Δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση1.σημειώνει ότι, σύμφωνα με την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι ετήσιοι λογαριασμοί της κοινής επιχείρησης για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2022 παρέχουν ακριβοδίκαιη εικόνα, από κάθε ουσιώδη πλευρά, της οικονομικής κατάστασης της κοινής επιχείρησης την 31η Δεκεμβρίου 2022, των αποτελεσμάτων των πράξεών της, των ταμειακών ροών της και των μεταβολών του καθαρού ενεργητικού για το οικονομικό έτος που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό της και τους λογιστικούς κανόνες που ενέκρινε ο υπόλογος της Επιτροπής· σημειώνει ότι οι πράξεις στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί είναι, από κάθε ουσιώδη πλευρά, νόμιμες και κανονικές·
2.επαινεί τη δημιουργία του προγράμματος «Καθαρές αερομεταφορές» («πρόγραμμα CA») το 2022 και τον ρόλο της κοινής επιχείρησης στην ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών για τη μείωση των εκπομπών και του θορύβου των αεροσκαφών·
3.σημειώνει ότι ο οριστικός διαθέσιμος προϋπολογισμός της κοινής επιχείρησης για το 2022 (συμπεριλαμβανομένων των μη χρησιμοποιηθεισών πιστώσεων προηγούμενων ετών που επανεγγράφηκαν, των εσόδων για ειδικό προορισμό και των ανακατανομών στο επόμενο έτος) περιλάμβανε πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων ύψους 411,2 εκατομμυρίων EUR (σε σύγκριση με 182,6 εκατομμύρια EUR το 2021) και πιστώσεις πληρωμών ύψους 415,3 εκατομμυρίων EUR (σε σύγκριση με 189,9 εκατομμύρια EUR το 2021)·
4.σημειώνει ότι οι αλλαγές στο μέγεθος του προϋπολογισμού της κοινής επιχείρησης εξαρτώνται εν πολλοίς από το στάδιο υλοποίησης των πολυετών προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας· σημειώνει ότι, το 2022, η κοινή επιχείρηση ξεκίνησε με την υλοποίηση του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και, ως εκ τούτου, ο προϋπολογισμός του 2022 περιλαμβάνει τον προϋπολογισμό αναλήψεων υποχρεώσεων για τις πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» που προγραμματίστηκαν για το 2022, καθώς και τον προϋπολογισμό πληρωμών για τις σχετικές πληρωμές προχρηματοδότησης·
5.σημειώνει ότι στους ετήσιους λογαριασμούς της κοινής επιχείρησης για το 2022, τα ποσά των εισφορών που αναγνωρίζονται διαφέρουν σημαντικά ανά κατηγορία μελών (Ένωση και ιδιωτικά μέλη)· επισημαίνει ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι ενωσιακές εισφορές σε χρήμα επικυρώνονται και αναγνωρίζονται όταν καταβάλλονται στην κοινή επιχείρηση κατά την έναρξη της υλοποίησης του έργου, ενώ οι εισφορές των μελών σε είδος αναγνωρίζονται μετά την επικύρωση των εξόδων που έχουν πραγματοποιηθεί και δηλωθεί για την υλοποίηση του έργου· καλεί την κοινή επιχείρηση να αντιμετωπίσει τη διαφορά μεταξύ του αναγνωρισμένου ποσού των εισφορών σε χρήμα, αφενός, και των εισφορών σε είδος, αφετέρου, παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με τις νομικές δεσμεύσεις των μελών της κοινής επιχείρησης στο τέλος του έτους· επικροτεί τη δέσμευση της κοινής επιχείρησης να αντιμετωπίσει πλήρως το ζήτημα στους ετήσιους λογαριασμούς του επόμενου έτους·
6.σημειώνει ότι, όσον αφορά το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», στο τέλος του 2022, η κοινή επιχείρηση είχε δεσμεύσει εξ ολοκλήρου 1 716 εκατομμύρια EUR της μέγιστης εισφοράς της Ένωσης για επιχειρησιακές δραστηριότητες βάσει συμφωνιών επιχορηγήσεων που υπεγράφησαν στο πλαίσιο του προγράμματος και ότι, από αυτό το δεσμευθέν ποσό, περίπου 70,1 εκατομμύρια EUR (ή το 4,1 %) μένουν να καταβληθούν εντός των προσεχών ετών για έργα που δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμα· σημειώνει επίσης ότι τα ιδιωτικά μέλη είχαν αναλάβει τη νομική δέσμευση να παράσχουν εισφορές σε είδος για τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της κοινής επιχείρησης αξίας 968,3 εκατομμυρίων EUR, καθώς και εισφορές σε είδος για συμπληρωματικές δραστηριότητες αξίας 1 223,1 εκατομμυρίων EUR ή το 101,6 % της ελάχιστης τιμής-στόχου των 2 154,9 εκατομμυρίων EUR· σημειώνει, επιπρόσθετα, ότι τα εν λόγω δεσμευθέντα ποσά είχαν δηλωθεί εξ ολοκλήρου στο τέλος του 2022·
7.σημειώνει ότι, όσον αφορά τις δραστηριότητες στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020», η κοινή επιχείρηση δεν έλαβε νέες επιχειρησιακές πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων, δεδομένου ότι είχε περατώσει την τελευταία διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προτάσεων στο τέλος του 2020· σημειώνει ότι το ποσοστό εκτέλεσης των επιχειρησιακών πιστώσεων πληρωμών ήταν 78 % (σε σύγκριση με το 2021: 83 %)·
8.σημειώνει ότι για σημαντικό αριθμό εν εξελίξει έργων του προγράμματος «Ορίζων 2020», οι τεχνικές δραστηριότητες καθυστέρησαν ή περιορίστηκαν λόγω της πανδημίας της COVID-19 και του επιθετικού πολέμου κατά της Ουκρανίας και, ως εκ τούτου, τα έργα αυτά χρειάστηκε είτε να τροποποιηθούν είτε να παραταθούν και οι τελικές πληρωμές να αναβληθούν για το 2023·
9.σημειώνει ότι, όσον αφορά το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το 2022 οι εισφορές σε χρήμα της Επιτροπής ανήλθαν σε 178 εκατομμύρια EUR, και ότι η κοινή επιχείρηση χρησιμοποίησε σχεδόν πλήρως την επιχειρησιακή συνεισφορά ύψους 176 εκατομμυρίων EUR για πληρωμές προχρηματοδοτήσεων σε σχέση με τις πρώτες συμφωνίες επιχορήγησης που συνήφθησαν στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος·
10.σημειώνει ότι, στο τέλος του 2022, το ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού για την κάλυψη διοικητικών δαπανών της κοινής επιχείρησης (τίτλος 2) ήταν χαμηλό (54 %)· σημειώνει ότι, σύμφωνα με την έκθεση της κοινής επιχείρησης σχετικά με τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση, αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι οι πληρωμές για υπηρεσίες ΤΠ και επικοινωνιών που παρασχέθηκαν το τελευταίο τρίμηνο του 2022 επρόκειτο να γίνουν το 2023, καθώς και στη μείωση των εξόδων για τις υπηρεσίες που παρείχε η Επιτροπή·
Δημόσιες συμβάσεις και προσωπικό11.σημειώνει, με βάση την ενοποιημένη ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της κοινής επιχείρησης για το 2022, ότι το 2022 η κοινή επιχείρηση δημοσίευσε δύο ανοικτές διαδικασίες υποβολής προσφορών, εκ των οποίων η πρώτη προκηρύχθηκε για την κάλυψη των δικών της αναγκών και η δεύτερη για λογαριασμό έξι κοινών επιχειρήσεων ως διοργανική πρόσκληση υποβολής προσφορών (διαχειριζόμενες υπηρεσίες ΤΠ)· σημειώνει, επιπλέον, ότι, στις αρχές του 2022, η κοινή επιχείρηση ανέθεσε και υπέγραψε έντεκα διοργανικές συμβάσεις-πλαίσια παροχής υπηρεσιών στον τομέα της επικοινωνίας, ως αποτέλεσμα της διοργανικής ανοικτής διαδικασίας υποβολής προσφορών που προκηρύχθηκε για λογαριασμό τριών κοινών επιχειρήσεων το 2021·
12.εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρώτη ανοικτή πρόσκληση υποβολής προτάσεων από την κοινή επιχείρηση, η οποία είχε ως αποτέλεσμα 19 συμφωνίες επιχορήγησης έως το τέλος του έτους, συνολικού ύψους 654 εκατομμυρίων EUR σε τρεις κύριους άξονες: υβριδικά ηλεκτρικά περιφερειακά αεροσκάφη, υδρογονοκίνητα αεροσκάφη και υπεραποδοτικά αεροσκάφη μικρής και μεσαίας εμβέλειας· η πρόσκληση υποβολής προτάσεων περιλάμβανε 14 θέματα που κάλυπταν 13 δράσεις καινοτομίας και μία δράση υποστήριξης συντονισμού· συνολικά επιλέχθηκαν 244 συμμετέχοντες σε 24 διαφορετικές χώρες·
