Artikolu 1Kamp ta’ applikazzjoni-1. L-għan ta’ dan ir-Regolament huwa li jiġġieled kontra l-ħlasijiet tard fit-tranżazzjonijiet kummerċjali sabiex ikun żgurat il-funzjonament xieraq tas-suq intern u b’hekk titrawwem il-kompetittività tal-intrapriżi u, b’mod partikolari, tal-SMEs. [Em. 26]1.Dan ir-Regolament għandu japplika għall-ħlasijiet li jsiru fit-tranżazzjonijiet bejn l-intrapriżi jew bejn impriżi u awtoritajiet pubbliċi, meta l-awtorità pubblika tkun id-debitur, li jwasslu għal konsenji ta’ oġġetti jew għal għoti ta’ servizzi bi ħlas (“tranżazzjonijiet kummerċjali”).2.Il-konsenji tal-oġġetti jew l-għoti tas-servizzi msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jinkludu d-disinn u t-twettiq tax-xogħlijiet pubbliċi, u tax-xogħol tal-kostruzzjoni u tax-xogħol tal-inġinerija ċivili.3.Dan ir-Regolament ma għandhux japplika għal dawn il-ħlasijiet li ġejjin:(a)il-ħlasijiet għat-tranżazzjonijiet mal-konsumaturi;(b)il-ħlasijiet bħala kumpens għad-danni, inkluż il-ħlasijiet minn kumpaniji tal-assigurazzjoni; [Em. 27](c)il-ħlasijiet li jirriżultaw minn obbligi li jistgħu jiġu kkanċellati, posposti, jew rinunzjati skont jew b’rabta ma’ proċedimenti ta’ insolvenza jew proċedimenti ta’ ristrutturar, inkluż proċedimenti ta’ ristrutturar preventiv skont id-Direttiva (UE) 2019/1023Id-Direttiva (UE) 2019/1023 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Ġunju 2019 dwar oqfsa ta’ ristrutturar preventiv, dwar il-ħelsien mid-dejn u l-iskwalifiki u dwar miżuri sabiex tiżdied l-effiċjenza tal-proċeduri li jikkonċernaw ir-ristrutturar, l-insolvenza u l-ħelsien mid-dejn u li temenda d-Direttiva (UE) 2017/1132 (ĠU L 172, 26.6.2019, p. 18). tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.(ca) Il-ħlasijiet li jirriżultaw mix-xiri, il-bejgħ, il-konsenji, il-kummissjonijiet jew l-operazzjonijiet ta’ aġenzija li jikkontribwixxu għall-manifattura tal-kotba, kif ukoll għall-provvista tal-karta u konsumabbli oħra dedikati għall-istampar, il-legatura jew il-pubblikazzjoni tal-kotba fil-pożizzjoni speċjali tagħhom bħala prodotti kulturali li jimxu bil-mod fejn it-termini tal-ħlas għandhom jiġu ddefiniti bi ftehim bejn il-partijiet ikkonċernati. [Em. 109]Minkejja l-punt (b), il-ħlasijiet magħmula bi twettiq tal-obbligi li joħorġu minn kuntratti ta’ assigurazzjoni huma koperti b’dan ir-Regolament. [Em. 28]4.Għajr għall-Artikolu 3(1), Dan ir-Regolament ma għandux jaffettwa d-dispożizzjonijiet stabbiliti fid-Direttiva (UE) 2019/633. [Em. 29]

Artikolu 2DefinizzjonijietGħall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:(-1) “tranżazzjonijiet kummerċjali” tfisser tranżazzjonijiet bejn l-intrapriżi jew bejn l-intrapriżi u l-awtoritajiet pubbliċi li jwasslu għall-forniment ta’ oġġetti jew l-għoti ta’ servizzi għar-remunerazzjoni; [Em. 30](1)“intrapriża” tfisser organizzazzjoni, irrispettivament mill-forma u l-mod tal-finanzjament tagħha, li twettaq attività ekonomika jew professjonali b’mod indipendenti;(2)“awtorità kontraenti” tfisser awtorità kontraenti kif definit fl-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2014/23/UE, fl-Artikolu 2(1), il-punt (1), tad-Direttiva 2014/24/UE jew fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2014/25/UE, irrispettivament mis-suġġett jew il-valur tal-kuntratt; [Em. 31](3)“Ħlas tard” tfisser ħlas ta’ ammont dovut li ma jsirx fil-perjodu tal-ħlas kuntrattwali jew statutorju kif stabbilit fl-Artikolu 3; [Em. 32](4)“ammont dovut” tfisser l-ammont li kellu jitħallas fil-perjodu tal-ħlas kuntrattwali jew statutorju, kif stabbilit fl-Artikolu 3, inkluż it-taxxi, id-dazji, l-imposti jew il-miżati applikabbli speċifikati fil-fattura jew fit-talba ekwivalenti għall-ħlas;(5)“titolu infurzabbli” tfisser deċiżjoni, sentenza jew ordni għal ħlas maħruġin minn qorti jew awtorità kompetenti oħra, skrittura privata jew xi dokument ieħor maħruġ, inkluż dawk li huma infurzabbli b’mod provviżorju, sew għal ħlas immedjat u sew għall-ħlas bin-nifs, li jippermettu li t-talba tal-kreditur kontra d-debitur titwettaq b’eżekuzzjoni.(6)“żamma tat-titolu” tfisser il-ftehim kuntrattwali li skontu l-bejjiegħ iżomm id-dritt għat-titolu tal-oġġetti kkonċernati sakemm ikun tħallas il-prezz kollu;(7)“proċedura tal-aċċettazzjoni jew tal-verifika” tfisser il-proċedura biex tiġi żgurata l-konformità tal-oġġetti fornuti jew tas-servizzi mogħtija mar-rekwiżiti tal-kuntratt kif ukoll il-verifika tal-korrettezza u l-konformità tal-fattura u l-konformità tagħha ma’ dawk ir-rekwiżiti; [Em. 33](8)“debitur” tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, jew kwalunkwe awtorità pubblika, li trid li jeħtiġilha tħallas għal prodottoġġett li jiġi fornut, jew li jrid jiġi fornut, jew servizz mogħti, jew li jrid jingħata; [Em. 34](9)“kreditur” tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, jew awtorità pubblika, li forniet, jew li hija obbligata tforni, oġġetti lil debitur jew li tat, jew li hija obbligata li tagħti,jew tat servizzi lil debitur. [Em. 35](9a) “intrapriża kbira” tfisser “intrapriża” kif definita fl-Artikolu 3, il-punt (4), tad-Direttiva 2013/34/UE; [Em. 36](9b) “oġġetti li ma jinbigħux malajr” tfisser oġġetti fil-pussess tal-bejjiegħ bl-imnut, mill-forniment effettiv mill-manifattur jew mill-bejjiegħ bl-ingrossa sal-bejgħ finali bl-imnut, għal aktar minn 60 jum bħala medja; [Em. 37](9c) “oġġetti staġjonali” tfisser oġġetti li d-domanda għalihom tiżdied b’mod sinifikanti regolarment f’ċerti żminijiet jew staġuni tas-sena; [Em. 38](9d) “katina tal-kotba” tfisser l-atturi u l-fornituri kollha involuti fil-proċess tal-produzzjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni tal-kotba stampati jew diġitali, u b’mod partikolari, l-atturi fl-industrija tal-kotba (l-awtur, il-pubblikatur, l-istampatur, id-distributur, il-ħanut tal-kotba) u l-fornituri tagħhom. [Em. 94]

Artikolu 3Perjodi tal-ħlas1.Fit-tranżazzjonijiet kummerċjali, il-perjodu tal-ħlas ma għandux jaqbeż it-30 jum kalendarju, mid-data tal-wasla tal-fattura jew ta’ talba ekwivalenti għall-ħlas mingħand id-debitur, diment li d-debitur ikun irċieva l-oġġetti jew is-servizzi f’konformità mal-ftehim kuntrattwali. Meta d-data tal-wasla tal-fattura jew it-talba ekwivalenti għall-ħlas tkun inċerta, il-perjodu tal-ħlas ma għandux jaqbeż 30 jum kalendarju mid-data meta tal-wasla tal-oġġetti jew l-għoti tas-servizzi. Dan il-perjodu għandu japplika kemm għat-tranżazzjonijiet bejn l-intrapriżi u ankianke bejn l-awtoritajiet pubbliċi u l-intrapriżi. L-istess perjodu tal-ħlas għandu japplika wkoll għall-provvista tal-prodotti agrikoli u alimentari li ma jitħassrux b’bażi regolari u mhux regolari kif imsemmi fl-Artikolu 3(1)(a), il-punt (i), it-tieni inċiż u fl-Artikolu 3(1)(a), il-punt (ii), it-tieni inċiż tad-Direttiva (UE) 2019/633, sakemm l-Istat Membru ma jkunx jipprevedi perjodu iqsar tal-ħlas għal dawk il-prodotti. [Em. 39]1a. Fi tranżazzjonijiet kummerċjali bejn impriżi, meta jkun ġie miftiehem espressament fil-kuntratt, il-perjodu tal-ħlas imsemmi fil-paragrafu 1 jista’ jiġi estiż sa 60 jum kalendarju. [Em. 40]1b. B’deroga mill-paragrafu 1, fit-tranżazzjonijiet bejn l-intrapriżi għax-xiri ta’ oġġetti li ma jinbigħux malajr jew oġġetti staġjonali, il-perjodu tal-ħlas jista’ jiġi estiż sa 120 jum kalendarju mid-data tal-wasla tal-fattura jew ta’ talba ekwivalenti għall-ħlas mid-debitur, dment li d-debitur ikun irċieva l-oġġetti.Qabel id-data tal-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, il-Kummissjoni għandha tadotta u tippubblika dokumentazzjoni ta’ gwida teknika dwar id-dettalji prattiċi għall-applikazzjoni ta’ dan il-paragrafu fir-rigward tal-oġġetti li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ oġġetti li ma jinbigħux malajr stabbilita fl-Artikolu 2(9b) u d-definizzjoni ta’ oġġetti staġjonali stabbilita fl-Artikolu 2(9c). Tali dokumentazzjoni ta’ gwida teknika għandha b’mod partikolari tindirizza prattiki diverġenti ta’ ħlas stabbiliti minn operaturi ekonomiċi differenti li jikkonsistu f’riskju ta’ frammentazzjoni tas-suq intern. [Em. 41]2.Proċedura tal-aċċettazzjoni jew tal-verifika li permezz tagħha l-konformità tal-oġġetti jew tas-servizzi mal-kuntratt trid tiġi aċċertata, tista’ tkun prevista b’mod eċċezzjonali fil-liġi nazzjonali biss, meta strettament meħtieġ minħabba n-natura speċifika tal-oġġetti jew tas-servizzi. F’dak il-każ, il-kuntratt għandu jiddeskrivi d-dettalji tal-proċedura tal-aċċettazzjoni jew tal-verifika, inkluż it-tul tagħha. [Em. 42]3.Meta l-kuntratt jipprevedi proċedura tal-aċċettazzjoni jew tal-verifika, f’konformità mal-paragrafu 2, għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, it-tul massimu ta’ dik il-proċedura ma għandux jaqbeż it-30 jum kalendarju mid-data tal-wasla tal-oġġetti jew tas-servizzi mingħand id-debitur, anki jekk dawk il-oġġetti jew is-servizzi jkunu ngħataw qabel il-ħruġ tal-fattura jew ta’ talba ekwivalenti għall-ħlas. F’dan il-każ, id-debitur għandu jibda l-proċedura tal-aċċettazzjoni jew tal-verifika minnufih malli jirċievi l-oġġetti u/jew is-servizzi mingħand il-kreditur li jkunu l-oġġett tat-tranżazzjoni kummerċjali. Il-perjodu tal-ħlas ma għandux jaqbeż it-30 jum kalendarju wara li tkun saretġiet konkluża dik il-proċedura jew wara l-wasla tal-fattura, jew talba ekwivalenti għall-ħlas, jekk din tal-aħħar isseħħ aktar tard. [Em. 43]4.Il-perjodu tal-ħlas stabbilit fil-paragrafu 1fil-paragrafi 1, 1a u 1b huwa l-perjodu massimu tal-ħlas u huwa mingħajr preġudizzju għal perjodu iqsar li jista’ jkun previst fil-liġi nazzjonali. [Em. 44]4a. L-Istati Membri għandhom jintroduċu miżuri xierqa biex itejbu l-prattiki ta’ ħlas tal-awtoritajiet pubbliċi lejn l-impriżi. F’dan ir-rigward, l-Istati Membri għandhom iqisu l-introduzzjoni ta’ miżuri biex jiżguraw li intrapriża li hija kreditur skont it-tifsira tal-Artikolu 2(9) tkun tista’ tikseb fuq talba lill-awtorità pubblika li ma tkunx ħallset l-ammont dovut fil-perjodu massimu ta’ ħlas stabbilit fil-paragrafu 1, it-tpaċija tal-ammont dovut ma’ kull ammont pendenti li l-kreditur ikollu lejn l-istess awtorità pubblika. [Em. 45]

Artikolu 4Ħlasijiet lis-sottokuntratturi fl-akkwist pubbliku1.Għall-kuntratti tax-xogħlijiet pubbliċi li huma fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttivi 2014/23/UE, 2014/24/UE, 2014/25/UE, u 2009/81/KEId-Direttiva 2009/81/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar il-koordinazzjoni tal-proċeduri għall-għoti ta’ ċerti kuntratti ta’ xogħlijiet, provvisti u servizzi minn awtoritajiet jew entitajiet kontraenti fl-oqsma tad-difiża u s-sigurtà, u li temenda d-Direttivi 2004/17/KE u 2004/18/KE. tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-kuntratturi għandhom jipprovdu evidenza lill-awtoritajiet kontraenti jew lill-entitajiet kontraenti skont it-tifsira ta’ dawk id-Direttivi li, meta applikabbli, dawn ikunu ħallsu lis-sottokuntratturi diretti tagħhom involuti fit-twettiq tal-kuntratt sal-iskadenzi u bil-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan ir-Regolament. L-evidenza tista’ tieħu l-forma ta’ dikjarazzjoni bil-miktub mill-kuntrattur u għandha tingħata mill-kuntrattur lill-awtorità kontraenti jew lill-entità kontraenti qabel, jew l-aktar tard flimkien ma’, kwalunkwe talba għall-ħlas.2.Meta l-awtorità kontraenti jew l-entità kontraenti ma tkunx irċeviet l-evidenza kif previst fil-paragrafu 1 jew ikollha informazzjoni dwar ħlasijiet tard mill-kuntrattur ewlieni lis-sottokuntratturi diretti tiegħu, l-awtorità kontraenti jew l-entità kontraenti għandha tinnotifika lill-awtorità tal-infurzar tal-Istat Membru tagħha dwar dan mingħajr dewmien.

Artikolu 5Imgħax għall-ħlasijiet tard1.F’każ ta’ ħlas tard, id-debitur għandu jkun responsabbli li jħallas l-imgħax għall-ħlas tard lill-kreditur, għajr meta d-debitur ma jkunx responsabbli għad-dewmien tal-ħlas. [Em. 46]2.L-imgħax għall-ħlasijiet tard għandu jkun dovut awtomatikament mid-debitur lill-kreditur, mingħajr ma l-kreditur ikollu għalfejn jibgħat tfakkira, meta jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin:(a)il-kreditur ikun issodisfa l-obbligi kuntrattwali tiegħu u l-obbligi previsti fil-liġi;(b)id-debitur ikun irċieva l-fattura jew talba ekwivalenti għall-ħlas;(c)il-kreditur ma jkunx irċieva l-ammont dovut speċifikat fil-fattura jew fit-talba ekwivalenti għall-ħlas, fil-perjodu tal-ħlas kuntrattwali jew statutorju kif stabbilit fl-Artikolu 3.3.Ma għandux ikun possibbli li l-kreditur jirrinunzja d-drittgħad-dritt tiegħu li jikseb l-imgħax għall-ħlasijiet tard meta d-debitur ikun awtorità pubblika jew intrapriża kbira. [Em. 47]4.Id-data tal-wasla tal-fattura jew ta’ talba ekwivalenti għall-ħlas ma għandhiex tkun soġġetta għal ftehim kuntrattwali bejn id-debitur u l-kreditur.5.Id-debitur għandu jipprovdi l-informazzjoni rilevanti kollha lill-kreditur biex jiżgura li l-fattura tal-kreditur jew it-talba ekwivalenti għall-ħlas tiġi aċċettata u pproċessata mid-debitur malli jirċeviha.6.Meta l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 2 jiġu ssodisfati, l-imgħax għall-ħlasijiet tard għandu jibda jakkumula mill-aħħar avveniment minn dawn li ġejjin:mill-jum wara li l-perjodu tal-ħlas kuntrattwali jew statutorju jiskadi u f’konformità mal-Artikolu 3.(a) il-wasla tal-fattura jew ta’ talba ekwivalenti għall-ħlas għand id-debitur;(b) il-wasla tal-oġġetti jew tas-servizzi għand id-debitur. [Em. 48]7.L-imgħax għall-ħlasijiet tard għandu jakkumula sakemm jitħallas l-ammontil-kreditur jirċievi l-ħlas tal-ammont dovut. [Em. 49]

Artikolu 6Rata tal-imgħax għall-ħlasijiet tard1.L-imgħax għall-ħlasijiet tard għandu daqs ir-rata ta’ referenza miżjuda bi 8 punti perċentwali.2.L-Istati Membri li l-valuta tagħhom hi l-euro għandhom jiżguraw li r-rata ta’ referenza tkun tikkorrispondi għal waħda minn dawn li ġejjin:(a)ir-rata tal-imgħax applikata mill-Bank Ċentrali Ewropew għall-operazzjonijiet ewlenin ta’ rifinanzjament tiegħu.(b)ir-rata tal-imgħax marġinali li tirriżulta mill-proċeduri tas-sejħiet għall-offerti b’rata varjabbli għall-aktar operazzjonijiet ewlenin riċenti ta’ rifinanzjament tal-Bank Ċentrali Ewropew;3.Fl-Istati Membri li l-valuta tagħhom mhix l-euro, ir-rata ta’ referenza ekwivalenti stabbilita mill-bank ċentrali nazzjonali tagħhom;4.Ir-rata ta’ referenza għall-ewwel semestru tas-sena kkonċernata għandha tkun ir-rata kif determinabbli fl-1 ta’ Jannar ta’ dik is-sena; Ir-rata ta’ referenza għat-tieni semestru tas-sena kkonċernata għandha tkun ir-rata kif determinabbli fl-1 ta’ Lulju ta’ dik is-sena.

Artikolu 7Skedi tal-ħlasMeta l-ħlas isir skont skedi li jipprevedu ħlasijiet bin-nifs, u xi wieħed mill-ħlasijiet bin-nifs ma jitħallasx sad-data miftiehma, l-imgħax għall-ħlasijiet tard imsemmi fl-Artikolu 5 għandu jiġi kkalkulat abbażi tal-arretrati kollha. Il-kumpens għandu jitħallas ukoll f’konformità mal-Artikolu 8.

Artikolu 8Kumpens għall-kostijiet tal-irkupru1.Meta l-imgħax għall-ħlasijiet tard isir pagabbli f’konformità mal-Artikolu 5, kull kumpens b’tariffa fissa għall-kostijiet tal-irkupru għandu jkun dovut b’mod awtomatiku mid-debitur lill-kreditur u għandu jammonta għal ammont fiss ta’ EUR 50 għal kull tranżazzjoni kummerċjali ta’ valur bejn EUR 0 u EUR 1 500, EUR 100 għal kull tranżazzjoni kummerċjali unika ta’ valur bejn EUR 1 501 u EUR 15 000, u EUR 150 għal kull tranżazzjoni kummerċjali unika ’l fuq minn EUR 15 000. [Em. 50]2.Il-kumpens b’tariffa fissa msemmi fil-paragrafu 1 għandu jkun pagabbli mid-debitur lill-kreditur bħala kumpens għall-kostijiet tal-irkupru tal-kreditur stess, mingħajr il-bżonn ta’ tfakkira. [Em. 51]3.Ma għandux ikun possibbli li l-kreditur jirrinunzja d-dritt tiegħu li jikseb il-kumpens b’tariffa fissa stabbilit fil-paragrafu 1, meta d-debitur ikun awtorità pubblika jew intrapriża kbira. [Em. 52]4.Minbarra l-kumpens b’tariffa fissa msemmi fil-paragrafu 1, il-kreditur għandu jkun intitolat li jikseb kumpens raġonevoli mingħand id-debitur għal kull kost tal-irkupru li jaqbeż dak il-kumpens b’tariffa fissa u mġarrab minħabba l-ħlas tard tad-debitur.5.Dan l-Artikolu għandu japplika mingħajr preġudizzju għad-drittijiet tal-kreditur li jirċievi kumpens ieħor.

Artikolu 9Projbizzjoni ta’ ċerti termini u prattiki kuntrattwali nulli u bla effett [Em. 53]1.It-termini u l-prattiki kuntrattwali li ġejjin għandhom ikunu nulli u bla effett, u fi kwalunkwe każ għandhom ikunu pprojbiti: [Em. 54](a)l-istabbiliment ta’ perjodu tal-ħlas bi ksur tal-Artikolu 3;(b)l-esklużjoni jew il-limitazzjoni tad-dritt tal-kreditur li jikseb l-imgħax għall-ħlasijiet tard previst fl-Artikolu 5 jew id-dritt li jikseb kumpens għall-kostijiet tal-irkupru previsti fl-Artikolu 8;(ba) l-esklużjoni jew il-limitazzjoni tad-dritt tal-kreditur għal:(i) assenjazzjonijiet tal-kreditu lil partijiet terzi għall-fini ta’ aċċess għal servizzi ta’ finanzjament;(ii) użu minn ordni eżekuttiva ta’ ħlasijiet maħruġa minn qorti; [Em. 55](c)l-estensjoni tat-tul tal-proċedura tal-verifika jew tal-aċċettazzjoni lil hinn mill-perjodu stabbilit fl-Artikolu 3(3);(d)id-dewmien jew il-prevenzjoni intenzjonalijew il-posponiment tal-mument meta l-fattura tintbagħat il-fatturamid-debitur. [Em. 56](da) Il-projbizzjoni, l-esklużjoni jew il-limitazzjoni tal-assenjazzjoni tar-riċevibbli lil istituzzjoni finanzjarja rilevanti. [Em. 57](db) l-użu ta’ mezzi ta’ ħlas li jbiddlu t-termini tal-ħlas. [Em. 58]2.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jkollhom mezzi adegwati u effettivi biex itemmu t-termini u l-prattiki kuntrattwali msemmija fil-paragrafu 1.3.Il-mezzi msemmija fil-paragrafu 2 għandhom jinkludu l-possibbiltà li organizzazzjoni rikonoxxuta uffiċjalment biex tirrappreżenta lill-kredituri jew organizzazzjoni b’interess leġittimu fir-rappreżentanza ta’ intrapriżi jieħdu azzjoni quddiem il-qrati jew quddiem korpi amministrattivi kompetenti.

Artikolu 10Żamma tat-titoluIl-kreditur għandu jżomm id-dritt għat-titolu tal-oġġetti sakemm ikunu tħallsu kollha kemm huma, jekk qabel il-forniment tal-oġġetti, id-debitur u l-kreditur kienu ftiehmu espliċitament fuq żamma tat-titolu.

Artikolu 11Trasparenza u sensibilizzazzjoni [Em. 59]1.L-Istati Membri għandhom jiżguraw trasparenza sħiħa rigward id-drittijiet u l-obbligi stabbiliti f’din id-Direttiva, inkluż billi jagħmlu r-rata tal-imgħax statutorja applikabbli għall-ħlasijiet tard għad-dispożizzjoni tal-pubbliku.2.Il-Kummissjoni għandha tippubblika online ir-rati attwali tal-imgħax għall-ħlasijiet tard li japplikaw fl-Istati Membri.2a. Meta jkun xieraq, l-Istati Membri għandhom jużaw pubblikazzjonijiet professjonali, kampanji ta’ promozzjoni jew kull mezz funzjonali ieħor biex l-intrapriżi jsiru aktar konxji tar-rimedji għall-ħlas tard. [Em. 60]

Artikolu 12Proċeduri tal-irkupru għal talbiet mhux kontestati1.Il-kredituri għandhom jiksbu titolu infurzabbli, inkluż bi proċedura rapida u irrispettivament mill-ammont tad-dejn, fi żmien 9060 jum kalendarju minn meta tinbeda l-azzjoni jew minn meta titressaq l-applikazzjoni tal-kreditur quddiem il-qorti jew quddiem awtorità kompetenti oħra, diment li d-dejn jew l-proċedura ma jkunux ikkontestati. [Em. 61]2.Fil-kalkolu tal-perjodu msemmi fil-paragrafu 1, ma għandhomx jitqiesu:(a)il-perjodi tan-notifika tad-dokumenti;(b)kull dewmien ikkawżat mill-kreditur.3.Dan l-Artikolu għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 1896/2006 u tar-Regolament (KE) Nru 861/2007. [Em. 62]

Artikolu 13Awtoritajiet tal-infurzar1.Kull Stat Membru għandu jiddeżinja awtorità waħda jew aktar responsabbli għall-infurzar ta’ dan ir-Regolament (“awtorità tal-infurzar”) u jinnotifika lill-Kummissjoni dwarhom mingħajr dewmien żejjed. L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awtoritajiet b’riżorsi umani, tekniċi u finanzjarji xierqa biex iwettqu l-kompiti tagħhom u jużaw is-setgħat tagħhom b’mod effiċjenti. [Em. 63]1a. L-awtoritajiet tal-infurzar għandhom ikunu indipendenti minn awtoritajiet pubbliċi oħra inklużi dawk involuti fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku. [Em. 64]2.Skont kif ikun xieraq, l-awtoritajiet tal-infurzar għandhom jieħdu l-miżuri proporzjonati meħtieġa biex jiżguraw l-osservanza tal-iskadenzi tal-ħlasijiet. [Em. 65]3.L-awtoritajiet tal-infurzar għandhom jikkooperaw bejniethom u mal-Kummissjoni b’mod effettiv, u għandhom jipprovdu assistenza reċiproka lil xulxin fl-investigazzjonijiet li jkollhom dimensjoni transfruntiera. Il-Kummissjoni għandha tiffaċilita l-kooperazzjoni effettiva tal-awtoritajiet tal-infurzar. [Em. 66]3a. L-awtoritajiet tal-infurzar għandhom jagħmlu disponibbli għall-pubbliku l-informazzjoni aggregata dwar l-għadd ta’ lmenti ppreżentati kontra intrapriżi u awtoritajiet pubbliċi minħabba l-ksur tal-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament. [Em. 67]4.L-awtoritajiet tal-infurzar għandhom jikkoordinaw l-attivitajiet tagħhom ma’ awtoritajiet oħra responsabbli għall-infurzar ta’ leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni jew nazzjonali, inkluż b’obbligi tal-iskambju tal-informazzjoni.5.Fejn xieraq, l-awtoritajiet tal-infurzar għandhom jibagħtu l-ilmenti li jirċievu rigward ħlasijiet tard fis-settur agrikolu u alimentari lill-awtoritajiet kompetenti tal-infurzar skont id-Direttiva (UE) 2019/633. [Em. 68]5a. Dan l-Artikolu għandu jkun mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 805/2004, (KE) 1896/2006, (KE) 861/2007 u (UE) 1215/2012. [Em. 69]

Artikolu 14Setgħat tal-awtoritajiet tal-infurzar1.L-awtoritajiet tal-infurzar għandu jkollhom ir-riżorsi umani, finanzjarji u tekniċi u l-għarfien espert meħtieġa biex jaqdu dmirijiethom b’mod effettiv, u għandu jkollhom is-setgħat li ġejjin: [Em. 70](a)is-setgħa li jibdew u jwettqu investigazzjonijiet b’inizjattiva tagħhom stess jew wara lment;(b)is-setgħa li jeżiġu lill-kredituri u lid-debituri jipprovdu l-informazzjoni kollha meħtieġa biex iwettqu investigazzjonijiet relatati ma’ ħlasijiet tard fit-tranżazzjonijiet kummerċjali;(c)is-setgħa li jwettqu spezzjonijiet fuq il-post għal għarrieda fil-qafas tal-investigazzjonijiet tagħhom;(d)is-setgħa li jieħdu deċiżjonijiet dwar sejbien ta’ ksur ta’ dan ir-Regolament u li jitolbu lid-debitur iħallas l-imgħax għal-ħlasijietgħal ħlasijiet tard kif previst fl-Artikolu 5 jew li jitolbu lid-debitur jikkumpensa lill-kreditur kif previst fl-Artikolu 8 jew it-tnejn li huma; [Em. 71](e)is-setgħa li jimponu jew jibdew proċedimenti li jimponu multi u penali oħra u miżuri interim fuq is-suġġetti responsabbli għall-ksur;(f)is-setgħa li jitolbu lid-debitur itemm il-ksur;(g)is-setgħa li jippubblikaw id-deċiżjonijiet tagħhom imsemmija fil-paragrafi (d), (e) u (f).Il-Kummissjoni għandha tivverifika kif l-awtoritajiet tal-infurzar iwettqu l-kompiti kollha mogħtija lilhom skont dan ir-Regolament. [Em. 72]2.L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu r-regoli dwar il-penali applikabbli għall-ksur ta’ dan ir-Regolament u għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw li jiġu implimentati. Il-penali previsti għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.3.L-Istati Membri għandhom [mingħajr dewmien żejjed u fi kwalunkwe każ sa mhux aktar tard minn 12-il xahar mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament], jinnotifikaw lill-Kummissjoni [sa …/mingħajr dewmien] dwar dawk ir-regoli u dwar dawk il-miżuri, u għandhom jinnotifikawha mingħajr dewmien dwar kull emenda sussegwenti li taffettwahom. [Em. 73]

Artikolu 15Ilmenti u kunfidenzjalità1.Il-kredituri jistgħu jindirizzaw l-ilmenti lill-awtorità tal-infurzar tal-Istat Membru tal-istabbiliment tagħhom jew inkella lill-awtorità tal-infurzar tal-Istati Membri tal-istabbiliment tad-debitur. L-awtorità tal-infurzar li lilha jkun indirizzat l-ilment għandha tkun kompetenti biex tinforza dan ir-Regolament.2.L-organizzazzjonijiet rikonoxxuti uffiċjalment biex jirrappreżentaw lill-kredituri jew l-organizzazzjonijiet b’interess leġittimu fir-rappreżentanza ta’ intrapriżi għandu jkollhom id-dritt li jressqu lment lill-awtoritajiet tal-infurzar imsemmija fl-Artikolu 13 meta jintalab minn xi wieħed jew aktar mill-membri tagħhom jew, skont kif ikun xieraq, meta jintalab minn membru wieħed jew aktar tal-organizzazzjonijiet membri tagħhom, meta dawk il-membri jkun jidhrilhom li kienu affettwati bi ksur ta’ dan ir-Regolament.3.Meta l-ilmentatur jitlob dan, L-awtorità tal-infurzar għandha tieħu l-miżuri meħtieġa għall-protezzjoni xierqa tal-identità tal-ilmentatur. L-ilmentatur għandujista’ jissottometti lment lill-awtorità tal-infurzar b’mod anonimu jew jidentifika kullkwalunkwe informazzjoni li dwarha jkun qed jitlob il-kunfidenzjalitàkunfidenzjalità. [Em. 74]4.L-awtorità tal-infurzar li tirċievi l-ilment għandha tinforma lill-ilmentatur fi żmien raġonevoli30 jum minn meta tkun irċeviet l-ilment dwar kif ikun beħsiebha ssegwi l-ilment. [Em. 75]5.Meta awtorità tal-infurzar ikun jidhrilha li m’hemmx biżżejjed raġunijiet biex tmexxi fuq ilment, din għandha tinforma lill-ilmentatur bir-raġunijiet tad-deċiżjoni tagħha fi żmien raġonevoli30 jum minn meta tkun irċeviet l-ilment. [Em. 76]6.Meta awtorità tal-infurzar ikun jidhrilha li hemm biżżejjed raġunijiet biex tmexxi fuq ilment, din għandha tibda, twettaq u tikkonkludi investigazzjoni tal-ilment fi żmien raġonevoli90 jum minn meta tkun irċeviet l-ilment. [Em. 77]7.Meta awtorità tal-infurzar issib li debitur ikun kiser dan ir-Regolament, din għandha teżiġi li d-debitur iwaqqaf il-prattika illegali.7a. Il-Kummissjoni għandha tagħmel formola standard tal-UE għall-ilmenti disponibbli għall-awtoritajiet tal-infurzar tal-Istat Membru. [Em. 78]

Artikolu 16Riżoluzzjoni alternattiva tat-tilwim1.Mingħajr preġudizzju għad-dritt tal-kredituri li jippreżentaw ilmenti skont l-Artikolu 15, u għall-obbligi u s-setgħat tal-awtoritajiet tal-infurzar stabbiliti fl-Artikoli 13, 14, u 15, l-Istati Membri għandhom jippromwovu l-użu volontarju ta’ mekkaniżmi alternattivi effettivi u indipendenti għar-riżoluzzjoni tat-tilwim bejn id-debituri u l-kredituri. Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 5(3), 8(3), u 9(1), il-punt (b), ta’ dan ir-Regolament, il-partijiet għall-entitajiet pubbliċi, jistgħu jinvolvu ruħhom f’negozjati biex jilħqu riżoluzzjoni bonarja dwar id-djun ikkontestati. [Em. 79]2.Il-mekkaniżmi alternattivi għar-riżoluzzjoni tat-tilwim maħsuba għat-tilwim dwar il-ħlasijiet tard għandhom iħeġġu lill-partijiet f’tilwima biex isibu soluzzjoni waħedhom u dawn għandhom ikunu rapidi, effiċjenti u kosteffettivi, filwaqt li jżommu l-kunfidenza u l-fiduċja bejn il-partijiet.

Artikolu 16aObbligi ta’ rappurtar1. L-awtoritajiet kontraenti, kif imsemmi fl-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2014/24/UE għandhom jirrapportaw fuq bażi annwali dwar il-prattiki ta’ ħlas tagħhom.2. L-obbligu ta’ rappurtar imsemmi fil-paragrafu 1 għandu jkun fih:(a) l-ammont, imħallas f’EUR:— 1 sa 30 jum wara l-iskadenza msemmija fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament;— 31 sa 60 jum wara l-iskadenza msemmija fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament;— 61 sa 90 jum wara l-iskadenza msemmija fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament;— aktar minn 90 jum wara l-iskadenza msemmija fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament;(b) żmien medju biex titħallas fattura.3. Ir-rapport imsemmi fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu għandu jiġi sottomess, f’forma elettronika, mill-awtoritajiet kontraenti lill-awtorità tal-infurzar tal-Istat Membru kif imsemmi fl-Artikolu 13 u jkun aċċessibbli għall-pubbliku. [Em. 80]

Artikolu 17Taħriġ fl-għodod diġitali, fil-ġestjoni tal-kreditu u fil-litteriżmu finanzjarju1.Sa fejn possibbli, l-Istati Membri għandhom jużaw l-għodod diġitali għal infurzar effettiv ta’ dan ir-Regolament.2.L-Istati Membri għandhom jiżguraw li t-taħriġ fl-għododl-għodod tal-fatturi u tal-ġestjoni tal-kreditu, inklużi l-fatturament u servizzi simili ta’ finanzjament, kif ukoll it-taħriġ u fil-litteriżmu finanzjarju jkunu kwalunkwe inizjattiva oħra li tindirizza l-ħlasijiet tard ikunu disponibbli u aċċessibbli għall-intrapriżi żgħar u medji, inkluż it-taħriġ fl-użu tal-għodod diġitali għal ħlas fil-ħin. [Em. 81]

Artikolu 17aOsservatorju Ewropew tal-Ħlasijiet Tard1. Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi Osservatorju tal-Ħlasijiet Tard (L-Osservatorju) sa ... [OP: [id-data ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament].2. L-Osservatorju għandu jimmonitorja l-prattiki ta’ ħlas kif ukoll ta’ ħlas tard fl-Unjoni sabiex jiġbor u jikkondividi l-għarfien espert, l-aħjar prattiki u jidentifika prattiki ta’ ħsara potenzjali, kif ukoll l-effettività tal-awtoritajiet tal-infurzar fit-twettiq tal-kompiti tagħhom, bil-għan li jipprovdi lill-Kummissjoni b’pariri u b’għarfien espert dwar l-evoluzzjoni tal-prattiki ta’ ħlas u ta’ ħlas tard.3. L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw lill-Osservatorju:(a) listi ta’ oġġetti u servizzi soġġetti għall-proċedura ta’ aċċettazzjoni jew verifika stabbilita fl-Artikolu 3(2).(b) data aggregata li jkun fiha l-informazzjoni msemmija fl-Artikoli 13(3a), 14(1), 14(2) u 16a(3);(c) informazzjoni dwar l-awtoritajiet tal-infurzar, l-għadd ta’ lmenti u investigazzjonijiet u miżuri meħuda;4. L-Osservatorju għandu joħroġ rapporti annwali, opinjonijiet u kontributi bil-miktub relatati mal-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, inklużi l-valutazzjoni u l-linji gwida għall-infurzar effettiv ta’ dan ir-Regolament.5. L-Osservatorju għandu jkun ippresedut mill-Kummissjoni u għandu jkun magħmul minn rappreżentanti ta’ esperti u ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti. Il-kompożizzjoni tal-bord għandha tiżgura rappreżentanza bbilanċjata tal-partijiet interessati kollha. [Em. 82]

Artikolu 17bEmendi għar-Regolament (KE) Nru 1896/2006Ir-Regolament (KE) Nru 1896/2006 huwa emendat kif ġej:(1) L-Artikolu 7 huwa emendat kif ġej:(a) il-paragrafu 5 huwa sostitwit b’dan li ġej:

“5. L-applikazzjoni għandha tiġi sottomessa b’mod elettroniku.”

(b) il-paragrafu 6 huwa sostitwit b’dan li ġej:

“6. L-applikazzjoni għandha tiġi ffirmata b’mod elettroniku f’konformità mal-Artikolu [2(2)] tar-Regolament (UE) Nru 910/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Lulju 2014 dwar l-identifikazzjoni elettronika u s-servizzi fiduċjarji għal tranżazzjonijiet elettroniċi fis-suq intern. Din il-firma għandha tiġi rikonoxxuta fl-Istat Membru ta’ oriġini mingħajr ma tiġi imposta ebda kundizzjoni oħra. L-Istati Membri għandhom jintroduċu sistemi alternattivi ta’ komunikazzjoni elettronika li jippermettu l-identifikazzjoni sigura tal-utenti. F’dan il-każ, m’għandhiex tkun meħtieġa firma elettronika.”

(2) l-Artikolu 12(1) huwa sostitwit b’dan li ġej:

“1. Jekk jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 8, il-qorti għandha toħroġ ordni ta’ ħlas Ewropea bl-użu tal-formola E kif stabbilit fl-Anness V fi żmien 14-il jum mill-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni. Fil-kalkolu tal-perjodu ta’ 14-il jum, ma għandux jitqies iż-żmien meħud mir-rikorrent biex jikkompleta, jikkoreġi jew jemenda l-applikazzjoni.”

(3) L-Artikolu 16(2) huwa sostitwit b’dan li ġej:

“2. Id-dikjarazzjoni ta’ oppożizzjoni għandha tintbagħat lill-konvenut fi żmien 14-il jum mid-data tan-notifika tal-ordni ta’ ħlas.” [Em. 83]

Artikolu 17cEmendi għar-Regolament (KE) Nru 861/2007Ir-Regolament (KE) Nru 861/2007 huwa emendat kif ġej:(1) L-Artikolu 7 huwa emendat kif ġej:(a) Il-paragrafu 1 huwa sostitwit b’dan li ġej:

“1. Fi żmien 14-il jum minn meta tirċievi t-tweġibiet tal-konvenut jew tar-rikorrent fit-terminu stabbilit fl-Artikolu 5(3) jew (6), il-qorti għandha tagħti sentenza jew tipproċedi kif ġej:(a) tistieden lill-partijiet jipprovdu aktar informazzjoni relatata mat-talba f’perjodu speċifikat, li ma għandux jaqbeż l-14-il jum;(b) tieħu l-provi f’konformità mal-Artikolu 9;(c) issejjaħ lill-partijiet għal seduta orali, li għandha ssir fi żmien 14-il jum mit-taħrika.”

(b) il-paragrafu 2 huwa sostitwit b’dan li ġej:

“2. L-Istati Membri għandhom jintroduċu sistemi alternattivi ta’ komunikazzjoni elettronika li jippermettu l-identifikazzjoni sigura tal-utenti. F’dan il-każ, ma għandhiex tkun meħtieġa firma elettronika.”

(2) Fl-Artikolu 13, jiżdied il-paragrafu li ġej:

“4a. Id-dokumenti msemmija fl-Artikolu 5(2) u (6) u s-sentenzi mogħtija f’konformità mal-Artikolu 7 għandhom jiġu nnotifikati permezz ta’ mezzi elettroniċi mill-1 ta’ Jannar 2027. In-notifika għandha tkun iċċertifikata b’konferma tal-wasla inkluża d-data tal-wasla. Il-korrispondenza kollha minbarra dik imsemmija fil-paragrafu 1 bejn il-qorti u l-partijiet jew persuni oħra involuti fil-proċedimenti għandha tiġi trażmessa b’mezzi elettroniċi b’konferma tal-wasla. L-Istati Membri għandhom jipprovdu l-mezzi tekniċi neċessarji għal dan sal-1 ta’ Jannar 2027.”

(3) L-Artikolu 18(2) huwa sostitwit b’dan li ġej:

“Il-limitu ta’ żmien biex jintalab rieżami tas-sentenza għandu jkun ta’ 14-il jum. Dan għandu jibda fil-jum li fih il-konvenut fil-fatt sar konxju dwar il-kontenut tas-sentenza u kien f’pożizzjoni li jaġixxi kif xieraq, iżda mhux aktar tard mill-jum tal-ewwel miżura ta’ infurzar li wasslet biex l-assi tal-konvenut jiġu rtirati kompletament jew parzjalment mid-disponiment tiegħu. Estensjoni ta’ dan il-perjodu hija eskluża.” [Em. 84]

Artikolu 18RapportSa [OP: insert the date = 4years after the entry into force of this Regulationjekk jogħġbok daħħal id-data = 4 snin wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament] u kull 3 snin wara dan], il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport dwar l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolamenttiegħu lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill. [Em. 85]Ir-rapport għandu jivvaluta dan li ġej:(a) l-impatt tal-kamp ta’ applikazzjoni kif stabbilit fl-Artikolu 1, inkluż l-impatt fuq setturi speċifiċi u fuq mudelli ta’ negozju speċifiċi;(b) l-impatt tal-miżuri implimentati, b’mod partikolari fir-rigward tal-perjodi ta’ ħlas kif stabbilit fl-Artikolu 3, fuq iż-żieda fil-fluss tal-flus u l-likwidità fis-suq;(c) l-effettività tal-awtoritajiet tal-infurzar kif stabbilit fl-Artikoli 13, 14 u 15;(d) il-benefiċċji potenzjali tal-introduzzjoni ta’ fatturazzjoni elettronika fl-UE kollha għat-tqassir tal-perjodi ta’ ħlas fis-suq; [Em. 86]L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-Kummissjoni bl-informazzjoni neċessarja għat-tħejjija ta’ dak ir-rapport, inkluża informazzjoni dwar l-investigazzjonijiet, l-ispezzjonijiet, id-deċiżjonijiet, il-proċedimenti u l-pubblikazzjonijiet tal-awtoritajiet tal-infurzar imsemmija fl-Artikolu 14(1). [Em. 87]Ir-rapport għandu jinkludi wkoll evalwazzjoni tal-impatt ta’ dan ir-Regolament fuq it-tranżazzjonijiet kummerċjali u tal-impatt tal-Osservatorju Ewropew tal-Ħlasijiet Tard fuq il-monitoraġġ tal-prattiki tal-ħlas fl-UE. [Em. 88]Ir-rapport għandu jkun akkumpanjat minn proposta leġiżlattiva, jekk ikun neċessarju u xieraq. [Em. 89]

Artikolu 19RevokaId-Direttiva 2011/7/UE tħassret.Madankollu, minn [id-data tal-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament] sa [24 xahar wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament], dan għandu jkompli japplika għas-sitwazzjonijiet fejn il-mikrointrapriżi msemmija fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2013/34/UE u l-persuni li jaħdmu għal rashom huma debituri. [Em. 90]Ir-referenzi għad-Direttiva mħassra għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal dan ir-Regolament.

Artikolu 20Dħul fis-seħħ u applikazzjoni1.Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fil-jum tal-pubblikazzjoni tiegħu f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.2.Għandu japplika minn [OP: insert the date 12 months after the date of entry into force of this Regulationjekk jogħġbok daħħal id-data =18-il xahar wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament], soġġett għall-Artikolu 19, it-tieni subparagrafu. [Em. 91]3.It-tranżazzjonijiet kummerċjali mwettqa wara d-data tal-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament għandhom ikunu soġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament, anki meta l-kuntratt ikkonċernat ikun ġie konkluż qabel dik id-data.Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha.