Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie zakłóciła istniejące łańcuchy dostaw. UE udziela Ukrainie wsparcia w celu wznowienia normalnego przepływu zbóż i innych towarów, zwłaszcza za pośrednictwem korytarzy solidarnościowych, oraz w celu zapewnienia, aby wywóz zbóż mógł dotrzeć do miejsca przeznaczenia, w tym w szczególności na rynki państw trzecich, w celu wspierania światowego bezpieczeństwa żywnościowego.
Komisja jest zdecydowana wspierać Ukrainę, a jednocześnie chronić interesy unijnych producentów zbóż i zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku zbóż w UE.
Ze względu na znaczenie produkcji zbóż i rynków zbóż, Komisja zwróci szczególną uwagę na monitorowanie przywozu zbóż, zwłaszcza pszenicy, a w szczególności na koncentrację przywozu tych produktów w państwach członkowskich sąsiadujących z Ukrainą. W ramach prowadzonego regularnego dialogu z Ukrainą Komisja zajmie się wszelkimi kwestiami, które wynikną z monitorowania. Komisja przypomina, że przywóz z Ukrainy może podlegać nadzorowi na podstawie rozdziału IV rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/478 z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie wspólnych reguł przywozu, który może mieć formę licencjonowania przywozu, jeżeli tendencja w przywozie grozi spowodowaniem szkody dla producentów unijnych i jeżeli wymaga tego interes Unii. W związku z tym Komisja w razie potrzeby skorzysta z narzędzi, którymi dysponuje. Komisja będzie nadal regularnie przedkładać państwom członkowskim sprawozdania z wyników regularnego dialogu z Ukrainą.
W odniesieniu do produktów objętych autonomicznymi środkami handlowymi, Komisja przypomina, że w rozporządzeniu przewidziano również wzmocniony mechanizm ochronny. Komisja po raz pierwszy wprowadziła tę możliwość i jest gotowa uruchomić ten mechanizm w przypadku niekorzystnego wpływu na rynku jednego lub kilku państw członkowskich, a nie tylko wtedy, gdy dotyczy on całego rynku UE. W związku z powyższym Komisja w pełni wykorzysta swoje uprawnienia do tego, by wszcząć z urzędu wzmocniony mechanizm ochronny w odniesieniu do przywozu pszenicy z Ukrainy.
Komisja przypomina, że w latach 2022 i 2023 przyjęła środki mające na celu wsparcie europejskich rolników we wszystkich państwach członkowskich, w szczególności w państwach członkowskich sąsiadujących z Ukrainą.
Komisja potwierdza, że gdy tylko współprawodawcy przyjmą nowe autonomiczne środki handlowe, podjęte zostaną niezbędne działania na podstawie art. 29 układu o stowarzyszeniu w celu kontynuowania – w konsultacji z Ukrainą – procesu wzajemnej liberalizacji ceł.
Komisja będzie ściśle angażować Parlament Europejski i na bieżąco informować go o postępach konsultacji z Ukrainą. Komisja w związku z tym odpowiednio uwzględni ewentualne uwagi Parlamentu Europejskiego.
Komisja przypomina, że taka organizacja prac nie stanowi precedensu dla klauzul przeglądowych w żadnym innym porozumieniu ani nie jest odstępstwem od art. 218 TFUE.
Wynik tego procesu zapewni Ukrainie i UE, rolnikom i przedsiębiorstwom, bezpieczeństwo gospodarcze i stabilny handel. Będzie to również ważny krok w kierunku odbudowy Ukrainy i jej dalszej integracji z rynkiem wewnętrznym UE w ramach przyszłego przystąpienia tego kraju do Unii.