. [Leasú 128]2.Ní dhéanfar aon teidlíocht chun tiomána a deonaíodhatá deonaithe roimh an 19 Eanáir 2013, ní bhainfear í ná ní dhéanfar ítheacht i bhfeidhm na Treorach seo a bhaint ná a cháiliú ar bhealach ar bith le forálacha na Treorach seo. [Leasú 129]
Airteagal 19Cúnamh frithpháirteach1.Tabharfaidh na Ballstáit cúnamh dá chéile i gcur chun feidhme na Treorach seo. Malartóidh siad faisnéis maidir leis na ceadúnais atá eisithe, malartaithe, athsholáthartha, athnuaite, srianta, curtha ar fionraí, tarraingthe siar, curtha ar ceall nó cealaithe acu, maidir leis na dícháiliúcháin tiomána a d’fhorchuir siad nó a bheartaíonn siad a fhorchur agus rachaidh siad i gcomhairle le chéile chun a fhíorú an bhfuil iarratasóir ar cheadúnas tiomána faoi réir dícháiliúchán tiomána in aon Bhallstáit nó nach bhfuil. Úsáidfidh siad líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána a bunaíodh chun na gcríoch sin.2.Féadfaidh na Ballstáit líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána a úsáid freisin chun faisnéis a mhalartú chun na gcríoch seo a leanas:(a)chun é a chur ar a gcumas dá n‑údaráis bailíocht agus barántúlacht ceadúnais tiomána a fhíorú le linn seiceálacha cois bóthair nó mar chuid de bhearta frithbhrionnaithe;(b)chun imscrúduithe a éascú arb é is aidhm dóibh an duine faoi dhliteanas maidir le cionta mótarthráchta a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre a shainaithint, i gcomhréir le Treoir (AE) 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleTreoir (AE) Uimh. 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Márta 2015 lena n‑éascaítear malartú trasteorann faisnéise faoi chionta tráchta a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre (IO L 68, 13.3.2015, lch. 9).;(c)chun cionta coiriúla dá dtagraítear in [TAGAIRT DO PRÜM II]a bhaineann le trácht ar bhóithre a chosc, a bhrath agus a imscrúdú i gcomhréir le [REFERENCE TO PRÜM II], ar choinníoll go mbeidh feidhm ag na coinníollacha uile is gá chun na críche sin agus aird chuí á tabhairt ar phrionsabail an teorannaithe de réir cuspóra, an riachtanais agus na comhréireachta; [Leasú 130](d)chun Treoir (AE) 2022/2561 a fhorfheidhmiú;(e)chun [TREOIR NUA MAIDIR LE hÉIFEACHT UILE‑AONTAIS A BHEITH AG DÍCHÁILIÚCHÁIN TIOMÁNA ÁIRITHE] a chur i bhfeidhm agus a fhorfheidhmiú.3.Déanfar rochtain ar an líonra a shlánú. Leis an líonra, déanfar foráil maidir le malartú faisnéise sioncronach (fíor‑ama) agus aisioncronach, agus maidir le teachtaireachtaí, fógraí agus ceangaltáin shlána a sheoladh agus a ghlacadh.Déanfaidh na Ballstáit na bearta ar fad is gá chun a áirithiú go mbeidh an fhaisnéis a mhalartófar tríd an líonra cothrom le dáta.Ní fhéadfaidh na Ballstáit rochtain ar an líonra a dheonú ach amháin do na húdaráis atá inniúil chun na gcríoch dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2.4.Tabharfaidh na Ballstáit cúnamh dá chéile freisin chun an ceadúnas tiomána móibíleach a chur chun feidhme, go háirithe chun idir‑inoibritheacht rianúil idir na feidhmchláir agus na gnéithe fíorúcháin dá dtagraítear i gCuid C d’Iarscríbhinn I a ráthú.5.Chun idir‑inoibritheacht a áirithiú idir na córais náisiúnta atá nasctha le líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána agus cosaint na sonraí pearsanta a mhalartaítear sa chomhthéacs sin, faoin 6 Meitheamh 2026 glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena leagtar síos ceanglais mhionsonraithe oibríochtúla, chomhéadain agus theicniúla líonra an Aontais Eorpaigh um cheadúnais tiomána. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(2).6.Féadfaidh na Ballstáit oibriú i gcomhar le chéile chun aon srian páirteach, fionraí, tarraingt siar nó cealú ar an gceart tiomána nó ar cheadúnas tiomána a fhorfheidhmiú, go háirithe i gcás ina bhfuil na bearta faoi seach teoranta do chatagóirí áirithe ceadúnas tiomána nó do chríocha Ballstát áirithe, go háirithe trí fhormhuiniú ar na ceadúnais tiomána a d’eisigh siad.
Airteagal 20AthbhreithniúCuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas ar bhonn bliantúil maidir le líon na gceadúnas tiomána a eisiatar, a athnuaitear, a athsholáthraítear, a tharraingítear siar agus a mhalartaítear, le haghaidh gach catagóire, lena n‑áirítearn-áirítear sonraí maidir le heisiúint agus úsáid ceadúnas tiomána móibíleach. Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas freisin laistigh de 3 mhí má dhéantar na dlíthe, na rialacháin agus na forálacha riaracháin a ghlac siad, a bhfuil gá leo chun an Treoir seo a chomhlíonadh, a athrú ar bhealach a dhéanann difear do chur i bhfeidhm fhorálacha na Treorach seo. [Leasú 131]Chomh maith leis sin, roinnfidh na Ballstáit sonraí maidir lena ndea-chleachtais i ndáil le bearta sábháilteachta ar bhóithre agus oiliúint feasachta riosca, go háirithe a mhéid a bhaineann le tiománaithe nuacheadúnais agus laistigh den oiliúint ar feadh an tsaoil, maidir le cineálacha seiceálacha oiriúnachta leighis de réir aoisghrúpa, maidir le húsáid córais tacaíochta in aghaidh an aoisghrúpa trí idirghabhálacha aiseolais le cruthúnas rannpháirtíochta agus moltaí arna soláthar ag teagascóir tiomána, síceolaí tráchta nó scrúdaitheoir tiomána chomh maith le bearta chun bearta sábháilteachta ar bhóithre a mhéadú i measc úsáideoirí soghonta bóithre, lena n-áirítear bearta lena rialaítear micrea-shoghluaisteacht. [Leasú 132]Faoin 1 Iúil 2027, iarrtar ar an gCoimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le héifeachtaí úsáid forálacha náisiúnta ar Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é agus a impleachtaí ar an margadh inmheánach agus ar shábháilteacht ar bhóithre. Féadfaidh togra chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle a bheith ag gabháil leis an tuarascáil, más iomchuí, d’fhonn úsáid Innealra Soghluaiste nach Innealra Bóthair é ar fud an Aontais a éascú. [Leasú 321]Tuairisceoidh na Ballstáit go bliantúil don Choimisiún staidreamh maidir le tionóiscí bóthair in aghaidh na catagóire ceadúnais tiomána, arb iad tiománaithe nuacheadúnaithe faoi scéim tiomána tionlactha mar a shainmhínítear in Airteagal 14 is cúis leo. Gach 3 bliana, iarrtar ar an gCoimisiún tuarascáil a ullmhú ina ndéantar comparáid idir na tionóiscí bóthair a tharla de bharr tiománaithe a fuair ceadúnas tiomána tar éis dóibh scéim tiomána faoi thionlacan a chríochnú agus na tiománaithe eile. Cuirfear san áireamh sa tuarascáil sonraí de réir gach catagóire ceadúnais tiomána Cuirfidh an Coimisiún an tuarascáil ar fáil go poiblí, lena n-áirítear trí thairseach CBE arna bunú le [Treoir CBE]. [Leasú 133]Faoin [teacht i bhfeidhm + 5 bliana], agus gach 5 bliana ina dhiaidh sin, tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir le cur chun feidhme na Treorach seo, lena n‑áirítear a tionchar ar shábháilteacht ar bhóithre.
Airteagal 21An tarmligean a fheidhmiú1.Is faoi réir na gcoinníollacha a leagtar síos san Airteagal seo a thugtar an chumhacht don Choimisiún chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh.2.Tabharfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 4(8), Airteagal 5(6), Airteagal 8(2), Airteagal 9(2), Airteagal 10(8), Airteagal 11(a), Airteagal 12(8a),10(8) agus Airteagal 16(2) agus Airteagal 16a(2) don Choimisiún go ceann tréimhse 5 bliana ón [Dáta theacht i bhfeidhm na Treorach]. Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná 9 mí roimh dheireadh na tréimhse 5 bliana, tuarascáil a tharraingt suas maidir le tarmligean na cumhachta. Déanfar tarmligean na cumhachta a fhadú go hintuigthe go ceann tréimhsí comhfhaid, mura rud é go gcuireann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in aghaidh an fhadaithe sin tráth nach déanaí ná 3 mhí roimh dheireadh gach tréimhse. [Leasú 134]3.Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagail 4(8), 5(6), 8(2), 10(8), agus 16(2) a chúlghairm aon tráth. Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.4.Sula nglacfaidh sé gníomh tarmligthe, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n‑ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr.5.A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra, an tráth céanna, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoi.6.Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagail 4(8), 5(6), 8(2), 10(8) agus 16(2) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa nó ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.
Airteagal 22Nós imeachta coiste1.Tabharfaidh an coiste um cheadúnais tiomána cúnamh don Choimisiún. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.2.I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.I gcás ina bhfuiltear chun tuairim an choiste a fháil trí nós imeachta i scríbhinn, déanfar an nós imeachta sin a fhoirceannadh gan toradh más rud é, laistigh den teorainn ama leis an tuairim sin a thabhairt, go gcinneann cathaoirleach an choiste amhlaidh nó go n‑iarrann tromlach simplí de chomhaltaí an choiste amhlaidh.I gcás nach dtugann an coiste aon tuairim, ní dhéanfaidh an Coimisiún an gníomh cur chun feidhme a ghlacadh agus beidh feidhm ag Airteagal 5(4), an tríú fomhír, de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.3.I gcás ina ndéantar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 8 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
Airteagal 23Leasuithe ar Threoir (AE) 2022/2561Leasaítear Treoir (AE) 2022/2561 mar a leanas(1)In Airteagal 5(2) de Threoir (AE) 2022/2561, cuirtear an pointe (c) seo a leanas leis:

‘(c) ó 17 mbliana d’aois, feithicil i gcatagóirgcatagóirí ceadúnais C agus C1, ar choinníoll go bhfuil deimhniú ar inniúlacht ghairmiúil acu dá dtagraítear in Airteagal 6(1) agus faoi na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 14(2) de Threoir [TAGAIRT DON TREOIR SEO] agus fúthu sin amháin; [Leasú 135]’

(2)In Airteagal 5, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3, pointe (a):

“(a) ó 21 bhliain d’aois a bheith slánaithe acu:(i) feithicil i gcatagóirí cheadúnas tiomána D agus D + E a thiomáint, ar choinníoll go bhfuil CPC dá dtagraítear in Airteagal 6(2) ina seilbh acu.

Féadfaidh Ballstát ar bith tiománaithe feithiclí i gcatagóirí ceadúnais tiomána D1 agus D1 + E a údarú na feithiclí sin a thiomáint ina chríoch ó 18 mbliana d’aois ar aghaidh, ar choinníoll go bhfuil CPC dá dtagraítear in Airteagal 6(1) acu.

Féadfaidh aon Bhallstát an aois íosta do thiománaithe gairmiúla bus agus cóiste do chatagóirí D agus DE a ísliú go dtí na haoiseanna seo a leanas:— 19 mbliana ar a gcríoch, ar choinníoll go bhfuil oiliúint ghairmiúil iomlán curtha ar thiománaithe agus go bhfuil CPC acu i gcomhréir le hAirteagal 6(1), de Threoir (AE) 2022/2561;— 18 mbliana ar a gcríoch, ar choinníoll go bhfuil oiliúint ghairmiúil iomlán curtha ar thiománaithe agus go bhfuil CPC acu i gcomhréir le hAirteagal 6(1), de Threoir (AE) 2022/2561, agus go dtiomáineann siad na feithiclí sin gan phaisinéirí nó ar línte níos lú ná 50 km le paisinéirí.(ii) feithicil i gcatagóirí cheadúnas tiomána D agus D + E a thiomáint, ar choinníoll go bhfuil CPC dá dtagraítear in Airteagal 6(1) ina seilbh acu.

Féadfaidh aon Bhallstát an aois íosta do thiománaithe gairmiúla bus agus cóiste do chatagóirí D agus DE a ísliú go dtí na haoiseanna seo a leanas:— 19 mbliana ar a gcríoch, ar choinníoll go bhfuil oiliúint ghairmiúil iomlán curtha ar thiománaithe agus go bhfuil CPC acu i gcomhréir le hAirteagal 6(1), de Threoir (AE) 2022/2561;— 18 mbliana ar a gcríoch, ar choinníoll go bhfuil oiliúint ghairmiúil iomlán curtha ar thiománaithe agus go bhfuil CPC acu i gcomhréir le hAirteagal 6(1), de Threoir (AE) 2022/2561, agus go dtiomáineann siad na feithiclí sin gan phaisinéirí nó ar línte níos lú ná 50 km le paisinéirí. [Leasú 322]”

(3)In Airteagal 5, mír 3, scriostar pointe (b). [Leasú 323]
Airteagal 24Leasuithe ar Rialachán (AE) 2018/1724Leasaítear Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/1724 mar a leanas:(a)sa dara colún, sa ró ‘Bogadh’, cuirtear an chill seo a leanas leis: ‘Ceadúnas tiomána a fháil agus a athnuachan’;(b)sa tríú colún, sa ró ‘Bogadh’, cuirtear an chill seo a leanas leis: ‘Ceadúnais tiomána an Aontais a eisiúint, a mhalartú agus a athsholáthar’.
Airteagal 25Trasuí1.Gan dochar do mhír 1a, glacfaidh na Ballstáit na dlíthe, na rialúcháin agus na forálacha riaracháin is gá chun an Treoir seo a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a ghlacadh agus a fhoilsiú agus foilseoidh siad iad faoin [dáta glacadh+2 bhliain] ar a dhéanaí. Cuirfidh siad téacs na bhforálacha sin in iúl don Choimisiún láithreach. [Leasú 324]Gan dochar do mhír 1a, cuirfidh siad na forálacha sin i bhfeidhm ón [dáta glactha + 3 bliana] ar aghaidh. [Leasú 325]Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na forálacha sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo nó beidh tagairt den sórt sin ag gabháil leo tráth a bhfoilsithe oifigiúil. Is iad na Ballstáit a chinnfidh an bealach le tagairt den sórt sin a dhéanamh.1a. Deanfaidh na Ballstáit na dlíthe, na rialúcháin agus na forálacha riaracháin is gá chun Airteagal 9 mír 2 den Treoir seo a chomhlíonadh, a ghlacadh agus a fhoilsiú faoin [dáta glactha+4 mhí] ar a dhéanaí.Cuirfidh siad na forálacha sin i bhfeidhm ón [dáta glactha +4 mhí] ar aghaidh. [Leasú 326]2.Déanfaidh na Ballstáit téacs phríomhfhorálacha an dlí náisiúnta a ghlacfaidh siad sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo a chur in iúl don Choimisiún.
Airteagal 26Aisghairm1.Aisghairtear Treoir 2006/126/CE le héifeacht ón [dáta glactha + 3 bliana].Tagairtí a dhéantar don Treoir 2006/126/CE, déanfar iad a fhorléiriú mar thagairtí don Treoir seo agus léifear iad i gcomhréir leis an tábla comhghaoil atá in Iarscríbhinn VII.2.Aisghairtear Rialachán (AE) 383/2012 le héifeacht ón [dáta glactha + 3 bliana].3.Tagairtí a dhéantar do Rialachán (AE) Uimh. 383/2012, déanfar iad a fhorléiriú mar thagairtí do Chuid B d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo agus léifear iad i gcomhréir leis an tábla comhghaoil atá in Iarscríbhinn VII.
Airteagal 27Teacht i bhfeidhmTiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a foilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
Airteagal 28SeolaitheIs chuig na Ballstáit a dhírítear an Treoir seo.

Arna dhéanamh sa …,

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán An tUachtarán

Iarscríbhinn I

FORÁLACHA MAIDIR LE CEADÚNAIS TIOMÁNA ARNA nEISIÚINT AG NA BALLSTÁIT

CUID A1: SONRAÍOCHTAÍ GINEARÁLTA MAIDIR LEIS AN gCEADÚNAS TIOMÁNA FISICEACH

(1)Beidh saintréithe fisiceacha chárta an cheadúnais tiomána de réir shamhail an Aontais i gcomhréir le ISO 7810 agus ISO 7816-1.

Beidh an cárta déanta de pholacarbónáit.

Beidh na modhanna a úsáidfear chun saintréithe ceadúnais tiomána a thástáil chun a dheimhniú go gcomhlíonann siad na caighdeáin idirnáisiúnta i gcomhréir le ISO 10373.

(2)Beidh dhá thaobh ag an gceadúnas agus comhlíonfaidh sé an tsamhail i bhfigiúr 1.

Taobh 1 Taobh 2

Figiúr 1: Samhail cheadúnas tiomána an Aontais

(3)Áireofar an fhaisnéis a shonraítear i gCuid D ar an gceadúnas mar seo a leanas:

Beidh na nithe seo a leanas ar thaobh 1:

(a)na focail ‘Ceadúnas Tiomána’ priontáilte i gcló mór i dteanga nó i dteangacha an Bhallstáit atá ag eisiúint an cheadúnais;

(b)ainm an Bhallstáit atá ag eisiúint an cheadúnais (roghnach);

(c)suaitheantas an Bhallstáit atá ag eisiúint an cheadúnais, i gclaonchló i ndronuilleog ghorm agus 12 réalta bhuí i gciorcal timpeall air, mar a leagtar síos i gCuid D, pointe 1;

(d)faisnéis a bhaineann go sonrach leis an gceadúnas arna eisiúint (réimsí 1 go 9), mar a leagtar síos i gCuid D, pointe 3;

(e)na focail ‘samhail an Aontais Eorpaigh’ i dteanga nó i dteangacha an Bhallstáit atá ag eisiúint an cheadúnais agus na focail ‘Ceadúnas Tiomána’ i dteangacha eile an Aontais Eorpaigh, priontáilte i gcló bándearg chun cúlra an cheadúnais a chruthú, mar a leagtar síos i gCuid D, pointe 2.

Beidh na nithe seo a leanas ar thaobh 2:

(f)faisnéis a bhaineann go sonrach le catagóirí an cheadúnais arna eisiúint (réimsí 9 go 12), mar a leagtar síos i gCuid D, pointe 4;

(g)faisnéis a bhaineann go sonrach le riarachán an cheadúnais (réimsí 13 agus 14), mar a leagtar síos i gCuid D, pointe 5;

(h)míniú ar na réimsí uimhrithe seo a leanas atá le feiceáil ar thaobh 1 agus ar thaobh 2 den cheadúnas: 1, 2, 3, 4a, 4b, 4c, 5, 10, 11 agus 12.

Más mian le Ballstát na hiontrálacha a dhéanamh i dteanga náisiúnta seachas ceann de na teangacha seo a leanas: an Béarla, an Bhulgáiris, an Chróitis, an Danmhairgis, an Eastóinis, an Fhionlainnis, an Fhraincis, an Ghearmáinis, an Ghréigis, an Iodáilis, an Laitvis, an Liotuáinis, an Mháltais, an Ollainnis, an Pholainnis, an Phortaingéilis, an Rómáinis, an tSeicis, an tSlóivéinis, an tSlóvaicis, an Spáinnis, an tSualainnis nó an Ungáiris, déanfaidh sé leagan dátheangach den cheadúnas a tharraingt suas ar a mbeidh ceann amháin de na teangacha thuasluaite, gan dochar d’fhorálacha eile na hIarscríbhinne seo.

Coimeádfar spás ar shamhail cheadúnas tiomána an Aontais ionas go bhféadfaí micrishlis nó gléas ríomhaire comhchosúil a thabhairt isteach, nó ionas go bhféadfaí cód QR a phriontáil air.

Is mar seo a leanas a bheidh na tagairtí datha:

–gorm: Pantone Reflex Blue;

–buí: Pantone Yellow.

(4)Forálacha speisialta

(a)I gcás ina bhfuil gnáthchónaí ar shealbhóir ceadúnais tiomána atá eisithe ag Ballstát i gcomhréir leis an Iarscríbhinn seo i mBallstát eile, féadfaidh an Ballstát sin cibé faisnéis a chur isteach ar an gceadúnas atá riachtanach lena riar, ar choinníoll go gcuireann sé an cineál sin faisnéise isteach ar na ceadúnais arna n‑eisiúint aige freisin agus ar choinníoll go bhfuil go spás leordhóthanach ann chuige sin.

(b)Féadfaidh na Ballstáit dathanna nó marcanna, amhail barrachóid agus comharthaí náisiúnta, a chur isteach gan dochar d’fhorálacha eile na hIarscríbhinne seo. Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas faoin méid sin.

I gcomhthéacs aitheantas frithpháirteach ceadúnas tiomána, ní fhéadfar faisnéis a chur sa bharrachód seachas an fhaisnéis is féidir a léamh ar an gceadúnas tiomána cheana féin nó faisnéis atá riachtanach do phróiseas eisiúna an cheadúnais.

(c)Beidh an fhaisnéis ar éadan agus ar chúl an chárta inléite leis an tsúil, agus úsáidfear airde carachtar 5 phointe ar a laghad le haghaidh réimsí 9 go 12 ar an thaobh 2.

CUID A2: SONRAÍOCHTAÍ FRITHBHRIONNAITHE MAIDIR LEIS AN gCEADÚNAS TIOMÁNA FISICEACH 

(1) Is iad seo a leanas na bagairtí do shlándáil fhisiceach ceadúnas tiomána:

(a)táirgeadh cártaí bréagacha: rud nua a chruthú atá an-chosúil leis an doiciméad, trína dhéanamh ón tús ar fad nó trí dhoiciméad bunaidh a chóipeáil;

(b)athrú ábhartha: airí doiciméid bunaidh a athrú, cuir i gcás roinnt de na sonraí atá priontáilte ar an doiciméad a mhodhnú.

(2)Bainfidh an tslándáil fhoriomlán leis an gcóras ina iomláine, lena gcuimsítear an próiseas iarratais, tarchur sonraí, ábhar chorp an chárta, an teicníc phriontála, tacar íosta gnéithe slándála éagsúla, agus an próiseas pearsantaithe.

(3)Déanfar an t‑ábhar a úsáidfear le haghaidh ceadúnais tiomána a dhíonadh ar bhrionnú trí leas a bhaint as na teicnící seo a leanas (gnéithe slándála éigeantacha):

(a)beidh corp an chárta gan fluaraiseacht;

(b)beidh patrún cúlra slándála air atá deartha le bheith friotaíoch ar bhrionnú trí scanadh, priontáil nó cóipeáil, priontáil bogha ceatha a úsáid le dúigh shlándála ildaite agus priontáil guilloche i ndearbhchló agus i gclaonchló. Ní bheidh na bundathanna (CMYK) sa phatrún, beidh dearaí casta patrúin ann in dhá dhath speisialta ar a laghad, agus beidh micrealitreoireacht ann;

(c)gnéithe optúla athraitheacha lena soláthraítear cosaint leordhóthanach ar chóipeáil agus ar athrú calaoiseach an ghrianghraif;

(d)greanadh léasair;

(e)áit a bhfuil an grianghraf, beidh forluí idir an cúlra deartha slándála agus an grianghraf ar a imeall ar a laghad (patrún lagaithe).

(4)Ina theannta sin, déanfar an t‑ábhar a úsáidfear le haghaidh ceadúnais tiomána a dhíonadh ar bhrionnú trí leas a bhaint as trí cinn ar a laghad de na teicnící seo a leanas (gnéithe slándála breise):

(a)dúigh dhath-athraitheacha*;

(b)dúch teirmeacrómach*;

(c)holagraim shaincheaptha*;

(d)íomhánna inathraitheacha léasair*;

(e)dúch fluaraiseach ultraivialait, infheicthe agus trédhearcach;

(f)clódóireacht dhathlonrach;

(g)comhartha uisce digiteach sa chúlra;

(h)líocha infridhearga nó fosfaraíocha;

(i)carachtair, siombailí nó patrúin tadhaill*.

(5)Féadfaidh na Ballstáit gnéithe slándála breise a thabhairt isteach. Mar bhonn, tabharfar tús áite do na teicnící a bhfuil réiltín leo toisc go gcuireann siad ar a gcumas d’oifigigh forfheidhmithe dlí bailíocht an chárta a sheiceáil gan dul i muinín aon mhodhanna speisialta.

CUID B: SONRAÍOCHTAÍ MAIDIR LEIS AN MICRISHLIS A TUGADH ISTEACH MAR CHUID DEN CHEADÚNAS TIOMÁNA FISICEACH 

(1)An mhicrishlis agus na sonraí a choimeádtar ar an micrishlis, lena n‑áirítear faisnéis bhreise dá bhforáiltear le dlíthe náisiúnta Ballstáit a bhaineann le ceadúnais tiomána, beidh siad i gcomhréir le forálacha Chuid B1.

(2)Leagtar amach i gCuid B2 an liosta de na caighdeáin is infheidhme maidir le ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis.

(3)Beidh ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis faoi réir nós imeachta um chineálcheadú AE i gcomhréir leis na forálacha a leagtar síos i gCuid B3.

(4)I gcás inar comhlíonadh forálacha ábhartha uile chineálcheadú an Aontais maidir le ceadúnas tiomána ina bhfuil micrishlis i gcomhréir le míreanna 1 go 3, eiseoidh na Ballstáit deimhniú ar chineálcheadú don mhonaróir nó dá ionadaí.

(5)I gcás inar gá, go háirithe chun a áirithiú go gcomhlíonfar forálacha na Coda seo, féadfaidh Ballstát cineálcheadú AE atá eisithe aige a tharraingt siar.

(6)Beidh deimhnithe ar chineálcheadú AE agus an fógra maidir lena dtarraingt siar i gcomhréir leis an tsamhail a leagtar amach i gcuid B4.

(7)Cuirfear an Coimisiún ar an eolas faoi gach deimhniú ar chineálcheadú AE a eisítear nó a tharraingítear siar. I gcás tarraingt siar, cuirfear cúis mhionsonraithe ar fáil.

Cuirfidh an Coimisiún na Ballstáit ar an eolas faoi tharraingt siar aon chineálcheadaithe AE.

(8)Tabharfar aitheantas frithpháirteach do dheimhnithe ar chineálcheadú AE a eisíonn na Ballstáit.

(9)I gcás ina bhfionnann Ballstát go bhfaightear amach arís agus arís eile nach bhfuil líon mór ceadúnas tiomána ina bhfuil micrishlis i gcomhréir leis an gcuid seo d’Iarscríbhinn I, cuirfidh an Ballstát sin an méid sin in iúl don Choimisiún. Déanfar uimhir ábhartha an deimhnithe ar chineálcheadú AE a bhaineann leis na ceadúnais tiomána sin chomh maith le tuairisc ar an neamh-chomhlíontacht a chur in iúl. Cuirfidh an Coimisiún gach Ballstát eile ar an eolas gan moill mhíchuí maidir leis na fíorais a cuireadh in iúl dó faoin mír seo.

(10)Déanfaidh an Ballstát a d’eisigh na ceadúnais tiomána sin an fhadhb a imscrúdú gan mhoill agus déanfaidh sé gníomhaíocht cheartaitheach iomchuí, lena n‑áirítear an deimhniú ar chineálcheadú AE a tharraingt siar i gcás inar gá.

CUID B1: Ceanglais ghinearálta maidir le ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis 

Na ceanglais ghinearálta maidir le ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis a thuairiscítear san Iarscríbhinn seo, tá siad bunaithe ar chaighdeáin idirnáisiúnta, go háirithe caighdeáin na sraithe ISO/IEC 18013. Cumhdaítear leo an méid seo a leanas:

(a)na sonraíochtaí maidir leis an micrishlis agus maidir leis an struchtúr loighciúil sonraí ar an micrishlis;

(b)na sonraíochtaí maidir le sonraí comhchuibhithe agus sonraí breise atá le stóráil;

(c)na sonraíochtaí a bhaineann le sásraí cosanta sonraí le haghaidh na sonraí a stóráiltear go digiteach ar an micrishlis.

1.GIORRÚCHÁIN

Giorrúchán

An chiall atá leis

AID

Application Identifier (Aitheantóir an Fheidhmchláir)

BAP

Basic Access Protection (Cosaint Bhunúsach Rochtana)

DG

Data Group (Grúpa Sonraí)

EAL 4+

Evaluation Assurance Level 4 Augmented (Leibhéal Dearbhaithe Meastóireachta 4 Méadaithe)

EF

Elementary File (Comhad Bunúsach)

EFID

Elementary File Identifier (Aitheantóir Comhaid Bhunúsaigh)

eMRTD

Machine Readable Travel Documents (Doiciméad Leictreonach Taistil Meaisín-inléite)

ICC

Integrated Circuit Card (Cárta Ciorcad Iomlánaithe)

ISO

International Standard Organisation (an Eagraíocht Idirnáisiúnta um Chaighdeánú)

LDS

Logical Data Structure (Struchtúr Loighciúil Sonraí)

PICC

Proximity Integrated Circuit Card (Cárta Neasachta Ciorcad Iomlánaithe)

PIX

Proprietary Application Identifier Extension (Breiseán Aitheantóir an Fheidhmchláir Dhílsithe)

RID

Registered Application Identifier (Aitheantóir Cláraithe an Fheidhmchláir)

SOd

Document Security Object (Oibiacht Slándála an Doiciméid)

2.SONRAÍ A STÓRÁILTEAR AR AN MICRISHLIS

(1)Sonraí comhchuibhithe éigeantacha agus roghnacha maidir le ceadúnais tiomána

Na sonraí comhchuibhithe maidir le ceadúnais tiomána a shonraítear i gcuid D, stórálfar iad ar an micrishlis. Má chinneann Ballstát míreanna sonraí atá marcáilte mar mhíreanna sonraí roghnacha i gCuid D a áireamh sa cheadúnas tiomána, stórálfar na míreanna sin ar an micrishlis.

(2)Sonraí breise

Féadfaidh na Ballstáit sonraí breise a stóráil ar an micrishlis, ar sonraí iad dá bhforáiltear lena ndlíthe náisiúnta a bhaineann le ceadúnais tiomána. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoin méid sin.

3.MICRISHLIS

(1)Cineál meáin stórála

Is éard a bheidh sa mheán stórála le haghaidh sonraí maidir le ceadúnais tiomána micrishlis ag a bhfuil comhéadan tadhaill, éadadhaill, nó comhéadan comhcheangailte tadhaill agus éadadhaill (dé-chomhéadan), mar a shonraítear i gcuid B2, mír 1.

(2)Feidhmchláir

Déanfar na sonraí uile ar mhicrishlis a stóráil i bhfeidhmchláir leictreonacha. Déanfar gach feidhmchlár ar an micrishlis a shainaithint le cód uathúil ar a dtugtar Aitheantóir an Fheidhmchláir (AID), mar a shonraítear i gcuid B2, mír 2.

(a)Feidhmchlár um Cheadúnais Tiomána AE

Déanfar sonraí éigeantacha agus roghnacha maidir le ceadúnais tiomána, dá dtagraítear in Iarscríbhinn I, Cuid D, a stóráil san fheidhmchlár tiomnaithe um Cheadúnais Tiomána AE. Is é seo a leanas AID an fheidhmchláir um Cheadúnais Tiomána AE:

‘A0 00 00 04 56 45 44 4C 2D 30 31’,

aitheantóir ina gcuimsítear an dá cheann díobh seo a leanas:

–Aitheantóir Cláraithe an Fheidhmchláir (RID) don Choimisiún Eorpach: ‘A0 00 00 04 56’;

–Breiseán Aitheantóir an Fheidhmchláir Dhílsithe (PIX) le haghaidh an fheidhmchláir um Cheadúnais Tiomána AE: ‘45 44 4C 2D 30 31’ (EDL-01).

Déanfar sonraí a ghrúpáil i nGrúpaí Sonraí (DGanna) mar chuid de Struchtúr Loighciúil Sonraí (LDS).

Stórálfar Dganna mar Chomhaid Bhunúsacha (EFanna) san fheidhmchlár um Cheadúnais Tiomána AE, agus déanfar iad a chosaint i gcomhréir le cuid B2, mír 3.

(b)Feidhmchláir Eile

Stórálfar sonraí breise eile i bhfeidhmchlár tiomnaithe amháin nó níos mó seachas an Feidhmchlár um Cheadúnais Tiomána AE. Déanfar gach feidhmchlár den sórt sin a shainaithint trí AID uathúil.

4.STRUCHTÚR LOIGHCIÚIL SONRAÍ AN FHEIDHMCHLÁIR UM CHEADÚNAIS TIOMÁNA AE

(1)Struchtúr Loighciúil Sonraí

Déanfar Sonraí maidir le Ceadúnais Tiomána a stóráil ar an micrishlis i Struchtúr Loighciúil Sonraí (LDS) a shonraítear i gcuid B2, mír 4. Sonraítear sa phointe seo ceanglais bhreise le haghaidh na nGrúpaí Sonraí éigeantacha agus breise.

Stórálfar gach Grúpa Sonraí i gComhad Bunúsach (EF) amháin. Sainaithneofar na EFanna a úsáidfear le haghaidh an fheidhmchláir um Cheadúnais Tiomána AE leis na hAitheantóirí Comhaid Bhunúsaigh (EFIDanna) agus gearr-aitheantóirí EF mar a shonraítear i gcuid B2, mír 5.

(2)Grúpaí Sonraí Éigeantacha

Stórálfar na heilimintí sonraí éigeantacha agus roghnacha sna Grúpaí Sonraí seo a leanas:

(a)DG 1: na heilimintí sonraí éigeantacha agus roghnacha uile a phriontáiltear ar an doiciméad, seachas an íomhá aghaidhe agus íomhá an tsínithe;

(b)DG 5: íomhá de shíniú shealbhóir an cheadúnais;

(c)DG 6: íomhá d’aghaidh shealbhóir an cheadúnais.

Déanfar sonraí DG 1 a struchtúrú mar a shonraítear i bpointe 6 agus mar a shonraítear i gCuid B2, mír 6. Déanfar na sonraí a choimeádtar in DG 5 agus DG 6 a stóráil i gcomhréir le sonraíochtaí chuid B2, mír 7.

(3)Grúpaí Sonraí Breise

Na heilimintí sonraí breise, i gcás ina ndéantar foráil i reachtaíocht náisiúnta na mBallstát a bhaineann le ceadúnais tiomána maidir leo, déanfar iad a stóráil sna Grúpaí Sonraí seo a leanas:

(a)DG 2: mionsonraí maidir le sealbhóir an cheadúnais, seachas sonraí bithmhéadracha;

(b)DG 3: mionsonraí maidir leis an údarás eisiúna;

(c)DG 4: íomhá portráide;

(d)DG 7: sonraí bithmhéadracha maidir le méarlorg shealbhóir an cheadúnais;

(e)DG 8: sonraí bithmhéadracha maidir le hinteachán shealbhóir an cheadúnais; [Leasú 138]

(f)DG 11: sonraí eile, amhail ainm iomlán an tsealbhóra i gcarachtair náisiúnta.

Déanfar na sonraí a choimeádtar sna Grúpaí Sonraí sin a stóráil i gcomhréir le sonraíochtaí chuid B2, mír 8.

5.SÁSRAÍ SLÁNDÁLA SONRAÍ

Úsáidfear sásraí iomchuí chun barántúlacht agus sláine na micrishlise agus na sonraí a choimeádtar uirthi a bhailíochtú agus chun srian a chur ar rochtain ar shonraí maidir le ceadúnais tiomána.

Déanfar na sonraí a choimeádtar ar an micrishlis a chosaint de réir na sonraíochtaí a leagtar síos i gcuid B2, mír 3. Sonraítear sa roinn seo ceanglais bhreise a chomhlíonfar.

(1)Fíorú Barántúlachta

(a)Fíordheimhniú Éighníomhach Éigeantach

Déanfar na Grúpaí Sonraí uile a stóráiltear san fheidhmchlár um Cheadúnais Tiomána AE a chosaint le fíordheimhniú éighníomhach.

Beidh na sonraí a bhaineann le fíordheimhniú éighníomhach i gcomhréir leis na ceanglais a shonraítear i gcuid B2, mír 9.

(b)Fíordheimhniú Gníomhach Roghnach

Cuirfear sásraí roghnacha um fhíordheimhniú gníomhach i bhfeidhm chun a áirithiú nach gcuirtear micrishlis eile in ionad na micrishlise bunaidh.

(2)Srianadh Rochtana

(a)Cosaint Bhunúsach Rochtana Éigeantach

Cuirfear an sásra um Chosaint Bhunúsach Rochtana (BAP) i bhfeidhm maidir leis na sonraí uile atá san fheidhmchlár um Cheadúnais Tiomána AE. Ar mhaithe le hidir-inoibritheacht le córais atá ann cheana amhail an córas sin ina n‑úsáidtear Doiciméid Taistil Meaisín-Inléite (eMRTD), tá sé éigeantach an Crios Meaisín-Inléite (MRZ) aonlíne a úsáid, mar a shonraítear i gcuid B2, mír 10.

Is as an MRZ aonlíne a ghintear an eochair doiciméid ‘Kdoc’ a úsáidtear chun an tslis a rochtain, eochair is féidir a chur isteach de láimh nó trí úsáid a bhaint as léitheoir Aitheanta Optúla Carachtar (OCR). Déanfar cumraíocht BAP 1 a shainítear le haghaidh MRZ aonlíne mar a shonraítear i gcuid B2, mír 10 a chur i bhfeidhm.

(b)Rialú Rochtana Leathnaithe Coinníollach

I gcás ina stóráiltear sonraí pearsanta dá dtagraítear in Airteagal 9(1) de Rialachán (AE) 2016/679 ar an micrishlis, déanfar rochtain ar na sonraí sin a chosaint le bearta breise.

Beidh na sásraí um Rialúchán Leathnaithe Rochtana i gcomhréir le sonraíochtaí chuid B2, mír 11.

(3)Bonneagar Eochrach Poiblí (PKI) le haghaidh ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis

Bunóidh na Ballstáit na socruithe náisiúnta is gá maidir le bainistiú Eochrach Poiblí, i gcomhréir le hIarscríbhinn A a ghabhann le caighdeán ISO 18013_3.

6.CUR I LÁTHAIR SONRAÍ

(1)Formáidiú na sonraí in DG 1

Clib

L

Luach

Ionchódú

É/R

61

V

Eilimintí sonraí DG1 (neadaithe)

 

 

 

 

Clib

L

Luach

 

 

 

 

5F 01

V

Uimhir chineálcheadaithe

ans

É

 

 

5F 02

V

Oibiacht sonraí comhstruchtúrtha maidir le heilimintí sonraí déimeagrafacha

 

É

 

 

 

 

Clib

L

Luach

 

 

 

 

 

 

5F 03

3

Ballstát Eisiúna

a3

É

 

 

 

 

5F 04

V

Sloinne (Sloinnte) an tsealbhóra

as

É

 

 

 

 

5F 05

V

ainm(neacha) eile an tsealbhóra

as

É

 

 

 

 

5F 06

4

Dáta breithe (llmmbbbb)

n8

É

 

 

 

 

5F 07

V

Áit bhreithe

ans

É

 

 

 

 

5F 08

3

Náisiúntacht

a3

R

 

 

 

 

5F 09

1

Inscne

F/B/A

R

 

 

 

 

5F 0A

4

Dáta eisiúna an cheadúnais (llmmbbbb)

n8

É

 

 

 

 

5F 0B

4

Dáta éagtha an cheadúnais (llmmbbbb)

n8

É

 

 

 

 

5F 0C

V

Údarás eisiúna

ans

É

 

 

 

 

5F 0D

V

Uimhir riaracháin (seachas uimhir an doiciméid)

ans

R

 

 

 

 

5F 0E

V

Uimhir an doiciméid

an

É

 

 

 

 

5F 0F

V

Áit chónaithe bhuan, nó seoladh poist

ans

R

 

 

7F 63

V

Oibiacht sonraí comhstruchtúrtha maidir le catagóirí feithiclí/srianta/coinníollacha

 

É

 

 

 

 

Clib

L

Luach (códaithe mar a shainítear thíos)

 

 

 

 

 

 

02

1

Líon catagóirí/srianta/coinníollacha

N

É

 

 

 

 

87

V

Catagóir/srian/coinníoll

ans

É

 

 

 

 

87

V

Catagóir/srian/coinníoll

ans

R

 

 

 

 

…

…

…

…

…

 

 

 

 

87

V

Catagóir/srian/coinníoll

ans

R

(2)Formáid an taifid loighciúil

Tiomsófar na catagóirí maidir le feithiclí, srianta nó coinníollacha in oibiacht sonraí de réir an struchtúir a shonraítear sa tábla seo a leanas:

Cód na catagóire feithicle

Dáta eisiúna

Dáta éagtha

Cód

Comhartha

Luach

sna cásanna seo a leanas:

(a)cuirfear cóid catagóire feithicle i láthair mar a shainítear in Airteagal 6 (amhail AM, A1, A2, A, B1, B, etc.);

(b)cuirfear an dáta eisiúna i láthair san fhormáid LLMMBBBB (an lá ina dhá dhigit, an mhí ina dá dhigit ina dhiaidh sin, agus an bhliain ina ceithre dhigit ina dhiaidh sin) le haghaidh na catagóire feithicle;

(c)cuirfear an dáta éagtha i láthair san fhormáid LLMMBBBB (an lá ina dhá dhigit, an mhí ina dá dhigit ina dhiaidh sin, agus an bhliain ina ceithre dhigit ina dhiaidh sin) le haghaidh na catagóire feithicle;

(d)tagraíonn cód, comhartha agus luach d’fhaisnéis bhreise nó do shrianta a bhaineann leis an gcatagóir feithicle nó leis an tiománaí.

CUID B2: Liosta de chaighdeáin is infheidhme maidir le ceadúnais tiomána ina bhfuil meán stórála 

Mír

Ábhar

Ceanglas

Is infheidhme maidir le

1

Comhéadan, eagrúchán agus orduithe an mheáin stórála

Sraith ISO/IEC 7816 (tadhaill), sraith ISO/IEC 14443 (éadadhaill) dá dtagraítear in ISO/IEC 18013-2:2008, Iarscríbhinn C

Cuid B1, pointe 3.(1)

2

Aitheantóir an fheidhmchláir

ISO/IEC 7816-5:2004

Cuid B1, pointe 3.(2)

3

Sásraí slándála sonraí

ISO/IEC 18013-3:2009

Cuid B1, pointe 3.(2) pointe (a)

Cuid B1, pointe 5

4

Struchtúr loighciúil sonraí

ISO/IEC 18013-2:2008

Cuid B1, pointe 4.(1)

5

Aitheantóirí comhaid bhunúsaigh

ISO/IEC 18013-2:2008 Tábla C.2

Cuid B1, pointe 4.(1)

6

Cur i láthair sonraí le haghaidh DG 1

ISO 18013-2:2008, Iarscríbhinn C.3.8

Cuid B1, pointe 4.(2)

Cuid B1, pointe 6.(1)

7

Cur i láthair éigeantach sonraí le haghaidh DG 5 agus DG 6

Beidh ISO/IEC 18013-2:2008, Iarscríbhinn C.6.6 agus Iarscríbhinn C.6.7, an íomhá aghaidhe agus íomhá an tsínithe le stóráil i bhformáid JPEG nó JPEG2000

Cuid B1, pointe 4.(2)

8

Cur i láthair sonraí roghnacha agus sonraí breise

ISO/IEC 18013-2:2008, Iarscríbhinn C

Cuid B1, pointe 4.(3)

9

Fíordheimhniú éighníomhach

Déanfar sonraí ISO/IEC 18013-3:2009, mír 8.1, a stóráil in EF.SOd (Oibiacht Slándála an Doiciméid) sa LDS

Cuid B1, pointe 5.(1) pointe (a)

10

Srianadh bunúsach rochtana

ISO/IEC 18013-3:2009 agus Leasú 1 air

Cuid B1, pointe 5.(2) pointe (a)

 

Cumraíocht na cosanta bunúsaí rochtana

ISO/IEC 18013-3:2009, Iarscríbhinn B.8

11

Srianadh leathnaithe rochtana

Treoraíocht Theicniúil TR-03110, Sásraí Sárfhorbartha Slándála le haghaidh Doiciméid Taistil Meaisín-Inléite – Rialúchán Leathnaithe Rochtana (EAC), Leagan 1.11

Cuid B1, pointe 5.(2) pointe (b)

12

Modhanna tástála

ISO 18013-4:2011

Cuid B3, pointe 1.

13

Deimhniú slándála

Leibhéal dearbhaithe meastóireachta 4 méadaithe (EAL 4+) nó a choibhéis

Cuid B3, pointe 2.

14

Deimhniú feidhmiúil

Tástáil cártaí cliste de réir shraith ISO 10373

Cuid B3, pointe 3.

CUID B3: Nós imeachta um chineálcheadú AE ceadúnas tiomána ina bhfuil micrishlis 

1.FORÁLACHA GINEARÁLTA

Monaróirí a dhéanann iarratas ar chineálcheadú AE i leith ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis, déanfaidh siad deimhniú slándála agus deimhniú feidhmiúil a thíolacadh.

Aon mhodhnú atá beartaithe ar an bpróiseas táirgthe, lena n‑áirítear bogearraí, beidh sé faoi réir réamhfhógra a thabhairt don údarás a dheonaigh an cineálcheadú. Féadfaidh an t‑údarás tuilleadh faisnéise agus tástálacha a éileamh sula nglacfaidh sé leis an modhnú.

Leanfaidh tástálacha na modhanna a leagtar síos i mír 12 de chuid B2.

2.DEIMHNIÚ SLÁNDÁLA

Maidir leis an meastóireacht slándála, déanfar meastóireacht ar mhicrishliseanna ceadúnas tiomána i gcomhréir leis na critéir a shonraítear i gcuid B2, mír 13.

Ní dheonófar deimhniú slándála ach amháin nuair a dhéanfar meastóireacht rathúil ar chumas na micrishlise cur i gcoinne iarrachtaí ar shonraí a athrú go calaoiseach nó ar bhealach eile.

3.DEIMHNIÚ FEIDHMIÚIL

Aon mheastóireacht fheidhmiúil a dhéanfar ar cheadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis, déanfar tástáil saotharlainne uirthi i gcomhréir leis na critéir a shonraítear i gcuid B2, mír 14.

Áiritheoidh na Ballstáit a chuireann micrishlis ar cheadúnais tiomána chun feidhme go gcomhlíonfar na caighdeáin fheidhmiúla ábhartha agus ceanglais chuid B1.

Deonófar deimhniú feidhmiúil don mhonaróir i gcás ina gcomhlíonfar gach ceann de na coinníollacha seo a leanas:

–is ann do dheimhniú slándála bailí le haghaidh na micrishlise;

–léiríodh go bhfuil ceanglais chuid B2 á gcomhlíonadh;

–fuarthas pas sna tástálacha feidhmiúla.

Is é údarás ábhartha an Bhallstáit a bheidh freagrach as an deimhniú feidhmiúil a eisiúint. Sonrófar sa deimhniú feidhmiúil céannacht an údaráis eisiúna, céannacht an iarratasóra, sainaithint na micrishlise agus liosta mionsonraithe de na tástálacha agus torthaí na dtástálacha sin.

4.DEIMHNIÚ AR CHINEÁLCHEADÚ AE

(1)Deimhniú caighdeánach

Deonóidh na Ballstáit an deimhniú ar chineálcheadú AE nuair a dhéanfar deimhnithe slándála agus feidhmiúla a thíolacadh mar a fhoráiltear san Iarscríbhinn seo. Beidh deimhnithe ar chineálcheadú AE i gcomhréir leis an tsamhail i gcuid B4.

(2)Córas uimhrithe

Is éard a bheidh i gceist leis an gcóras uimhrithe maidir le cineálcheadú AE:

(a)an litir ‘e’ agus sainuimhir ina diaidh don Bhallstát a dheonaigh an cineálcheadú AE:

1 don Ghearmáin;

2 don Fhrainc;

3 don Iodáil;

4 don Ísiltír;

5 don tSualainn;

6 don Bheilg;

7 don Ungáir;

8 do Phoblacht na Seice;

9 don Spáinn;

12 don Ostair;

13 do Lucsamburg;

17 don Fhionlainn;

18 don Danmhairg;

19 don Rómáin;

20 don Pholainn;

21 don Phortaingéil;

23 don Ghréig;

24 d’Éirinn;

25 don Chróit;

26 don tSlóivéin;

27 don tSlóvaic;

29 don Eastóin;

32 don Laitvia;

34 don Bhulgáir;

36 don Liotuáin;

49 don Chipir;

50 do Mhálta;

(b)na litreacha DL agus fleiscín rompu, agus an dá fhigiúr ina ndiaidh a léiríonn an tsraithuimhir a shanntar don Iarscríbhinn seo nó don mhórleasú teicniúil is déanaí ar an Iarscríbhinn seo. Is é 00 an tsraithuimhir a shanntar don Iarscríbhinn seo;

(c)uimhir aitheantais uathúil an chineálcheadaithe AE arna sannadh ag an mBallstát eisiúna.

Seo a leanas sampla den chóras uimhrithe maidir le cineálcheadú AE: e50-DL00 12345

Stórálfar uimhir an chineálcheadaithe ar an micrishlis in DG 1 i gcás gach ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis den sórt sin.

CUID B4: Samhail le haghaidh an deimhnithe ar chineálcheadú AE a bhaineann le ceadúnais tiomána ina bhfuil micrishlis 

Ainm an údaráis inniúil: …

Fógra maidir le (*):

—ceadú

—ceadú a tharraingt siar

i ndáil le ceadúnas tiomána AE ina bhfuil micrishlis

Uimhir an cheadaithe: …

1.Branda nó trádmharc monaraíochta: …

2.Ainm na samhla: …

3.Ainm an mhonaróra nó ainm a ionadaí, i gcás inarb infheidhme: …

…

4.Seoladh an mhonaróra nó seoladh a ionadaí, i gcás inarb infheidhme: …

…

5.Tuarascálacha ar thástálacha saotharlainne:

5.1.Uimhir an Deimhnithe Slándála: … Dáta: …

Arna eisiúint ag: …

5.2.Uimhir an Deimhnithe Fheidhmiúil: … Dáta: …

Arna eisiúint ag: …

6.Dáta an cheadaithe:

7.An dáta a tarraingíodh an ceadú siar: …

8.Áit: …

9.Dáta: …

10.Doiciméid thuairisciúla san Iarscríbhinn: …

11.Síniú: …

(*)  Cuir tic sa bhosca ábhartha.

CUID C: SONRAÍOCHTAÍ MAIDIR LEIS AN gCEADÚNAS TIOMÁNA MÓIBÍLEACH 

(1)Beidh feidhmchláir um cheadúnais tiomána mhóibíleacha ar fáil le haghaidh na gcóras oibriúcháin móibíleach is coitianta agus cuirfidh siad na gnéithe seo a leanas ar a laghad ar fáil do dhaoine údaraithe:

(a)aisghabháil agus stóráil sonraí nó pointeora lena bhféadfar cearta tiomána duine a chruthú;

(b)taispeáint agus aistriú na sonraí sin nó an phointeora sin.

(2)Beidh an feidhmchlár agus córais ábhartha eile i gcomhréir le caighdeán ISO/IEC 18013-5 maidir le ceadúnais tiomána mhóibíleacha agus le Rialachán (AE) 910/2014.

(3)Chun críocha na hIarscríbhinne seo, ní mheasfar sealbhóir ceadúnais tiomána mhóibíligh arna eisiúint i gcomhréir leis an Treoir seo a bheith ina úsáideoir údaraithe ach amháin i gcás ina sainaithnítear é nó í mar sin. Is é an ríomh-shainaitheantas an príomh-mhodh sainaitheantais a úsáidfear. Maidir le ríomh-shainaitheantas daoine den sórt sin, glacfar le gach ceann de na modhanna ríomh-shainaitheantais dá dtagraítear i Rialachán (AE) 910/2014 ar a laghad.

(4)Clárlann inniúil ceadúnas tiomána an Bhallstáit ina bhfuil gnáthchónaí ar shealbhóir an cheadúnais tiomána, is é sin an córas náisiúnta ábhartha a úsáidfear.

(5)Leis an bhfeidhmchlár, tabharfar cead do shealbhóir an cheadúnais tiomána sonraí infhíoraithe ina bhfuil an fhaisnéis a liostaítear i gcuid D agus ceadchomhartha aon-úsáide a aisghabháil ón gcóras náisiúnta ábhartha. I gcás nach bhfuil cuid den fhaisnéis a liostaítear i gcuid D ar fáil sa chóras náisiúnta, féadfaidh sealbhóir an cheadúnais tiomána a chuid nó a cuid eilimintí sonraí atá in easnamh a aisghabháil trí mhodhanna slána eile (mar shampla an grianghraf den sealbhóir óna phas bithmhéadrach nó oná pas bithmhéadrach trí Chumarsáid Neasréimse).

Leis an bhfeidhmchlár, beifear in ann sonraí infhíoraithe (na sonraí a choimeádtar ar an gceadúnas tiomána maidir leis an sealbhóir faoi chuid D) a nuashonrú go huathoibríoch nó de láimh ó chóras náisiúnta ábhartha an Bhallstáit ina bhfuil gnáthchónaí ar an sealbhóir. Ní cheadófar leis an bhfeidhmchlár aon mhodh eile chun na sonraí arna n‑aisghabháil a mhodhnú.

Leis an bhfeidhmchlár, ceadófar do shealbhóir an cheadúnais tiomána na sonraí uile nó cuid de na sonraí a choimeádtar ar an gceadúnas tiomána móibíleach a thaispeáint do thríú páirtí nó a tharchur chuig tríú páirtí. Tabharfar údarú d’údaráis inniúla na mBallstát na sonraí a choimeádtar ar na ceadúnais tiomána mhóibíleacha a aisghabháil ionas go mbeidh siad in ann cearta tiomána shealbhóir an cheadúnais tiomána a fhionnadh (fíorú).

Leis an bhfeidhmchlár, ceadófar do shealbhóir an cheadúnais tiomána ceadchomhartha aon-úsáide arna aisghabháil ó chóras náisiúnta a tharchur chuig tríú páirtí. Féadfaidh an páirtí is faighteoir an ceadchomhartha a úsáid chun an fhaisnéis a liostaítear i gcuid D a aisghabháil ón gcóras náisiúnta ábhartha ach údarú a bheith faighte ag an bpáirtí is faighteoir ón mBallstát lena mbaineann. Tabharfar údarú d’údaráis inniúla na mBallstát córais náisiúnta Ballstát eile a rochtain. Áiritheoidh na Ballstáit nach gcoinneofar na sonraí a tarchuireadh a luaithe a fhíorófar sonraí shealbhóir an cheadúnais.

Leis an bhfaisnéis a tharchuirfear go díreach ón bhfeidhmchlár nó a aisghabhfar leis an gceadchomhartha aon-úsáide, beidh na húdaráis inniúla in ann cearta tiomána shealbhóir an cheadúnais tiomána mhóibíligh a chinneadh (fíorú), lena n‑áirítear aon srianta is infheidhme san Aontas nó ar chríoch Ballstáit. Ní mheasfaidh na Ballstáit go bhfuil sonraí bailí i gcás ina n‑aisghabhtar iad níos mó ná 7 lá roimh thráth an fhíoraithe nó i gcás ina n‑áirítear uimhir an cheadúnais tiomána ar an liosta cúlghairme arna bhainistiú ag an mBallstát a d’eisigh an ceadúnas tiomána móibíleach. Áireofar ar liosta cúlghairme faisnéis maidir leis na ceadúnais tiomána uile nach dtugtar teidlíocht leo a thuilleadh dá sealbhóirí an ceart tiomána a fheidhmiú.

(6)De mhaolú ar Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 agus chun an deis a thabhairt do shealbhóir an cheadúnais tiomána mhóibíligh a cheart nó a ceart tiomána a chruthú i gcásanna den sórt sin, agus chun na críche sin amháin, beidh na gnéithe maidir le taispeáint agus tarchur sonraí nó ceadchomhartha aon-úsáide fós ar fáil i gcás ina mbeidh na sonraí sainaitheantais duine a bhaineann le Tiachóga Céannachta Digití Eorpaí, dá dtagraítear in Airteagal 3 den Rialachán sin, neamhbhailí.

(7)Ní stórálfaidh ná ní phróiseálfaidh na córais náisiúnta iarraidh bunaithe ar an gceadchomhartha thuasluaite chun críche eile seachas chun foráil na Treorach seo a chur chun feidhme. Chun na críche sin, féadfar líonra an Aontais um cheadúnais tiomána dá dtagraítear in Airteagal 19 a úsáid.

(8)Beidh an deis ag sealbhóirí ceadúnas tiomána móibíleach a gceadúnais tiomána a athnuachan, a athsholáthar nó a mhalartú san Aontas tríd an bhfeidhmchlár nó trí thairseach thiomnaithe seirbhísí digiteacha arna soláthar ag na Ballstáit.

CUID D: SONRAÍ ATÁ LE CUR ISTEACH SA CHEADÚNAS TIOMÁNA AE 

(1)Is mar seo a leanas a bheidh sainchomharthaí na mBallstát atá ag eisiúint an cheadúnais:

B : An Bheilg

BG : An Bhulgáir

CZ : Poblacht na Seice

DK : An Danmhairg

D : An Ghearmáin

EST : An Eastóin

GR : An Ghréig

E : An Spáinn

F : An Fhrainc

HR : An Chróit

IRL : Éire

I : An Iodáil

CY : An Chipir

LV : An Laitvia

LT : An Liotuáin

L : Lucsamburg

H : An Ungáir

M : Málta

NL : An Ísiltír

A : An Ostair

PL : An Pholainn

P : An Phortaingéil

RO : An Rómáin

SLO : An tSlóivéin

SK : An tSlóvaic

FIN : An Fhionlainn

S : An tSualainn

(2)Is iad seo a leanas na focail ‘ceadúnais tiomána’ atá le priontáil ar na ceadúnais tiomána i dteanga nó i dteangacha na mBallstát:

Свидетелство за управление на МПС

Permiso de Conducción

Řidičský průkaz

Kørekort

Führerschein

Juhiluba

Άδεια Οδήγησης

Driving Licence

Permis de conduire

Ceadúnas Tiomána

Vozačka dozvola

Patente di guida

Vadītāja apliecība

Vairuotojo pažymėjimas

Vezetői engedély

Liċenzja tas-Sewqan

Rijbewijs

Prawo Jazdy

Carta de Condução

Permis de conducere

Vodičský preukaz

Vozniško dovoljenje

Ajokortti

Körkort;

(3)Is mar seo a leanas a bheidh an fhaisnéis a bhaineann go sonrach leis an gceadúnas arna eisiúint:

Réimse

Faisnéis

1

sloinne an tsealbhóra

2

ainm(neacha) eile an tsealbhóra

3

dáta breithe agus áit bhreithe

4a

dáta eisiúna an cheadúnais

4b

dáta éagtha an cheadúnais nó dais má tá an ceadúnas bailí ar feadh tréimhse éiginnte faoi fhoráil Airteagal 10(2), an dara fomhír

4c

ainm an údaráis eisiúna

4d

uimhir nach ionann í agus an uimhir faoi réimse 5, chun críoch riaracháin (roghnach)

5

uimhir an cheadúnais

6

grianghraf den sealbhóir

7

síniú an tsealbhóra

8

áit chónaithe bhuan, nó seoladh poist (roghnach)

9

catagóir na feithicle nó na bhfeithiclí a bhfuil an sealbhóir i dteideal a tiomána/a dtiomána (déanfar na catagóirí náisiúnta a phriontáil i gcló nach ionann é agus an cló a bheidh in úsáid do na catagóirí comhchuibhithe)

(4)Is mar seo a leanas a bheidh an fhaisnéis a bhaineann go sonrach le catagóirí an cheadúnais arna eisiúint:

Réimse

Faisnéis

9

catagóir na feithicle nó na bhfeithiclí a bhfuil an sealbhóir i dteideal a tiomána/a dtiomána (déanfar na catagóirí náisiúnta a phriontáil i gcló nach ionann é agus an cló a bheidh in úsáid do na catagóirí comhchuibhithe)

10

dáta na chéad eisiúna do gach catagóir (ní mór an dáta sin a thabhairt arís ar an gceadúnas nua i gcás athsholáthair nó malartú ina dhiaidh sin); scríobhfar gach réimse den dáta le dhá dhigit agus san fhormáid seo a leanas: lá.mí.bliain (LL.MM.BB)

11

dáta éaga gach catagóire; scríobhfar gach réimse den dáta le dhá dhigit agus san fhormáid seo a leanas: lá.mí.bliain (LL.MM.BB)

12

faisnéis bhreise/srian(ta) breise, i bhfoirm chóid, taobh leis an gcatagóir lena mbaineann, mar a shonraítear i gCuid E

I gcás ina bhfuil feidhm ag cód a shonraítear i gCuid E maidir le gach catagóir dá n‑eisítear an ceadúnas, féadfar é a phriontáil faoi réimsí 9, 10 agus 11.

(5)Is mar seo a leanas a bheidh an fhaisnéis a bhaineann go sonrach le riarachán an cheadúnais arna eisiúint:

Réimse

Faisnéis

13

faisnéis a d’fhéadfadh an Ballstát óstach a chur isteach atá fíor-riachtanach chun an ceadúnas a riar agus mír (4)(a) de chuid A1 á cur chun feidhme;

14

faisnéis a d’fhéadfadh an Ballstát a eisíonn an ceadúnas a chur isteach atá fíor-riachtanach chun an ceadúnas a riar nó faisnéis a bhaineann leis an tsábháilteacht ar bhóithre (roghnach). Má bhaineann an fhaisnéis le ceann de na ceannteidil a shainmhínítear san Iarscríbhinn seo, cuirfear uimhir an réimse atá i gceist roimpi.

Le comhaontú sonrach i scríbhinn ón sealbhóir, féadfar faisnéis nach mbaineann le riarachán an cheadúnais tiomána ná leis an tsábháilteacht ar bhóithre a chur isteach sa réimse seo freisin; ní athróidh cur isteach na faisnéise sin úsáid na samhla mar cheadúnas tiomána ar aon bhealach.

CUID E: CÓID AN AONTAIS AGUS CÓID NÁISIÚNTA 

Is cóid chomhchuibhithe de chuid an Aontais Eorpaigh a bheidh i gCóid 01 go 99

TIOMÁNAÍ (cúiseanna liachta) 

01

.

Cabhair le radharc na súl agus/nó cosaint

 

01.01.

Spéaclaí

 

01.02.

Lionsa(í) tadhaill

 

01.05.

Clúdach súile

 

01.06.

Spéaclaí nó lionsaí tadhaill

 

01.07.

Áis optúil shonrach

02

 

Áis éisteachta/áis chumarsáide

03

 

Próistéis/ortóis do na géaga

 

03.01.

Próistéis/ortóis géige uachtair

 

03.02.

Próistéis/ortóis géige íochtair

OIRIÚNAITHE FEITHICLE 

10

 

Traiseoladh modhnaithe

 

10.02.

Roghnú uathoibríoch cóimheasa giair

 

10.04.

Gléas modhnaithe traiseolta faoi rialú

15

 

Crág mhodhnaithe

 

15.01.

Troitheán cráige modhnaithe

 

15.02.

Crág lámhoibrithe

 

15.03.

Crág uathoibríoch

 

15.04.

Beart chun srian ar an troitheán cráige nó a chur i ngníomh a chosc

20

 

Córais coscánaithe mhodhnaithe

 

20.01.

Troitheán coscáin modhnaithe

 

20.03.

Troitheán coscáin oiriúnach lena úsáid leis an gcos chlé

 

20.04.

Troitheán coscáin sleamhnáin

 

20.05.

Troitheán coscáin claonta

 

20.06.

Coscán lámhoibrithe

 

20.07.

Feidhmiú coscáin le fórsa uasta … NLéirítear leis an bhfórsa sin acmhainneacht an tiománaithe chun an córas a fheidhmiú. (mar shampla: ‘20.07(300N)’)

 

20.09.

Coscán láimhe oiriúnaithe

 

20.12.

Beart chun srian ar an troitheán coscáin nó a chur i ngníomh a chosc

 

20.13.

Coscán glúinoibrithe

 

20.14.

Oibriú an chórais coscánaithe le tacaíocht ó fhórsa seachtrach

25

 

Córas luasaire mhodhnaithe

 

25.01.

Luasaire modhnaithe

 

25.03.

Luasaire claonta

 

25.04.

Luasaire lámhoibrithe

 

25.05.

Luasaire glúinoibrithe

 

25.06.

Oibriú an luasaire le tacaíocht ó fhórsa seachtrach

 

25.08.

Luasaire ar chlé

 

25.09.

Beart chun srian ar an luasaire nó a chur i ngníomh a chosc

31

 

Oiriúnaithe do throitheáin agus cosaintí troitheáin

 

31.01.

Tacar breise troitheán comhthreomhar

 

31.02.

Troitheáin ar an leibhéal céanna (nó gar dó)

 

31.03.

Beart chun srian ar an luasaire agus ar an troitheán coscáin nó a gcur i ngníomh a chosc i gcás nach n‑oibrítear na troitheáin leis an gcos

 

31.04.

Urlár ardaithe

32

 

Comhchórais príomhchoscáin agus luasaire

 

32.01.

Luasaire agus príomhchoscán mar chomhchóras a oibrítear le lámh amháin

 

32.02.

Luasaire agus príomhchoscán mar chomhchóras a oibrítear le fórsa seachtrach

33

 

Comhchórais príomhchoscáin, luasaire agus stiúrtha

 

33.01.

Luasaire, príomhchoscán agus stiúradh mar chomhchóras a oibrítear le fórsa seachtrach le lámh amháin

 

33.02.

Luasaire, príomhchoscán agus stiúradh mar chomhchóras a oibrítear le fórsa seachtrach le dhá lámh

35

 

Leaganacha amach rialaithe modhnaithe (lasca soilse, cuimilteoir/niteoir gaothscátha, bonnán, treotháscairí, etc.)

 

35.02.

Gléasanna rialaithe is féidir a oibriú gan an gléas stiúrtha a scaoileadh

 

35.03.

Gléasanna rialaithe is féidir a oibriú gan an gléas stiúrtha a scaoileadh leis an lámh chlé

 

35.04.

Gléasanna rialaithe is féidir a oibriú gan an gléas stiúrtha a scaoileadh leis an lámh dheas

 

35.05.

Gléasanna rialaithe is féidir a oibriú gan an gléas stiúrtha agus an luasaire agus meicníochtaí coscánaithe a scaoileadh

40

 

Stiúradh modhnaithe

 

40.01.

Stiúradh le fórsa uasta oibrithe de … NLéirítear leis an bhfórsa sin acmhainneacht an tiománaithe chun an córas a fheidhmiú. (mar shampla ‘40.01(140N)’)

 

40.05.

Roth stiúrtha oiriúnaithe (roth stiúrtha níos mó/níos tibhe, trastomhas laghdaithe, etc.)

 

40.06.

Suíomh oiriúnaithe an rotha stiúrtha

 

40.09.

Stiúradh cos-oibrithe

 

40.11.

Gléas cúnta ag an roth stiúrtha

 

40.14.

Córas stiúrtha oiriúnaithe malartach arna oibriú le haon lámh/ghéag láimhe amháin

 

40.15.

Córas stiúrtha oiriúnaithe malartach arna oibriú le dhá lámh/ghéag láimhe

42

 

Gléasanna modhnaithe amhairc siar/taoibh

 

42.01.

Gléas modhnaithe don amharc siar

 

42.03.

Gléas istigh breise lena gceadaítear amharc taoibh

 

42.05.

Gléas amhairc caochspota

43

 

Ionad suí an tiománaí

 

43.01.

Airde shuíochán an tiománaí do ghnáthamharc agus i ngnáthfhad ón roth stiúrtha agus ó na troitheáin

 

43.02.

Suíochán an tiománaí oiriúnaithe do chruth na colainne

 

43.03.

Suíochán an tiománaí ag a bhfuil tacaíocht taoibh le haghaidh cobhsaíocht mhaith

 

43.04.

Suíochán an tiománaí a bhfuil taca sciatháin leis

 

43.06.

Oiriúnú crios sábhála

 

43.07.

Cineál crios sábhála ag a bhfuil tacaíocht le haghaidh cobhsaíocht mhaith

44

 

Modhnuithe ar ghluaisrothair (tá úsáid an fho-chóid éigeantach)

 

44.01.

Coscán oibrithe aonair

 

44.02.

Coscán oiriúnaithe ar an roth tosaigh

 

44.03.

Coscán oiriúnaithe ar an roth deiridh

 

44.04.

Luasaire modhnaithe

 

44.08.

Airde suíocháin lena gcuirtear ar chumas an tiománaí, agus é ina shuí, a dhá chos a chur ar an dromchla ag an am céanna agus an gluaisrothar a choinneáil cothrom nuair atá sé ag stopadh agus nuair nach bhfuil sé ag gluaiseacht.

 

44.09.

Fórsa uasta oibrithe choscán an rotha tosaigh … NLéirítear leis an bhfórsa sin acmhainneacht an tiománaithe chun an córas a fheidhmiú. (mar shampla ‘44.09(140N)’)

 

44.10.

Fórsa uasta oibrithe choscán an rotha deiridh … NLéirítear leis an bhfórsa sin acmhainneacht an tiománaithe chun an córas a fheidhmiú. (mar shampla ‘44.10(240N)’)

 

44.11.

Taca coise oiriúnaithe

 

44.12.

Greim láimhe oiriúnaithe

45

 

Gluaisrothar a bhfuil carr cliathánach leis amháin

46

 

Mótar-thrírothaigh amháin

47

 

Teoranta d’fheithiclí ag a bhfuil níos mó ná dhá roth nach gá don tiománaí iad a choinneáil cothrom lena dtosú, lena stopadh, agus nuair nach bhfuil siad ag gluaiseacht

50

 

Teoranta d’uimhir shonrach feithicle/fionnaidh (uimhir aitheantais feithicle, VIN)

Litreacha a úsáidtear in éineacht le cóid 01 go 44 chun sonraíocht bhreise a léiriú:

a clé

b deas

c lámh

d cos

e lár

f géag na láimhe

g ordóg

CÓID AR ÚSÁID THEORANTA 

60

 

Coibhéisí roghnacha

 

60.01.

Deonaítear an choibhéis roghnach a shonraítear faoi Airteagal 9, mír 3, pointe a) don sealbhóir

 

60.02.

Deonaítear an choibhéis roghnach a shonraítear faoi Airteagal 9, mír 3, pointe b) don sealbhóir

 

60.03.

Tá na cearta tiomána atá i dteideal de réir chatagóir B1 teoranta do na feithiclí a shonraítear faoi Airteagal 9, mír 4, pointe c)

61

 

Teoranta d’aistir i rith an lae (mar shampla: uair an chloig i ndiaidh éirí na gréine agus uair an chloig roimh dhul faoi na gréine)

62

 

Teoranta d’aistir taobh istigh de … km ó áit chónaithe an tsealbhóra nó taobh istigh de chathair/réigiúin agus é sin amháin

63

 

Tiomáint gan phaisinéirí

64

 

Teoranta d’aistir nach mó an luas ná … km/h

65

 

Níl tiomáint údaraithe ach amháin in éineacht le sealbhóir ceadúnas tiomána sa chatagóir choibhéiseach ar a laghad

66

 

Ní cheadaítear leantóir

67

 

Ní cheadaítear tiomáint ar mhótarbhealaí

68

 

Ní cheadaítear alcól

69

 

Teoranta do thiomáint feithiclí atá feistithe le córas comhghlasála i gcás meisce i gcomhréir le EN 50436. Is roghnach dáta éaga a léiriú (mar shampla ‘69’ nó ‘69(01.01.2016)’)

CÚRSAÍ RIARACHÁIN

70

 

Malartú cheadúnas Uimh. … eisithe ag ... (suaitheantas AE/NA i gcás tríú tír; mar shampla ‘70.0123456789.NL’)

71

 

Dúblach de cheadúnas Uimh. … (suaitheantas AE/NA i gcás tríú tír; mar shampla ‘71.987654321.HR’)

73

 

Teoranta d’fheithiclí i gcatagóir B de chineál mótar-chuadrothair (B1)

78

 

Teoranta d’fheithiclí ag a bhfuil traiseoladh uathoibríoch

79

 

Teoranta d’fheithiclí a chomhlíonann na sonraíochtaí a léirítear idir lúibíní, le haghaidh chur i bhfeidhm Airteagal 19 den Treoir seo

 

79.01.

Teoranta d’fheithiclí dhá roth i dteannta carr cliathánach nó dá uireasa

 

79.02.

Teoranta d’fheithiclí i gcatagóir AM de chineál trírothaigh nó cuadrothair éadroim

 

79.03.

Teoranta do thrírothaigh

 

79.04.

Teoranta do thrírothaigh i dteannta leantóir nach bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg aige

 

79.05.

Gluaisrothar i gcatagóir A1 ag a bhfuil cóimheas cumhachta le meáchan níos mó ná 0.1 kW/kg

 

79.06.

Feithicil i gcatagóir BE i gcás inar mó mais údaraithe uasta an leantóra ná 3 500 kg

80

 

Teoranta do shealbhóirí ceadúnas tiomána d’fheithicil i gcatagóir A de chineál trírothaigh chumhachtaithe nach bhfuil 24 bliana d’aois slánaithe acu

81

 

Teoranta do shealbhóirí ceadúnas tiomána d’fheithicil i gcatagóir A de chineál gluaisrothair dhá roth nach bhfuil 21 bhliain d’aois slánaithe acu

95

 

Tiománaí a bhfuil CPC aige lena gcomhlíontar an oibleagáid cumais ghairmiúil dá bhforáiltear le Treoir (AE) 2022/2561 go dtí … (mar shampla ‘95(01.01.12)’)

96

 

Feithiclí i gcatagóir B i dteannta leantóir ag a bhfuil mais údaraithe uasta os cionn 750 kg, i gcás inar mó mais údaraithe uasta an chónaisc sin ná 3 500 kg ach nach mó í ná 4 250 kg

97

 

Gan a bheith údaraithe chun feithicil i gcatagóir C1 a thiomáint a thagann faoi raon feidhme Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (AE) Uimh. 165/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Feabhra 2014 maidir le tacagraif in iompar de bhóthar, lena n‑aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 3821/85 ón gComhairle maidir le trealamh taifeadta in iompar de bhóthar agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 561/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le comhchuibhiú reachtaíochta sóisialta áirithe a bhaineann le hiompar de bhóthar (IO L 060, 28.2.2014, lch. 1)..

98

 

 

 

98.01

Meastar gur tiománaí nuacheadúnaithe é an tiománaí agus go bhfuil sé faoi réir choinníollacha na tréimhse promhaidh. I gcás ina ndéanfar an ceadúnas a mhalartú, a athnuachan nó a athsholáthar, comhlánófar an cód le dáta deiridh na tréimhse promhaidh (mar shampla 98.01.13.04.2028)

 

98.02

Comhlíonfaidh an sealbhóir na coinníollacha a bhaineann leis an scéim tiomána tionlactha go dtí go mbainfidh sé nó sí 18 mbliana d’aois amach

Is éard a bheidh i gcód 100 agus os a chionn cóid náisiúnta nach bhfuil bailí ach do thiomáint ar chríoch an Bhallstáit a d’eisigh an ceadúnas tiomána.

Iarscríbhinn II

ÍOSCHEANGLAIS LE hAGHAIGH TÁSTÁLACHA TIOMÁNA AGUS EOLAS, SCILEANNA AGUS IOMPRAÍOCHT CHUN FEITHICIL CHUMHACHT-THIOMÁINTE A THIOMÁINT

I.ÍOSCHEANGLAIS LE hAGHAIDH TÁSTÁLACHA TIOMÁNA

Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go bhfuil an t‑eolas agus na scileanna ag iarratasóirí ar cheadúnais tiomána agus go léiríonn siad an iompraíocht is gá chun feithicil chumhacht-thiomáinte a thiomáint. Ní mór a chuimsiú leis na tástálacha a thabharfar isteach chuige sin:

–tástáil teoirice;

–tar éis tástáil teoirice a dhéanamh, tástáil scileanna agus iompraíochta.

Tá na coinníollacha faoina ndéanfar na tástálacha sin leagtha amach thíos.

A.TÁSTÁIL TEOIRICE

1.Foirm

Áiritheofar leis an bhfoirm a roghnófar go mbeidh an t‑eolas riachtanach ag an iarratasóir ar na hábhair atá liostaithe i bpointí 2, 3 agus 4.

Aon iarratasóir ar cheadúnas i gcatagóir amháin ar éirigh leis i dtástáil teoirice le haghaidh ceadúnais i gcatagóir eile, féadfar é a dhíolmhú ó fhorálacha coitianta phointí 2, 3 agus 4.

2.Ábhar na tástála teoirice a bhaineann le gach catagóir feithicle

Cuirfear ceisteanna maidir le gach ceann de na topaicí a liostaítear sna pointí seo a leanas, agus fágtar ábhar agus foirm na gceisteanna faoi rogha gach Ballstáit:

(a)rialacháin um thrácht ar bhóithre:

–go háirithe maidir le comharthaíocht bóthair, marcálacha agus comharthaí, cearta slí agus teorainneacha luais;

(b)an tiománaí:

–an tábhacht a bhaineann le hairdeall agus le dearcadh i leith úsáideoirí eile bóithre, lena n‑áirítear úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta;

–braistint ghinearálta, lena n‑áirítear braistint guaise, breithiúnas agus cinnteoireacht, go háirithe aga freagartha, chomh maith le hathruithe ar an iompraíocht tiomána de dheasca thionchar an alcóil, drugaí agus táirgí íocshláinte, staid mheabhrach agus tuirse;

–tionchair ar an riosca seachmaill mar gheall ar úsáid GSM nó feistí leictreonacha eile le linn tiomána agus iarmhairtí sábháilteachta; [Leasú. 139]

(c)an bóthar:

–na prionsabail is tábhachtaí maidir le hachar sábháilte a choimeád idir feithiclí, faid choscánaithe agus greim ar bhóthar faoi dhálaí difriúla aimsire agus bóthair, lena n-áirítear go háirithe dálaí sneachta agus bóithre sleamhain; [Leasú. 140]

–na tosca riosca tiomána a bhaineann le dálaí difriúla bóthair lena n‑áirítear braistint guaiseacha agus dul roimh ghuaiseacha, go háirithe an chaoi a dtagann athrú orthu de réir na haimsire agus de réir an ama sa lá nó san oíche;

–saintréithe cineálacha bóthair éagsúla agus na ceanglais reachtúla a bhaineann leo;

–tiomáint shábháilte i dtolláin bhóthair;

(d)úsáideoirí eile bóithre:

–tosca riosca sonracha a bhaineann le heaspa taithí úsáideoirí eile bóithre, go háirithe i gcás úsáideoirí leochaileacha bóithre ar lú an chosaint a bhíonn acu sa trácht i gcomparáid le húsáideoirí mótarfheithiclí ar nós gluaisteán, busanna agus leoraithe, agus ar úsáideoirí iad atá neamhchosanta go díreach ar fhórsaí imbhuailtí. Áirítear sa chatagóir sin leanaí, coisithe, rothaithe, úsáideoirí feithiclí cumhachtaithe dhá roth, úsáideoirí gaireas soghluaisteachta pearsanta agus daoine faoi mhíchumas nó daoine a bhfuil a soghluaisteacht agus a dtreoshuíomh laghdaithe. [Leasú. 141]

–rioscaí a bhaineann le gluaiseacht, idirghníomhaíocht agus tiomáint cineálacha éagsúla feithiclí mar gheall ar scála difriúil agus dinimicí tiomána éagsúla agus mar gheall ar réimsí éagsúla radhairc a dtiománaithe; [Leasú. 142]

–caochspotaí agus athruithe grádáin; [Leasú. 143]

–úsáid chuí agus thráthúil treotháscairí; [Leasú. 144]

(e)rialacha ginearálta agus rialacháin ghinearálta agus cúrsaí eile:

–rialacha a bhaineann leis na doiciméid riaracháin is gá chun feithiclí a úsáid;

–rialacha ginearálta lena sonraítear an t‑iompraíocht riachtanach don tiománaí i gcás timpiste (feistí rabhaidh a shocrú agus éigeandáil a fhógairt) agus na bearta is féidir leis a ghlacadh chun cabhrú le híospartaigh i dtimpistí bóthair i gcás inar gá;

–rialacha maidir le conas iad féin a iompar má tá feithicil éigeandála ag teannadh leo agus an rud le déanamh ag láthair imbhuailte; [Leasú. 145]

–tosca sábháilteachta a bhaineann leis an bhfeithicil, leis an ualach, agus leis na daoine arna n‑iompar;

–gnéithe sábháilteachta eolais a bhaineann le feithiclí breosla agus/nó le ceallra, go háirithe rioscaí maidir le trasplanc/dóiteáin nó imoibriú ceimiceach i gcás timpiste nó cliseadh; [Leasú. 146]

(f)na réamhchúraimí is gá agus duine ag tuirlingt den fheithicil, lena n-áirítear a áirithiú go bhfuil sé sábháilte doras na feithicle a oscailt agus nach gcruthóidh sé sin guais d’úsáideoirí eile bóthair amhail coisithe, rothaithe agus úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta; [Leasú. 147]

(g)gnéithe meicniúla a bhfuil tionchar acu ar an tsábháilteacht ar bhóithre; ní mór d’iarratasóirí a bheith in ann na fabhtanna is coitianta a bhrath, go háirithe sna córais stiúrtha, crochta agus coscánaithe, boinn, soilse agus treotháscairí, frithchaiteoirí, scátháin siar, gaothscáth agus cuimilteoirí, an córas sceite, criosanna sábhála agus an feiste rabhaidh inchloiste;

(h)trealamh sábháilteachta feithicle agus, go háirithe, criosanna sábhála, ceannbhaic, trealamh sábháilteachta leanaí a úsáid agus feithiclí leictreacha a luchtú;

(i)rialacha agus gnéithe maidir le húsáid feithiclí i ndáil leis an gcomhshaol, lena n‑áirítear a mhéid a bhaineann le feithiclí leictreacha: úsáid iomchuí a bhaint as feistí rabhaidh inchloiste, ídiú réasúnta breosla/fuinnimh, astaíochtaí a theorannú (astaíochtaí gás ceaptha teasa, truailleáin aeir, torann agus micreaphlaistigh ó chaitheamh bonn, coscáin agus bóithre etc.). [Leasú 148]

(ia)eolas bunúsach ar conas trealamh garchabhrach a úsáid agus a bheith in ann garchabhair a sholáthar, lena n-áirítear athbheochan chardascamhógach;

De rogha air sin, féadfaidh na Ballstáit an rogha a chumasú go bhféadfaí, le hoiliúint phraiticiúil gharchabhrach dheimhnithe a cuireadh i gcrích roimhe sin, lena n-áireofar athbheochan chardascamhógach, an t-ábhar sa tástáil teoirice a bhaineann leis an ngarchabhair a dhíolmhú; [Leasú 149]

(ib)idirghníomhaíocht shábháilte le feidhmeanna ardchórais cúnaimh tiománaí agus le gnéithe uathoibrithe eile, lena n-áirítear na buntáistí, na srianta agus na rioscaí a bhaineann leo; [Leasú 150]

(ic)creat rialála bunúsach maidir le srianta ar rochtain ar fheithiclí uirbeacha, lena n-áirítear criosanna íseal-astaíochtaí; [Leasú 151]

3.Forálacha sonracha a bhaineann le catagóirí A1, A2 agus A

Seiceáil éigeantach ar an eolas ginearálta ar na nithe seo a leanas:

(a)úsáid feisteas cosanta amhail lámhainní, buataisí, éadaí agus clogad sábháilteachta;

(b)infheictheacht gluaisrothaithe d’úsáideoirí eile bóthair;

(c)tosca riosca a bhaineann le dálaí bóthair éagsúla mar a leagtar síos thíos i dteannta aird bhreise ar ghnéithe sleamhna amhail clúdaigh draenach, marcálacha bóthair amhail línte agus saigheada, ráillí tram;

(d)gnéithe meicniúla a bhfuil tionchar acu ar an tsábháilteacht ar bhóithre mar a leagtar síos thuas i dteannta aird bhreise ar an stoplasc éigeandála, na leibhéil ola agus an slabhra.

4.Forálacha sonracha a bhaineann le catagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E agus T [Leasú 152]

(1)Seiceáil éigeantach ar an eolas ginearálta ar na nithe seo a leanas:

(a)rialacha maidir le huaireanta tiomána agus tréimhsí sosa mar a shainítear le Rialachán (CE) Uimh. 561/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairleRialachán (CE) Uimh. 561/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Márta 2006 maidir le comhchuibhiú reachtaíochta sóisialta áirithe a bhaineann le hiompar de bhóthar agus lena leasaítear Rialacháin (CEE) Uimh. 3821/85 agus (CE) Uimh. 2135/98 ón gComhairle agus lena n‐aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 3820/85 ón gComhairle (IO L 102, 11.4.2006, lch. 1).; úsáid an trealaimh taifeadta mar a shainítear le Rialachán (AE) Uimh. 165/2014;

(b)rialacha maidir le cineál an iompair lena mbaineann: earraí nó paisinéirí;

(c)doiciméid feithicle agus iompair a theastaíonn chun earraí agus paisinéirí a iompar go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta;

(d)an iompraíocht iomchuí i gcás timpiste; eolas ar na bearta atá le déanamh tar éis timpiste nó teagmhas comhchosúil, lena n‑áirítear gníomhaíocht éigeandála amhail aslonnú paisinéirí agus buneolas ar an ngarchabhair, lena n-áirítear athbheochan chardascamhógach (ACS); [Leasú 153]

(e)na réamhchúraimí atá le glacadh agus na rothaí á mbaint agus á gcur ar ais arís;

(f)rialacha maidir le meáchain agus toisí feithiclí; rialacha maidir le teorantóirí luais;

(fa)cuspóir agus úsáid gairis coscánaithe cúnta/sceithphíopa agus coscán; [Leasú 154]

(g)bac ar an réimse radhairc de dheasca shaintréithe a bhfeithiclí, go háirithe maidir le coisithe ag tosach na feithicle agus rothaithe ar thaobh agus ar aghaidh na feithicle; [Leasú 155]

(h)léarscáil bóithre a léamh, pleanáil bealaigh, lena n‑áirítear úsáid córas leictreonach loingseoireachta (roghnach);

(ha)tiomáint chosantach agus tiomáint éiceolaíoch: an t-achar go dtí an fheithicil atá chun tosaigh; scoitheadh ar chuar bóthair, athrú lána, rialacha tosaíochta, teorainneacha luais; [Leasú 156]

(i)tosca sábháilteachta a bhaineann le hualú feithicle: an t‑ualach a rialú (stuáil agus ceangal), deacrachtaí le cineálacha difriúla ualaigh (mar shampla leachtanna, ualaí ar crochadh, …) lódáil agus dílódáil earraí agus úsáid trealamh lódála (catagóirí C, CE, C1, C1E, T amháin); [Leasú 157]

(ia)bearta sábháilteachta, nósanna imeachta agus prótacail maidir le limistéir pháirceála shábháilte; [Leasú 158]

(j)freagracht an tiománaí i ndáil le hiompar paisinéirí; compord agus sábháilteacht paisinéirí, agus go háirithe daoine faoi mhíchumas agus daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe, chomh maith le freagairt iomchuí i gcás ciapadh agus foréigean inscnebhunaithe; iompar leanaí; na seiceálacha is gá a dhéanamh roimh thiomáint; cuimseofar gach cineál bus sa tástáil teoirice (busanna agus cóistí seirbhíse poiblí, busanna a bhfuil toisí speisialta acu, …) (catagóirí D, DE, D1, D1E amháin). [Leasú 159]

(k)Féadfaidh na Ballstáit iarratasóirí ar cheadúnas d’fheithicil i gcatagóir C1 nó i gcatagóir C1E lasmuigh de raon feidhme Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 a dhíolmhú óna n‑eolas ar na hábhair a liostaítear i bpointí 4.(1), pointe (a), go 4.(1), pointe (c) a léiriú.

(2)Seiceáil éigeantach ar an eolas ginearálta ar na forálacha breise seo a leanas maidir le catagóirí C, CE, D agus DE:

(a)na prionsabail a bhaineann le déanamh agus feidhmiú na nithe seo a leanas: innill dócháin inmheánaigh, sreabháin (mar shampla ola innill, fuarthán, sreabhán níocháin), an córas breosla, an córas leictreach, an córas adhainte, an córas traiseolta (crág, giarbhosca, etc.);

(b)bealú agus cosaint frithreo;

(c)na prionsabail a bhaineann le déanamh, feistiú, úsáid cheart agus cúram na mbonn;

(d)na prionsabail a bhaineann le cineálacha, oibriú, príomh-chomhpháirteanna, ceangal, úsáid agus gnáthchothabháil fearas coscáin agus rialtóirí luais, agus úsáid coscán frithghlasála;

(e)na prionsabail a bhaineann le cineálacha, oibriú, príomh-chomhpháirteanna, ceangal, úsáid agus gnáthchothabháil córas cúplála (catagóirí CE, DE amháin);

(f)modhanna chun teacht ar chúiseanna clistí;

(g)cothabháil choisctheach feithiclí agus deisiúcháin reatha riachtanacha;

(h)freagracht an tiománaí i ndáil le hearraí a fháil, a iompar agus a sheachadadh i gcomhréir leis na coinníollacha comhaontaithe (catagóirí C, CE amháin).

B.TÁSTÁIL SCILEANNA AGUS IOMPRAÍOCHTA

5.An fheithicil agus a trealamh

(1)Traiseoladh na feithicle

(a)Ní bheidh cead ag tiománaí feithicil a thiomáint ag a bhfuil traiseoladh láimhe ach amháin má éiríonn leis i dtástáil scileanna agus iompraíochta i bhfeithicil ag a bhfuil traiseoladh láimhe.

Ciallaíonn ‘feithicil ag a bhfuil traiseoladh láimhe’ feithicil ag a bhfuil troitheán cráige (nó luamhán a oibrítear de láimh i gcás chatagóirí A, A2 agus A1) agus ar gá don tiománaí é a oibriú nuair a bhíonn an fheithicil á tosú nó a stopadh aige agus nuair a bhíonn giar á athrú aige.

(b)Measfar go bhfuil traiseoladh uathoibríoch ag feithiclí nach gcomhlíonann na critéir a leagtar síos i bpointe 5.(1) pointe (a).

Gan dochar do phointe 5.(1) pointe (c), má dhéanann iarratasóir tástáil scileanna agus iompraíochta ar fheithicil ag a bhfuil traiseoladh uathoibríoch, déanfar é sin a thaifeadadh ar aon cheadúnas a eiseofar ar bhonn na tástála sin leis an gcód Aontais ábhartha dá bhforáiltear in Iarscríbhinn I, Cuid E. Ní úsáidfear ceadúnais ar a bhfuil an léiriú sin ach amháin chun feithiclí ag a bhfuil traiseoladh uathoibríoch a thiomáint.

(c)An cód Aontais atá marcáilte ar cheadúnas tiomána de chatagóirí A1, A2, A, B1, B agus BE a eisítear ar bhonn tástáil scileanna agus iompraíochta a dhéantar ar fheithicil le traiseoladh uathoibríoch, ní fhorchuirfear ar taispeáint é nó bainfear é má éiríonn leis an sealbhóir i dtástáil thiomnaithe scileanna agus iompraíochta nó má chríochnaíonn sé oiliúint thiomnaithe, a d’fhéadfadh tarlú roimh thástáil scileanna agus iompair nó ina dhiaidh sin ar fheithicil le traiseoladh uathoibríoch. [Leasú 160]

Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

(i)an oiliúint thiomnaithe a fhormheas agus a mhaoirsiú; nó, [Leasú 161]

(ii)an tástáil thiomnaithe scileanna agus iompraíochta a eagrú.

Beidh traiseoladh láimhe ag na feithiclí a úsáidfear le haghaidh na hoiliúna nó na tástála a chumhdaítear leis an bpointe seo agus tiocfaidh siad faoi réim chatagóir an cheadúnais tiomána a ndearna na rannpháirtithe iarratas air.

Beidh fad na tástála scileanna agus iompraíochta agus an t‑achar arna thaisteal leordhóthanach chun measúnú a dhéanamh ar na scileanna agus an iompraíocht a leagtar síos i bpointe 6 nó 7 den Iarscríbhinn seo agus aird ar leith á tabhairt ar oibriú thraiseoladh na feithicle.

Beidh na gnéithe uile a chumhdaítear i bpointe 6 nó 7 den Iarscríbhinn seo i gceist leis an oiliúint agus aird ar leith á tabhairt ar oibriú thraiseoladh na feithicle. Déanfaidh gach rannpháirtí gnéithe praiticiúla na hoiliúna agus léireoidh sé a scileanna agus a (h)iompraíocht ar bhóithre poiblí. Mairfidh an oiliúint 7 n‑uaire an chloig ar a laghad.

(d)Forálacha sonracha a bhaineann le catagóirí BE, C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E agus T  [Leasú 162]

Féadfaidh na Ballstáit a chinneadh nach ndéanfar aon srian ar fheithiclí ag a bhfuil traiseoladh uathoibríoch a thaifeadadh ar an gceadúnas tiomána d’fheithicil i gcatagóirí BE, C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 nó D1E dá dtagraítear i bpointe 5.(1) pointe (b), i gcás ina bhfuil ceadúnas tiomána ag an iarratasóir cheana féin a fuair sé ar fheithicil ag a bhfuil traiseoladh láimhe i gceann amháin de na catagóirí seo a leanas ar a laghad: B, BE, C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 nó D1E, agus go bhfuil na gníomhaíochtaí a bhfuil cur síos orthu i bpointe 8.(4) déanta aige le linn na tástála scileanna agus iompraíochta.

(2)Na feithiclí a úsáidfear i dtástálacha scileanna agus iompraíochta, comhlíonfaidh siad na critéir íosta a léirítear thíos. Féadfaidh na Ballstáit forálacha a dhéanamh maidir le critéir níos déine nó critéir eile a chur leo. Féadfaidh na Ballstáit lamháltas 5 cm3 faoin toilleadh sorcóra íosta is gá a chur i bhfeidhm maidir le feithiclí i gcatagóirí A1, A2 agus A a úsáidtear sa tástáil scileanna agus iompraíochta.

(a)Catagóir A1:

Gluaisrothar i gcatagóir A1 gan carr cliathánach, nach bhfuil rátáil chumhachta níos mó ná 11 kW aige agus nach bhfuil cóimheas cumhachta le meáchan níos mó ná 0,1 kW/kg aige, agus ar féidir leis luas 90 km/h ar a laghad a dhéanamh.

Más rud é go bhfuil an gluaisrothar á chumhachtú ag inneall dócháin inmheánaigh, beidh toilleadh sorcóra 120 cm3 ar a laghad ag an inneall.

Más rud é go bhfuil an gluaisrothar á chumhachtú ag mótar leictreach, beidh cóimheas cumhachta le meáchan 0,08 kW/kg ar a laghad ag an bhfeithicil;

(b)Catagóir A2:

Gluaisrothar gan carr cliathánach, ag a bhfuil rátáil chumhachta 20 kW ar a laghad ach nach mó í ná 35 kW agus nach bhfuil cóimheas cumhachta le meáchan níos mó ná 0,2 kW/kg aige.

Más rud é go bhfuil an gluaisrothar á chumhachtú ag inneall dócháin inmheánaigh, beidh toilleadh ciúbach 250 cm3 ar a laghad ag an inneall.

Más rud é go bhfuil an gluaisrothar á chumhachtú ag mótar leictreach, beidh cóimheas cumhachta le meáchan 0,15 kW/kg ar a laghad ag an bhfeithicil;

(c)Catagóir A:

Gluaisrothar gan carr cliathánach, ag a bhfuil mais gan ualach níos mó ná 180 kg, ag a bhfuil rátáil cumhachta 50 kW ar a laghad. Féadfaidh an Ballstát glacadh le lamháltas 5 kg faoin mais íosta riachtanach.

Más rud é go bhfuil an gluaisrothar á chumhachtú ag inneall dócháin inmheánaigh, beidh toilleadh ciúbach 600 cm3 ar a laghad ag an inneall.

Más rud é go bhfuil an gluaisrothar á chumhachtú ag mótar leictreach, beidh cóimheas cumhachta le meáchan 0,25 kW/kg ar a laghad ag an bhfeithicil.

(d)Catagóir B:

Feithicil ceithre roth i gcatagóir B ar féidir léi luas 100 km/h ar a laghad a dhéanamh;

(e)Catagóir BE:

Cónasc, lena gcuimsítear feithicil tástála i gcatagóir B agus leantóir ag a bhfuil mais údaraithe uasta 1 000 kg ar a laghad, ar féidir leis luas 100 km/h ar a laghad a dhéanamh, nach dtagann faoi chatagóir B; is é a bheidh in urrann lastais an leantóra cabhail bosca dhúnta atá chomh leathan agus chomh hard leis an mótarfheithicil ar a laghad; d’fhéadfadh an chabhail bosca dhúnta a bheith beagán níos tanaí ná an mhótarfheithicil freisin ar choinníoll nach féidir amharc ar chúl ach amháin trí leas a bhaint as scátháin siar sheachtracha na mótarfheithicle; cuirfear an leantóir i láthair le fíormhais iomlán 800 kg ar a laghad;

(f)Catagóir B1:

Cuadrothar á chumhachtú ag mótar ar féidir leis luas 60 km/h ar a laghad a dhéanamh;

(g)Catagóir C:

Feithicil i gcatagóir C ag a bhfuil mais údaraithe uasta 12 000 kg ar a laghad, fad 8 m ar a laghad, leithead 2,40 m ar a laghad, agus ar féidir léi luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; feistithe le córas coscánaithe frithghlasála, a bhfuil trealamh taifeadta aici mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 165/2014; cuirfear an fheithicil i láthair le fíormhais iomlán 10 000 kg ar a laghad; [Leasú 163]

(h)Catagóir CE:

Feithicil altach nó cónasc d’fheithicil tástála i gcatagóir C i dteannta leantóra atá 7,5 m ar fad ar a laghad; beidh uasmhais údaraithe 20 000 kg ar a laghad, fad 14 m ar a laghad agus leithead 2.40 m ar a laghad ag an bhfeithicil altach agus ag an gcónasc araon, beidh siad in ann luas 80 km/h ar a laghad a bheith acu, agus beidh siad feistithe le coscáin frithghlasála, le cúigiú roth, feistithe le giarbhosca a bhfuil ocht gcóimheas tosaigh ar a laghad aige agus trealamh taifeadta mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 165/2014; cuirfear an fheithicil altach agus an cónasc araon i láthair le fíormhais iomlán 15 000 kg ar a laghad; [Leasú 164]

(i)Catagóir C1:

Feithicil i bhfochatagóir C1 ag a bhfuil mais údaraithe uasta 4 000 kg ar a laghad, fad 5 m ar a laghad agus ar féidir léi luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; feistithe le coscáin frithghlasála, agus a bhfuil trealamh taifeadta aici mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 165/2014; is é a bheidh san urrann lastais cabhail bosca dhúnta atá chomh leathan agus chomh hard leis an gcábán ar a laghad; [Leasú 165]

(j)Catagóir C1E:

Cónasc ina bhfuil feithicil tástála i bhfochatagóir C1 agus leantóir ag a bhfuil mais údaraithe uasta 1 250 kg ar a laghad; beidh an cónasc sin 8 m ar fad ar a laghad agus féadfaidh sé luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; cuirfear an leantóir i láthair le fíormhais iomlán 800 kg ar a laghad; [Leasú 166]

(k)Catagóir D:

Feithicil i gcatagóir D ag a bhfuil fad 10 m ar a laghad, leithead 2,40 m ar a laghad, agus ar féidir léi luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; feistithe le coscáin frithghlasála, agus a bhfuil trealamh taifeadta aici mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 165/2014;

(l)Catagóir DE:

Cónasc ina bhfuil feithicil tástála i gcatagóir D agus leantóir ag a bhfuil mais údaraithe uasta 1 250 kg ar a laghad, leithead 2,40 m ar a laghad, agus ar féidir leis luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; cuirfear an leantóir i láthair le fíormhais iomlán 800 kg ar a laghad; [Leasú. 167]

(m)Catagóir D1:

Feithicil i bhfochatagóir D1 ag a bhfuil mais údaraithe uasta 4 000 kg ar a laghad, fad 5 m ar a laghad agus ar féidir léi luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; feistithe le coscáin frithghlasála, agus a bhfuil trealamh taifeadta aici mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 165/2014;

(n)Catagóir D1E:

Cónasc ina bhfuil feithicil tástála i bhfochatagóir D1 agus leantóir ag a bhfuil mais údaraithe uasta 1 250 kg ar a laghad agus ar féidir leis luas 80 km/h ar a laghad a dhéanamh; is é a bheidh in urrann lastais an leantóra cabhail bosca dhúnta atá 2 m ar leithead agus 2 m ar airde ar a laghad; cuirfear an leantóir i láthair le fíormhais iomlán 800 kg ar a laghad;

6.Scileanna agus iompraíocht atá le tástáil maidir le catagóirí A1, A2 agus A

(1)Ullmhú na feithicle agus seiceáil theicniúil uirthi ina ndírítear ar an tsábháilteacht ar bhóithre

Léireoidh iarratasóirí go bhfuil sé ar a gcumas dóibh ullmhú le dul ar ghluaisrothar go sábháilte trí na ceanglais seo a leanas a chomhlíonadh:

(a)an feisteas cosanta, amhail lámhainní, buataisí, éadaí agus clogad sábháilteachta, a shocrú;

(b)seiceáil randamach a dhéanamh ar an mbail atá ar na boinn, na coscáin, an stiúradh, an stoplasc éigeandála (más infheidhme), an slabhra, na leibhéil ola, na soilse, na frithchaiteoirí, na treotháscairí agus an feiste rabhaidh inchloiste.

(2)Ionramhálacha speisialta atá le tástáil agus a bhfuil tionchar acu ar an tsábháilteacht ar bhóithre:

(a)an gluaisrothar a chur ar a chicsheastán agus a bhaint de agus é a bhogadh, gan cabhair ón inneall, trí shiúl taobh leis an bhfeithicil;

(b)an gluaisrothar a pháirceáil ar a chicsheastán;

(c)dhá chineál ionramhála ar a laghad atá le déanamh ar luas mall, slalóm ina measc; leis sin, beifear in ann measúnú a dhéanamh ar inniúlacht maidir le láimhseáil na cráige i dteannta an choscáin, cothromaíocht, treo amhairc agus suíomh ar an ngluaisrothar agus suíomh na gcos ar na tacaí coise;

(d)dhá chineál ionramhála ar a laghad atá le déanamh ar luas níos airde, ionramháil amháin díobh sa dara nó sa tríú giar, ag 30 km/h ar a laghad agus ionramháil amháin ina seachnaítear constaic ar luas íosta 50 km/h; leis sin, beifear in ann measúnú a dhéanamh ar inniúlacht maidir le suíomh ar an ngluaisrothar, treo amhairc, cothromaíocht, teicníc stiúrtha agus teicníc athraithe giaranna;

(e)coscánú: déanfar dhá ghníomh coscánaithe ar a laghad, lena n‑áirítear coscánú éigeandála ar luas íosta 50 km/h; leis sin, beifear in ann measúnú a dhéanamh ar inniúlacht maidir le láimhseáil an choscáin tosaigh agus chúil, treo amhairc agus suíomh ar an ngluaisrothar.

(3)Iompraíocht i dtrácht

Déanfaidh na hiarratasóirí na gníomhaíochtaí seo a leanas go léir i ngnáthdhálaí tráchta, ar bhealach iomlán sábháilte, agus na réamhchúraimí go léir is gá á nglacadh acu:

(a)an ghluaisrothar a thiomáint ar shiúl: tar éis páirceála, tar éis stopadh sa trácht; ag dul amach ó chabhsa;

(b)tiomáint ar bhóithre díreacha; dul thar fheithiclí atá ag teacht ina dtreo, lena n‑áirítear i spásanna cúnga;

(c)tiomáint timpeall cor;

(d)crosbhóithre: dul suas go crosbhealaí agus acomhail agus iad a thrasnú;

(e)treo a athrú: casadh ar chlé agus ar dheis; lánaí a athrú, U-chasadh a dhéanamh; [Leasú  169]

(f)dul isteach ar mhótarbhealaí nó ar bhóithre cosúla (má tá fáil orthu) / imeacht uathu: dul isteach ón lána luasghéaraithe; dul amach ar an lána luasmhoillithe;

(g)scoitheadh/dul thar fheithicil eile: trácht eile a scoitheadh (más féidir)lena n-áirítear rothaithe, úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta, coisithe; tiomáint taobh le constaicí, mar shampla carranna páirceáilte; ligean d’fheithiclí eile scoitheadh (más iomchuí); [Leasú  170]

(h)gnéithe speisialta bóthair (má tá fáil orthu): timpealláin; crosairí comhréidhe iarnróid, lánaí rotharstadanna tram/bus; trasrianta do choisithe; tiomáint in aghaidh fána/le fána ar fhánaí fada; tolláin; [Leasú  171]

(ha)idirghníomhaíocht le feithiclí eile, lena n-áirítear caochspotaí a thuar agus úsáid leormhaith treotháscairí; [Leasú  172]

(i)freagairt do dhálaí contúirte agus dul roimh dhálaí contúirte trí ionsamhlóirí a úsáid;

(j)na réamhchúraimí is gá a ghlacadh le linn na tuirlingthe den fheithicil go háirithe maidir le rothaithe. [Leasú  173]

7.Scileanna agus iompraíocht atá le tástáil maidir le catagóirí B, B1 agus BE

(1)Ullmhú na feithicle agus seiceáil theicniúil uirthi ina ndírítear ar an tsábháilteacht ar bhóithre

Léireoidh iarratasóirí go bhfuil sé ar a gcumas dóibh ullmhú le gluaisrothar a thiomáint go sábháilte trí na ceanglais seo a leanas a chomhlíonadh:

(a)an suíochán a oiriúnú de réir mar is gá chun teacht ar shuíomh ceart le suí;

(b)scátháin siar, criosanna sábhála agus ceannbhaic a oiriúnú má tá fáil orthu;

(c)seiceáil go bhfuil na doirse dúnta;

(d)seiceáil randamach a dhéanamh ar an mbail atá ar na boinn, an stiúradh, na coscáin, na sreabháin (mar shampla ola innill, fuarthán, sreabhán níocháin), na soilse, na frithchaiteoirí, na treotháscairí agus an feiste rabhaidh inchloiste;

(e)na tosca sábháilteachta a bhaineann le lódáil feithicle a sheiceáil: cabhail, bileoga, doirse lastais, glasáil an chábáin, modh lódála, an t‑ualach a dhaingniú (catagóir BE amháin);

(f)an mheicníocht chúplála agus na naisc coscán agus leictreacha a sheiceáil (catagóir BE amháin).

(2)Catagóirí B agus B1: ionramhálacha speisialta a thástáil a bhfuil tionchar acu ar an tsábháilteacht ar bhóithre

Déanfar tástáil ar rogha de na hionramhálacha seo a leanas (dhá ionramháil ar a laghad do na ceithre phointe, lena n‑áirítear ceann amháin sa ghiar cúlaithe):

(a)cúlú i líne dhíreach nó cúlú ar dheis nó ar chlé timpeall coirnéil gan imeacht ón lána tráchta ceart;

(b)an fheithicil a chasadh sa treo eile, trí úsáid a bhaint as na giaranna ar aghaidh agus cúlaithe;

(c)an fheithicil a pháirceáil agus imeacht ó spás páirceála (páirceáil chomhthreomhar, páirceáil ar uillinn nó páirceáil ingearach, ag dul chun tosaigh nó ar gcúl, ar thalamh chothrom, in aghaidh fána nó le fána);

(d)coscánú go cruinn chun an fheithicil a stopadh; mar sin féin, tá sé roghnach stad éigeandála a dhéanamh.

(3)Catagóir BE - ionramhálacha speisialta a thástáil a bhfuil tionchar acu ar an tsábháilteacht ar bhóithre:

(a)leantóir agus a mhótarfheithicil a chúpláil nó a dhíchúpláil, nó a dhíchúpláil agus a chúpláil in athuair; ní mór é a bheith i gceist leis an ionramháil an fheithicil tarraingthe a pháirceáil taobh leis an leantóir (i.e. gan a bheith in aon líne amháin leis);

(b)cúlú feadh cuair, agus tá sé de rogha ag na Ballstáit líne an chuair a chinneadh;

(c)páirceáil go sábháilte le haghaidh lódála/dílódála.

(4)Iompraíocht i dtrácht

Déanfaidh na hiarratasóirí na gníomhaíochtaí seo a leanas go léir i ngnáthdhálaí tráchta, ar bhealach iomlán sábháilte, agus na réamhchúraimí go léir is gá á nglacadh acu:

(a)tiomáint ar shiúl: tar éis páirceála, tar éis stopadh sa trácht; ag dul amach ó chabhsa;

(b)tiomáint ar bhóithre díreacha; dul thar fheithiclí atá ag teacht ina dtreo, lena n‑áirítear i spásanna cúnga;

(c)tiomáint timpeall cor;

(d)Crosbhóithre: dul suas go crosbhealaí agus acomhail agus iad a thrasnú;

(e)treo a athrú: casadh ar chlé agus ar dheis; lánaí a athrú;

(f)dul isteach ar mhótarbhealaí nó ar bhóithre cosúla (má tá fáil orthu) / imeacht uathu: dul isteach ón lána luasghéaraithe; dul amach ar an lána luasmhoillithe;

(g)scoitheadh/dul thar fheithicil eile: úsáideoirí eile bóthair a scoitheadh, lena n-áirítear rothaithe (más féidir); tiomáint le taobh constaicí, mar shampla carranna páirceáilte; ligean d’fheithiclí eile scoitheadh (más iomchuí); [Leasú  174]

(ga)tiomáint neamhspleách i dtreo ceann scríbe cinntithe, thar thásca sonracha casaidh; [Leasú  175]

(h)gnéithe speisialta bóthair (má tá fáil orthu): timpealláin; tiomáint trí thimpealláin le feithicil mhór; tiomáint ar dheis agus ar chlé; crosairí comhréidhe iarnróid; stadanna tram/bus; trasrianta do choisithe; lánaí rothar; ag tiomáint in aghaidh fána/le fána ar fhánaí fada; athruithe grádáin; tolláin;  [Leasú  176]

(ha)idirghníomhaíocht le húsáideoirí bóthair eile, lena n-áirítear caochspotaí a thuar agus úsáid leormhaith treotháscairí; [Leasú  177]

(i)dul isteach san fheithicil agus tuirlingt aisti, lena n-áirítear a chinntiú go bhfuil sé sábháilte doras na feithicle a oscailt agus nach gcruthóidh sé sin guais d’úsáideoirí bóthair eile amhail coisithe, rothaithe agus úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta, agus béim ar leith á leagan ar an doras a oscailt leis an láimh is faide uaidh; [Leasú  178]

(j)freagairt do dhálaí contúirte agus dul roimh dhálaí contúirte, lena n-áirítear trí ionsamhlóirí a úsáid. [Leasú  179]

8.Scileanna agus iompraíocht le tástáil maidir le catagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E

(1)Ullmhú na feithicle agus seiceáil theicniúil uirthi ina ndírítear ar an tsábháilteacht ar bhóithre

Léireoidh iarratasóirí go bhfuil sé ar a gcumas dóibh ullmhú le gluaisrothar a thiomáint go sábháilte trí na ceanglais seo a leanas a chomhlíonadh:

(a)an suíochán a oiriúnú de réir mar is gá chun teacht ar shuíomh ceart le suí;

(b)scátháin siar, criosanna sábhála agus ceannbhaic a oiriúnú má tá fáil orthu;

(c)seiceálacha randamacha ar an mbail atá ar na boinn, an stiúradh, na coscáin, na soilse, na frithchaiteoirí, na treotháscairí agus an feiste rabhaidh inchloiste;

(d)na córais coscánaithe chumhachtchúnta agus stiúrtha a sheiceáil; an bhail atá ar na rothaí, rothchnónna, pludghardaí, gaothscáth, fuinneoga agus cuimilteoirí, sreabháin (mar shampla ola innill, fuarthán, sreabhán níocháin) a sheiceáil; an painéal ionstraimí a sheiceáil agus a úsáid, lena n‑áirítear an trealamh taifeadta mar a shainmhínítear i Rialachán (AE) Uimh. 165/2014. Níl feidhm ag an gceanglas deiridh sin maidir leis na hiarratasóirí ar cheadúnas tiomána d’fheithicil i gcatagóir C1 nó i gcatagóir C1E nach dtagann faoi raon feidhme an Rialacháin sin;

(e)an t‑aerbhrú, na humair aeir agus an crochadh a sheiceáil;

(f)na tosca sábháilteachta a bhaineann le lódáil feithicle a sheiceáil: cabhail, bileoga, doirse lastais, meicníocht lódála (má tá sí ar fáil), glasáil an chábáin (má tá sí ar fáil), modh lódála, an t‑ualach a dhaingniú (catagóirí C, CE, C1, C1E amháin);

(g)an mheicníocht chúplála agus na naisc coscán agus leictreacha a sheiceáil (catagóirí CE, C1E, DE, D1E amháin);

(h)a bheith in ann bearta speisialta sábháilteachta feithicle a ghlacadh; monatóireacht a dhéanamh ar an gcabhail, ar na doirse seirbhíse, ar an trealamh garchabhrach, ar na múchtóirí dóiteáin agus ar threalamh sábháilteachta eile (catagóirí D, DE, D1, D1E amháin);

(i)léarscáil bóithre a léamh, pleanáil bealaigh, lena n‑áirítear úsáid córas leictreonach loingseoireachta (roghnach).

(2)Ionramhálacha speisialta atá le tástáil agus a bhfuil tionchar acu ar an tsábháilteacht ar bhóithre:

(a)leantóir agus a mhótarfheithicil a chúpláil nó a dhíchúpláil, nó a dhíchúpláil agus a chúpláil in athuair; ní mór é a bheith i gceist leis an ionramháil an fheithicil tarraingthe a pháirceáil taobh leis an leantóir (i.e. gan a bheith in aon líne amháin leis) (catagóirí CE, C1E, DE, D1E amháin);

(aa)meicníochtaí éagsúla cúplála maidir le leantóir a chúpláil le trucail, ag cur san áireamh cúpláil an chúigiú roth le haghaidh feithiclí altacha (le haghaidh leathleantóirí), agus cúpláil nascaire barra tarraingthe le haghaidh leantóirí barra tarraingthe (trucail dholúbtha), chomh maith leis na gnáthnósanna imeachta oibriúcháin agus na prótacail chaighdeánacha chun leantóirí a nascadh agus a dhícheangal ó thrucailí agus na meicníochtaí cúplála sin á n-úsáid; [Leasú  184]

(b)cúlú feadh cuair, agus tá sé de rogha ag na Ballstáit líne an chuair a chinneadh;

(c)páirceáil go sábháilte le haghaidh lódála/dílódála ag rampa/ardán lódála nó suiteáil chomhchosúil (catagóirí C, CE, C1, C1E, T amháin); [Leasú  185]

(d)páirceáil chun ligean do phaisinéirí dul ar an mbus nó tuirlingt den bhus go sábháilte (catagóirí D, DE, D1, D1E amháin).

(3)Iompraíocht i dtrácht

Déanfaidh na hiarratasóirí na gníomhaíochtaí seo a leanas go léir i ngnáthdhálaí tráchta, ar bhealach iomlán sábháilte, agus na réamhchúraimí go léir is gá á nglacadh acu:

(a)tiomáint ar shiúl: tar éis páirceála, tar éis stopadh sa trácht; ag dul amach ó chabhsa;

(b)tiomáint ar bhóithre díreacha; dul thar fheithiclí atá ag teacht ina dtreo, lena n‑áirítear i spásanna cúnga;

(c)tiomáint timpeall cor;

(d)crosbhóithre: dul suas go crosbhealaí agus acomhail agus iad a thrasnú;

(e)treo a athrú: casadh ar chlé agus ar dheis; lánaí a athrú, U-chasadh a dhéanamh; [Leasú  186]

(ea)caochspotaí a chur san áireamh; [Leasú  187]

(f)dul isteach ar mhótarbhealaí nó ar bhóithre cosúla (má tá fáil orthu) / imeacht uathu: dul isteach ón lána luasghéaraithe; dul amach ar an lána luasmhoillithe;

(g)scoitheadh/dul thar fheithicil eile: úsáideoirí bóthair agus úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta eile a scoitheadh, lena n-áirítear rothaithe agus coisithe (más féidir); tiomáint le taobh constaicí, mar shampla carranna páirceáilte; ligean d’fheithiclí eile scoitheadh (más iomchuí); [Leasú  188]

(h)gnéithe speisialta bóthair: tiomáint trí thimpealláin le feithicil mhór; tiomáint ar chlé agus ar dheis; crosairí comhréidhe iarnróid; stadanna tram/bus; trasrianta do choisithe, lánaí rothar; tiomáint in aghaidh fána/le fána ar fhánaí fada; tolláin; [Leasú  189]

(i)na réamhchúraimí is gá a ghlacadh le linn na tuirlingthe den fheithicil dul isteach agus tuirlingt den fheithicil, lena n-áirítear a áirithiú go bhfuil sé sábháilte doras na feithicle a oscailt agus nach gcruthóidh sé sin guais d’úsáideoirí eile bóthair amhail coisithe, rothaithe agus úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta. [Leasú  190]

(ia)na réamhchúraimí atá le glacadh ag dul isteach san fheithicil agus ag imeacht aisti ar bhealach sábháilte. [Leasú  191]

(4)Tiomáint shábháilte agus fhuinneamhéifeachtúil:

(a)tiomáint ar bhealach lena n-áirithítear sábháilteacht agus lena laghdaítear ídiú breosla/fuinnimh agus astaíochtaí le linn an luasghéaraithe, an luasmhoillithe, na tiomána in aghaidh fána agus le fána, an t-achar go dtí an fheithicil atá chun tosaigh; scoitheadh ar chuar bóthair, athrú lána, rialacha tosaíochta, teorainneacha luais; [Leasú  192]

(b)freagairt do dhálaí contúirte agus dul roimh dhálaí contúirtee, lena n-áirítear trí ionsamhlóirí a úsáid [Leasú  193]

9.Marcáil na tástála scileanna agus iompraíochta

(1)Maidir le gach ceann de na cásanna tiomána thuasluaite i bpointí 6, 7 agus 8, léireofar sa mheasúnú an nádúrthacht a léiríonn an t‑iarratasóir agus rialtáin na feithicle á láimhseáil aige agus an cumas a léiríonn sé nó sí tiomáint sa trácht ar bhealach iomlán sábháilte. Ní mór don scrúdaitheoir mothú sábháilte i rith na tástála ar fad. Gearrfar pionós ar earráidí tiomána nó ar iompar contúirteach lena gcuirtear sábháilteacht na feithicle tástála, a paisinéirí nó úsáideoirí eile bóthair i gcontúirt go díreach trí theip a thabhairt sa tástáil, gan beann ar cé acu is gá don scrúdaitheoir nó don duine tionlacain idirghabháil a dhéanamh nó nach gá. Mar sin féin, is faoin scrúdaitheoir a bheidh sé a chinneadh cé acu a chríochnófar an tástáil scileanna agus iompraíochta nó nach gcríochnófar.

Cuirfear oiliúint ar scrúdaitheoirí tiomána chun cumas na n-iarrthóirí tiomáint go sábháilte a mheasúnú i gceart. Déanfaidh comhlacht neamhspleách atá údaraithe ag an mBallstát faireachán agus maoirseacht ar obair scrúdaitheoirí tiomána chun feidhmiú ceart comhsheasmhach an mheasúnaithe ar fhabhtanna a áirithiú i gcomhréir leis na caighdeáin a leagtar síos san Iarscríbhinn seo. [Leasú  194]

(2)I rith a measúnaithe, tabharfaidh scrúdaitheoirí tiomána aird ar leith ar cé acu atá nó nach bhfuil iompraíocht tiomána chosantach agus shóisialta á léiriú ag an iarratasóir. Léireofar leis sin stíl fhoriomlán na tiomána agus cuirfidh an scrúdaitheoir tiomána é sin san áireamh sa léargas foriomlán ar an iarratasóir. Áirítear leis tiomáint oiriúnaithe agus chinntithe (shábháilte), dálaí bóthair agus aimsire a chur san áireamh, trácht eile a chur san áireamh, leasanna úsáideoirí eile bóthair a chur san áireamh (go háirithe úsáideoirí leochaileacha bóithre) agus dul roimh ghuaiseacha.

(3)Ina theannta sin, déanfaidh an scrúdaitheoir tiomána measúnú ar an iarratasóir maidir leis na nithe seo a leanas:

(a)rialú na feithicle; agus na nithe seo a leanas á gcur san áireamh: úsáid cheart criosanna sábhála, áiseanna sábháilteachta agus tiomána nua-aimseartha, scátháin chúlfhéachana, ceannbhaic; suíochán; úsáid cheart soilse agus trealaimh eile; úsáid cheart na cráige, an ghiarbhosca, an luasaire, na gcóras coscánaithe (lena n-áirítear an tríú córas coscánaithe, má tá sé ar fáil), an stiúrtha; an fheithicil a rialú faoi chúinsí difriúla ar luasanna difriúla; seasmhacht ar an mbóthar; meáchan agus toisí agus saintréithe na feithicle; meáchan agus cineál an ualaigh (catagóirí BE, C, CE, C1, C1E, DE, D1E, T amháin); compord na bpaisinéirí (catagóirí D, DE, D1, D1E amháin) (gan aon luasghéarú tapa, tiomáint go deas réidh agus gan aon choscánú tobann); [Leasú  195]

(b)tiomáint go tíosach agus ar bhealach sábháilte fuinneamhéifeachtúil, agus aird á tabhairt ar na himrothluithe sa nóiméad, giaranna a athrú, coscánú agus luasghéarú agus úsáid a bhaint as áiseanna intreacha infheithicle tiomána agus/nó sábháilteachta (catagóirí B, BE, C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E amháin); [Leasú  196]

(c)rialacha breathnóireachta a chomhlíonadh: breathnóireacht ar gach taobh; úsáid cheart na scáthán; agus teicneolaíochtaí nua; radharc fadraoin, meánraoin, neasraoin; [Leasú  197]

(d)tosaíocht/géilleadh slí a urramú: tosaíocht ag crosbhóithre, crosbhealaí agus acomhail; slí a ghéilleadh i gcásanna eile (mar shampla treo a athrú, lánaí a athrú, ionramhálacha speisialta);

(e)an suíomh ceart a ghlacadh ar an mbóthar: an suíomh ceart ar an mbóthar, i lánaí, ar thimpealláin, timpeall cor, oiriúnach do chineál agus do shaintréithe na feithicle; réamh-shuíomh;

(f)achar a choinneáil: achar leordhóthanach a fhágáil os comhair na feithicle agus taobh léi; achar leordhóthanach a fhágáil idir an fheithicil agus úsáideoirí eile bóthair, go háirithe úsáideoirí leochaileacha bóithre;

(g)teorainneacha luais agus moltaí a urramú: gan dul thar an luas uasta ceadaithe; an luas a chur in oiriúint do dhálaí aimsire/tráchta agus i gcás inarb iomchuí sin suas le teorainneacha luais náisiúnta; tiomáint ar luas lenar féidir stopadh laistigh den achar saor infheicthe ar an mbóthar; an luas a chur in oiriúint do luas ginearálta an chineáil chéanna úsáideoirí bóthair;

(h)soilse tráchta, comharthaí bóthair, agus comharthaí eile a urramú: gníomhú i gceart ag soilse tráchta; glacadh le treoracha ó rialtóirí tráchta; gníomhú i gceart ag comharthaí bóthair (toirmisc nó orduithe); gníomhaíocht iomchuí a ghlacadh ag marcálacha bóthair;

(i)comharthaíocht a urramú: comharthaí a thabhairt nuair is gá, i gceart agus in am; treoracha a léiriú i gceart; gníomhaíocht iomchuí a ghlacadh i ndáil le gach comhartha arna ndéanamh ag úsáideoirí eile bóthair;

(j)coscánú agus stopadh a rialú: luasmhoilliú in am, coscánú nó stopadh de réir imthosca; dul roimh ghuaiseacha; na córais choscánaithe éagsúla a úsáid agus úsáid teicneolaíochtaí infheithicle (do chatagóirí C, CE, D, DE amháin); córais laghdaithe luais seachas na coscáin a úsáid (do chatagóirí C, CE, D, DE amháin). [Leasú  198]

10.Fad na tástála

Beidh fad na tástála agus an t‑achar arna thaisteal leordhóthanach chun measúnú a dhéanamh ar na scileanna agus an iompraíocht a leagtar síos i dteideal B den Iarscríbhinn seo. I gcás ar bith, ní bheidh an t‑am a chaitear ag tiomáint ar an mbóthar níos lú ná 25 nóiméad, i gcás chatagóirí A, A1, A2, B, B1 agus BE, nó 45 nóiméad i gcás na gcatagóirí eile. Ní áireofar leis sin fáiltiú an iarratasóra, ullmhú na feithicle, an tseiceáil theicniúil ar an bhfeithicil ina ndírítear ar an tsábháilteacht ar bhóithre, na hionramhálacha speisialta agus fógairt thoradh na tástála praiticiúla.

11. Suíomh na tástála

Maidir leis an gcuid sin den tástáil ina ndéantar measúnú ar na hionramhálacha speisialta, féadfar an chuid sin a dhéanamh ar láthair thástála speisialta. Nuair is indéanta, déanfar an chuid sin den tástáil ina ndéantar measúnú ar an iompraíocht i dtrácht ar bhóithre lasmuigh de limistéir fhoirgnithe, ar luasbhealaí agus ar mhótarbhealaí (nó bóithre comhchosúla), chomh maith le gach cineál sráide uirbí (limistéir chónaithe, limistéir 30 km/h agus 50 km/h, luasbhealaí uirbeacha) ar limistéir iad a bheidh ina léiriú ar na cineálacha éagsúla deacrachta is dócha a bheidh le sárú ag tiománaithe. Tá sé inmhianaithe freisin go ndéanfar an tástáil i ndálaí éagsúla dlúis tráchta. Úsáidfear an t‑am a chaitear ag tiomáint ar an mbóthar ar bhealach barrmhaith chun measúnú a dhéanamh ar an iarratasóir sna limistéir éagsúla tráchta go léir a d’fhéadfadh a bheith ann, agus béim ar leith á leagan ar athrú idir na limistéir sin.

II.EOLAS, SCILEANNA AGUS IOMPRAÍOCHT CHUN FEITHICIL CHUMHACHT-THIOMÁINTE A THIOMÁINT

Beidh an t‑eolas, na scileanna agus an iompraíocht a ndéantar tuairisc orthu faoi phointí 1 go 9 ag tiománaithe gach feithicle cumhacht-thiomáinte i gcónaí d’fhonn a bheith in ann na nithe seo a leanas a dhéanamh:

–contúirtí agus guaiseacha tráchta a aithint agus dul rompu, agus a thromchúisí atá siad a mheas;

–ceannas leordhóthanach a bheith acu ar a bhfeithicil chun nach gcruthóidís cásanna contúirteacha agus gníomhú go hiomchuí dá dtiocfadh cásanna den sórt sin chun cinn;

–na rialacháin um thrácht ar bhóithre a chomhlíonadh, agus go háirithe na rialacháin sin a bhfuil sé d’aidhm acu timpistí bóthair a chosc agus an sreabhadh tráchta a choinneáil ar bun;

–aon mhórfhabht teicniúil ina bhfeithicil a bhrath, go háirithe na fabhtanna sin atá ina nguais sábhála, agus na fabhtanna sin a chur ina gceart ar bhealach iomchuí;

–na tosca go léir a dhéanann difear d’iompraíocht an tiománaí (mar shampla alcól, tuirse, radharc lag na súl, úsáid gaireas leictreonach etc.) a chur san áireamh chun úsáid iomlán na gcumas is gá chun tiomáint go sábháilte a choimeád; [Leasú  199]

–cuidiú le sábháilteacht na n‑úsáideoirí bóthair go léir a áirithiú, agus go háirithe sábháilteacht na n‑úsáideoirí leochaileacha bóithre, trí urraim chuí a thabhairt do dhaoine eile;

–eolas leordhóthanach a bheith acu ar thosca riosca a bhaineann le rothaithe, coisithe agus modhanna úsáideoirí micrea-shoghluaisteachta; [Leasú  200]

–eolas leordhóthanach a bheith acu ar shábháilteacht a bhaineann le húsáid feithiclí breosla mhalartaigh;

–eolas leordhóthanach a bheith acu ar úsáid ardchóras cúnaimh tiomána agus ar ghnéithe eile uathoibrithe d’fheithicil.

Féadfaidh na Ballstáit na bearta iomchuí a chur chun feidhme lena áirithiú gur féidir le tiománaithe a bhfuil an t‑eolas, na scileanna agus an iompraíocht a ndéantar tuairisc orthu faoi phointí 1 go 9 caillte acu an t‑eolas agus na scileanna sin a fháil ar ais agus go leanfaidh siad den iompraíocht sin a léiriú atá riachtanach chun feithicil chumhacht-thiomáinte a thiomáint. Féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as ioncam a cuireadh in áirithe faoi Threoir 2015/413 chun tacaíocht airgeadais a thabhairt do bhearta den sórt sin. [Leasú  201]

Iarscríbhinn III

CAIGHDEÁIN ÍOSTA FOLLÁINE COIRP AGUS INTINNE CHUN FEITHICIL CHUMHACHT-THIOMÁINTE A THIOMÁINT [Leasuithe 258, 327 agus 338]

SAINMHÍNITHE

1.Chun críche na hIarscríbhinne seo, déanfar tiománaithe a aicmiú in dhá ghrúpa:

(1)Grúpa 1: tiománaithe feithiclí i gcatagóirí A, A1, A2, AM, B, B1 agus BE, BE agus T; [Leasú  202]

(2)Grúpa 2: tiománaithe feithiclí i gcatagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E.

(3)DéanfarFéadfar, le reachtaíocht náisiúnta, foráil a dhéanamh le go mbeidh feidhm ag na forálacha a leagtar amach san Iarscríbhinn seo le haghaidh thiománaithe Ghrúpa 2 maidir le tiománaithe feithiclí i gCatagóir B a mbeidh a gceadúnas tiomána in úsáid acu chun críoch ghairmiúil (tacsaithe, otharchairr, etc.). [Leasú  203]

2.Ar an gcaoi chéanna, déantar iarratasóirí ar an gcéad cheadúnas tiomána nó ar athnuachan ceadúnais tiomána a aicmiú sa ghrúpa lena mbainfidh siad tráth a dhéanfar an ceadúnas tiomána a eisiúint nó a athnuachan.

SCRÚDUITHE LIACHTAFOLLÁINE CHUN FEITHICIL CHUMHACHT-THIOMÁINTE A THIOMÁINT [Leasuithe 259, 328 agus 339]

3.Grúpa 1:

Déanfaidh iarratasóirí féinmheasúnú ar a bhfolláine choirp agus mheabhrach nó scrúdú leighis chun feithicil chumhacht-thiomáinte a th chun feithicil chumhacht-thiomáinte a thiomáint i gcomhréir leis an gcóras náisiúnta atá i bhfeidhm sa Bhallstát ina bhfuil gnáthchónaí orthu. [Leasuithe 260 agus 329]

Ceanglófar ar na hiarratasóirí dul faoi scrúdú sláinte, lena n-áirítear scrúdú iomchuí um radharc na súl mar a thuairiscítear i bpointe 6, nuair atá na foirmiúlachtaí is gá á gcur i gcrích nó le linn na dtástálacha nach mór dóibh a dhéanamh sula bhfaighidh siad ceadúnas tiomána, agus é mar thoradh air sin go n-eiseoidh údarás liachta tuairim réasúnaithe liachta a mbeidh a shaineolas iomchuí do chastacht chuspóirí na hIarscríbhinne seo le chéile.  [Leasú  205]

Agus ceadúnais tiomána á n-athnuachan acu, féadfaidh tiománaithe a bheith faoi réir scrúdú leighis chun feithicil chumhacht-thiomáinte a thiomáint, faoin bhféinmheasúnú nó faoi aon chineál eile measúnaithe ar oiriúnacht chun tiomána i gcomhréir leis an gcóras náisiúnta atá i bhfeidhm sa Bhallstát ina bhfuil gnáthchónaí orthu. [Leasuithe 262, 331 and 341]

3a.D’fhéadfadh na Ballstáit caighdeáin agus rialacha níos déine a leagan síos ná iad siúd a leagtar amach san iarscríbhinn seo chun ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan ina dhiaidh sin. [Leasú  206]

4.Grúpa 2:

Déanfar scrúduithe liachta ar iarratasóirí sula n‑eiseofar an chéad cheadúnas tiomána dóibh agus déanfar seiceáil ar thiománaithe ina dhiaidh sin i gcomhréir leis an gcóras náisiúnta atá i bhfeidhm sa Bhallstát ina bhfuil gnáthchónaí orthu aon uair a dhéanfar a gceadúnas tiomána a athnuachan. Féadfaidh cleachtóir ginearálta an scrúdú sláinte a dhéanamh, ar choinníoll go bhfuil an cúrsa oiliúna ar líne dá dtagraítear in Airteagal 10(8a) curtha i gcrích aige nó aici. [Leasú  207]

4a.Beidh tiománaithe faoi réir an nós imeachta chéanna tráth a dhéanfar a gceadúnais tiomána a athnuachan. [Leasú  208]

5.Féadfaidh na caighdeáin arna leagan síos ag na Ballstáit maidir le ceadúnais tiomána a eisiúint nó aon athnuachan a dhéanfar orthu ina dhiaidh sin a bheith níos déine ná na caighdeáin a leagtar amach san Iarscríbhinn seo.

RADHARC NA SÚL

6.Déanfar imscrúdú iomchuí ar gach iarratasóir ar cheadúnas tiomána agus ar athnuachan chun a áirithiú go mbeidh géire amhairc leordhóthanach acu, arna tomhas trí chairt géire amhairc bailíochtaithe agus trí réimse radhairc le haghaidh feithiclí cumhacht-thiomáinte a thiomáint. I gcás ina bhfuil cúis amhrais ann maidir le leormhaitheas radharc an iarratasóra, ba cheart d’údarás liachta inniúil nó do ghairmí cáilithe cúraim súl atá údaraithe ag an dlí náisiúnta scrúdú a dhéanamh air/uirthi. Tabharfar aird ar leith, go háirithe, ar na nithe seo a leanas sa scrúdú sin: géire amhairc, réimse radhairc, radharc sa bhreacsholas, mothálacht i leith dallrú agus codarsnachta, dioplóipe agus feidhmeanna eile amhairc a d’fhéadfadh cur isteach ar an tiomáint shábháilte. [Leasú  209]

I gcás thiománaithe ghrúpa 1, féadfar breithniú a dhéanamh ar cheadúnú i ‘gcásanna eisceachtúla aonair’ i gcás nach féidir an caighdeán maidir le réimse radhairc ná an caighdeáin maidir le géire amhairc a chomhlíonadh ach ina bhfuil cúiseanna ann lena chreidiúint nach ndéanfaí dochar don tsábháilteacht ar bhóithre dá n-eiseofaí ceadúnas tiomána don iarratasóir; i gcásanna den sórt sin, cuirfidh údarás liachta inniúil nó gairmí cáilithe cúraim súl atá údaraithe ag an dlí náisiúnta, scrúdú ar an tiománaí chun a léiriú nach bhfuil aon lagú eile ar an bhfeidhm amhairc, lena n-áirítear mothálacht i leith dallrú agus codarsnachta agus radharc sa bhreacsholas. Beidh an tiománaí nó an t-iarratasóir faoi réir tástáil phraiticiúil dhearfach arna déanamh ag údarás inniúil freisin. [Leasú  210]

Grúpa 1:

(1)Beidh géire amhairc dhéshúiligh, le lionsaí ceartaitheacha más gá, de 0,5 ar a laghad (nodaireacht dheachúlach) agus an dá shúil á n‑úsáid le chéile ag iarratasóirí ar cheadúnas tiomána nó ar athnuachan ceadúnais den sórt sin. [Leasú  211]

Thairis sin, 120 céim ar a laghad a bheidh sa réimse radhairc chothrománaigh, 50 céim ar a laghad ar chlé agus ar dheis agus 20 céim suas agus síos a bheidh sa síneadh. Ní bheidh aon éalang laistigh de gha den 20 céim lárnach.

I gcás ina mbraitear nó ina ndearbhaítear tinneas súl forchéimnitheach, féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan ar choinníoll go gcuireann údarás liachta inniúil scrúdú ar an iarratasóir go tráthrialta.

(2)Beidh géire amhairc 0,5 ar a laghad (nodaireacht dheachúlach), le lionsaí ceartaitheacha más gá, ag iarratasóirí ar cheadúnas tiomána, nó ar athnuachan ceadúnais den sórt sin, a bhfuil an radharc iomlán caillte acu go feidhmiúil in aon súil amháin nó nach mbíonn ach aon súil amháin in úsáid acu (mar shampla i gcás dioplóipe). Déanfaidh údarás liachta inniúil a dheimhniú go bhfuil an riocht amhairc leathshúiligh sin ann ar feadh tréimhse sách fada chun go bhféadfadh oiriúnú tarlú agus ar choinníoll go gcomhlíonann an réimse radhairc sa tsúil sin an ceanglas a leagtar síos i bpointe 6.(1).  [Leasú  212]

(3)Tar éis aon dioplóipe atá tagtha chun cinn le déanaí nó tar éis an radharc a chailleadh in aon súil amháin, beidh tréimhse oiriúnaithe iomchuí (sé mhí, mar shampla) ann, tréimhse nach gceadaítear tiomáint lena linn. Tar éis na tréimhse sin, ní cheadófar an tiomáint ach amháin tar éis tuairim fhabhrach ó shaineolaithe radhairc agus tiomána. Féadfaidh an t-údarás ceanglais shealadacha a bhunú agus, i gcás inarb iomchuí, srianta ar thiomáint oíche. [Leasú  213]

Grúpa 2:

(4)Beidh géire amhairc, le lionsaí ceartaitheacha más gá, de 0,8 ar a laghad (nodaireacht dheachúlach) sa tsúil is fearr agus 0,1 sa tsúil is measa ag iarratasóirí ar cheadúnas tiomána nó ar athnuachan ceadúnais den sórt sin. Más rud é go n‑úsáidtear lionsaí ceartaitheacha chun luachanna 0,8 agus 0,1 a bhaint amach, bainfear an ghéire íosta (0,8 agus 0,1) amach le ceartú trí bhíthin spéaclaí nach mó a gcumhacht ná móide ocht ndia-optar, nó le cabhair lionsaí tadhaill. Ní mór go mbeadh glacadh maith leis an gceartú. Féadfaidh cleachtóir ginearálta an scrúdú sláinte a dhéanamh, a bhfuil an oiliúint ar líne dá dtagraítear in Airteagal 10(8a) curtha i gcrích aige nó aici. [Leasú  214]

Thairis sin, 160 céim ar a laghad a bheidh sa réimse radhairc chothrománaigh leis an dá shúil, 70 céim ar a laghad ar chlé agus ar dheis agus 30 céim suas agus síos a bheidh sa síneadh. Ní bheidh aon éalang laistigh de gha den 30 céim lárnach.

Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe a léiríonn athruithe suntasacha ar radharc sa bhreacsholas, agus íogaireacht codarsnachta lagaithe, agus radharc neamhleor tar éis dallrú, le ham téarnaimh míchuí, fiú amháin sa tsúil is fearr nó i gcás dioplóipe. [Leasú  215]

Tar éis caillteanas suntasach radhairc in aon súil amháin, beidh tréimhse oiriúnaithe iomchuí (6 mhí, mar shampla) ann, tréimhse nach gceadaítear don duine sin tiomáint lena linn. Tar éis na tréimhse sin, ní cheadófar an tiomáint ach amháin tar éis tuairim fhabhrach ó shaineolaithe radhairc agus tiomána. Féadfaidh an t-údarás liachta inniúil tiomáint a cheadú faoi réir ceanglas áirithe nó srianta a fhorchur. [Leasú  216]

ÉISTEACHT

7.Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan d’iarratasóirí nó do thiománaithe i ngrúpa 2 faoi réir thuairim na n‑údarás liachta inniúil; tabharfar aird ar leith i scrúduithe liachta ar na féidearthachtaí maidir le cúiteamh.

DAOINE FAOI MHÍCHUMAS FISICIÚIL

8.Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe a bhfuil tinnis nó laguithe orthu i dtaca lena gcóras gluaisluaile, a fhágann go bhfuil sé contúirteach feithicil chumhacht-thiomáinte a thiomáint.

Grúpa 1:

(1)Féadfar ceadúnais tiomána faoi réir srianta áirithe a eisiúint d’iarratasóirí nó do thiománaithe faoi mhíchumas fisiciúil tar éis d’údarás liachta inniúil tuairim a eisiúint. Beidh an tuairim sin bunaithe ar mheasúnú liachta ar an tinneas nó ar an lagú i gceist agus, i gcás inar gá, ar thástáil phraiticiúil. Léireofar inti freisin an cineál modhnaithe is gá a dhéanamh don fheithicil agus cé acu is gá nó nach gá don tiománaí feiste ortaipéideach a úsáid, a mhéid a léirítear sa tástáil scileanna agus iompraíochta nach mbeadh an tiomáint contúirteach agus feiste den sórt sin in úsáid.

(2)Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan d’aon iarratasóir nó d’aon tiománaí ar a bhfuil tinneas forchéimnitheach ar choinníoll go gcuirtear scrúdú ar an duine go tráthrialta chun a sheiceáil go bhfuil sé ar a chumas don duine fós an fheithicil a thiomáint go hiomlán sábháilte.

I gcás nach dtagann aon athrú ar an míchumas fisiciúil, féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan gan gá a bheith ann scrúdú liachta a chur ar an iarratasóir go tráthrialta.

Grúpa 2:

(3)Tabharfaidh an t‑údarás liachta inniúil aird ar leith ar na rioscaí agus na contúirtí breise a bhaineann le tiomáint feithiclí a chumhdaítear leis an sainmhíniú ar an ngrúpa seo.

GALAIR CHARDASHOITHÍOCHA

9.D’fhéadfadh lagú tobann ar na feidhmeanna ceirbreacha, ar contúirt é don tsábháilteacht ar bhóithre, a bheith ina thoradh ar riochtaí cardashoithíocha nó galair chardashoithíocha. Forais atá sna riochtaí sin chun srianta sealadacha nó buana ar an tiomáint a bhunú.

(1)Maidir leis na galair chardashoithíocha seo a leanas, ní fhéadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan d’iarratasóirí nó do thiománaithe sna grúpaí léirithe, ach amháin nuair a bheidh cóireáil éifeachtach curtha ar an riocht agus faoi réir údarú liachta inniúil agus, más iomchuí, measúnú liachta tráthrialta:

(a)bradai-neamhrithimeachtaí (galar an nóid chuasaitriaigh agus suaitheadh seolta) agus taici-neamhrithimeachtaí (neamhrithimeachtaí formhéadaillíneacha agus méadailíneacha) agus ar bhain sioncóipé nó eipeasóidí sioncóipé de dheasca riochtaí neamhrithimeacha den duine roimhe sin (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(b)bradai-neamhrithimeachtaí: galar an nóid chuasaitriaigh agus suaitheadh seolta le bac aitrimhéadailíneach (AV) Mobitz II den dara grád, bac AV den tríú grád nó bac ailtéarnach beartbhrainse (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(c)taici-neamhrithimeachtaí (neamhrithimeachtaí formhéadaillíneacha agus méadailíneacha) lena mbaineann

–galar struchtúrach croí agus taicéacairde mhéadailíneach mharthanach (VT) (baineann sé sin le grúpa 1 agus le grúpa 2), nó

–VT polamorfach neamh-mharthanach, taicéacairde mhéadailíneach marthanach nó le léiriú maidir le dífhibrileoir (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(d)airíonna aingíne (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(e)ionchlannú nó athsholáthar buan séadaire (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(f)ionchlannú nó athsholáthar dífhibrileora nó turraing dhífhibrileora iomchuí nó mhíchuí (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1);

(g)sioncóipé (cailliúint dhíomuan comhfheasa agus teannais staidiúire, a bhfuil mar shaintréithe leis tosú mear, tréimhse ghearr, agus uath-théarnamh, de dheasca hipi-thréleathadh ceirbreach uilíoch, ar dócha gur de bhunús frithluaileach é, nach fios céard is cúis leis, nach bhfuil aon fhianaise ann ar bhunghalar croí) (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(h)géarshiondróm corónach (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(i)aingíne chobhsaí más rud é nach dtagann na hairíonna chun cinn de dheasca aclaíocht éadrom (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(j)idirghabháil chorónach thréchraicneach (PCI) (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(k)máinliacht nódaithe seach-chonaire artaire chorónaigh (CABG) (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(l)stróc/taom iscéimeach neamhbhuan (TIA) (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(m)steanóis mhór den artaire caratach (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(n)trastomhas uasta an aorta níos mó ná 5,5 cm (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(o)cliseadh croí:

–catagóirí New York Heart Association (NYHA) I, II, III (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1);

–NYHA I agus II ar choinníoll gur 35 % ar a laghad atá sa chodán eisteilgthe ón méadailín clé (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(p)trasphlandú croí (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(q)feiste cabhrach cairdiaiche (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1);

(r)máinliacht chomhlach chroí (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(s)hipirtheannas urchóideach (méadú ≥ 180 mmHg ar an mbrú fola siostólach nó méadú ≥ 110 mmHg ar an mbrú fola diastólach a bhaineann le damáiste ag bagairt nó damáiste forchéimnitheach ar orgáin) (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(t)brú fola de ghrád III (brú fola diastólach ≥ 110 mmHg agus/nó brú fola siostólach ≥ 180 mmHg) (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(u)galar croí ón mbroinn (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2);

(v)cairdimiópaite hipeartrófach i gcás nach bhfuil sioncóipé ann (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1);

(w)siondróm QT fada le sioncóipé, Torsade den Pointes nó QTc > 500 ms (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1).

(2)Maidir leis na galair chardashoithíocha seo a leanas, ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe sna grúpaí léirithe:

(a)ionchlannú dífhibrileora (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(b)galar soithíoch forimeallach — ainéaras tóracsach agus boilg sa chás inar tograch trastomhas uasta an aorta do riosca suntasach de réabadh tobann agus dá bhrí sin d’eachtra thobann a d’fhágfadh an duine faoi mhíchumas (baineann sé sin le grúpa 1 agus le grúpa 2);

(c)cliseadh croí:

–catagóir NYHA IV (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1);

–catagóirí NYHA III agus IV (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(d)feistí cabhrach cairdiaiche (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(e)galar comhlach croí le haife aortach, steanóis aortach, aife bheannach nó steanóis bheannach má mheastar go mbaineann an cumas feidhmiúil le catagóir NYHA IV nó má bhí eipeasóidí sioncóipé ann (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 1);

(f)galar comhlach croí i gcatagóir NYHA III nó IV nó le codán eisteilgthe (EF) faoi bhun 35 %, steanóis bheannach agus dian-hipirtheannas scamhógach nó le dian-steanóis aortach leictreacardagrafach nó steanóis aortach atá ina cúis le sioncóipé; ach amháin i gcás dian-steanóis aortach iomlán aisiomptómach má chomhlíontar ceanglais na tástála maidir le hacmhainn ar aclaíocht (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(g)cairdimiópaití struchtúracha agus leictreacha — cairdimiópaite hipeartrófach ar bhain sioncóipé den duine roimhe sin nó i gcás ina raibh dhá cheann nó níos mó de na riochtaí seo a leanas ann: tiús bhalla an mhéadailín chlé (LV) > 3 cm, taicéacairde mhéadailíneach neamh-mharthanach, bás tobann ag gabháil don teaghlach (i ngaol den chéad chéim), gan aon mhéadú ar an mbrú fola de dheasca aclaíochta (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(h)siondróm QT fada le sioncóipé, Torsade den Pointes agus QTc > 500 ms (ní bhaineann sé sin ach le grúpa 2);

(i)siondróm Brugada lena mbaineann sioncóipé nó bás tobann cairdiach tobscortha (baineann sé sin le grúpa 1 agus grúpa 2).

Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan i gcásanna eisceachtúla, ar choinníoll go mbeidh údar cuí leis de réir tuairim liachta inniúil agus faoi réir measúnú liachta tráthrialta lena n‑áirithítear go bhfuil sé ar a chumas don duine fós an fheithicil a thiomáint go sábháilte agus éifeachtaí an reachta sláinte á gcur san áireamh.

(3)Cairdimiópaití eile

Déanfar an riosca eachtraí tobanna éagumasúcháin a mheasúnú i gcás iarratasóirí nó tiománaithe ar a bhfuil cairdimiópaití a bhfuil cur síos maith déanta orthu (mar shampla cairdimiópaite neamhrithimeacht-ghineach den mhéadailín deas, cairdimiópaite neamhbhalctha, taicéacairde mhéadailíneach pholamorfach chaiteacólaimíneach agus siondróm QT gearr) nó le cairdimiópaití nua a bhféadfaí iad a aimsiú. Is gá sain-mheastóireacht chúramach a dhéanamh. Déanfar gnéithe prognóiseacha na cairdimiópaite ar leith a chur san áireamh.

(4)Féadfaidh na Ballstáit srian a chur le heisiúint nó le hathnuachan ceadúnais tiomána d’iarratasóirí nó do thiománaithe a bhfuil galair chardashoithíocha eile orthu.

DIABETES MELLITUS

10.Chun críoch na bpointí seo a leanas, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

ciallaíonn ‘dian-hipiglicéime’ cás ina bhfuil gá le cúnamh ó dhuine eile;

ciallaíonn ‘hipiglicéime athfhillteach’ an dara dian-hipiglicéime laistigh de thréimhse 12 mhí.

Grúpa 1:

(1)Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan d’iarratasóirí nó do thiománaithe a bhfuil diabetes mellitus orthu. I gcás ina bhfuil cóir leighis á fáil acu, beidh siad faoi réir tuairim liachta údaraithe agus athbhreithniú liachta tráthrialta, atá iomchuí do gach cás, ach ní mhairfidh an t‑eatramh níos faide ná 10 mbliana.

(2)Maidir le hiarratasóir nó tiománaí a bhfuil diaibéiteas air a bhfuil cóir leighis á fáil aige ina leith lena mbaineann riosca go bhféadfadh an chóir leighis sin an hipiglicéime a spreagadh, léireoidh sé tuiscint ar an riosca hipiglicéime agus smacht leordhóthanach ar an riocht, lena n-áirítear trí chóras faireacháin leanúnach i gcás ina measfaidh údarás liachta inniúil gur gá sin. [Leasú  217]

Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe nach bhfuil feasacht leordhóthanach acu ar an hipiglicéime.

Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe a bhfuil dian-hipiglicéime athfhillteach orthu, mura bhfuil tuairim liachta inniúil agus measúnú liachta rialta mar thaca acu. I gcás eipeasóidí dian-hipiglicéime athfhilltí agus an duine ina dhúiseacht, ní dhéanfar ceadúnas a eisiúint ná a athnuachan go ceann 3 mhí tar éis na heipeasóide is déanaí.

Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan i gcásanna eisceachtúla, ar choinníoll go mbeidh údar cuí leis de réir tuairim liachta inniúil agus faoi réir measúnú liachta tráthrialta lena n‑áirithítear go bhfuil sé ar a chumas don duine fós an fheithicil a thiomáint go sábháilte agus éifeachtaí an reachta sláinte á gcur san áireamh.

Grúpa 2:

(3)Féadfar breithniú a dhéanamh ar cheadúnais ghrúpa 2 a eisiúint/athnuachan do thiománaithe a bhfuil diabetes mellitus orthu. I gcás ina bhfuil cóir leighis á fáil ina leith lena mbaineann riosca go bhféadfadh an chóir leighis sin an hipiglicéime a spreagadh (is é sin, le hinslin agus táibléid áirithe), beidh feidhm ag na critéir seo a leanas:

(a)níor tharla aon teagmhas dian-hipiglicéime sa 12 mhí roimhe sin;

(b)tá feasacht iomlán ag an tiománaí ar an hipiglicéime;

(c)ní mór don tiománaí a léiriú go bhfuil smacht leordhóthanach aige ar an riocht trí úsáid a bhaint as braiteoirí glúcóis fola, caidéal insiline, peann insiline agus/nó dlúthlúb hibrideach, dhá uair sa lá ar a laghad agus ag amanna atá ábhartha maidir leis an tiomáint;

(d)ní mór don tiománaí tuiscint a léiriú ar na rioscaí a bhaineann le hipiglicéime;

(e)ní ann d’aon aimhréidheanna eile leis an diaibéiteas a chuirfeadh toirmeasc ar an tiomáint.

Thairis sin, sna cásanna sin, déanfar ceadúnais den sórt sin a eisiúint nó a athnuachan faoi réir tuairim dhearfach ó údarás inniúil liachta agus faoi réir athbhreithniú leighis rialta arna dhéanamh ag speisialtóir leighis, arna dhéanamh ag eatraimh nach faide ná trí bliana. [Leasú  218]

(4)I gcás teagmhas dian-hipiglicéime agus an duine ina dhúiseacht, fiú mura mbaineann an teagmhas leis an tiomáint, déanfar an teagmhas sin a thuairisciú agus déanfar athmheasúnú ar an stádas ceadúnaithe mar thoradh air.

GALAR NÉAREOLAÍOCHA AGUS SIONDRÓM AIPNIA CHODLATA BHACÚIL

11.Baineann na rialacha seo a leanas le hiarratasóirí a bhfuil galair néareolaíocha agus siondróm aipnia chodlata bhacúil orthu.

GALAIR NÉAREOLAÍOCHA

(1)Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe a bhfuil galar néareolaíoch tromchúiseach orthu, ach amháin má thacaíonn tuairim liachta údaraithe dhearfach arna déanamh ag speisialtóir liachta nó ag údarás liachta inniúil leis an iarratas. [Leasú  219]

Cuirfear san áireamh, dá réir sin, suaitheadh néareolaíoch a bhaineann le riochtaí forbartha, galair, idirghabháil leighis nó mháinliachta a dhéanann difear do lárchóras na néaróg nó don néarchóras imeallach a mbíonn lagú cognaíoch, iompraíochta, céadfach nó mótar mar thoradh orthu agus a dhéanann difear d’fheidhmíocht/feidhm, cothromaíocht agus comhordú. Ní mór na rioscaí a bhaineann le dul chun cinn lagaithe agus comhlíonadh cóireála a chur san áireamh. Sna cásanna sin, féadfar eisiúint nó athnuachan an cheadúnais a bheith faoi réir measúnú tréimhsiúil i gcás riosca meatha. [Leasú  220]

SIONDRÓM AIPNIA CHODLATA BHACÚIL

(2)Chun críoch na bpointí seo a leanas:

ciallaíonn ‘siondróm aipnia chodlata bhacúil measartha’ líon teagmhas aipnia agus hipipnia in aghaidh na huaire (Innéacs Apnia-Hipipnia) idir 15 agus 29;

ciallaíonn ‘siondróm aipnia chodlata bhacúil dian’ Innéacs Aipnia-Hipipnia de 30 nó níos mó, agus tá an dá shiondróm sin bainteach le codladh iomarcach i rith an lae.

(3)Maidir le hiarratasóirí nó tiománaithe a meastar go bhfuil siondróm aipnia chodlata bhacúil mheasartha nó dhian orthu, cuirfear ar aghaidh iad chun comhairle liachta údaraithe bhreise a fháil sula ndéanfar ceadúnas tiomána a eisiúint nó a athnuachan. D’fhéadfaí a mholadh dóibh gan tiomáint go dtí go ndéanfar an diagnóis a dheimhniú.

(4)Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint d’iarratasóirí nó do thiománaithe a bhfuil siondróm aipnia chodlata bhacúil measartha nó dian orthu a léiríonn smacht leordhóthanach ar a riocht agus a léiríonn go gcloíonn siad le cóir leighis iomchuí agus ar le tuairim liachta údaraithe a dheimhnítear feabhas, más ann dó, ar an gcodlatacht.

(5)Iarratasóirí nó tiománaithe a bhfuil siondróm aipnia chodlata bhacúil measartha nó dian orthu agus a bhfuil cóir leighis á cur orthu, beidh siad faoi réir athbhreithniú liachta tréimhsiúil, ag eatraimh nach faide ná 3 bliana do thiománaithe i ngrúpa 1 agus aon bhliain amháin do thiománaithe i ngrúpa 2, d’fhonn an leibhéal comhlíontachta leis an gcóir leighis, an gá le leanúint leis an gcóir leighis, agus dea-fhaireachas leanúnach a dhearbhú.

TITIMEAS

12.Tá taomanna titimis nó suaití tobanna eile ar an staid chomhfheasa ina gcontúirt thromchúiseach don tsábháilteacht ar bhóithre má bhaineann siad le duine a bhfuil feithicil chumhacht-thiomáinte á tiomáint aige.

Chun críoch na bpointí seo a leanas:

ciallaíonn ‘titimeas’ riocht sláinte i gcás ina raibh dhá thaom titimis nó níos mó ag an duine lena mbaineann, níos lú ná 5 bliana óna chéile;

ciallaíonn ‘taom titimis spreagtha’ taom lena mbaineann toisc chúiseach inaitheanta is féidir a sheachaint.

Maidir le duine a dtagann an chéad taom nó taom aonair nó cailliúint comhfheasa air, molfar dó gan tiomáint. Is gá tuairisc a fháil ó speisialtóir, ina ndearbhaítear an tréimhse ina bhfuil toirmeasc ar thiomáint agus na bearta leantacha arna n‑iarraidh.

Tá sé thar a bheith tábhachtach go ndéantar siondróm sonrach titimis an duine agus an cineál sonrach taoma a shainaithint ionas gur féidir meastóireacht cheart a dhéanamh ar shábháilteacht tiomána an duine (lena n‑áirítear an riosca atá ann go dtarlóidh taomanna eile) agus an teiripe iomchuí a thionscnamh. Déanfaidh néareolaí an méid sin.

Grúpa 1:

(1)Maidir le tiománaithe arna measúnú faoi ghrúpa 1 a bhfuil titimeas orthu, beidh siad faoi athbhreithniú ceadúnais go dtí go mbeidh siad saor ó thaomanna ar feadh 5 bliana ar a laghad.

Má tá titimeas ar an duine, ní mheasfar na critéir maidir le ceadúnas neamhchoinníollach a bheith comhlíonta. Tabharfar fógra don údarás ceadúnúcháin.

(2)Taom titimis spreagtha: maidir leis an iarratasóir a raibh riocht den sórt sin air de dheasca toisc inaitheanta agus nach dócha go dtarlódh sé arís agus an duine ag tiomáint, féadfar a dhearbhú go bhfuil sé ar a chumas dó tiomáint ar bhonn aonair, faoi réir tuairim néareolaíoch (déanfar an measúnú, más iomchuí, i gcomhréir le ranna ábhartha eile d’Iarscríbhinn III (mar shampla i gcás alcóil nó comhghalracht eile)).

(3)An chéad taom gan spreagadh nó taom aonair gan spreagadh: maidir leis an iarrthóir ar bhain an chéad taom titimis gan spreagadh dó, féadfar a dhearbhú go bhfuil sé ar a chumas dó tiomáint tar éis tréimhse 6 mhí gan taom, más rud é go ndearnadh measúnú liachta iomchuí. Féadfaidh na húdaráis náisiúnta cead a thabhairt do thiománaithe a bhfuil táscairí prognóiseacha maithe aitheanta acu tiomáint níos luaithe.

(4)Cailliúint comhfheasa eile: déanfar measúnú ar an gcailliúint comhfheasa de réir an riosca go dtarlódh sí arís le linn na tiomána.

(5)Titimeas: féadfar a dhearbhú go bhfuil tiománaithe nó iarratasóirí in ann tiomáint tar éis tréimhse aon bhliain amháin gan aon taom eile.

(6)Taomanna nach dtarlaíonn ach le linn codlata: maidir leis an iarratasóir nó leis an tiománaí nár bhain aon taom dó ach le linn dó a bheith ina chodladh, féadfar a dhearbhú go bhfuil sé in ann tiomáint ach an patrún sin a bheith deimhnithe ar feadh tréimhse nach mór a bheith níos faide ná an tréimhse saor ó thaomanna atá riachtanach i gcás titimis. Má tharlaíonn ruaigeanna/taomanna agus an duine ina dhúiseacht, beidh gá le tréimhse aon bhliain amháin saor ó eachtra eile roimh an gceadúnú (féach ‘Titimeas’, i bpointe 12.(5)).

(7)Taomanna nach bhfuil tionchar acu ar an gcomhfhios ná ar an gcumas gníomhú: maidir leis an iarratasóir nó leis an tiománaí nár bhain taom ar bith dó ach amháin taomanna ar léiríodh go heisiach ina leith nach raibh tionchar acu ar an gcomhfhios ná nach raibh siad ina gcúis le haon lagú feidhmiúil, féadfar a dhearbhú go bhfuil sé in ann tiomáint ach an patrún sin a bheith deimhnithe ar feadh tréimhse nach mbeidh níos giorra ná an tréimhse saor ó thaomanna atá riachtanach i gcás titimis. Má tharlaíonn aon chineál ruaigeanna/taomanna eile, beidh gá le tréimhse aon bhliain amháin saor ó eachtra eile roimh an gceadúnú (féach ‘Titimeas’ i bpointe 12(5)).

(8)Taomanna de dheasca athrú faoi stiúir liachleachtóra nó laghdú ar an teiripe in aghaidh an titimis: féadfar a mholadh don othar gan tiomáint ó thús na tréimhse ina n‑éirítear as an teiripe agus dá éis sin ar feadh tréimhse 6 mhí tar éis dheireadh na cóireála. Maidir le taomanna a tharlaíonn i rith an athraithe ar chomhairle liachleachtóra nó tráth a tharraingítear siar an réim cógas, bíonn gá le tréimhse 3 mhí gan tiomáint má thosaítear arís ar an gcóireáil a bhí éifeachtach roimhe sin.

(9)Tar éis máinliacht íceach le haghaidh titimis: féach ‘Titimeas’ i bpointe 12.(5).

Grúpa 2:

(10)Beidh an t‑iarratasóir saor ó réim cógas in aghaidh an titimis ar feadh na tréimhse riachtanaí gan taomanna. Déanfar scrúdú liachta leantach iomchuí. Beidh sé léirithe le himscrúdú leathan néareolaíoch nach ann d’aon phaiteolaíocht cheirbreach ábhartha ná aon ghníomhaíocht titimis ar an leictreinceifealagram (LEG). Déanfar LEG agus measúnú néareolaíoch iomchuí tar éis na géar-eipeasóide.

(11)Taom titimis spreagtha: an t-iarratasóir a raibh taom titimis spreagtha aige, mar gheall ar fhachtóir inaitheanta, nach dócha go dtarlóidh sé arís ag an roth, féadfar a dhearbhú go bhfuil sé in ann tiomáint ar bhonn aonair amháin, agus i gcás feithiclí le haghaidh úsáid phríobháideach, ach ní chun daoine eile a iompar, faoi réir tuairim néareolaíoch. Déanfar LEG agus measúnú néareolaíoch iomchuí tar éis na géar-eipeasóide.  [Leasú  222]

Maidir le duine ag a bhfuil lot struchtúrach sa cheirbream agus a bhfuil riosca taomanna níos mó ag baint leis, ní bheidh sé ar a chumas dó feithiclí i ngrúpa 2 a thiomáint go dtí go mbeidh an riosca titimis laghdaithe go dtí 2 % in aghaidh na bliana ar a laghad. Déanfar an measúnú, más iomchuí, i gcomhréir le ranna ábhartha eile d’Iarscríbhinn III (mar shampla i gcás alcóil).

(12)An chéad taom gan spreagadh nó taom aonair gan spreagadh: maidir le hiarrthóir ar bhain an chéad taom titimis gan spreagadh dó, féadfar a dhearbhú go bhfuil sé ar a chumas dó tiomáint ag deireadh tréimhse 5 bliana saor ó thaomanna eile gan cúnamh drugaí in aghaidh an titimis, más rud é go ndearnadh measúnú liachta iomchuí. Féadfaidh na húdaráis náisiúnta cead a thabhairt do thiománaithe a bhfuil táscairí prognóiseacha maithe aitheanta acu tiomáint níos luaithe. [Leasú  223]

(13)Cailliúint comhfheasa eile: déanfar measúnú ar an gcailliúint comhfheasa de réir an riosca go dtarlódh sí arís le linn na tiomána. 2 % in aghaidh na bliana nó níos lú a bheidh sa riosca atarlaithe.

(14)Titimeas: Bainfear amach tréimhse 10 mbliana saor ó thaomanna eile gan cúnamh drugaí in aghaidh titimis. Féadfaidh na húdaráis náisiúnta cead a thabhairt do thiománaithe a bhfuil táscairí prognóiseacha maithe aitheanta acu tiomáint níos luaithe. Beidh feidhm aige sin i gcás ‘titimeas ógánach’ freisin.

Tá riosca taomanna níos mó ag baint le neamhoird áirithe (mar shampla anchuma artairifheitheach nó rith fola sa cheirbream), fiú más rud é nár tharla aon taom go fóill. I gcás den sórt sin, déanfaidh údarás liachta inniúil measúnú; 2 % in aghaidh na bliana nó níos lú a bheidh sa riosca go dtarlódh taom chun gur féidir ceadúnas a eisiúint.

LAGUITHE MEABHRACHA

13.Baineann na rialacha seo a leanas le hiarratasóirí nó le tiománaithe a bhfuil lagú meabhrach nó intleachta orthu.

Grúpa 1:

(1)Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe ar a bhfuil:

(a)mórlagú meabhrach, lagú cognaíoch nó iompraíochta, bíodh sé ina lagú ó bhroinn nó de dheasca galair, tráma, nó obráidí néaramháinliachta; [Leasú  224]

(b)mórlagú intleachta; [Leasú  225]

(c)mórfhadhbanna iompraíochta, fadhbanna iompraíochta atá nasctha le haosú; nó laguithe pearsantachta atá ina gcúis le breithiúnas, iompraíocht nó inoiriúnaitheacht atá lagaithe go mór, [Leasú  226]

mura bhfuil mar thaca ag a n‑iarratas tuairim liachta údaraithe agus, más gá, faoi réir scrúduithe sláinte rialta.

Grúpa 2:

(2)Tabharfaidh an t‑údarás liachta inniúil aird ar leith ar na rioscaí agus na contúirtí breise a bhaineann le tiomáint feithiclí a chumhdaítear leis an sainmhíniú ar an ngrúpa seo. Féadfaidh an t-údarás inniúil leighis ceanglais shealadacha a bhunú nó srianta a fhorchur ar thiomáint. [Leasú  227]

ALCÓL

14.Contúirt mhór don tsábháilteacht ar bhóithre is ea alcól a ól. I bhfianaise mhéid na faidhbe, is gá do ghairm an leighis a bheith an-airdeallach.

Grúpa 1:

(1)Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe atá spleách a bhfuil neamhoird úsáide alcóil acu nó nach bhfuil in ann staonadh ó ól ná tiomáint mura gcuirtear srianta iomchuí i bhfeidhm trína rannpháirtíocht i gcláir athshlánúcháin lena n-áirítear faireachán agus maoirseacht leighis agus úsáid teicneolaíochtaí lenar féidir an spleáchas a fhritháireamh (mar shamplalena n-áirítear , trí úsáid éigeantach córais chomhghlasála i gcás meisce). [Leasú  228]

Tar éis tréimhse chruthaithe staonta agus faoi réir tuairim liachta údaraithe dhearfach agus scrúduithe sláinte rialta ag an údarás liachta inniúil, féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint d’iarratasóirí nó do thiománaithe a bhí spleách ar alcól san am a chuaigh thart gan aon srianta breise, nó féadfar iad a athnuachan dóibh. [Leasú  229]

Grúpa 2:

(2)Tabharfaidh an t‑údarás liachta inniúil aird ar leith ar na rioscaí agus na contúirtí breise a bhaineann le tiomáint feithiclí a chumhdaítear leis an sainmhíniú ar an ngrúpa seo.

(2a)Féadfaidh an t-údarás liachta inniúil ceanglais shealadacha agus, i gcás inarb iomchuí, srianta ar thiomáint a bhunú. [Leasú  230]

DRUGAÍ AGUS TÁIRGÍ ÍOCSHLÁINTE

15.Baineann na rialacha seo a leanas le drugaí agus táirgí leighis.

Mí-úsáid:

(1)Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe a bhaineann úsáid as substaintí síceatrópacha nó támhshuanaigh, cibé catagóir ceadúnais a iarrtar. [Leasú  231]

Úsáid thráthrialta:

Grúpa 1:

(2)Ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe a bhaineann úsáid thráthrialta as substaintí síceatrópacha, in aon fhoirm, a d’fhéadfadh cur isteach ar an gcumas tiomáint go sábháilte i gcás inar leor na cainníochtaí arna n‑ionsú chun go mbeidh tionchar díobhálach acu ar an tiomáint. Beidh feidhm aige sin maidir le gach táirge íocshláinte eile nó teaglamaí de tháirgí íocshláinte a dhéanann difear don chumas tiomána.

Féadfaidh an t-údarás liachta inniúil ceanglais shealadacha agus, i gcás inarb iomchuí, srianta ar thiomáint a bhunú. [Leasú  232]

Grúpa 2:

(3)Tabharfaidh an t‑údarás liachta inniúil aird ar leith ar na rioscaí agus na contúirtí breise a bhaineann le tiomáint feithiclí a chumhdaítear leis an sainmhíniú ar an ngrúpa seo agus féadfaidh sé ceanglais shealadacha agus, i gcás inarb iomchuí, srianta ar thiomáint a bhunú. [Leasú  233]

NEAMHOIRD DHUÁNACHA

16.Tá feidhm ag na rialacha seo a leanas maidir le hiarratasóirí a bhfuil neamhoird dhuánacha orthu.

Grúpa 1:

(1)Féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan d’iarratasóirí agus do thiománaithe a bhfuil neamhleorgacht dhuánach thromchúiseach orthu faoi réir tuairim liachta inniúil agus scrúduithe sláinte tráthrialta.

Grúpa 2:

(2)Ach amháin i gcásanna eisceachtúla a bhfuil údar cuí leo de bharr tuairim liachta údaraithe, agus faoi réir scrúduithe sláinte tráthrialta, ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan d’iarratasóirí ná do thiománaithe ar a bhfuil neamhleorgacht dhuánach thromchúiseach agus dhochúlaithe.

FORÁLACHA ILGHNÉITHEACHA

17.Meastar gur forálacha ilghnéitheacha iad na forálacha seo a leanas.

Grúpa 1:

(1)Faoi réir tuairim liachta údaraithe agus, más gá, scrúduithe sláinte tráthrialta, féadfar ceadúnais tiomána a eisiúint nó a athnuachan d’iarratasóirí nó do thiománaithe a ndearnadh trasphlandú orgáin orthu nó a bhfuil ionchlannán saorga iontu a dhéanann difear don chumas tiomána.

Grúpa 2:

(2)Tabharfaidh an t‑údarás liachta inniúil aird ar leith ar na rioscaí agus na contúirtí breise a bhaineann le tiomáint feithiclí a chumhdaítear leis an sainmhíniú ar an ngrúpa seo.

Mar riail ghinearálta, i gcás ina bhfuil neamhord ar bith ar iarratasóirí nó ar thiománaithe nach luaitear i bpointí na hIarscríbhinne seo ach a d’fhéadfadh a bheith ina éagumas feidhme a dhéanfadh difear don tsábháilteacht agus iad ag tiomáint, nó a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le héagumas den sórt sin, ní dhéanfar ceadúnais tiomána a eisiúint ná a athnuachan mura bhfuil mar thaca ag an iarratas tuairim liachta údaraithe agus, más gá, faoi réir scrúduithe sláinte tráthrialta.

Iarscríbhinn IV

CAIGHDEÁIN ÍOSTA DO DHAOINE A CHUIREANN TÁSTÁLACHA TIOMÁNA PRAITICIÚLA AR DHAOINE EILE

1.Inniúlachtaí atá de dhíth ar scrúdaitheoir tiomána

(1)Beidh eolas, scileanna agus tuiscint maidir leis na topaicí a liostaítear i bpointí 1.(2) go 1.(6) ag duine atá údaraithe chun measúnuithe praiticiúla a dhéanamh i bhfeithicil chumhacht-thiomáinte ar fheidhmíocht tiomána iarrthóra.

(2)Beidh na hinniúlachtaí atá ag scrúdaitheoir ábhartha chun measúnú a dhéanamh ar fheidhmíocht iarrthóra a bhfuil an chatagóir teidlíochta ceadúnais tiomána á lorg aige a bhfuiltear ag tabhairt faoin tástáil tiomána ina leith.

(3)Eolas agus tuiscint ar thiomáint agus ar mheasúnú:

(a)teoiric na hiompraíochta tiomána;

(b)brath guaiseacha agus seachaint timpistí;

(c)an siollabas atá mar bhonn taca le caighdeáin na tástála tiomána;

(d)ceanglais na tástála tiomána;

(e)an reachtaíocht ábhartha um bóithre agus um thrácht, lena n‑áirítear reachtaíocht agus treoirlínte léirmhíniúcháin ábhartha de chuid an Aontais agus reachtaíocht agus treoirlínte léirmhíniúcháin náisiúnta ábhartha;

(f)teoiric agus teicnící an mheasúnaithe;

(g)tiomáint chosantach.

(ga)leochaileacht úsáideoirí bóithre gan inneall a thuiscint agus aird a thabhairt orthu. [Leasú  234]

(4)Scileanna measúnaithe:

(a)an cumas breathnú go grinn ar fheidhmíocht fhoriomlán an iarrthóra agus faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar an bhfeidhmíocht sin, go háirithe:

(b)aithint cheart agus chuimsitheach staideanna contúirteacha;

(c)cinneadh cruinn maidir le cúis agus le héifeacht dhóchúil staideanna den sórt sin;

(d)inniúlacht a bhaint amach agus earráidí a aithint;

(e)aonfhoirmeacht agus comhsheasmhacht sa mheasúnú;

(f)faisnéis a thuiscint go tapa agus príomhphointí a bhaint aisti;

(g)féachaint chun tosaigh, fadhbanna féideartha a shainaithint, agus straitéisí a fhorbairt chun dul i ngleic leo;

(h)aiseolas tráthúil cuiditheach a sholáthar.

(5)Scileanna tiomána pearsanta:

Duine atá údaraithe chun tástáil phraiticiúil a chur ar dhaoine le haghaidh catagóir ceadúnais tiomána, ní mór dó a bheith in ann an cineál sin feithicle cumhacht-thiomáinte a thiomáint ar ardchaighdeán go comhsheasmhach.

(6)Cáilíocht na seirbhíse:

(a)an méid lenar féidir leis an iarrthóir a bheith ag súil i rith na tástála a leagan amach agus a chur in iúl;

(b)é féin a chur in iúl go soiléir, agus ábhar, stíl agus teanga a roghnú atá oiriúnach don spriocphobal agus don chomhthéacs, agus ceisteanna ó iarrthóirí a láimhseáil;

(c)aiseolas soiléir ar thoradh na tástála a sholáthar;

(d)caitheamh le hiarrthóirí le hurraim agus go neamh-idirdhealaitheach.

(7)Eolas ar theicníc agus ar fhisic feithicle:

(a)eolas ar theicníc feithicle amhail stiúradh, boinn, coscáin, soilse, go háirithe i gcás gluaisrothar agus feithiclí troma;

(b)lódáil go sábháilte;

(c)eolas ar fhisic feithicle amhail luas, frithchuimilt, dinimic, fuinneamh.

(8)Tiomáint ar bhealach atá tíosach ar bhreosla nó ar fhuinneamh agus ar bhealach atá neamhdhíobhálach don chomhshaol.

2.Coinníollacha ginearálta

(1)Scrúdaitheoir tiomána do chatagóir B:

(a)beidh ceadúnas chatagóir B aige ar feadh 3 bliana ar a laghad;

(b)beidh 23 bliana d’aois ar a laghad slánaithe aige;

(c)beidh an cháilíocht tosaigh dá bhforáiltear i bpointe 3 den Iarscríbhinn seo curtha i gcrích go rathúil aige agus beidh na socruithe maidir le dearbhú cáilíochta agus le hoiliúint thréimhsiúil dá bhforáiltear i bpointe 4 den Iarscríbhinn seo déanta aige dá éis sin;

(d)beidh deireadh curtha aige le gairmoideachas, a bhfuil de thoradh air go gcuirtear cúrsa leibhéal 3 ar a laghad i gcrích mar a leagtar amach san Aicmiú Idirnáisiúnta Caighdeánach ar an Oideachashttps://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=International_Standard_Classification_of_Education_(ISCED)#Implementation_of_ISCED_2011_.28levels_of_education.29;

(e)ní bheidh sé gníomhach mar theagascóir tiomána tráchtála i scoil tiomána an tráth céanna.

(2)Scrúdaitheoir tiomána do na catagóirí eile:

(a)beidh ceadúnas tiomána aige sa chatagóir lena mbaineann nó beidh eolas coibhéiseach aige trí cháilíocht ghairmiúil leordhóthanach;

(b)beidh an cháilíocht tosaigh dá bhforáiltear i bpointe 3 den Iarscríbhinn seo curtha i gcrích go rathúil aige agus beidh na socruithe maidir le dearbhú cáilíochta agus le hoiliúint thréimhsiúil dá bhforáiltear i bpointe 4 den Iarscríbhinn seo déanta aige dá éis sin;

(c)beidh sé ina scrúdaitheoir cáilithe tiomána do chatagóir B ar feadh 3 bliana ar a laghad; d’fhéadfaí an tréimhse sin a tharscaoileadh ar choinníoll go bhféadfadh an scrúdaitheoir sin fianaise a sholáthar ar na nithe seo a leanas:

(i)tiomáint sa chatagóir lena mbaineann ar feadh 5 bliana ar a laghad, nó

(ii)measúnú teoiriciúil agus praiticiúil ar chumas tiomána ar chaighdeán níos airde ná mar atá de dhíth chun ceadúnas tiomána a fháil, rud a fhágann nach bhfuil gá leis an gceanglas sin dá bhrí sin,

(d)beidh deireadh curtha aige le gairmoideachas, a bhfuil de thoradh air go gcuirtear cúrsa leibhéal 3 ar a laghad i gcrích mar a leagtar amach san Aicmiú Idirnáisiúnta Caighdeánach ar an Oideachas;

(e)ní bheidh sé gníomhach mar theagascóir tiomána tráchtála i scoil tiomána an tráth céanna.

(3)Coibhéisí

(a)Féadfaidh na Ballstáit scrúdaitheoir a údarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine do chatagóirí AM, A1, A2 agus A nuair a éiríonn leis an cháilíocht tosaigh a leagtar síos i bpointe 3 do cheann amháin de na catagóirí sin a bhaint amach.

(b)Féadfaidh na Ballstáit scrúdaitheoir a údarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine do chatagóirí C1, C, D1 agus D nuair a éiríonn leis an cháilíocht tosaigh a leagtar síos i bpointe 3 do cheann amháin de na catagóirí sin a bhaint amach.

(c)Féadfaidh na Ballstáit scrúdaitheoir a údarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine do chatagóirí BE, C1E, CE, D1E agus DE nuair a éiríonn leis an cháilíocht tosaigh a leagtar síos i bpointe 3 do cheann amháin de na catagóirí sin a bhaint amach.

3.Cáilíocht tosaigh

(1)Oiliúint tosaigh

(a)Sula bhféadfar duine a údarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine, déanfaidh an duine sin cibé clár oiliúna a d’fhéadfadh Ballstát a shonrú a chur i gcrích go sásúil chun go mbeidh na hinniúlachtaí a leagtar amach i bpointe 1 aige.

(b)Cinnfidh na Ballstáit cé acu do chatagóir ceadúnas tiomána amháin nó do níos mó ná catagóir amháin a bhainfidh ábhar aon chláir oiliúna ar leith le húdarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine.

(2)Scrúduithe

(a)Sula bhféadfar duine a údarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine, léireoidh an duine sin caighdeán sásúil eolais, tuisceana, scileanna agus inniúlachta i leith na n‑ábhar a liostaítear i bpointe 1.

(b)Feidhmeoidh na Ballstáit próiseas scrúdaithe lena ndéanfar measúnú, ar bhealach iomchuí ó thaobh na hoideolaíochta de, ar inniúlachtaí an duine mar a shainmhínítear faoi phointe 1, go háirithe pointe 1.(4). Beidh an próiseas scrúdaithe sin inrochtanaI gcomhréir leis na ceanglais inrochtaineachta a leagtar amach sa Ghníomh Eorpach Inrochtaineachta, Treoir (AE) 2019/882 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le ceanglais inrochtaineachta i leith táirgí agus seirbhísí. agus áireofar ann gné theoiriciúil agus gné phraiticiúil araon. Féadfar measúnú bunaithe ar ríomhaire a úsáid i gcás inarb iomchuí. Faoi na Ballstát aonair a bheidh sé a shocrú cé na sonraí maidir le cineál agus fad aon tástálacha agus aon mheasúnuithe a bheidh sa scrúdú.

(c)Cinnfidh na Ballstáit cé acu do chatagóir ceadúnas tiomána amháin, nó do níos mó ná catagóir amháin a bhainfidh ábhar aon scrúdaithe ar leith le húdarú chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine.

4.Dearbhú cáilíochta agus oiliúint thréimhsiúil

(1)Dearbhú cáilíochta

(a)Beidh socruithe dearbhaithe cáilíochta i bhfeidhm ag na Ballstáit chun foráil a dhéanamh maidir le coimeád caighdeán scrúdaitheoirí tiomána.

(b)Is éard a bheidh i gceist le socruithe dearbhaithe cáilíochta maoirseacht ar scrúdaitheoirí ag an obair, a n‑oiliúint bhreise agus a n‑athchreidiúnú, a bhforbairt ghairmiúil leanúnach, agus athbhreithniú tréimhsiúil ar na tástálacha tiomána a chuir siad ar dhaoine.

(c)Forálfaidh na Ballstáit go ndéanfar maoirseacht bhliantúil ar gach scrúdaitheoir ina n‑úsáidfear na socruithe dearbhaithe cáilíochta a liostaítear i bpointe 4.(1).(b). Ar a bharr sin, forálfaidh na Ballstáit go ndéanfar breathnóireacht ar gach scrúdaitheoir agus é i mbun tástálacha a chur ar dhuine uair amháin gach 5 bliana, ar feadh tréimhse íosta charnach leathlae ar a laghad, rud a d’fhágfadh gur féidir breathnóireacht a dhéanamh ar roinnt tástálacha. I gcás ina n‑aithneofar fadhbanna, cuirfear gníomhaíocht cheartaitheach i bhfeidhm. Is é an duine a dhéanfaidh an mhaoirseacht an duine atá údaraithe ag an mBallstát chun na críche sin.

(d)I gcás ina mbeidh scrúdaitheoir údaraithe chun tástálacha tiomána a dhéanamh i níos mó ná aon chatagóir amháin, féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh go gcomhlíonfar an ceanglas maoirseachta maidir le tástálacha le haghaidh níos mó ná aon chatagóir amháin má chomhlíontar an ceanglas maidir le maoirseacht ar thástálacha d’aon chatagóir amháin.

(e)Déanfaidh comhlacht neamhspleách atá údaraithe ag an mBallstát faireachán agus maoirseacht ar obair scrúdaitheoirí tiomána chun feidhmiú ceart comhsheasmhach an mheasúnaithe a áirithiú. [Leasú  235]

(2)Oiliúint thréimhsiúil

(a)Forálfaidh na Ballstáit go ndéanfaidh scrúdaitheoirí tiomána, gan beann ar an líon catagóirí dá bhfuil siad creidiúnaithe, na nithe seo a leanas chun go leanfaidh siad de bheith údaraithe:

(i)oiliúint thréimhsiúil thráthrialta íosta ceithre lá ar an iomlán i ngach tréimhse dhá bhliain chun:

—an t‑eolas riachtanach agus, na scileanna scrúdúcháin agus cumarsáide riachtanacha a chothabháil agus a athnuachan; [Leasú  236]

—inniúlachtaí nua a fhorbairt de réir mar a éiríonn siad fíor-riachtanach chun a ngairm a chleachtadh;

—a áirithiú go leanfaidh sé nó sí de thástálacha a dhéanamh ar chaighdeán cothrom aonfhoirmeach;

(ii)oiliúint thréimhsiúil íosta cúig lá ar a laghad ar an iomlán i ngach tréimhse cúig bliana chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

—na scileanna tiomána praiticiúla is gá a fhorbairt agus a chothabháil.

(b)Glacfaidh na Ballstáit na bearta iomchuí lena áirithiú go gcuirtear oiliúint shonrach go pras ar na scrúdaitheoirí sin a bhfuarthas amach ina dtaobh leis an gcóras dearbhaithe cáilíochta atá i bhfeidhm go bhfuil mífheidhm thromchúiseach leo.

(c)Féadfaidh an oiliúint thréimhsiúil a bheith i bhfoirm mionteagaisc, oiliúint sa seomra ranga, foghlaim thraidisiúnta nó foghlaim ríomhbhunaithe, agus féadfar an oiliúint a dhéanamh ar bhonn duine aonair nó grúpa. Féadfar cibé athchreidiúnú caighdeán a mheasann na Ballstáit is iomchuí a chuimsiú leis.

(d)I gcás ina bhfuil scrúdaitheoir údaraithe chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine i níos mó ná aon chatagóir amháin, féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh go gcomhlíonfar an ceanglas maidir le hoiliúint thréimhsiúil i ndáil le tástálacha do níos mó ná aon chatagóir amháin má chomhlíontar an ceanglas maidir le hoiliúint thréimhsiúil d’aon chatagóir amháin, ach an coinníoll a leagtar amach i bpointe 4.(2), pointe (e), a chomhlíonadh.

(e)I gcás nach ndearna scrúdaitheoir tástálacha a chur ar dhuine do chatagóir laistigh de thréimhse 24 mhí, déanfar athmheasúnú iomchuí ar an scrúdaitheoir sula mbeidh de chead aige tástálacha tiomána a bhaineann leis an gcatagóir sin a chur ar dhaoine. Féadfar an t‑athmheasúnú sin a dhéanamh mar chuid den cheanglas a leagtar amach i bpointe 4.(2), pointe (a).

5.Cearta faighte

(1)Maidir le daoine a bhí údaraithe chun tástálacha tiomána a chur ar dhaoine go díreach sular tháinig forálacha Threoir 2006/126/CE i bhfeidhm, roimh theacht i bhfeidhm na Treorach seo leanúint de thástálacha tiomána a dhéanamh, d’ainneoin nár údaraíodh iad i gcomhréir leis na coinníollacha ginearálta i bpointe 2 ná leis an bpróiseas cáiliúcháin tosaigh a leagtar amach i bpointe 3. [Leasú  237]

(2)D’ainneoin sin, beidh na scrúdaitheoirí sin faoi réir na socruithe maidir le maoirseacht thráthrialta agus dearbhú cáilíochta a leagtar amach i bpointe 4.

Iarscríbhinn V

CEANGLAIS ÍOSTA MAIDIR LE hOILIÚINT AGUS TÁSTÁIL TIOMÁNAITHE DO CHÓNAISC MAR A SHAINMHÍNÍTEAR IN AIRTEAGAL 6(1), POINTE (C), AN DARA FLEASC, AN DARA FOMHÍR

1.Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

(a)an oiliúint dá bhforáiltear in Airteagal 10(1), pointe(d) a fhaomhadh agus a mhaoirsiú; nó,

(b)an tástáil scileanna agus iompraíochta dá bhforáiltear in Airteagal 10(1), pointe (d) a eagrú.

2.Mairfidh an oiliúint tiománaithe 7 n‑uaire an chloig ar a laghad.

3.Ábhar na hoiliúna tiománaithe

Cumhdófar san oiliúint tiománaithe an t‑eolas, na scileanna agus an iompraíocht a ndéantar tuairisc orthu i bpointí 2 agus 7 d’Iarscríbhinn II. Tabharfar aird ar leith ar dhinimicí gluaiseachta feithiclí, ar chritéir sábháilteachta, ar fheithicil tarracóra agus leantóir (meicníocht chúpláilte), ar fhearais cheart lódála agus sábháilteachta.

Cuimseofar na ceachtanna seo a leanas i ngné phraiticiúil: luasghéarú, luasmhoilliú, cúlú, coscánú, achar stoptha, athrú lánaí, coscánú/gníomhaíocht éalaithe, luascadh leantóra, leantóir a dhíchúpláil óna mhótarfheithicil agus a athchúpláil léi arís, páirceáil.

Déanfaidh gach rannpháirtí san oiliúint an ghné phraiticiúil agus léireoidh sé nó sí a scileanna agus a (h)iompraíocht ar bhóithre poiblí.

Maidir leis na cónaisc feithicle a úsáidfear don oiliúint, bainfidh siad leis an gcatagóir ceadúnais tiomána ar a bhfuil iarratas á dhéanamh ag na rannpháirtithe.

4.Fad agus ábhair na tástála scileanna agus iompraíochta

Beidh fad na tástála agus an t‑achar arna thaisteal leordhóthanach chun na scileanna agus an iompraíocht a leagtar síos i bpointe 3 a mheasúnú.

Iarscríbhinn VI

CEANGLAIS ÍOSTA MAIDIR LE hOILIÚINT AGUS TÁSTÁIL TIOMÁNAITHE DO GHLUAISROTHAIR LAISTIGH DE CHATAGÓIR A (ROCHTAIN FHORCHÉIMNITHEACH)

1.Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

(a)an oiliúint dá bhforáiltear in Airteagal 10(1), pointe(c) a fhaomhadh agus a mhaoirsiú; nó,

(b)an tástáil scileanna agus iompraíochta dá bhforáiltear in Airteagal 10(1), pointe (c) a eagrú.

2.Mairfidh an oiliúint tiománaithe 7 n‑uaire an chloig ar a laghad.

3.Ábhar na hoiliúna tiománaithe

Cuimseofar leis an oiliúint do thiománaithe na gnéithe ar fad a chuimsítear i bpointe 6 d’Iarscríbhinn II.

Déanfaidh gach rannpháirtí gnéithe praiticiúla na hoiliúna agus léireoidh sé a scileanna agus a (h)iompraíocht ar bhóithre poiblí.

Maidir leis na gluaisrothair a úsáidfear don oiliúint, tiocfaidh siad faoin gcatagóir ceadúnais tiomána ar a bhfuil iarratas á dhéanamh ag na rannpháirtithe.

4.Fad agus ábhair na tástála scileanna agus iompraíochta

Ní mór d’fhad na tástála agus don achar arna thaisteal a bheith leordhóthanach chun na scileanna agus an iompraíocht a leagtar síos i bpointe 3 den Iarscríbhinn seo a mheasúnú.

Iarscríbhinn VII

TÁBLA COMHGHAOIL

Treoir 2006/126/CE

Rialachán (AE) Uimh. 383/2012 

Treoir Nua

—

 

Airteagal 1

—

 

Airteagal 2 (1), (2), (3) agus (12)

—

 

Airteagal 3(1), (2), (3), (4), (5) agus (7)

Airteagal 1(1)

 

Airteagal 4(1)

Airteagal 1(2)

 

Airteagal 4(5), an chéad fhomhír

Airteagal 1(3), an chéad fhomhír

 

Airteagal 4(5), an dara fomhír, an chéad abairt

Airteagal 1(3), an dara fomhír

 

Airteagal 4(5), an dara fomhír, an dara habairt

Airteagal 1(3), an tríú fomhír

 

Airteagal 4(8)

Airteagal 1(4)

 

—

Airteagal 2(1)

 

Airteagal 3(6)

Airteagal 2(2)

 

Airteagal 4(3)

Airteagal 3(1)

 

Airteagal 4(2), an chéad fhomhír

Airteagal 3(2)

 

Airteagal 4(2), an dara fomhír

Airteagal 3(3)

 

Airteagal 4(4)

—

 

Airteagal 4(6) agus 4(7), an chéad fhomhír agus an dara fomhír

—

 

Airteagal 5

Airteagal 4(1), an chéad abairt

 

Airteagal 6(1)

Airteagal 4(1), an dara habairt

 

Airteagal 7(1), (2), (3) agus (5)

Airteagal 4(2), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(2), an chéad fhomhír

 

Airteagal 6(1), pointe (a), an téacs réamhráiteach

Airteagal 6(1), pointe (a), an chéad fhomhír

Airteagal 4(2), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (a), an chéad fhleasc agus an dara fleasc

Airteagal 2(5) agus (6)

Airteagal 4(2), an dara fleasc

Airteagal 4(3), pointe (a), an tríú fleasc

Airteagal 4(4), pointe (a), an dara fleasc

 

Airteagal 7(1), pointe (a)

Airteagal 4(3), an téacs réamhráiteach

 

 

Airteagal 4(3), an chéad fhleasc

 

Airteagal 2(8)

Airteagal 4(3), an dara fleasc

 

Airteagal 2(9)

Airteagal 4(3), pointe (a), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(3), pointe (a), an chéad fhleasc agus an dara fleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (b) (i)

Airteagal 6(1), pointe (b) (i), an chéad fhleasc agus an dara fleasc

Airteagal 4(3), pointe (b), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(3), pointe (b), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (b) (ii)

Airteagal 6(1), pointe (b) (ii), an chéad fhleasc

Airteagal 4(3), pointe (b), an dara fleasc

Airteagal 4(4), pointe (b), an cúigiú fomhír

Airteagal 4(4), pointe (c), an dara fleasc

Airteagal 4(4), pointe (e), an tríú fleasc

 

Airteagal 7(1), pointe (b)

Airteagal 4(3), pointe (c), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(3), pointe (c) (i), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(3), pointe (c) (ii), an téacs réamhráiteach

 

Airteagal 6(1), pointe (b) (iii)

Airteagal 6(1), pointe (b) (iii), an chéad fhleasc

Airteagal 6(1), pointe (b) (iii), an dara fleasc

Airteagal 4(3), pointe (c) (i), an chéad fhleasc

 

Airteagal 7(1), pointe (c) (i)

Airteagal 4(3), pointe (c) (ii), an chéad fhleasc

 

Airteagal 7(1), pointe (c) (ii)

Airteagal 4(4), an téacs réamhráiteach

 

Airteagal 6(1)(c), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), an chéad fhleasc

 

Airteagal 2(10)

Airteagal 4(4), an dara fleasc

 

-

Airteagal 4(4), pointe (a), an téacs réamhráiteach

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (i), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (a), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (a), an dara fleasc

Airteagal 2(7)

Airteagal 6(1), pointe (c) (i)

Airteagal 2(11)

Airteagal 4(4), pointe (a), an tríú fleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (i), an dara fomhír

-

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (i), an tríú fomhír

Airteagal 4(4), pointe (b), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (b), an chéad fhomhír go dtí an ceathrú fomhír

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (ii)

Airteagal 6(1), pointe (c) (ii), an chéad fhomhír go dtí an ceathrú fomhír

Airteagal 4(4), pointe (c), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (c), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (iii)

Airteagal 6(1), pointe (c) (iii), an chéad fhleasc

Airteagal 4(4), pointe (d)

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (iv)

Airteagal 4(4), pointe (e), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (e), an chéad fhleasc agus an dara fleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (v)

Airteagal 6(1), pointe (c) (v), an chéad fhleasc agus an dara fleasc

Airteagal 4(4), pointe (f)

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (vi)

Airteagal 4(4), pointe (g), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (g), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (vii), an chéad fhleasc

Airteagal 4(4), pointe (g), an dara fleasc

Airteagal 4(4), pointe (i), an dara fleasc

 

Airteagal 7(1), pointe (d)

Airteagal 7(1), pointe (d)

Airteagal 4(4), pointe (h)

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (viii)

Airteagal 4(4), pointe (i), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (i), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (ix)

Airteagal 4(4), pointe (j)

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (x)

Airteagal 4(4), pointe (k), an téacs réamhráiteach

Airteagal 4(4), pointe (k), an chéad fhleasc

 

Airteagal 6(1), pointe (c) (xi)

Airteagal 6(1), pointe (c) (xi), an chéad fhleasc

Airteagal 4(4), pointe (k), an dara fleasc

 

Airteagal 7(1), pointe (e)

Airteagal 4(5)

 

Airteagal 6(2)

Airteagal 4(6), an chéad fhomhír

 

Airteagal 7(2)

Airteagal 4(6), an dara fomhír

 

Airteagal 7(3)

Airteagal 4(6), an tríú fomhír agus an ceathrú fomhír

 

Airteagal 7(4)

Airteagal 4(7)

 

Airteagal 7(5)

Airteagal 5(1)

 

Airteagal 8(1)

Airteagal 5(2)

 

Airteagal 8(1), an dara fomhír

Airteagal 6(1)

 

Airteagal 9(1)

Airteagal 6(2), an téacs réamhráiteach

 

Airteagal 9(2), an téacs réamhráiteach

Airteagal 6(2), pointe (a)

 

Airteagal 9(2), pointe (a)

Airteagal 6(2), pointe (b)

 

Airteagal 9(2), pointe (b)

—

 

Airteagal 9(2), pointe (c)

Airteagal 6(2), pointe (c)

 

Airteagal 9(2), pointe (d)

Airteagal 6(2), pointe (d)

 

Airteagal 9(2), pointe (e)

Airteagal 6(2), pointe (e)

 

Airteagal 9(2), pointe (f)

Airteagal 6(2), pointe (f)

 

Airteagal 9(2), pointe (g)

—

 

Airteagal 9(2), pointe (h)

Airteagal 6(3)

 

Airteagal 9(3)

Airteagal 6(4)

 

Airteagal 9(4)

Airteagal 7(1)

 

Airteagal 10(1)

Airteagal 7(2)

 

Airteagal 10(2)

 

 

Airteagal 10(2), an tríú fomhír

Airteagal 7(3), an téacs réamhráiteach

Airteagal 7(3), pointí (a) agus (b)

 

Airteagal 10(3), an téacs réamhráiteach

Airteagal 10(3), pointí (a) agus (b)

Airteagal 7(3), an chéad fhomhír

 

Airteagal 10(6)

Airteagal 7(3), an dara fomhír

 

Airteagal 10(3), an chéad fhomhír

Airteagal 7(3), an tríú fomhír

 

Airteagal 10(2), an tríú fomhír

Airteagal 7(3), an ceathrú fomhír

 

 

Airteagal 7(3), an cúigiú fomhír

 

Airteagal 10(2), an cúigiú fomhír

—

 

Airteagal 10(2), an seachtú fomhír

—

 

Airteagal 10(4)

Airteagal 7(4)

 

Airteagal 10(5)

Airteagal 7(5)

 

Airteagal 10(7)

Airteagal 8

 

Airteagal 4(8) agus Airteagal 8(2) le haghaidh Iarscríbhinn I

Airteagal 10(8) le haghaidh Iarscríbhinní II, III, V agus VI

Airteagal 16(2) le haghaidh Iarscríbhinn IV

Airteagal 9

 

Airteagal 22

Airteagal 10

 

Airteagal 16(1)

Airteagal 11(1), (2) agus (3)

 

Airteagal 11(1), (2) agus (3)

Airteagal 11(4), an chéad fhomhír agus an tríú fomhír

 

Airteagal 13(1)

Airteagal 11(4), an dara fomhír

 

Airteagal 13(2)

—

 

Airteagal 13(3), (4)

Airteagal 11(5)

 

Airteagal 11(4)

Airteagal 11(6), an chéad fhomhír

 

Airteagal 12(2), an chéad abairt

Airteagal 11(6), an dara fomhír, an chéad abairt

 

Airteagal 12(5)

Airteagal 11(6), an dara fomhír, an dara habairt

 

Airteagal 12(2), an dara habairt

—

 

Airteagal 12(1), (3), (4), (6), (7), (8) agus (9)

—

 

Airteagal 14

—

 

Airteagal 15

Airteagal 12

 

Airteagal 17(1)

—

 

Airteagal 17(2), (3) agus (4)

Airteagal 13

 

Airteagal 18

Airteagal 14

 

Airteagal 20

Airteagal 15(1)

 

Airteagal 19(1)

Airteagal 15(2)

 

Airteagal 19(2)

Airteagal 15(3)

 

-

Airteagal 15(4), an chéad abairt

 

Airteagal 19(3), an chéad fhomhír, an chéad abairt

—

 

Airteagal 19(3), an chéad fhomhír, an dara habairt

Airteagal 19(3), an dara fomhír

Airteagal 15(4), an dara habairt

 

Airteagal 19(3), an tríú fomhír

—

 

Airteagal 19(4) agus (5)

—

 

Airteagal 22

—

 

Airteagal 24

Airteagal 16

 

Airteagal 25

Airteagal 17

 

Airteagal 26

Airteagal 18

 

Airteagal 27

Airteagal 19

 

Airteagal 28

Iarscríbhinn I

 

Iarscríbhinn I, Cuid A1 agus Cuid A2

Iarscríbhinn I, Cuid D

Iarscríbhinn I, Cuid E

 

Airteagal 1

-

 

Airteagal 2(1)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (1)

 

Airteagal 2(2)

Iarscríbhinn I, Cuid B1, pointe 2. mír (1)

 

Airteagal 2(3)

-

 

Airteagal 3

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (2)

 

Airteagal 4

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (3)

 

Airteagal 5(1)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (4)

 

Airteagal 5(2)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (5)

 

Airteagal 5(3)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (6)

 

Airteagal 5(4)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (7)

 

Airteagal 5(5)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (8)

 

Airteagal 6

-

 

Airteagal 7(1)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (9)

 

Airteagal 7(2)

Iarscríbhinn I, Cuid B, mír (10)

 

Airteagal 8

-

 

Iarscríbhinn I

Iarscríbhinn I, Cuid B1

 

Iarscríbhinn II

Iarscríbhinn I, Cuid B2

 

Iarscríbhinn III

Iarscríbhinn I, Cuid B3

 

Iarscríbhinn IV

Iarscríbhinn I, Cuid B4

-

 

Iarscríbhinn I, Cuid C

Iarscríbhinn II

 

Iarscríbhinn II

Iarscríbhinn III

 

Iarscríbhinn III

Iarscríbhinn IV

 

Iarscríbhinn IV

Iarscríbhinn V

 

Iarscríbhinn V

Iarscríbhinn VI

 

Iarscríbhinn VI

Iarscríbhinn VII

 

-

Iarscríbhinn VIII

 

Iarscríbhinn VII