13.εκφράζει την ικανοποίησή του για τα 20 έργα που αποσκοπούν στην καθοδήγηση των αερομεταφορών προς ένα βιώσιμο μέλλον· σημειώνει ότι η πρόσκληση υποβολής προτάσεων συγκέντρωσε ευρύ φάσμα δημόσιων και ιδιωτικών εταίρων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων για την εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων που μπορούν να προσφέρουν βιώσιμα αεροσκάφη και κλιματικά ουδέτερο μέλλον στον τομέα των αερομεταφορών, με στήριξη ενός προϋπολογισμού 654 εκατομμυρίων EUR σε ενωσιακές επιχορηγήσεις·
14.σημειώνει ότι ο πίνακας προσωπικού της κοινής επιχείρησης για το 2022 περιλάμβανε συνολικά 44 υπαλλήλους (έκτακτοι υπάλληλοι, συμβασιούχοι υπάλληλοι και αποσπασμένοι εθνικοί εμπειρογνώμονες) με 40 θέσεις που καλύπτονταν στο τέλος του 2022· σημειώνει ότι οι δύο θέσεις αποσπασμένων εθνικών εμπειρογνωμόνων δεν καλύφθηκαν διότι ο πίνακας προσωπικού για το 2023 προβλέπει μόνο 41 θέσεις και κανέναν αποσπασμένο εθνικό εμπειρογνώμονα·
Συστήματα διαχείρισης και ελέγχου15.σημειώνει ότι στο πλαίσιο των προγραμμάτων «Ορίζων 2020» και «Ορίζων Ευρώπη», η Κοινή Υπηρεσία Ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΔ RTD) της Επιτροπής πραγματοποίησε τους κατασταλτικούς ελέγχους· σημειώνει ότι, όσον αφορά τις δαπάνες του προγράμματος «Ορίζων 2020» (εκκαθαρίσεις και τελικές πληρωμές), η κοινή επιχείρηση ανέφερε αντιπροσωπευτικό ποσοστό σφάλματος 1,6 % και εναπομένον ποσοστό σφάλματος 0,4 % Ενοποιημένη ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της κοινής επιχείρησης CA για το 2022, κεφάλαιο 4.1.1. και ότι, για το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», δεν έχουν ακόμη διενεργηθεί κατασταλτικοί έλεγχοι, δεδομένου ότι οι πρώτες ενδιάμεσες πληρωμές αναμένεται να πραγματοποιηθούν μόλις το 2024·
16.σημειώνει ότι, προκειμένου να αξιολογήσει τις δικλίδες που εφαρμόζει η κοινή επιχείρηση όσον αφορά τις επιχειρησιακές πληρωμές, το Ελεγκτικό Συνέδριο επέλεξε και έλεγξε τυχαίο δείγμα πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 2022 στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020» σε επίπεδο τελικών δικαιούχων Όσον αφορά τις πράξεις πληρωμών επιχορηγήσεων που υποβλήθηκαν σε ελεγκτικές δοκιμασίες σε επίπεδο δικαιούχων, το όριο αναφοράς ποσοτικοποιήσιμων σφαλμάτων ανέρχεται στο 1 % των ελεγχθέντων εξόδων.· σημειώνει ότι, σε μία περίπτωση, το Ελεγκτικό Συνέδριο εντόπισε και ποσοτικοποίησε σοβαρό σφάλμα που προέκυψε από τη δήλωση από τον δικαιούχο εξόδων προσωπικού καθ’ υπέρβαση των πραγματικών, καθώς η δήλωση είχε βασιστεί στα προϋπολογισθέντα έξοδα προσωπικού·
17.εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι, στο τέλος του 2022, η κοινή επιχείρηση είχε αναπτύξει και εφαρμόσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση βάσει κινδύνου για τις προληπτικές δικλίδες, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του Κοινού Κέντρου Υλοποίησης της ΓΔ RTD της Επιτροπής, συνεκτιμώντας τα ειδικά χαρακτηριστικά κινδύνου της κοινής επιχείρησης· σημειώνει ότι, για τον σκοπό αυτόν, η κοινή επιχείρηση προσδιόρισε τα πλέον συναφή κριτήρια κινδύνου και σχεδίασε, βάσει αυτών, μια προσέγγιση παρακολούθησης βάσει κινδύνου· σημειώνει ότι η προσέγγιση αυτή έδωσε στην κοινή επιχείρηση τη δυνατότητα να αξιολογεί το επίπεδο κινδύνου κάθε έργου και δικαιούχου στα κύρια στάδια υλοποίησης του έργου, όπως τα στάδια της προετοιμασίας της συμφωνίας επιχορήγησης, της τροποποίησής της, της αναφοράς στοιχείων και της πληρωμής· σημειώνει εν προκειμένω ότι η κοινή επιχείρηση ανέπτυξε επίσης εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη βάσει κινδύνου προσέγγισή της και εκπαίδευσε και καθοδήγησε τους υπαλλήλους της σχετικά με την ορθή χρήση και τη συνεπή εφαρμογή τους·
18.σημειώνει ότι, σύμφωνα με τη λεπτομερή ανάλυση δείγματος των περιπτώσεων ενισχυμένης παρακολούθησης της κοινής επιχείρησης από το Ελεγκτικό Συνέδριο, εντοπίστηκαν διάφορες αδυναμίες, οι οποίες εμπόδισαν την αποτελεσματική και αποδοτική παρακολούθησή τους· σημειώνει ότι, μετά τη λήξη της καθορισμένης προθεσμίας, η προειδοποιητική ένδειξη ενισχυμένης παρακολούθησης ούτε ανανεώθηκε ούτε άρθηκε και ότι ο υπάλληλος δεν επανεκτίμησε το επίπεδο κινδύνου μετά την εκτέλεση των ενεργειών ελέγχου·
19.συμφωνεί με το Ελεγκτικό Συνέδριο ότι η κοινή επιχείρηση πρέπει να διασφαλίσει ότι οι δράσεις ενισχυμένης παρακολούθησης συνοδεύονται σε κάθε περίπτωση από ειδικές ενέργειες ελέγχου στοχευμένες στους εντοπισθέντες κινδύνους, και να μεριμνά για τη μεταπαρακολούθησή τους εντός προκαθορισμένης προθεσμίας·
20.τονίζει, όπως το πράττει και το Ελεγκτικό Συνέδριο, ότι στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» αυξήθηκε για την κοινή επιχείρηση η σημασία της εφαρμογής ειδικής προσέγγισης βάσει κινδύνου όσον αφορά τη διαχείριση των επιχορηγήσεων·
21.επισημαίνει ότι η δομή των δικαιούχων ή/και των έργων της κοινής επιχείρησης μεταβάλλεται σημαντικά στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» – λόγου χάριν, αυξάνεται ο αριθμός των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), των νέων δικαιούχων και των μεγαλύτερων κοινοπραξιών, και προβλέπεται πλέον απαίτηση να χρησιμοποιούνται μόνο ανοικτές διαδικασίες προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για δραστηριότητες του προγράμματος – κάτι που συνεπάγεται ότι ενδέχεται οι παράγοντες κινδύνου που είχαν προσδιοριστεί στο πλαίσιο προηγούμενων προγραμμάτων να μην είναι πλέον συναφείς και να ανακύψουν νέοι·
22.εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι, τον Σεπτέμβριο του 2022, η κοινή επιχείρηση «Καθαρές Αερομεταφορές» έγινε ιδρυτικό μέλος της συμμαχίας για τις αερομεταφορές μηδενικών εκπομπών (AZEA), στην οποία συμμετέχουν δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς από ολόκληρο τον τομέα της αεροναυτικής για τη στήριξη της ανάπτυξης υδρογονοκίνητων και ηλεκτρικών αεροσκαφών·
23.σημειώνει τη μετάβαση του προγράμματος CS2 στη φάση υλοποίησης και αναγνωρίζει τον αυξημένο φόρτο εργασίας το 2022 λόγω της ταυτόχρονης διαχείρισης αρκετών έργων CS2 παράλληλα με την έναρξη του προγράμματος «Καθαρές αερομεταφορές»·
24.σημειώνει μια ανεξάρτητη μελέτη που αποκαλύπτει εκτιμώμενο κοινωνικοοικονομικό όφελος ύψους 8,6 δισεκατομμυρίων EUR για την Ευρώπη από το πρόγραμμα «Clean Sky 2»· επισημαίνει περαιτέρω τα πορίσματα της μελέτης σύμφωνα με τα οποία το στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας και καινοτομίας του προγράμματος «Καθαρές αερομεταφορές» είναι τόσο «ανθεκτικό» όσο και «κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό»· επισημαίνει ότι αυτό θα ισχύει ακόμη και σε ένα ευρύ φάσμα πιθανών οικονομικών σεναρίων, πιθανών εξελίξεων και διαρθρωτικών αλλαγών στο σύστημα αερομεταφορών·
25.ζητεί την επέκταση και προώθηση της ενσωμάτωσης των αξιακών αλυσίδων της κλιματικά ουδέτερης έρευνας και καινοτομίας στον τομέα των αερομεταφορών, συμπεριλαμβανομένων της ακαδημαϊκής κοινότητας, των ερευνητικών οργανισμών, της βιομηχανίας και των ΜΜΕ μέσω συνεργειών με άλλα εθνικά και ευρωπαϊκά συναφή προγράμματα, και με παράλληλη διευκόλυνση της υιοθέτησης σχετικών με τη βιομηχανία δεξιοτήτων σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα·