A.billi l-aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati (SRHR), inkluż il-kura għal abort sikur u legali, jikkostitwixxi dritt fundamentali; billi huwa essenzjali li jiġu ssodisfati s-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati biex tinżamm id-dinjità tal-bniedem u peress li dan huwa intrinsikament marbut mal-ġlieda kontra l-vjolenza sesswali u abbażi tal-ġeneru, u mal-ksib tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri u firxa wiesgħa ta’ drittijiet tal-bniedem oħra bħad-dritt ta’ persuna għall-ħajja, għas-saħħa, għall-privatezza, għas-sigurtà tal-persuna, għan-nondiskriminazzjoni, għall-ugwaljanza quddiem il-liġi u għall-ħelsien mit-tortura u minn trattament jew pieni krudili, inumani jew degradanti oħra;

B.billi l-kapaċità tan-nies li jeżerċitaw l-awtonomija riproduttiva tagħhom, jikkontrollaw il-ħajja riproduttiva tagħhom u jiddeċiedu jekk, meta u kif ikollhom it-tfal hija essenzjali għar-rispett sħiħ tad-drittijiet tal-bniedem tan-nisa, tall-bniet u l-persuni kollha li jistgħu jkunu tqal; billi l-ġisem ta’ persuna, l-għażla tagħha, u għaldaqstant l-awtonomija sħiħa tagħha, huma dak li jrid jiġi ggarantit;

C.billi l-Karta tnaqqax id-drittijiet fundamentali u l-libertajiet ewlenin għall-persuni li jgħixu fl-UE; billi l-protezzjoni tal-kura tal-abort sikur u legali għandha implikazzjonijiet diretti għall-eżerċizzju effettiv tad-drittijiet rikonoxxuti fil-Karta, bħad-dinjità tal-bniedem, l-awtonomija personali, l-ugwaljanza, is-saħħa u l-integrità fiżika u mentali; billi li persuna tkun imċaħħda mill-aċċess għall-kura tal-abort jikkostitwixxi ksur ta’ dawn id-drittijiet fundamentali;

D.billi l-Kumitat tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU rrikonoxxa speċifikament li d-deċiżjoni ta’ persuna li tirrikorri għal terminazzjoni volontarja tat-tqala taqa’ fl-ambitu tad-dritt għall-privatezza; billi l-Kumitat tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU sab ukoll li n-nuqqas li wieħed jaġixxi f’konformità mad-deċiżjoni ta’ mara li tagħmel abort legali huwa ksur tad-dritt għall-privatezza, inkluż meta l-ġudikatura tinterferixxi ma’ tali deċiżjoni;

E.billi fir-Rakkomandazzjoni Ġenerali Nru 35 tiegħu, il-Kumitat tan-NU għall-Eliminazzjoni tad-Diskriminazzjoni kontra n-Nisa (CEDAW) iddikjara b’mod espliċitu li l-kriminalizzazzjoni tal-abort hija ksur tas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati tan-nisa u forma ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru, u ħeġġeġ lill-Istati jirrevokaw l-leġiżlazzjoni kollha li tikkriminalizza l-abort;

F.billi s-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati huma fost il-miri tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU, b’mod partikolari l-Mira 3.7 li titlob aċċess universali għas-servizzi tal-kura tas-saħħa sesswali u riproduttiva, inkluż għall-ippjanar tal-familja, l-informazzjoni u l-edukazzjoni, u l-integrazzjoni tas-saħħa riproduttiva fi strateġiji u programmi nazzjonali, u l-Mira 5.6 li tindika l-ħtieġa li jiġi żgurat aċċess universali għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati kif miftiehem f’konformità mal-Programm ta’ Azzjoni tal-Konferenza Internazzjonali dwar il-Popolazzjoni u l-Iżvilupp u l-Pjattaforma ta’ Azzjoni ta’ Beijing u d-dokumenti ta’ eżitu tal-konferenzi ta’ rieżami tagħhom;

G.billi pajjiżi b’liġijiet inqas restrittivi dwar l-abort ġeneralment għandhom rati ta’ abort aktar baxxi minn pajjiżi b’liġijiet restrittivi ħafna dwar l-abort Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli tan-NU għad-Drittijiet tal-Bniedem, “Information series on sexual and reproductive health and rights – abortion” (Serje ta’ Informazzjoni dwar is-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati – l-abort), 2020.; billi fid-dawl li tiġi żgurata awtonomija sħiħa tal-ġisem, inkluż it-tnaqqis fin-numru ta’ tqaliet mhux intenzjonati u li n-nies ikunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet infurmati dwar ħajjithom u ġisimhom, l-aċċess għal edukazzjoni komprensiva, xierqa għall-età u bbażata fuq l-evidenza dwar is-sesswalità u r-relazzjonijiet għal kulħadd huwa essenzjali, bħalma huwa l-aċċess għal kontraċezzjoni ta’ kwalità għolja, aċċessibbli, sikura u bla ħlas u konsulenza dwar l-ippjanar tal-familja; billi edukazzjoni komprensiva u adattata għall-età dwar is-sesswalità hija essenzjali biex tinbena l-abbiltà fit-tfal u fiż-żgħażagħ li jiffurmaw relazzjonijiet b’saħħithom, ugwali u sikuri, b’mod partikolari billi jiġu indirizzati n-normi tal-ġeneru, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, id-dinamika tal-poter fir-relazzjonijiet u l-kunsens u r-rispett għal-limiti; billi dan jikkontribwixxi wkoll biex tinkiseb l-ugwaljanza bejn il-ġeneri;

H.billi f’vot importanti fl-4 ta’ Marzu 2024, il-leġiżlaturi Franċiżi naqqxu fil-Kostituzzjoni Franċiża l-libertà garantita li jsir abort; billi Franza hija l-ewwel pajjiż fid-dinja li espliċitament għamel l-abort dritt kostituzzjonali; billi din ir-reviżjoni kostituzzjonali għandha l-għan li tistabbilixxi salvagwardja fil-kuntest tar-rigress fid-drittijiet tal-abort fl-UE u globalment, inkluż fl-Istati Uniti, fil-Polonja, fl-Ungerija u f’Malta; billi l-ħidma u l-impenn tal-organizzazzjonijiet femministi u l-parlamentari fi Franza kienu essenzjali biex tiġi żgurata maġġoranza b’appoġġ għall-protezzjoni kostituzzjonali tad-dritt għall-abort;

I.billi mill-inklużjoni tad-dritt għall-abort fil-Kostituzzjoni Franċiża, inizjattivi simili diġà ġew ikkunsidrati f’pajjiżi oħra bħal Spanja u l-Iżvezja, li juri l-ħtieġa għal reazzjoni Ewropea għar-repressjoni fuq l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u r-rigress fis-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati u għall-protezzjoni b’mod kostituzzjonali tad-drittijiet li qed jiġu attakkati;

J.billi l-appoġġ finanzjarju jeħtieġ li jakkumpanja bidliet leġiżlattivi pożittivi biex id-dritt għall-aċċess għall-kura tal-abort isir realtà;

K.billi għalkemm l-UE għandha wħud mill-ogħla standards tas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati fid-dinja, in-nisa u l-membri tal-komunità LGBTIQ+ għadhom jiffaċċjaw ostakli biex igawdu l-awtonomija ta’ ġisimhom; billi dawn l-ostakli jistgħu jkunu ta’ natura legali, politika, finanzjarja, kulturali jew relatata mal-informazzjoni;

L.billi xi Stati Membri għad għandhom liġijiet restrittivi ħafna li jipprojbixxu l-abort ħlief f’ċirkostanzi definiti b’mod strett, li jirriżultaw f’każijiet fejn in-nisa jkollhom ifittxu proċeduri perikolużi u ta’ theddida għall-ħajja, jivvjaġġaw lejn pajjiżi oħra jew ikomplu bit-tqala tagħhom sal-aħħar kontra r-rieda tagħhom, u dan huwa ksur tad-drittijiet tal-bniedem tagħhom u forma ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru; billi xi Stati Membri li llegalizzaw l-abort fuq talba jew għal raġunijiet soċjali oħra madankollu jkomplu jżommu sanzjonijiet kriminali speċifiċi għal aborti mwettqa barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet legali applikabbli;

M.billi bosta Stati Membri bħalissa qed jippruvaw jillimitaw aktar l-aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati permezz ta’ liġijiet restrittivi ħafna, li jirriżultaw f’aċċess limitat għall-kura tas-saħħa u diskriminazzjoni u vjolenza abbażi tal-ġeneru; billi dawn l-inizjattivi u dan ir-rigress jostakolaw l-issodisfar tad-drittijiet tan-nies, ifixklu l-iżvilupp tal-pajjiżi u jdgħajfu id-demokrazija, il-valuri u d-drittijiet fundamentali Ewropej;

N.billi rigress ikkoordinat u ffinanzjat tajjeb fl-ugwaljanza bejn il-ġeneri, id-diversità LGBTIQ+ u l-feminiżmu qed jissawwar globalment; billi madwar id-dinja, forzi rigressivi u atturi reliġjużi ultrakonservattivi u tal-lemin estrem qed jippruvaw ineħħu għexieren ta’ snin ta’ avvanzi fid-drittijiet tal-bniedem u jimponu ħarsa dinjija dannuża fuq ir-rwoli tal-ġeneri fil-familji u l-ħajja pubblika; billi dawn il-movimenti u l-attakki huma konnessi mill-qrib mat-tendenza ta’ retroattività awtoritarja fuq id-demokrazija globali; billi dan jirrappreżenta theddida ċara għall-istat tad-dritt fl-Ewropa;

O.billi dawn il-movimenti kontra l-ġeneru u kontra d-drittijiet qed jattakkaw speċifikament id-drittijiet sesswali u riproduttivi u l-awtonomija tan-nisa, u jinfluwenzaw il-leġiżlazzjoni u l-politika, li jwasslu biex jiġu implimentati inizjattivi retrogressivi f’diversi Stati Membri bil-għan li jimminaw is-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati;

P.billi l-Polonja kompliet tillimita l-aċċess għall-kura legali tal-abort, wara deċiżjoni tat-Tribunal Kostituzzjonali illeġittimu fit-22 ta’ Ottubru 2020 sentenza tal-QEDB dwar it-Tribunal Kostituzzjonali, Kawża ta’ Xero Flor w Polsce sp. z o.o. vs il-Polonja (Nru tal-applikazzjoni 4907/18), ara l-paragrafu 289. li involviet projbizzjoni de facto tal-abort u li wasslet għall-mewt ta’ mill-inqas sitt nisa; billi n-nisa kienu taħt investigazzjoni talli allegatament għamlu l-aborti u d-difensuri nisa tad-drittijiet tal-bniedem u tad-drittijiet riproduttivi ġew imħarrka talli għenu lin-nisa jaċċessaw il-kura tal-abort, jew talli pprotestaw għad-dritt għall-abort; billi s-sentenza reċenti tal-QEDB f’M.L. vs il-Polonja sabet li kien hemm ksur tal-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar id-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja fil-każ ta’ mara li ġiet sfurzata tivvjaġġa barra mill-pajjiż għal abort bi spiża personali konsiderevoli u ’l bogħod min-network ta’ appoġġ tal-familja tagħha u li jinvolvi impatt psikoloġiku sinifikanti;

Q.billi l-Gvern Pollakk li għadu kif ġie elett huwa impenjat li jipproponi liġijiet ġodda biex jiżguraw id-drittijiet tan-nisa u l-aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati, inkluża l-kura tal-abort; billi, sfortunatament, votazzjoni dwar proposti għal abbozzi ta’ liġi biex jiġi dekriminalizzat u żgurat l-aċċess għall-kura tal-abort ġiet posposta fis-Sejm Pollakk;

R.billi f’Malta, l-abort huwa de facto pprojbit u kriminalizzat; billi r-riforma ta’ Lulju 2023 rat bidla inkwetanti fil-Parlament Malti, billi neħħiet drittijiet u żiedet saħansitra aktar riskji u ostakli minn qabel għall-aċċess għall-kura tal-abort; billi fost dawn l-ostakli, it-tobba jistgħu jtemmu tqala biss jekk il-ħajja tal-persuna tkun f’riskju immedjat u qabel il-“vijabbiltà tal-fetu”, u huma meħtieġa li jirreferu lill-persuna tqila li tkun qed tmut quddiem bord mediku ta’ tliet konsulenti; billi każijiet ta’ periklu serju għas-saħħa huma esklużi mil-liġi; billi persuna tqila li għandha l-kanċer f’Malta ma tistax tiġi ttrattata kif xieraq u trid tistenna t-twelid tat-tarbija qabel ma tkun tista’ taċċessa t-trattament tal-kanċer, u dan jirriżulta f’inqas possibbiltajiet ta’ trattament ta’ suċċess;

S.billi l-abort mediku mhuwiex legali fis-Slovakkja jew fl-Ungerija; billi f’Settembru 2022, l-Ungerija għaddiet digriet li jobbliga lin-nisa li qed ifittxu abort jisimgħu “l-qalb tħabbat tal-fetu”; billi fis-Slovakkja, ġew osservati tentattivi ripetuti biex jiġi ristrett l-aċċess għall-kura tal-abort permezz ta’ abbozzi ta’ liġi retrogressivi fil-parlament;

T.billi fl-Italja ukoll qed jonqos l-aċċess għall-kura tal-abort Kunsill tal-Ewropa, “Riżoluzzjoni CM/ResChS(2016)3 Confederazione Generale Italiana del Lavoro (CGIL) vs l-Italja, Ilment Nru 91/2013”, 2016; Parlament Ewropew, “Briefing: Missjoni fl-Italja tal-Kumitat għad-Drittijiet tan-Nisa u l-Ugwaljanza bejn is-Sessi Mis-17 sad-19 ta’ Diċembru 2018”, Diċembru 2018.; billi f’pajjiżi bħall-Italja, is-Slovakkja u r-Rumanija, maġġoranza kbira tat-tobba jiddikjaraw li joġġezzjonaw minħabba raġunijiet ta’ kuxjenza, u b’hekk l-aċċess de facto għall-kura tal-abort huwa ta’ sfida kbira f’xi reġjuni; billi l-aċċess għal kura tal-abort f’waqtha u xierqa qed jiġi miċħud fi Stati Membri oħra bħala riżultat ta’ ostakli prattiċi, bħal fil-Kroazja RODA, “Support for accessible, safe and legal termination of pregnancy in Croatia” (Appoġġ għal terminazzjoni aċċessibbli, sikura u legali tat-tqala fil-Kroazja), is-6 ta’ Mejju 2022.;

U.billi diversi tentattivi biex jiġi dekriminalizzat bis-sħiħ l-abort fil-Belġju ġew ttardjati fil-Parlament Federali Belġjan;

V.billi f’xi pajjiżi, il-proċeduri ta’ abort u pariri imparzjali jibqgħu tabù u rarament jiffurmaw parti mit-taħriġ mediku obbligatorju, u dan iwassal għal nuqqas ta’ għarfien u prattika fost it-tobba għad-detriment tas-saħħa fiżika u mentali tal-pazjenti;

W.billi d-diżinformazzjoni dwar l-abort, inkluża dik online, toħloq ostaklu reali għall-awtonomija tan-nisa; billi sa ftit taż-żmien ilu fil-Ġermanja, l-għoti ta’ informazzjoni fuq is-siti web tat-tobba dwar metodi ta’ abort mediku kien ikkunsidrat li jippromwovi l-abort u kien ippenalizzat; billi l-“projbizzjoni tar-reklamar tal-abort” tneħħiet biss f’Lulju 2022;

X.billi r-rifuġjati Ukreni ma setgħux ikollhom aċċess għall-kura tal-abort f’xi Stati Membri, inkluż f’każijiet ta’ vjolenza sesswali, li tikkostitwixxi ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem tagħhom u titqies tortura u trattament inuman jew degradanti;

Y.billi l-kriminalizzazzjoni, id-dewmien u ċ-ċaħda tal-aċċess għas-saħħa sesswali u riproduttiva u d-drittijiet relatati, speċifikament il-kura tal-abort, jikkostitwixxu forma ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru; billi dawn ir-restrizzjonijiet u l-projbizzjonijiet ma jnaqqsux l-għadd ta’ aborti, iżda minflok iġiegħlu lin-nies jivvjaġġaw distanzi twal jew jirrikorru għal aborti mhux sikuri u dan jagħmilhom ukoll vulnerabbli għal investigazzjoni u prosekuzzjoni kriminali; billi dawn jaffettwaw lil dawk l-aktar nieqsa mir-riżorsi u mill-informazzjoni; billi kważi l-imwiet kollha li jirriżultaw minn abort mhux sikur iseħħu f’pajjiżi fejn l-abort huwa ristrett ħafna; billi dawn l-imwiet jistgħu jiġu evitati; billi l-abort mhux sikur huwa kawża ewlenija – iżda li tista’ tiġi evitata – ta’ morbożità materna;

Z.billi persuni u gruppi emarġinati, inklużi minoranzi razzjali, etniċi u reliġjużi, migranti, nies minn sfondi soċjoekonomiċi żvantaġġati, nies li jgħixu f’żoni rurali, persuni b’diżabbiltà, membri tal-komunità LGBTIQ+ u vittmi tal-vjolenza, spiss jiffaċċjaw ostakli addizzjonali, diskriminazzjoni intersezzjonali u vjolenza fl-aċċess għall-kura tas-saħħa; billi dan huwa riżultat ta’ liġijiet u politiki li jippermettu prattiki ta’ kura tas-saħħa sesswali u riproduttiva koerċittivi u n-nuqqas li jiġu żgurati akkomodazzjonijiet raġonevoli fl-aċċess għal kura u informazzjoni ta’ kwalità;