De Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne heeft geleid tot verstoringen van bestaande toeleveringsketens. De EU biedt steun aan Oekraïne om de normale goederenstromen voor graan en andere goederen te hervatten, met name via de solidariteitscorridors, en om ervoor te zorgen dat het uitgevoerde graan zijn bestemming kan bereiken, ook en met name op derde markten, met als doel de mondiale voedselzekerheid te ondersteunen.
De Commissie is vastbesloten Oekraïne te steunen en tegelijkertijd de belangen van de graanproducenten in de EU te beschermen en de goede werking van de graanmarkt in de EU te waarborgen.
Gezien het belang van de graanproductie en de graanmarkten zal de Commissie bijzondere aandacht besteden aan het toezicht op de invoer van graan, met name tarwe, en met name aan de concentratie van deze invoer in de aan Oekraïne grenzende lidstaten. In haar regelmatige dialoog met Oekraïne zal de Commissie alle kwesties aan de orde stellen die door het toezicht aan het licht worden gebracht. De Commissie herinnert eraan dat de invoer uit Oekraïne op grond van hoofdstuk IV van Verordening (EU) 2015/478 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2015 betreffende de gemeenschappelijke regeling voor de invoer kan worden onderworpen aan toezicht, bijvoorbeeld in de vorm van invoercertificaten, indien producenten in de Unie schade dreigen te lijden door de ontwikkeling van de invoer en indien de belangen van de Unie dit vereisen. In dit verband zal de Commissie waar nodig gebruikmaken van de instrumenten waarover zij beschikt. De Commissie zal regelmatig verslag blijven uitbrengen aan de lidstaten over de resultaten van de regelmatige dialoog met Oekraïne.
Voor producten die onder autonome handelsmaatregelen vallen, herinnert de Commissie eraan dat de verordening ook voorziet in een versterkt vrijwaringsmechanisme. Voor het eerst heeft de Commissie nu de mogelijkheid ingevoerd dit mechanisme te activeren in geval van negatieve gevolgen voor de markt van een of meer lidstaten, en niet alleen voor de EU‑markt als geheel, en is zij bereid daartoe over te gaan. In dit verband zal de Commissie ten volle gebruikmaken van haar bevoegdheden om op eigen initiatief over te gaan tot de inzet van het versterkte vrijwaringsmechanisme ten aanzien van de invoer van tarwe uit Oekraïne.
De Commissie herinnert eraan dat zij in 2022 en 2023 maatregelen heeft vastgesteld om de Europese landbouwers te ondersteunen in alle lidstaten, en met name in de lidstaten die aan Oekraïne grenzen.
De Commissie bevestigt dat zij, zodra de nieuwe autonome handelsmaatregelen door de medewetgevers zijn aangenomen, uit hoofde van artikel 29 van de associatieovereenkomst de nodige stappen zal zetten om via overleg met Oekraïne het proces van wederzijdse tariefliberalisering voort te zetten.
De Commissie zal het Europees Parlement hier nauw bij betrekken en het op de hoogte houden van de voortgang van dat overleg met Oekraïne. De Commissie zal naar behoren rekening houden met eventuele opmerkingen van het Europees Parlement in dit verband.
De Commissie herinnert eraan dat deze werkwijze geen precedent vormt voor herzieningsclausules in andere overeenkomsten en geen afwijking behelst van artikel 218 VWEU.
Het resultaat van dit proces zal economische zekerheid en stabiele handel bieden aan zowel Oekraïne als de EU, en zowel aan landbouwers als aan ondernemingen. Dit zal ook een belangrijke stap vormen in de wederopbouw van Oekraïne en het land verder in de interne markt van de EU integreren, als onderdeel van zijn toekomstige toetreding tot de Unie.